Οι λάθος παραδοχές του Αλέξη Τσίπρα

Ενας καλός φίλος που ξέρει να ακούει, έξυπνος και γι’ αυτό διατηρεί αμφιβολίες, ακομπλεξάριστος με εσωτερική αυτοπεποίθηση, κοσμοπολίτης και λαϊκός ταυτόχρονα, που παρακολουθεί non stop τις πολιτικές εξελίξεις και που είναι από τους τελευταίους που θα ήθελε να αποτύχει ο Αλέξης Τσίπρας, έλεγε χθες ότι μια λάθος παραδοχή -δηλαδή μια υπόθεση σ’ ένα πρόβλημα, που τη θεωρούμε εκ των προτέρων σωστή- μπορεί να σε εγκλωβίσει.

Η κουβέντα κράτησε ώρες. Ο ίδιος και όλη η παρέα στο τραπέζι είχαν να πουν πολλά για τουλάχιστον 9 λάθος παραδοχές της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ την τελευταία 5ετία:

«1. Ολοι οι άλλοι είναι προδότες, Τσολάκογλοι, Νενέκοι και... εγκληματίες. Ε, λοιπόν δεν είναι προδότες, μπορεί να έκαναν λάθος παραδοχές, να ήταν άπειροι, αδύναμοι, διχασμένοι αλλά δημοκρατικά εκλεγμένοι επίσης.

2. Μνημόνιο-αντιμνημόνιο: μπορεί ο διαχωρισμός να ευνόησε την αντιπολιτευτική τακτική εναντίον των κυβερνώντων, δεν ήταν όμως μια καταστροφική παγίδα - ειδικά για όσους είχαν λόγο να αναδείξουν τις προοδευτικές από τις συντηρητικές λύσεις;

3. Αυτοδυναμία πάση θυσία, έλεγαν με περισσή σιγουριά: άρα αφήνουμε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν, βάζουμε στις λίστες όσους κρατούν τους εσωκομματικούς συσχετισμούς και βγάζουμε όσους δεν έχουν την κομματική βούλα.

4. Αμεσα εκλογές όχι νέος ΠτΔ από την παρούσα Βουλή: άρα δεν αφήνουμε Σαμαρά/Βενιζέλο να κλείσει το δυσάρεστο κεφάλαιο του Μνημονίου, καλπάζουμε προς τις κάλπες, η ελπίδα έρχεται και θα τα καταφέρουμε μόνοι μας.

5. Εμείς ξέρουμε να διαπραγματευόμαστε: είμαστε νέοι, άφθαρτοι, χωρίς σκελετούς στην ντουλάπα, έχουμε καλές προθέσεις και θα αποδείξουμε στους εταίρους ότι δεν χρειαζόμαστε την εκταμίευση της δόσης των 7,2 δισ...

6. Ο Βαρουφάκης θα διεθνοποιήσει το πρόβλημα, έχει σούπερ σχέδιο για το χρέος, ο χρόνος περισσεύει, η δημοφιλία μας χτυπάει κόκκινο...

7. Η Α. Μέρκελ στηρίζει το σχέδιό μας και θα δώσει πολιτική λύση, δεν θα αποφασίσει η τρόικα γιατί δεν υπάρχει...

8. Η αντιπολίτευση είναι στη γωνία, από τις εκλογές και μετά δεν υπάρχει εκτός από τον ΣΥΡΙΖΑ εναλλακτική λύση και δεν χρειάζεται Ομάδας Εθνικής Διαπραγμάτευσης.

9. Oποιοι δεν είναι μαζί μας είναι εχθροί μας, φώναζαν με τη συμπεριφορά τους κυβερνητικοί για να τα ακούει ο κ. Τσίπρας».

Και όμως ακόμη και τώρα ο Αλέξης Τσίπρας έχει πολιτικό κεφάλαιο και τον κόσμο που τον στηρίζει για να σώσει την παρτίδα για τη χώρα και τον ίδιο, αρκεί να ξαναδεί τις παραδοχές...

Στον δρόμο της δοκιμασίας από σήμερα.

