Εκατό μέρες τώρα επιδίδεται σε μια ατέρμονη προσπάθεια, χωρίς να αποσαφηνίζει τους στόχους της.

Εκατό μέρες τώρα επιδίδεται σε μια ατέρμονη προσπάθεια, χωρίς να αποσαφηνίζει τους στόχους της.

Η ακρισία που τη χαρακτηρίζει την καθιστά ανήμπορη στο να διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο και ρεαλιστικό πολιτικό πλαίσιο. Παίζοντας επικίνδυνα παιχνίδια με τον χρόνο, χάνει τη μια μάχη μετά την άλλη, διακυβεύοντας τις αντοχές της χώρας και της οικονομίας. Οι συνεχείς αντιφάσεις, οι αμφισημίες, οι αντινομίες δημιουργούν προσκόμματα στις διαπραγματεύσεις. Αρνούμενη να συμφιλιωθεί με τη σκληρή πραγματικότητα, καταφεύγει σε ατελέσφορες θέσεις και ενέργειες. Η επιμονή της στην πολιτική λύση αποδεικνύει παροιμιώδη άγνοια κινδύνου, επιτείνοντας τα αδιέξοδα.

Πολιτευόμενη στην ευρωπαϊκή σκακιέρα με εσωτερικούς όρους, η κυβέρνηση υπέστη στρατηγική ήττα. Κι αυτό γιατί δεν μπόρεσε να απεξαρτηθεί από τα ανερμάτιστα ιδεολογήματα που διαπερνούν τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και το ετερόκλητο κυβερνητικό σχήμα. Με τη γνώση και εμπειρία που έχει συλλέξει ο Αλέξης Τσίπρας αντιλαμβάνεται τα συγκεκριμένα όρια μέσα στα οποία είναι υποχρεωμένος να κινηθεί. Οι πολιτικές του συγκερασμού και των ισορροπιών οδηγούν σε παράλυση. Η παραδοχή της αλήθειας επιβάλλει την ουσιαστική και χωρίς ενοχικά σύνδρομα και αναστολές ανατοποθέτηση της στρατηγικής του. Αλλωστε η πολιτική δεν είναι στατική και αμετάβλητη. Η αλλαγή θέσεων καθίσταται αναγκαία όταν μεταβάλλονται τα δεδομένα.

Το διακύβευμα για τον πρωθυπουργό δεν είναι η συνοχή του ΣΥΡΙΖΑ και οι άγονες ισορροπίες με τις διάφορες συνιστώσες του. Μέγιστο διακύβευμα αποτελεί η αποφυγή της αυτοχειρίας της Ελλάδας. Η αναγνώριση της πραγματικότητας και η αναπροσαρμογή σ' αυτή δεν συνιστά υπαναχώρηση ούτε μεταμορφισμό. Αντιθέτως, είναι πράξη υπεύθυνη και επιβεβλημένη. Ο Αλέξης Τσίπρας θα αποδειχθεί χρήσιμος για τη χώρα, ενεργώντας τολμηρά και συνετά. Η επίτευξη συμφωνίας δεν προϋποθέτει μόνο κοινές προσεγγίσεις, αλλά ισχυρή αυτοπεποίθηση και υψηλό πολιτικό θάρρος.

Οι ελπίδες αποδείχθηκαν φρούδες.

Στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου τα κόμματα του πρώην δικομματισμού έχασαν την εξουσία για διάφορους λόγους. Ένας από αυτούς ήταν ο πελατειασμός. Σε κάποια τμήματα της κοινωνίας, νεότερης ηλικίας, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης, η ανάδειξη ενός θεωρητικά άφθαρτου κόμματος στην εξουσία, θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρό πλήγμα στον σχεδόν καθ’ ολοκληρία έλεγχος της γραφειοκρατίας από κομματικές ελίτ κατά τα προηγούμενα σαράντα χρόνια. Μια σημαντική μερίδα της ελληνικής κοινωνίας ήλπιζε ότι κάποια στιγμή, με κάποιο τρόπο, τα κόμματα δια της επαφής με την Ευρώπη και –τα τελευταία χρόνια –λόγω της σοβούσας και σκληρής κρίσης, θα μπορούσε τουλάχιστον να αποκτήσει μια σύγχρονη διοικητική μηχανή. Το αίτημα για αξιοκρατία και εκσυγχρονισμό ενυπάρχει, είναι πάγιο και έχει εκφραστεί. Τα κόμματα που ασκούσαν μέχρι πρότινος την εξουσία, είχαν πρακτικά μετατραπεί σε φορείς της παθογένειας.

