Το ραβδάκι της αισιοδοξίας

Και ξαφνικά σαν μια καλή νεράιδα με το μαγικό ραβδί της να τους ακούμπησε όλους μπολιάζοντάς τους αισιοδοξία και καλοσύνη: Μέγαρο Μαξίμου, θεσμούς, Βαρουφάκη, ακόμη και ο Σόιμπλε δείχνει πιο γλυκός, ο Λαφαζάνης πιο ήπιος, η Ανγκελα... μητερούλα. Αν δεν πιστεύετε στις νεράιδες, υπάρχει και η πιο πεζή εξήγηση: η απειλή του κ. Ντράγκι ότι εάν δεν κάνουμε κάτι, επέρχεται ο ξαφνικός θάνατος, τους συνέφερε προς στιγμήν όλους.

Ο κ. Γιούνκερ, που δεν το βάζει κάτω εδώ και πέντε χρόνια, εμφανίστηκε και πάλι σαν τον Σούπερμαν στο παρά ένα να σώσει την παρτίδα...

Ετσι εξεδόθη η κοινή δήλωσή του με τον κ. Τσίπρα. Αυτή που αναβίωσε την «αξιολόγηση» που προέβλεπε η απόφαση της 20ής Φεβρουαρίου και έβαλε στο τραπέζι και το Ασφαλιστικό και τα εργασιακά και τους μισθούς... Προφανώς όχι για καλό (μας). Αλλά έπρεπε να εξευμενιστεί το θηρίο στη Φρανκφούρτη.

Και έτσι άρχισε η αισιοδοξία. Κανείς δεν θέλει τώρα που είμαστε κοντά στο σημείο μηδέν να κατηγορηθεί για ό,τι συμβεί. Κανείς δεν θέλει αίμα στα χέρια του. Αλλά κι αν όλα πάνε καλά, οι αισιόδοξοι θα σπεύσουν να μοιραστούν την επιτυχία...

Η ελπίδα της κυβέρνησης είναι ότι τη Δευτέρα θα αρκεί αυτή η αισιοδοξία για μια δήλωση προόδου που θα διασκεδάσει τις ανησυχίες του ΔΣ της ΕΚΤ, ώστε να μας ανοίξει τη στρόφιγγα για μερικές σταγόνες ρευστότητας και να πληρωθεί την Πέμπτη το ΔΝΤ.

Η προσδοκία είναι ότι δεν θα χρειασθεί να κάνουμε και πολλά, καθώς η δική μας μετάφραση της δήλωσης με τον Γιούνκερ περιέγραφε απλώς τις «κόκκινες γραμμές» μας για «συλλογικές διαπραγματεύσεις στα ευρωπαϊκά πρότυπα» και «συνταξιοδοτικό που αποτρέπει τη φτώχεια στην τρίτη ηλικία». Και ότι αυτά που νομίζουν οι άλλοι ότι έχουμε συμφωνήσει δεν είναι συμφωνημένα, εάν δεν καταλήξουμε σε τελική συμφωνία ώστε να δεχθούν και τα δικά μας...

Σαν να επαναλαμβάνεται η κωμωδία της 20ής Φεβρουαρίου, όταν «παραπλανηθήκαμε» για όσα υπογράφαμε.

Τότε όμως υπήρχε ακόμη στοιχειώδης εμπιστοσύνη και φυσικά χρόνος δύο μηνών. Τώρα ούτε χρόνος υπάρχει ούτε χρήμα, ενώ και η εμπιστοσύνη έχει πια εξαντληθεί. Και το κόλπο είναι πια γνωστό.

Οι δύο... ΣΥΡΙΖΑ

Την ώρα που ο Μ. Γλέζος καλούσε τους εργαζόμενους να πάρουν στα χέρια τους τα μέσα παραγωγής, ο Αλ. Τσίπρας αναζητούσε πεδίο συμφωνίας με τον Ζ. Κ. Γιούνκερ, ανοίγοντας πλέον και τα δύο ζητήματα ταμπού για τον ΣΥΡΙΖΑ: Ασφαλιστικό και εργασιακά. Η εικόνα αυτή των δύο... ΣΥΡΙΖΑ, αυτών που βρίσκονται εντός Μεγάρου Μαξίμου και εκείνων που είναι εκτός, εξακολουθεί να υπάρχει, προκαλώντας νευρικότητα όχι μόνο στους εταίρους και δανειστές της χώρας αλλά και στην κοινή γνώμη.