Στον δρόμο της δοκιμασίας από σήμερα. Και όχι μόνο για τους πολίτες και ειδικότερα εκείνους που, όπως συστηματικά συμβαίνει σ' αυτόν τον τόπο, επωμίζονται μονίμως την ευθύνη της διάσωσης της οικονομίας από τις καταστροφικές επιπτώσεις της χρεοκοπίας που μόνιμα μας απειλεί. Υπό δοκιμασία είναι και επίσημα πλέον και το σύνολο του πολιτικού κόσμου. Τόσο οι κυβερνώντες όσο και οι αντιπολιτευόμενοι.

Αυτονόητο είναι το πρόβλημα για την κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός είναι εκείνος που διαπραγματεύτηκε και έκλεισε τη συμφωνία. Και το πολυνομοσχέδιο με τα πρώτα 48 προαπαιτούμενα, που συνεπάγονται μεγάλα φορολογικά, ασφαλιστικά και άλλα βάρη ακόμη και για τους οικονομικά ασθενέστερους, θα αποτελέσει ασφαλώς κριτήριο για τις αντοχές της κυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και την ικανότητά της να φέρει σε πέρας το έργο που έχει αναλάβει.

Ούτε, όμως, και για τα κόμματα της φιλοευρωπαϊκής αντιπολίτευσης είναι εύκολες οι μέρες που ακολουθούν. Διότι μπορεί να μη θέλουν να μοιραστούν με την κυβέρνηση το πολιτικό κόστος που συνεπάγονται τα μέτρα που έρχονται, αλλά ούτε και θέλουν να τεθεί σε κίνδυνο η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Τι θα συμβεί, όμως, αν η υπάρχουσα κυβερνητική πλειοψηφία δεν αποδειχθεί όσο συμπαγής χρειάζεται για να ψηφιστούν τα σκληρά μνημονιακά προαπαιτούμενα;

Υπάρχουν ορισμένα δεδομένα που οφείλουν να έχουν κατά νου κυβερνώντες και αντιπολιτευόμενοι γι' αυτήν την πορεία που σήμερα αρχίζει. Περιθώρια για άλλα πισωγυρίσματα δεν υπάρχουν. Και η εμπιστοσύνη που ξαναρχίζουν να μας δείχνουν οι εταίροι και δανειστές μας δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να κλονιστεί. Αυτή η Βουλή οφείλει να ολοκληρώσει το έργο που έχει αναλάβει. Αυτός είναι ο στόχος που πρέπει να τους εμπνέει.

Πού ήσασταν και τι κάνατε 40 χρόνια...

Το λένε και το ξαναλένε ο Τσίπρας και οι περί αυτόν ότι για όλα τα στραβά σ’ αυτόν τον τόπο φταίνε εκείνοι που μας κυβέρνησαν τα τελευταία 40 χρόνια κι ότι αυτός και οι δικοί του δεν ξέρουν τίποτα για τον «φόνο». Αλλά επειδή αυτός, οι δικοί του και το κόμμα τους δεν κατέβηκαν ξαφνικά από τον Αρη, αλλά εδώ ήταν όλα αυτά τα χρόνια και από τον δημόσιο κορβανά πληρώνονταν, καλό θα είναι να μας εξηγήσουν τι έκαναν για να δικαιολογούν έστω τον μισθό τους. Απλώς ένιπταν τας χείρας των;

Γιατί εγώ αλλιώς τα (και τους) θυμάμαι. Δεν θυμάμαι, για παράδειγμα, κάποιον από τη σημερινή, τη χθεσινή, την προχθεσινή ή όποια άλλη ηγεσία τους που να μας προειδοποίησε ότι έχουμε πάρει στραβό δρόμο κι ότι έτσι που πάμε θα το ρίξουμε το πλοίο στα βράχια. Αντίθετα τους θυμάμαι να ζητάνε όλο και μεγαλύτερες αυξήσεις, να χαρακτηρίζουν «φιλοδώρημα» τις όποιες παροχές σε μισθωτούς και συνταξιούχους, να διαλαλούν την ανάγκη για όλο και περισσότερους διορισμούς στο Δημόσιο. Ακόμη κι όταν ξέσπασε η κρίση, τα σαΐνια του ΣΥΡΙΖΑ είχαν αποφανθεί ότι με 100.000 νέους διορισμούς θα λύναμε αυτομάτως όλα τα προβλήματά μας.