Κάποιοι, όχι λίγοι, ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, ελπίζοντας ότι ως νέο κόμμα στην εξουσία, μπορεί να μην επιτύχει όσα υποσχόταν προεκλογικά έναντι των πιστωτών της χώρας, αλλά –ως αντιστάθμισμα –θα επέφερε αλλαγές που θα έδειχναν μεταστροφή της νοοτροπίας. Οι ελπίδες αποδείχθηκαν φρούδες. Οι νοοτροπίες –όπως δίδαξε πρώτος ο Μαρκ Μπλοχ –είναι δύσκολο να αλλάξουν. Απαιτούνται δεκαετίες, αν όχι αιώνες. Στους σχεδόν τέσσερις μήνες που έχουν περάσει ο ΣΥΡΙΖΑ δεν άλλαξε την προηγούμενη νοοτροπία. Δεν ανέτρεψε το προηγούμενο παράδειγμα. Αντιθέτως, έχει επιτύχει μια αξιοσημείωτη πρωτιά. Δεν έχει απλώς εξασφαλίσει όσους προέρχονται από τον κομματικό μηχανισμό του. Μια διαγώνια ματιά σε όλο το φάσμα του Δημοσίου (ΔΕΚΟ, Ταμεία, θυγατρικές του ευρύτερου Δημοσίου), είναι αρκετή για όποιον έχει παρακολουθήσει στοιχειωδώς τις εξελίξεις στη χώρα τις τελευταίες δύο δεκαετίες για να βυθιστεί στην κατάθλιψη. Το Δημόσιο έχει καταστεί χώρος «αξιοποίησης» για πολιτευτές και «επαγγελματίες» θαμώνες του κρατικού μηχανισμού που προέρχονται απ’ όλα τα κόμματα. Πρώην στελέχη της ΝΔ, αειθαλείς πασόκοι και λοιποί αιώνιοι παρατρεχάμενοι, βρήκαν στέγη στον κρατικό μηχανισμό με την ευγενή χορηγία του ΣΥΡΙΖΑ. Θα ήταν απλά αστείο αν δεν ήταν απογοητευτικό. Αποδεικνύει ότι παράλληλα προς την οικονομική κρίση, συμπορεύεται, επιβιώνει και μας βγάζει επιδεικτικά τη γλώσσα η βαθύτατη, δομική κρίση του ελληνικού κράτους: Όσοι αξίζουν, έχουν τα τυπικά προσόντα αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα να εισέλθουν στα εγκατεστημένα πολυποίκιλα πολιτικά –και άλλα –δίκτυα, θα παραμένουν για πάντα σε δεύτερη μοίρα. Όταν το ίδιο το κράτος, ενδεδυμένο με τον πιο σκοτεινό μανδύα του, ακυρώνει την κοινωνική κινητικότητα στην πράξη, τότε κάθε συζήτηση με «ταξικό» περιεχόμενο είναι απλά ανεπίκαιρη και δίχως καμία αξία.

Κάπως έτσι χάνονται μέρα με τη μέρα η ρευστότητα και η παραγωγή.

Ο συνδικαλισμός αναδεικνύεται από τη μικροπροληπτική του φύση, κοινωνικά άδικος και προοπτικά υποδεέστερος σε σχέση με την πολιτική.

