Βαράνε νταούλια...

Μπλόφα την μπλόφα, αφήγημα το αφήγημα, απειλή την απειλή, παρακάλι το παρακάλι φτάσαμε στα μέσα Μαΐου. Ημερες και εβδομάδες φαγωμένες σαν πασατέμπος, με παλικαρισμούς και εξυπνάδες εκατέρωθεν και την Ελλάδα να βουλιάζει κάθε ημέρα όλο και πιο βαθιά στη ρουφήχτρα της καταστροφής.

Και χθες καταλήξαμε ότι απλώς ισχύει η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου που έλεγε ότι απόφαση του Eurogroup για την οποιαδήποτε χρηματοδότηση της Ελλάδας θα έρθει μόνο μετά την αξιολόγηση του τρέχοντος προγράμματος, του Μνημονίου δηλαδή. Την οποία αξιολόγηση υποσχέθηκε η κυβέρνηση ότι θα την επισπεύσει μπας και συγκινηθεί ο κ. Ντράγκι. Και όχι μόνο αυτά. Πήγε άκλαφτη η «πολιτική διαπραγμάτευση» και συμφωνήσαμε με τον κ. Μοσκοβισί ότι πρέπει να βρεθούν ισοδύναμα στο Ασφαλιστικό και στα εργασιακά για να τρέξει το Μνημόνιο. Αλλά για λεφτά κουβέντα. Υπεράνω εμείς. Λεφτά υπάρχουν, αλλά πρέπει να ολοκληρωθεί το προηγούμενο Μνημόνιο για να φτάσουν στα ταμεία. Πιστέψαμε ότι θα έτρεμαν οι πέτρες στην Ουάσιγκτον με την απειλή κυβερνητικού αξιωματούχου ότι εάν δεν πάρουμε λεφτά δεν θα πληρωθεί το ΔΝΤ. Ηταν οι ίδιοι αξιωματούχοι που έτρεχαν να μαζέψουν ό,τι είχε μείνει στα δημόσια ταμεία για να κάνουν την κατάθεση στην κ. Λαγκάρντ λίγες ώρες αργότερα. Κανείς δεν μασάει πια με τέτοιες παλικαριές. Αρκούν για καμιά Κεντρική Επιτροπή, κάποιο πρωτοσέλιδο κομματικής φυλλάδας.

Η πραγματική διαπραγματευτική δύναμη της κυβέρνησης θα μπορούσε να είναι μόνο μία: ότι χωρίς κανένα απολύτως σχέδιο και στρατηγική μετατρέπεται σε καμικάζι αυτοκτονίας. Αλλά η «αδυναμία» στην εξουσία ακυρώνει το πλεονέκτημα και καθιστά την κυβέρνηση όλο και πιο προβλέψιμη όλο και πιο ευάλωτη. Ολοι βλέπουν πια ότι όσο στριμώχνεται τόσο πιο ελαστικές γίνονται οι κόκκινες γραμμές της. Μια πορεία που δεν έχει τέλος. Τώρα η κυβέρνηση μέσα σε δέκα ημέρες πρέπει να δείξει καλή συμπεριφορά στον κ. Ντράγκι, να καλοπιάσει το Eurogroup, να βάλει στο καλάθι Ασφαλιστικό και εργασιακά -τα άλλα έχουν ήδη θυσιαστεί- για να δεήσουν οι δανειστές να κλείσουν το προηγούμενο και να εγκρίνουν μετά το επόμενο Μνημόνιο. Η αλήθεια είναι ότι έχουν αρχίσει οι χοροί. Τα νταούλια βαράνε δυνατά. Αλλά αντί για πρώτη θέση θεωρείο, βρεθήκαμε τελικά να είμαστε εμείς που χορεύουμε στο ταψί.

Η απώλεια χρόνου για την κυβέρνηση φαίνεται ότι θα μας κοστίσει πανάκριβα.