Αν κάπου τους αδικώ ευχαρίστως να ανασκευάσω. Υπάρχει κάτι το διαφορετικό που να έκαναν και σκοπίμως το παραλείπω για να δυσφημήσω τα πολιτικά πεπραγμένα τους; Υπάρχουν θέσεις, προτάσεις και διακηρύξεις τους που να επισήμαιναν τους κινδύνους που διατρέχει η οικονομία μας και να υποδείκνυαν λογικές και συμπεριφορές οι οποίες θα απέτρεπαν την απειλή μιας ενδεχόμενης χρεοκοπίας, ή αντίθετα το μόνο που έκαναν ήταν να προτρέπουν, να υποδεικνύουν και να αξιώνουν περισσότερες δημόσιες δαπάνες;

Τα κράτη δεν κυβερνώνται μόνο από τις κυβερνήσεις. Συμμετοχή -άμεση ή έμμεση, θετική ή αρνητική- έχουν όλοι όσοι εκλέγονται για να εκπροσωπήσουν τον λαό. Κανένας δεν βρίσκεται στο Κοινοβούλιο για να εισπράττει απλώς έναν μισθό, να απολαύει τα όποια πλεονεκτήματα του βουλευτικού αξιώματος κι όταν έρχονται τα δύσκολα να κρύβεται θρασύτατα πίσω από το δάχτυλό του και να υποδύεται τον αμέτοχο.

Είναι η μοναδική ελπίδα τους για να δείξουν ότι κάτι κάνουν.

Από μια άποψη δεν μπορούν να κάνουν κι αλλιώς. Τι να πουν όταν βρήκαν τη χώρα στην ανάπτυξη και την ξαναπήγαν στην ύφεση, όταν βρήκαν την ανεργία να μειώνεται και την αύξησαν εκ νέου, κι όταν πάνω που πηγαίναμε να βγούμε από το Μνημόνιο μας φόρτωσαν ένα τρίτο; Ψάχνουν να βρουν από πού να πιαστούν και βρήκαν το χρέος. Είναι η μοναδική ελπίδα τους για να δείξουν ότι κάτι κάνουν.

Φυσικά δεν κάνουν τίποτα. Με την υπόσχεση της διαγραφής του είχαν ξεκινήσει, αλλά στον δρόμο την εγκατέλειψαν μαζί με όσα άλλα υπόσχονταν και διαβεβαίωναν ότι θα μας εξασφαλίσουν. Κι αυτό για το οποίο, από κάποια στιγμή και μετά, βρέθηκαν να καμαρώνουν είναι ότι οι εταίροι τούς ξανάδωσαν την υπόσχεση που μας έχουν δώσει από το 2012 πως αν κάνουμε αυτό κι εκείνο κάτι θα γίνει και με το χρέος.

Οτι κάτι θα γίνει κάποια στιγμή είναι βέβαιο. Αλλά πότε θα είναι αυτή η στιγμή δεν το ξέρω. Η συμφωνία του 2012 είχε μια λογική. Οτι θα περνούσαμε στην ανάπτυξη και θα είχαμε πρωτογενή πλεονάσματα. Τα είχαμε επιτύχει και τα δύο, αλλά η πολιτική του Τσίπρα και τα καραγκιοζιλίκια του Βαρουφάκη ξανακατάντησαν μελλοντικό στόχο την προοπτική της ρύθμισης.