Και, όμως, η χώρα έχει εγκλωβιστεί στα χέρια συνδικαλιστών. Δεν ενδιαφέρονται για τη γενικευμένη κατάρρευση που επιφέρουν οι επιλογές τους, αρκεί να εξασφαλίζεται η επικοινωνιακή επιτυχία. Δεν του αφορά η βύθιση της οικονομίας στην ύφεση και η αύξηση της ανεργίας, αρκεί να διεκπεραιώσουν την πρόσληψη των οπαδών. Δεν τους αφορά η κατάρρευση του Ασφαλιστικού και των δικαιωμάτων των μελλοντικών γενιών, αρκεί να διασφαλίσουν τις απαιτήσεις της τρέχουσας εκλογικής πελατείας. Και, κυρίως, δεν τους ενδιαφέρουν η δημοκρατία, η ποιότητα και η θεσμική της ενίσχυση, αλλά ο έλεγχος των μηχανισμών της εξουσίας, που διασφαλίζει την κυριαρχική δυνατότητα του συνδικαλισμού έναντι της πολιτικής.

Κάπως έτσι χάνονται μέρα με τη μέρα η ρευστότητα και η παραγωγή, απαξιώνονται καθημερινά οι περιουσίες, σωρεύονται ολοένα και περισσότεροι άνεργοι εν μέσω χειροκροτημάτων επί συνδικαλιστικών επιτυχιών με επικοινωνιακή κάλυψη. Ετσι εγκαταλείπεται η πολιτική που διεκδικεί το μέλλον με θυσίες και προσπάθεια. Εξάλλου στον κόσμο της κυβέρνησης δεν χρειάζεται ούτε θυσία, ούτε προσπάθεια. Ολα στον συνδικαλιστικό μικρόκοσμο πάνε καλύτερα κάθε μέρα, αρκεί να ευημερεί η γενικευμένη μιζέρια και μαζί και η επάρκεια των συνδικαλιστικών χειρισμών για την ελπίδα επί μισθών, συντάξεων κ.λπ? με παράδειγμα την ευμάρεια των ημετέρων.

Βαράνε νταούλια...

Μπλόφα την μπλόφα, αφήγημα το αφήγημα, απειλή την απειλή, παρακάλι το παρακάλι φτάσαμε στα μέσα Μαΐου. Ημερες και εβδομάδες φαγωμένες σαν πασατέμπος, με παλικαρισμούς και εξυπνάδες εκατέρωθεν και την Ελλάδα να βουλιάζει κάθε ημέρα όλο και πιο βαθιά στη ρουφήχτρα της καταστροφής.

Και χθες καταλήξαμε ότι απλώς ισχύει η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου που έλεγε ότι απόφαση του Eurogroup για την οποιαδήποτε χρηματοδότηση της Ελλάδας θα έρθει μόνο μετά την αξιολόγηση του τρέχοντος προγράμματος, του Μνημονίου δηλαδή. Την οποία αξιολόγηση υποσχέθηκε η κυβέρνηση ότι θα την επισπεύσει μπας και συγκινηθεί ο κ. Ντράγκι. Και όχι μόνο αυτά. Πήγε άκλαφτη η «πολιτική διαπραγμάτευση» και συμφωνήσαμε με τον κ. Μοσκοβισί ότι πρέπει να βρεθούν ισοδύναμα στο Ασφαλιστικό και στα εργασιακά για να τρέξει το Μνημόνιο. Αλλά για λεφτά κουβέντα. Υπεράνω εμείς. Λεφτά υπάρχουν, αλλά πρέπει να ολοκληρωθεί το προηγούμενο Μνημόνιο για να φτάσουν στα ταμεία. Πιστέψαμε ότι θα έτρεμαν οι πέτρες στην Ουάσιγκτον με την απειλή κυβερνητικού αξιωματούχου ότι εάν δεν πάρουμε λεφτά δεν θα πληρωθεί το ΔΝΤ. Ηταν οι ίδιοι αξιωματούχοι που έτρεχαν να μαζέψουν ό,τι είχε μείνει στα δημόσια ταμεία για να κάνουν την κατάθεση στην κ. Λαγκάρντ λίγες ώρες αργότερα. Κανείς δεν μασάει πια με τέτοιες παλικαριές. Αρκούν για καμιά Κεντρική Επιτροπή, κάποιο πρωτοσέλιδο κομματικής φυλλάδας.