Υστερα από τρεις μήνες επαναστατικής... γυμναστικής, στο όνομα μιας δήθεν σκληρής διαπραγμάτευσης, και αφού γίναμε διεθνώς περίγελως, η σταδιακή επιστροφή στην πραγμα­τι­κότητα αποκαλύπτει τη ζημιά που έγινε από άγνοια, σκοπιμότητες και ιδεοληψίες. Η απώλεια χρόνου για την κυβέρνηση φαίνεται ότι θα μας κοστίσει πανάκριβα, αν βεβαίως η στροφή ολοκληρωθεί και δεν αρχίσουν πάλι τις παλαβομάρες της αυτοκαταστροφής.

Οι γνωρίζοντες εξηγούν ότι με τον ρυθμό που είχε η οικονομία από τον προηγούμενο χρόνο, αν είχαμε καταλήξει σε μια συμφωνία με τους δανειστές μέσα στον Φεβρουάριο ή έστω τον Μάρτιο, με καλή πίστη και αμοιβαίες υποχωρήσεις που ήταν εφικτές τότε, το σύνολο των μέτρων (φόροι και μειώσεις δαπανών) που όφειλε να λάβει η χώρα ήταν κοντά στα 2 δισ. ευρώ. Εκτός από την κατασπατάληση του χρόνου και τη βύθιση της οικονομικής δραστη­ριότητας, πέραν της γενικότερης καταστροφής (φυγή κεφαλαίων και πτώση τζίρου παντού) που επέφερε, υπολογίζεται ότι για να κλείσει η πέμπτη αξιολόγηση και να αρχίσει η ροή των δόσεων θα χρειαστούν μέτρα κοντά στα 7 δισ. ευρώ μόνο για το τρέχον έτος και ίσως άλλα τόσα για το επόμενο.

Γεγονός που φαλκιδεύει εκ των πραγμάτων κάθε ελπίδα για να βγει η χώρα από την ύφεση που φάνηκε πως ξεπέρασε πέρυσι, αλλά δυστυχώς οι εξελίξεις τα ανέτρεψαν όλα και ακόμη ουδείς είναι σε θέση να τολμήσει έστω μια θετική πρόβλεψη. Αυτή η τακτική, με λίγα λόγια, δυστυχώς επιβεβαιώνει τη λαϊκή ρήση: «Του χωριάτη μονό δεν του φτάνει, αλλά διπλό του φτάνει και του περισσεύει...».

Βεβαίως, έχουμε ακόμη τεράστια απόσταση από την αλλαγή κλίματος έως την οριστική συμφωνία, καθώς η κυβέρνηση δεν ανοίγει τα χαρτιά της και όλα δείχνουν ότι επιχειρεί απλώς να κερδίσει λίγο χρόνο χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική και σχέδιο για το πού και πώς θέλει να πάει ο τόπος. Η αιφνίδια τροπή από το χείλος της καταστροφής στην αισιοδοξία που προέκυψε την περασμένη Τετάρτη ήταν αποτέλεσμα του τελεσιγράφου από τον Μάριο Ντράγκι, που όμως δεν αποσύρθηκε.

Απλώς ο κεντρικός τραπεζίτης έδωσε μία εβδομάδα προθεσμία στην Αθήνα ώστε να αλλάξει η πορεία των συζητήσεων μήπως και υπάρξει σύγκλιση που θα του λύνει τα χέρια, για να μην αναγκαστεί να λάβει τις μοιραίες αποφάσεις για τη χώρα μας. Οιαδήποτε ολιγωρία ή καθυστέρηση εφεξής σημαίνει ακαριαία καταστροφή.