Μακάρι τα πράγματα να έρθουν όπως τα ελπίζει ο πρωθυπουργός (στο ίδιο κλαδί καθόμαστε όλοι και κανένας μας δεν θέλει να σπάσει), αλλά καλά θα κάνει να μην ποντάρει τα ρέστα του σε αυτό το χαρτί και μόνο γιατί δεν μπορεί να ξέρει τι θα του βγει. Μπορεί ο Ολάντ να εκφράστηκε θετικά πριν από μερικές μέρες, αλλά αν παίρναμε τοις μετρητοίς τα όσα λέγονται κατά καιρούς θα είχαμε πάψει από καιρό να ανησυχούμε για τις συντάξεις και τους μισθούς μας. Πόσες φορές δεν έχουν αναφωνήσει, για παράδειγμα, η Μέρκελ και η Λαγκάρντ ότι δεν αντέχουμε άλλες περικοπές;

Ας το προσέξει λίγο ο πρωθυ-πουργός. Οχι τίποτε άλλο, αλλά γιατί αν δεν του καθίσει η ρύθμιση του χρέους μέσα στο επόμενο δίμηνο, τον βλέπω να μένει γυμνός από επιχειρήματα και δικαιολογίες για το πισωγύρισμα που μας προκάλεσε και το αριστερό Μνημόνιο που μας φόρεσε.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, μετά την προσχώρησή του στα μνημόνια μοιάζει μετέωρος.

Το αποτύπωμα της κρίσης δεν είναι εμφανές μόνο στην οικονομία, αλλά και στο κομματικό σύστημα. Το άλλοτε ισχυρό ΠΑΣΟΚ μετατράπηκε σε σκιά του εαυτού του. Ο δεύτερος πυλώνας του παλιού δικομματισμού, η ΝΔ, βιώνει, καιρό τώρα, υπαρξιακή κρίση. Ο ΣΥΡΙΖΑ, μετά την προσχώρησή του στα μνημόνια μοιάζει μετέωρος. Το Ποτάμι φαίνεται να βαλτώνει στα θολά νερά του. Οι ΑΝΕΛ μένουν αμετακίνητοι στον εθνολαϊκισμό τους, ενώ η Χρυσή Αυγή κερδίζει ένα, όχι ευκαταφρόνητο, σταθερό εκλογικό ακροατήριο με νεοναζιστικές απόψεις.

Κυβέρνηση και αντιπολίτευση συνεχίζουν να πολιτεύονται με συνταγές του παρελθόντος. Παλιά και νέα κόμματα υιοθετούν παρωχημένο πολιτικο-ιδεολογικό οπλοστάσιο. Ομνύουν στον λαϊκισμό και στις πελατειακές πρακτικές. Για να διατηρήσουν ή να αυξήσουν την πελατεία τους -ιδιαίτερα τα δύο μεγάλα κόμματα- επιδιώκουν την πολυσυλλεκτικότητα. Ομως αυτή δεν ενισχύει, όπως άλλοτε, την εμβέλεια και τη δύναμη του λόγου τους, ούτε την ελκυστικότητά τους. Απλώς τα καθιστά μηχανισμούς εξυπηρέτησης και εξισορρόπησης αντιτιθέμενων επιδιώξεων. Η ετερογένεια είναι το κοινό χαρακτηριστικό των φορέων του νέου δικομματισμού. Εξαιτίας αυτής ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ μετατράπηκαν σε άμορφα και ασπόνδυλα σχήματα. Στερούνται καθαρής, διακριτής ταυτότητας. Ο λόγος τους συνιστά συνονθύλευμα απόψεων, ιδεών, εκφράσεων. Η στρατηγική τους δεν εδράζεται σε συγκεκριμένο, θεμελιωμένο σχέδιο.

Κορυφαίο παράδειγμα ετερογένειας είναι η διάσταση μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Αλ. Τσίπρα, έπειτα από τη στροφή του τελευταίου στον ρεαλισμό. Η μετεξέλιξη του κυβερνώντος κόμματος αποδεικνύεται δύσκολο εγχείρημα. Δέσμιο ιδεοληψιών και αγκυλώσεων δεν συγχρονίζεται με τη ζώσα πραγματικότητα. Αν και ο πρωθυπουργός δεν έχει αφομοιώσει ακόμη την ανατοποθέτησή του, η απόστασή του από το κόμμα και τους υπουργούς του είναι εμφανής, ακόμη και μετά την αποκόλληση των δραχμιστών. Στη ΝΔ, από την άλλη, το πρόβλημα αναδείχθηκε με την εκλογή νέου προέδρου.