Η πραγματική διαπραγματευτική δύναμη της κυβέρνησης θα μπορούσε να είναι μόνο μία: ότι χωρίς κανένα απολύτως σχέδιο και στρατηγική μετατρέπεται σε καμικάζι αυτοκτονίας. Αλλά η «αδυναμία» στην εξουσία ακυρώνει το πλεονέκτημα και καθιστά την κυβέρνηση όλο και πιο προβλέψιμη όλο και πιο ευάλωτη. Ολοι βλέπουν πια ότι όσο στριμώχνεται τόσο πιο ελαστικές γίνονται οι κόκκινες γραμμές της. Μια πορεία που δεν έχει τέλος. Τώρα η κυβέρνηση μέσα σε δέκα ημέρες πρέπει να δείξει καλή συμπεριφορά στον κ. Ντράγκι, να καλοπιάσει το Eurogroup, να βάλει στο καλάθι Ασφαλιστικό και εργασιακά -τα άλλα έχουν ήδη θυσιαστεί- για να δεήσουν οι δανειστές να κλείσουν το προηγούμενο και να εγκρίνουν μετά το επόμενο Μνημόνιο. Η αλήθεια είναι ότι έχουν αρχίσει οι χοροί. Τα νταούλια βαράνε δυνατά. Αλλά αντί για πρώτη θέση θεωρείο, βρεθήκαμε τελικά να είμαστε εμείς που χορεύουμε στο ταψί.

Η απώλεια χρόνου για την κυβέρνηση φαίνεται ότι θα μας κοστίσει πανάκριβα.

Υστερα από τρεις μήνες επαναστατικής... γυμναστικής, στο όνομα μιας δήθεν σκληρής διαπραγμάτευσης, και αφού γίναμε διεθνώς περίγελως, η σταδιακή επιστροφή στην πραγμα­τι­κότητα αποκαλύπτει τη ζημιά που έγινε από άγνοια, σκοπιμότητες και ιδεοληψίες. Η απώλεια χρόνου για την κυβέρνηση φαίνεται ότι θα μας κοστίσει πανάκριβα, αν βεβαίως η στροφή ολοκληρωθεί και δεν αρχίσουν πάλι τις παλαβομάρες της αυτοκαταστροφής.

Οι γνωρίζοντες εξηγούν ότι με τον ρυθμό που είχε η οικονομία από τον προηγούμενο χρόνο, αν είχαμε καταλήξει σε μια συμφωνία με τους δανειστές μέσα στον Φεβρουάριο ή έστω τον Μάρτιο, με καλή πίστη και αμοιβαίες υποχωρήσεις που ήταν εφικτές τότε, το σύνολο των μέτρων (φόροι και μειώσεις δαπανών) που όφειλε να λάβει η χώρα ήταν κοντά στα 2 δισ. ευρώ. Εκτός από την κατασπατάληση του χρόνου και τη βύθιση της οικονομικής δραστη­ριότητας, πέραν της γενικότερης καταστροφής (φυγή κεφαλαίων και πτώση τζίρου παντού) που επέφερε, υπολογίζεται ότι για να κλείσει η πέμπτη αξιολόγηση και να αρχίσει η ροή των δόσεων θα χρειαστούν μέτρα κοντά στα 7 δισ. ευρώ μόνο για το τρέχον έτος και ίσως άλλα τόσα για το επόμενο.

Γεγονός που φαλκιδεύει εκ των πραγμάτων κάθε ελπίδα για να βγει η χώρα από την ύφεση που φάνηκε πως ξεπέρασε πέρυσι, αλλά δυστυχώς οι εξελίξεις τα ανέτρεψαν όλα και ακόμη ουδείς είναι σε θέση να τολμήσει έστω μια θετική πρόβλεψη. Αυτή η τακτική, με λίγα λόγια, δυστυχώς επιβεβαιώνει τη λαϊκή ρήση: «Του χωριάτη μονό δεν του φτάνει, αλλά διπλό του φτάνει και του περισσεύει...».