Το ραβδάκι της αισιοδοξίας

Και ξαφνικά σαν μια καλή νεράιδα με το μαγικό ραβδί της να τους ακούμπησε όλους μπολιάζοντάς τους αισιοδοξία και καλοσύνη: Μέγαρο Μαξίμου, θεσμούς, Βαρουφάκη, ακόμη και ο Σόιμπλε δείχνει πιο γλυκός, ο Λαφαζάνης πιο ήπιος, η Ανγκελα... μητερούλα. Αν δεν πιστεύετε στις νεράιδες, υπάρχει και η πιο πεζή εξήγηση: η απειλή του κ. Ντράγκι ότι εάν δεν κάνουμε κάτι, επέρχεται ο ξαφνικός θάνατος, τους συνέφερε προς στιγμήν όλους.

Ο κ. Γιούνκερ, που δεν το βάζει κάτω εδώ και πέντε χρόνια, εμφανίστηκε και πάλι σαν τον Σούπερμαν στο παρά ένα να σώσει την παρτίδα...

Ετσι εξεδόθη η κοινή δήλωσή του με τον κ. Τσίπρα. Αυτή που αναβίωσε την «αξιολόγηση» που προέβλεπε η απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου και έβαλε στο τραπέζι και το Ασφαλιστικό και τα εργασιακά και τους μισθούς... Προφανώς όχι για καλό (μας). Αλλά έπρεπε να εξευμενιστεί το θηρίο στη Φρανκφούρτη.

Και έτσι άρχισε η αισιοδοξία. Κανείς δεν θέλει τώρα που είμαστε κοντά στο σημείο μηδέν να κατηγορηθεί για ό,τι συμβεί. Κανείς δεν θέλει αίμα στα χέρια του. Αλλά κι αν όλα πάνε καλά, οι αισιόδοξοι θα σπεύσουν να μοιραστούν την επιτυχία...

Η ελπίδα της κυβέρνησης είναι ότι τη Δευτέρα θα αρκεί αυτή η αισιοδοξία για μια δήλωση προόδου που θα διασκεδάσει τις ανησυχίες του ΔΣ της ΕΚΤ, ώστε να μας ανοίξει τη στρόφιγγα για μερικές σταγόνες ρευστότητας και να πληρωθεί την Πέμπτη το ΔΝΤ.

Η προσδοκία είναι ότι δεν θα χρειασθεί να κάνουμε και πολλά, καθώς η δική μας μετάφραση της δήλωσης με τον Γιούνκερ περιέγραφε απλώς τις «κόκκινες γραμμές» μας για «συλλογικές διαπραγματεύσεις στα ευρωπαϊκά πρότυπα» και «συνταξιοδοτικό που αποτρέπει τη φτώχεια στην τρίτη ηλικία». Και ότι αυτά που νομίζουν οι άλλοι ότι έχουμε συμφωνήσει δεν είναι συμφωνημένα, εάν δεν καταλήξουμε σε τελική συμφωνία ώστε να δεχθούν και τα δικά μας...

Σαν να επαναλαμβάνεται η κωμωδία της 20ής Φεβρουαρίου, όταν «παραπλανηθήκαμε» για όσα υπογράφαμε.

Τότε όμως υπήρχε ακόμη στοιχειώδης εμπιστοσύνη και φυσικά χρόνος δύο μηνών. Τώρα ούτε χρόνος υπάρχει ούτε χρήμα, ενώ και η εμπιστοσύνη έχει πια εξαντληθεί. Και το κόλπο είναι πια γνωστό.

Οι δύο... ΣΥΡΙΖΑ

Την ώρα που ο Μ. Γλέζος καλούσε τους εργαζόμενους να πάρουν στα χέρια τους τα μέσα παραγωγής, ο Αλ. Τσίπρας αναζητούσε πεδίο συμφωνίας με τον Ζ. Κ. Γιούνκερ, ανοίγοντας πλέον και τα δύο ζητήματα ταμπού για τον ΣΥΡΙΖΑ: Ασφαλιστικό και εργασιακά. Η εικόνα αυτή των δύο... ΣΥΡΙΖΑ, αυτών που βρίσκονται εντός Μεγάρου Μαξίμου και εκείνων που είναι εκτός, εξακολουθεί να υπάρχει, προκαλώντας νευρικότητα όχι μόνο στους εταίρους και δανειστές της χώρας αλλά και στην κοινή γνώμη.