Η συνύπαρξη κεντροδεξιών, φιλελεύθερων, αναχρονιστικών, ακόμη και ακροδεξιών δυνάμεων, τη μετέτρεψε σε πολιτικό χυλό. Η απουσία διαλόγου για ζητήματα φυσιογνωμίας, πολιτικής και στρατηγικής επιτείνει την κρίση εκπροσώπησης. Την ετερογένειά της ενισχύουν περαιτέρω τα φέουδα, οι βαρονίες και οι μεσσιανισμοί. Ετσι εξηγείται γιατί η Ελλάδα δεν κατάφερε ακόμη να απεξαρτηθεί από τα μνημόνια. Αντιθέτως η Πορτογαλία, που μπήκε στη συνέχεια, βρίσκεται ήδη σε τροχιά ανάπτυξης. Το πολιτικό της σύστημα λειτούργησε ως προωθητική δύναμη επιδεικνύοντας την απαιτούμενη βούληση και προσαρμογή.

Τέτοια ρεσιτάλ υποκρισίας ποτέ άλλοτε δεν γνώρισε το ελληνικό Kοινοβούλιο.

Oχι, τους αδικούν τους συριζαίους όποιοι και όσοι αβασάνιστα τους χαρακτηρίζουν «τελείως ανίκανους». Μπορεί κυβερνητικά και διαχειριστικά αυτό να ισχύει, αλλά υπάρχει ένας τομέας στον οποίο οι επιδόσεις τους είναι αξιοζήλευτες, μέχρι και απλησίαστες. Τέτοια ρεσιτάλ υποκρισίας ποτέ άλλοτε δεν γνώρισε το ελληνικό Kοινοβούλιο.

Oσοι ζουν τα τελευταία χρόνια σ’ αυτό τον τόπο και δεν υποδύονται τους Αρειανούς όπως κάνουν ο Τσίπρας και η παρέα του, θυμούνται πολύ καλά ότι οι λέξεις «ναι» και «συναίνεση» δεν υπήρχαν στο λεξιλόγιό τους. Hταν πρωτοφανές, αλλά ενδεχομένως να εξηγεί τη συνέχεια. Διότι ο μονίμως «όχι σε όλα» κραυγάζων, μέχρι να φτάσει στην πρωθυπουργική καρέκλα, βρέθηκε τελικά ν’ αναφωνεί επί 17 ώρες «ναι στα πάντα» πασχίζοντας απελπισμένα να τη διατηρήσει.

Hταν η βραδιά της πρεμιέρας του Αλ. Τσίπρα στον ρόλο του νεομνημονιακού απολογητή της διατήρησης της νεοφιλελεύθερης επικυριαρχίας της χώρας μας, που όμως δεν ήθελε να τον μοιραστεί και με κανέναν άλλον. Το απέδειξε όταν πεισματικά αρνήθηκε την πρόταση να ηγηθεί μιας κυβέρνησης όλων των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων. Hξερε ότι «συναίνεση» σημαίνει «συγκυριαρχία», «συνδιοίκηση», «συγκυβέρνηση». Κι αυτός προτιμούσε τον συνεταιρισμό με τους Καμμένους, που θα τους εκχωρούσε δύο ή τρεις καρέκλες και σ’ αντάλλαγμα θα τον άφηναν να παίζει μόνος του.

Κάπως έτσι στήθηκε η νέα πρεμιέρα του Αλ Τσίπρα, στον ρόλο του συναινετικού αυτή τη φορά, και των υπουργών και βουλευτών του σε ρόλους συμπρωταγωνιστών. Το θέαμα και το ακρόαμα είναι από κωμικό μέχρι και εξοργιστικό, ανάλογα με τη διάθεση του τηλεθεατή. Προσωπικά έχω αγγίξει και τα δύο άκρα, αλλά εκεί που τείνω να καταλήξω είναι στην οργή. Μοιραία αυτό είναι το συναίσθημα που μου προκαλεί το αναίσχυντο ρεσιτάλ υποκρισίας των πολιτικάντηδων που ζητούν ή και αξιώνουν θρασύτατα από τους αντιπάλους τους την πολιτική συμπεριφορά την οποία εκείνοι ουδέποτε επέδειξαν.