Βεβαίως, έχουμε ακόμη τεράστια απόσταση από την αλλαγή κλίματος έως την οριστική συμφωνία, καθώς η κυβέρνηση δεν ανοίγει τα χαρτιά της και όλα δείχνουν ότι επιχειρεί απλώς να κερδίσει λίγο χρόνο χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική και σχέδιο για το πού και πώς θέλει να πάει ο τόπος. Η αιφνίδια τροπή από το χείλος της καταστροφής στην αισιοδοξία που προέκυψε την περασμένη Τετάρτη ήταν αποτέλεσμα του τελεσιγράφου από τον Μάριο Ντράγκι, που όμως δεν αποσύρθηκε.

Απλώς ο κεντρικός τραπεζίτης έδωσε μία εβδομάδα προθεσμία στην Αθήνα ώστε να αλλάξει η πορεία των συζητήσεων μήπως και υπάρξει σύγκλιση που θα του λύνει τα χέρια, για να μην αναγκαστεί να λάβει τις μοιραίες αποφάσεις για τη χώρα μας. Οιαδήποτε ολιγωρία ή καθυστέρηση εφεξής σημαίνει ακαριαία καταστροφή.

Το ραβδάκι της αισιοδοξίας

Και ξαφνικά σαν μια καλή νεράιδα με το μαγικό ραβδί της να τους ακούμπησε όλους μπολιάζοντάς τους αισιοδοξία και καλοσύνη: Μέγαρο Μαξίμου, θεσμούς, Βαρουφάκη, ακόμη και ο Σόιμπλε δείχνει πιο γλυκός, ο Λαφαζάνης πιο ήπιος, η Ανγκελα... μητερούλα. Αν δεν πιστεύετε στις νεράιδες, υπάρχει και η πιο πεζή εξήγηση: η απειλή του κ. Ντράγκι ότι εάν δεν κάνουμε κάτι, επέρχεται ο ξαφνικός θάνατος, τους συνέφερε προς στιγμήν όλους.

Ο κ. Γιούνκερ, που δεν το βάζει κάτω εδώ και πέντε χρόνια, εμφανίστηκε και πάλι σαν τον Σούπερμαν στο παρά ένα να σώσει την παρτίδα...

Ετσι εξεδόθη η κοινή δήλωσή του με τον κ. Τσίπρα. Αυτή που αναβίωσε την «αξιολόγηση» που προέβλεπε η απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου και έβαλε στο τραπέζι και το Ασφαλιστικό και τα εργασιακά και τους μισθούς... Προφανώς όχι για καλό (μας). Αλλά έπρεπε να εξευμενιστεί το θηρίο στη Φρανκφούρτη.

Και έτσι άρχισε η αισιοδοξία. Κανείς δεν θέλει τώρα που είμαστε κοντά στο σημείο μηδέν να κατηγορηθεί για ό,τι συμβεί. Κανείς δεν θέλει αίμα στα χέρια του. Αλλά κι αν όλα πάνε καλά, οι αισιόδοξοι θα σπεύσουν να μοιραστούν την επιτυχία...

Η ελπίδα της κυβέρνησης είναι ότι τη Δευτέρα θα αρκεί αυτή η αισιοδοξία για μια δήλωση προόδου που θα διασκεδάσει τις ανησυχίες του ΔΣ της ΕΚΤ, ώστε να μας ανοίξει τη στρόφιγγα για μερικές σταγόνες ρευστότητας και να πληρωθεί την Πέμπτη το ΔΝΤ.

Η προσδοκία είναι ότι δεν θα χρειασθεί να κάνουμε και πολλά, καθώς η δική μας μετάφραση της δήλωσης με τον Γιούνκερ περιέγραφε απλώς τις «κόκκινες γραμμές» μας για «συλλογικές διαπραγματεύσεις στα ευρωπαϊκά πρότυπα» και «συνταξιοδοτικό που αποτρέπει τη φτώχεια στην τρίτη ηλικία». Και ότι αυτά που νομίζουν οι άλλοι ότι έχουμε συμφωνήσει δεν είναι συμφωνημένα, εάν δεν καταλήξουμε σε τελική συμφωνία ώστε να δεχθούν και τα δικά μας...