Πρόκειται για έναν ιδιόμορφο πόλεμο νεύρων που έχει ξεκινήσει αμέσως μετά τις εκλογές και συνεχίζεται τρεις μήνες μετά... Αλλα μηνύματα εκπέμπει το Μέγαρο Μαξίμου, αλλιώς τα εξηγούν οι βουλευτές και τα κομματικά στελέχη (ως άλλος εσωκομματικός πόλος) δίνουν τη δική τους τρίτη εκδοχή! Πόσο όμως μπορεί να συνεχίζεται αυτό; Προφανώς όχι πολύ και τούτο διότι ο χρόνος πλέον είναι ο μεγαλύτερος αντίπαλος της κυβέρνησης Τσίπρα. Τη Δευτέρα πρέπει να υπάρξει σαφής πρόοδος και την Τρίτη να δοθούν τα χρήματα στο ΔΝΤ.

Οσο όμως συνεχίζεται αυτή η πολυγλωσσία, η αμφισημία, οι «θολές» δηλώσεις τόσο η αβεβαιότητα, η ανασφάλεια και ο εκνευρισμός θα εντείνονται. Η χώρα έχει αυτή την ώρα ανάγκη από ξεκάθαρες επιλογές και λύσεις. Από αποφάσεις. Τα λόγια, η ατέρμονη ανάλυση που θυμίζει εν πολλοίς ένα σχολικό 15μελές αποτελούν περιττή πολυτέλεια για τη χώρα. Ισως κάποτε, την περίοδο της ευμάρειας, όλα αυτά να είχαν κάποιο ενδιαφέρον. Τώρα όμως, οι κίνδυνοι απομάκρυνσης της χώρας από τον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για συζητήσεις. Η στήλη είχε επισημάνει από καιρό ότι τώρα είναι η «ώρα του συγκεκριμένου».

Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει υπάρξει με τα γνωστά αποτελέσματα. Είναι υποχρέωση του πρωθυπουργού να επιλέξει με ποιους πηγαίνει και ποιους αφήνει. Εάν θα κοιτάξει τη διατήρηση των εσωκομματικών του ισορροπιών εις βάρος της πορείας της χώρας, εάν θα πάρει δύσκολες αποφάσεις στρέφοντας το βλέμμα του στο μέλλον. Εάν επιλέξει την απραξία, τότε θα έχει την τύχη εκείνου που πατούσε για καιρό σε δύο βάρκες...

Και χαλινός κρατάει τη γλώσσα μας...

Και χαλινός κρατάει τη γλώσσα μας, αφού έτσι πρόβλεψε ευφυώς η φύση, και με έρκος οδόντων είμαστε εξοπλισμένοι. Ωστε κάτι να αναχαιτίζεται. Να μη βγαίνουν προς τα έξω όσα αστόχαστα, επιθετικά, χολερικά ή χυδαία γεννάει ο θυμός της στιγμής, η ρουτίνα της «μαγκιάς», η μανία της πόζας και η αυταδέλφη της, η μανία της ατάκας: να πούμε κάτι για να ξεχωρίσουμε καλά και σώνει από την πλέμπα, κάτι που θα κάνει ντόρο. Εκείνο το «μη προτρεχέτω η γλώττα της διανοίας» μάς περιλαβαίνει πιτσιρίκια, το αποστηθίζουμε, μα δεν φαίνεται να αποκτά ούτε μισή γερή ριζούλα μέσα μας. Ετσι, συχνά μιλάμε χωρίς να σκεφτόμαστε ότι τα λόγια μας έχουν την υπεραξία που τους προσθέτει το δημόσιο πόστο μας, η θέση μας στη μια ή την άλλη εξουσία, η «αναγνωρισιμότητά» μας, το «κύρος» που μας αποδίδουν τα μίντια. Οτι δηλαδή πρόκειται για λόγια που πριν ξεχαστούν, κάτι και κάποιους θα επηρεάσουν.