Δεν έχω καταλάβει ποιο είναι το «νέο» που υποτίθεται ότι φέρνει στην πολιτική ζωή η νέα μνημονιακή κυβέρνηση. Προτάσεις, ιδέες και σχέδια δεν έχω διαπιστώσει. Μοιραία, λοιπόν, καταλήγω στην υποκρισία. Oχι γιατί είναι πρωτοφανές ως φαινόμενο στην πολιτική ζωή του τόπου. Αλλά επειδή για πρώτη φορά η υποκρισία εξελίχθηκε σε ιδεολογία. Από τα επιτεύγματα του ΣΥΡΙΖΑ κι αυτό.

Ο νέος κύκλος

Η πρώτη φορά ήταν τον Γενάρη. Και απ’ όσα διακήρυξε, εξήγγειλε, υποσχέθηκε, δεσμεύτηκε δεν εφαρμόστηκε ούτε ένα «και». Οι μήνες που ακολούθησαν απέδειξαν ότι οι προγραμματικές δηλώσεις του ήταν αβάσιμες μεγαλοστομίες και ανεδαφικές φαντασιώσεις. Και μοιραία ο αριστερός Τσίπρας συνθηκολόγησε ηττημένος. Ενέδωσε σε όλες τις αξιώσεις εκείνων τους οποίους είχε ως στόχο να συντρίψει. Ενας ακόμη κύκλος του ελληνικού δράματος είχε κλείσει.

Και προχθές άνοιξε και επίσημα ο νέος. Μόνο που οι προγραμματικές διαβεβαιώσεις δεν ήταν τώρα πομπώδεις και πανηγυρικές, αλλά δειλές, αμήχανες και υποταγμένες στις νεοφιλελεύθερες απαιτήσεις των επικυρίαρχων. Ο ασυμβίβαστος εχθρός του νεοφιλελευθερισμού «καμάρωνε» τώρα ως συνειδητός απολογητής του εφιαλτικού αριστερού Μνημονίου και ο μέχρι πρότινος αδιάλλακτος υπερασπιστής των «κόκκινων γραμμών» του εγκατέλειπε το ένα πεδίο μάχης μετά το άλλο, εκποιώντας τις ιδεολογικοπολιτικές αρχές του στον βωμό της διατήρησης της πρωθυπουργικής καρέκλας που η συνθηκολόγηση με τους Ευρωπαίους δυνάστες του εξασφάλισε.

Δυστυχώς γι’ αυτόν ήταν και άτυχος. Δεν τον βοήθησε και η συγκυρία. Διότι και τη διαβεβαίωση ότι από το δεύτερο εξάμηνο του 2016 θα περάσουμε στην ανάπτυξη δεν δίστασε να μας δώσει, αλλά και τον εφησυχασμό για εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας μέσα στον επόμενο χρόνο μάς πρόσφερε. Μόνο που είχε ξεχάσει να συνεννοηθεί με τον Τσακαλώτο. Κι εκείνος πήγε και κατέθεσε το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2016, ξεσκεπάζοντας το πρωθυπουργικό παραμύθι, μια και ομολογεί ότι και του χρόνου ύφεση (2,3%) και αύξηση (0,6) της ανεργίας θα έχουμε.

Και τι μένει τελικά; Μα φυσικά η αγωνία για το αύριο. Και μια σειρά από διαχρονικά «θα» που πολλοί παπαγάλισαν, αλλά κανένας δεν τόλμησε ή δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει. Το «απλό και δίκαιο φορολογικό σύστημα», το «νέο πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης» και η «διοικητική μεταρρύθμιση». Αλλά όποιος έχει τόσο φιλόδοξους στόχους έχει κάνει και την προεργασία του. Από το 2012 προέκυψε η προοπτική της εξουσίας. Ποιος τους εμπόδισε να στρωθούν στη δουλειά και να προετοιμαστούν για τη μέρα που θα είχαν την ευκαιρία να μας αποδείξουν ότι δεν είναι άβουλοι ουραγοί του μνημονιακού μονόδρομου, τον οποίο προκλητικά χλεύαζαν; Και πως δεν χρειάζεται να δρουν ως αδίστακτοι φορομπήχτες;