Σαν να επαναλαμβάνεται η κωμωδία της 20ής Φεβρουαρίου, όταν «παραπλανηθήκαμε» για όσα υπογράφαμε.

Τότε όμως υπήρχε ακόμη στοιχειώδης εμπιστοσύνη και φυσικά χρόνος δύο μηνών. Τώρα ούτε χρόνος υπάρχει ούτε χρήμα, ενώ και η εμπιστοσύνη έχει πια εξαντληθεί. Και το κόλπο είναι πια γνωστό.

Οι δύο... ΣΥΡΙΖΑ

Την ώρα που ο Μ. Γλέζος καλούσε τους εργαζόμενους να πάρουν στα χέρια τους τα μέσα παραγωγής, ο Αλ. Τσίπρας αναζητούσε πεδίο συμφωνίας με τον Ζ. Κ. Γιούνκερ, ανοίγοντας πλέον και τα δύο ζητήματα ταμπού για τον ΣΥΡΙΖΑ: Ασφαλιστικό και εργασιακά. Η εικόνα αυτή των δύο... ΣΥΡΙΖΑ, αυτών που βρίσκονται εντός Μεγάρου Μαξίμου και εκείνων που είναι εκτός, εξακολουθεί να υπάρχει, προκαλώντας νευρικότητα όχι μόνο στους εταίρους και δανειστές της χώρας αλλά και στην κοινή γνώμη.

Πρόκειται για έναν ιδιόμορφο πόλεμο νεύρων που έχει ξεκινήσει αμέσως μετά τις εκλογές και συνεχίζεται τρεις μήνες μετά... Αλλα μηνύματα εκπέμπει το Μέγαρο Μαξίμου, αλλιώς τα εξηγούν οι βουλευτές και τα κομματικά στελέχη (ως άλλος εσωκομματικός πόλος) δίνουν τη δική τους τρίτη εκδοχή! Πόσο όμως μπορεί να συνεχίζεται αυτό; Προφανώς όχι πολύ και τούτο διότι ο χρόνος πλέον είναι ο μεγαλύτερος αντίπαλος της κυβέρνησης Τσίπρα. Τη Δευτέρα πρέπει να υπάρξει σαφής πρόοδος και την Τρίτη να δοθούν τα χρήματα στο ΔΝΤ.

Οσο όμως συνεχίζεται αυτή η πολυγλωσσία, η αμφισημία, οι «θολές» δηλώσεις τόσο η αβεβαιότητα, η ανασφάλεια και ο εκνευρισμός θα εντείνονται. Η χώρα έχει αυτή την ώρα ανάγκη από ξεκάθαρες επιλογές και λύσεις. Από αποφάσεις. Τα λόγια, η ατέρμονη ανάλυση που θυμίζει εν πολλοίς ένα σχολικό 15μελές αποτελούν περιττή πολυτέλεια για τη χώρα. Ισως κάποτε, την περίοδο της ευμάρειας, όλα αυτά να είχαν κάποιο ενδιαφέρον. Τώρα όμως, οι κίνδυνοι απομάκρυνσης της χώρας από τον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για συζητήσεις. Η στήλη είχε επισημάνει από καιρό ότι τώρα είναι η «ώρα του συγκεκριμένου».

Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει υπάρξει με τα γνωστά αποτελέσματα. Είναι υποχρέωση του πρωθυπουργού να επιλέξει με ποιους πηγαίνει και ποιους αφήνει. Εάν θα κοιτάξει τη διατήρηση των εσωκομματικών του ισορροπιών εις βάρος της πορείας της χώρας, εάν θα πάρει δύσκολες αποφάσεις στρέφοντας το βλέμμα του στο μέλλον. Εάν επιλέξει την απραξία, τότε θα έχει την τύχη εκείνου που πατούσε για καιρό σε δύο βάρκες...