Μιλούν, π.χ., συνεχώς κυβερνητικά στελέχη, σε ραδιόφωνα και κανάλια, ή διά του φέισμπουκ και του τουίτερ. Και είτε επειδή ανήκουν σε διαφορετικές συνιστώσες είτε επειδή έχουν έναν καημό που δεν «αξιοποιήθηκαν» όπως υπολόγιζαν, λένε την ίδια στιγμή πέντε διαφορετικά πράγματα για το ίδιο θέμα, το δημοψήφισμα ή τη «ρήξη». Δυσκολεύονται ίσως να κατανοήσουν ότι πια είναι εξουσία· και ότι, στην εποχή της διόγκωσης και του πιο ασήμαντου, ακόμα και στον πιο άσημο σταθμό να πουν το αιρετικό τους πιστεύω, θα γίνουν πρώτο θέμα, ίσως και με παραποίηση των όσων είπαν. Δυσκολεύονται επίσης να το πάρουν απόφαση ότι πλέον τα λεγόμενά τους παράγουν πολιτική πανελλαδικά, όχι μόνο ενδοκομματικά· ότι επηρεάζουν λίγο ή πολύ την αγορά, το Χρηματιστήριο, τον κόσμο, που, εν συγχύσει, γέρνει προς τα δω ή προς τα κει ανάλογα με το τι ακούει να λέει το τάδε ή το δείνα στέλεχος.

Προβάλλει την αισιοδοξία για να κρύψει το αντίθετό της.

 Προβάλλει την αισιοδοξία για να κρύψει το αντίθετό της: την απαισιοδοξία που την καταλαμβάνει όσο εξοικειώνεται με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, την οποία αγνοούσε παντελώς μέχρι προ τριμήνου. Η κοινοποίηση της απαισιοδοξίας θα ήταν ένα βήμα της κυβέρνησης προς τη δημόσια ομολογία ότι έσφαλε οικτρά στους υπολογισμούς της. Διότι η απαισιοδοξία κατευθύνει τον απλό (κακομαθημένο...) ψηφοφόρο του ΣΥΡΙΖΑ, αυτόν που δεν ανήκει στον πυρήνα του 4% των ριζοσπαστών/νεοκομμουνιστών, να σκεφθεί κάπως έτσι: αν αυτά που μου υποσχέθηκαν δεν γίνονται δεκτά από τους Ευρωπαίους, εγώ δεν θα γυρέψω λογαριασμό από τους Ευρωπαίους, αλλά από εκείνους που μου έταξαν το ανέφικτο.

Αυτό προσπαθεί να αποφύγει η κυβέρνηση μέσω της πλαστής αισιοδοξίας της. Βλέπει τη σύγκρουση να έρχεται, αντιλαμβάνεται ότι από τη σύγκρουση κινδυνεύει να διασπασθεί ο ΣΥΡΙΖΑ και, συνεπώς, επιλέγει επικοινωνιακή τακτική που αποσκοπεί στην ελαχιστοποίηση της ζημίας. Η αισιοδοξία της είναι, ουσιαστικά, το τέχνασμα με το οποίο προετοιμάζεται η κοινή γνώμη για την ώρα (μακάρι να μην έλθει ποτέ) που η κυβέρνηση θα πρέπει να ρίξει την ευθύνη στους «ξένους». Η αισιοδοξία τής επιτρέπει να ισχυρισθεί ότι θα φταίνε οι άλλοι, που δήθεν μας κορόιδεψαν όλους μαζί, κυβέρνηση και πολίτες. Η κουλτούρα μας θα κάνει πολλούς να το καταπιούν αμάσητο. (Αλλωστε, από τη Μεταπολίτευση ώς σήμερα, αν υπάρχει ένα στοιχείο από τον παλιοχαρακτήρα μας που η Αριστερά το ανέδειξε δημόσια, αυτό είναι η ανευθυνότητα...)

Από την άλλη πλευρά, αν επέλθει το μοιραίο και η κυβέρνηση καταλογίσει την ευθύνη στους Ευρωπαίους, δεν μπορεί να ελπίζει ότι το τέχνασμά της αρκεί για να αποτρέψει την καταστροφή της. Τυχόν αποτυχία της διαπραγμάτευσης συνεπάγεται αβεβαιότητα για το μέλλον της Κυβέρνησης Κοινωνικής Σωτηρίας. Ενδεχομένως, όμως, να πεισθούν οι χαζοί· και αυτοί τούς φθάνουν, γιατί είναι οι περισσότεροι...

Η ώρα του ηγέτη

Τελικά ότι θα φτάναμε σ' αυτό το ενδοκυβερνητικό αλλά και εσωκομματικό αλαλούμ ήταν αναπόφευκτο. Μοναδική ελπίδα να το αποφύγουμε θα ήταν ν' αποδεχθούν οι εταίροι μας πως οι επιλογές του ελληνικού λαού αποτελούν γι' αυτούς εντολή την οποία οφείλουν να εκτελέσουν, αλλά τέτοιες ψευδαισθήσεις δεν αποδίδουν όταν απευθύνονται σε άτομα με στοιχειώδη λογική. Και δυστυχώς οι Ευρωπαίοι το έχουν αυτό το κουσούρι.

Οι προθεσμίες, λοιπόν, εκπνέουν, οι διαπραγματεύσεις τη μια ξεκολλάνε, και την άλλη ξανακολλάνε και στην κυβέρνηση και στον ΣΥΡΙΖΑ ο ένας με το μακρύ του και ο άλλος με το κοντό του. Ο ένας θέλει ρήξη, άλλος ζητάει εκλογές, ο τρίτος προτιμά το δημοψήφισμα και λίγο ή πολύ ο καθένας με την τρέλα του. Και με το δούλεμα που πουλάει στους μυαλοφυγόδικους υποστηρικτές του.

Αλλά η μπάλα ούτε στα χέρια του Λαφαζάνη είναι, ούτε ο Βούτσης και ο Φλαμπουράρης θα καθορίσουν την επόμενη μέρα, ούτε οι επικοινωνιακές καντρίλιες του Βαρουφάκη θα επηρεάσουν τις εξελίξεις, ούτε η όποια συνιστώσα θ' αποφασίσει αν θα μείνουμε στο ευρώ ή αν θα πάμε κατά διαόλου. Ολοι αυτοί ετερόφωτοι είναι και ούτε καν τον ρόλο των ΑΝΕΛ δεν θα τους ζητούσε κανείς να διαδραματίσουν υπό άλλες συνθήκες.

Ο μόνος που μετράει είναι ο επικεφαλής τους. Καλώς ή κακώς η δική του απήχηση επέτρεψε σ' αυτό το ετερόκλητο άθροισμα περιθωριακών, γραφικών και πολιτικά ανύπαρκτων να εκμεταλλευτούν την οικονομικοπολιτική συγκυρία και να βρεθούν στην εξουσία χωρίς να ξέρουν τι θέλουν να κάνουν και πώς θα το κάνουν. Και τώρα, περισσότερο από κάθε άλλη στιγμή, οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν. Οι ηγέτες στα δύσκολα καταξιώνονται.

Ούτε τα μισόλογα βοηθάνε, ούτε οι υπεκφυγές διασώζουν, ούτε οι μεθοδευμένες αναβολές αποτελούν λύση. Η παράταση της αβεβαιότητας ισοδυναμεί με σταθερή πορεία προς τα βράχια και με συνέπειες που θα τις πληρώσουν πανάκριβα τα παιδιά και τα εγγόνια μας. Τώρα είναι η στιγμή ν' αποδείξει ο Αλέξης Τσίπρας αν είναι πολιτικός ηγέτης ή όχι. Αναλαμβάνοντας προσωπικά την ευθύνη για το αύριο.