Πρόκειται για έναν ιδιόμορφο πόλεμο νεύρων που έχει ξεκινήσει αμέσως μετά τις εκλογές και συνεχίζεται τρεις μήνες μετά... Αλλα μηνύματα εκπέμπει το Μέγαρο Μαξίμου, αλλιώς τα εξηγούν οι βουλευτές και τα κομματικά στελέχη (ως άλλος εσωκομματικός πόλος) δίνουν τη δική τους τρίτη εκδοχή! Πόσο όμως μπορεί να συνεχίζεται αυτό; Προφανώς όχι πολύ και τούτο διότι ο χρόνος πλέον είναι ο μεγαλύτερος αντίπαλος της κυβέρνησης Τσίπρα. Τη Δευτέρα πρέπει να υπάρξει σαφής πρόοδος και την Τρίτη να δοθούν τα χρήματα στο ΔΝΤ.

Οσο όμως συνεχίζεται αυτή η πολυγλωσσία, η αμφισημία, οι «θολές» δηλώσεις τόσο η αβεβαιότητα, η ανασφάλεια και ο εκνευρισμός θα εντείνονται. Η χώρα έχει αυτή την ώρα ανάγκη από ξεκάθαρες επιλογές και λύσεις. Από αποφάσεις. Τα λόγια, η ατέρμονη ανάλυση που θυμίζει εν πολλοίς ένα σχολικό 15μελές αποτελούν περιττή πολυτέλεια για τη χώρα. Ισως κάποτε, την περίοδο της ευμάρειας, όλα αυτά να είχαν κάποιο ενδιαφέρον. Τώρα όμως, οι κίνδυνοι απομάκρυνσης της χώρας από τον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για συζητήσεις. Η στήλη είχε επισημάνει από καιρό ότι τώρα είναι η «ώρα του συγκεκριμένου».

Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει υπάρξει με τα γνωστά αποτελέσματα. Είναι υποχρέωση του πρωθυπουργού να επιλέξει με ποιους πηγαίνει και ποιους αφήνει. Εάν θα κοιτάξει τη διατήρηση των εσωκομματικών του ισορροπιών εις βάρος της πορείας της χώρας, εάν θα πάρει δύσκολες αποφάσεις στρέφοντας το βλέμμα του στο μέλλον. Εάν επιλέξει την απραξία, τότε θα έχει την τύχη εκείνου που πατούσε για καιρό σε δύο βάρκες...

Και χαλινός κρατάει τη γλώσσα μας...

Και χαλινός κρατάει τη γλώσσα μας, αφού έτσι πρόβλεψε ευφυώς η φύση, και με έρκος οδόντων είμαστε εξοπλισμένοι. Ωστε κάτι να αναχαιτίζεται. Να μη βγαίνουν προς τα έξω όσα αστόχαστα, επιθετικά, χολερικά ή χυδαία γεννάει ο θυμός της στιγμής, η ρουτίνα της «μαγκιάς», η μανία της πόζας και η αυταδέλφη της, η μανία της ατάκας: να πούμε κάτι για να ξεχωρίσουμε καλά και σώνει από την πλέμπα, κάτι που θα κάνει ντόρο. Εκείνο το «μη προτρεχέτω η γλώττα της διανοίας» μάς περιλαβαίνει πιτσιρίκια, το αποστηθίζουμε, μα δεν φαίνεται να αποκτά ούτε μισή γερή ριζούλα μέσα μας. Ετσι, συχνά μιλάμε χωρίς να σκεφτόμαστε ότι τα λόγια μας έχουν την υπεραξία που τους προσθέτει το δημόσιο πόστο μας, η θέση μας στη μια ή την άλλη εξουσία, η «αναγνωρισιμότητά» μας, το «κύρος» που μας αποδίδουν τα μίντια. Οτι δηλαδή πρόκειται για λόγια που πριν ξεχαστούν, κάτι και κάποιους θα επηρεάσουν.

Μιλούν, π.χ., συνεχώς κυβερνητικά στελέχη, σε ραδιόφωνα και κανάλια, ή διά του φέισμπουκ και του τουίτερ. Και είτε επειδή ανήκουν σε διαφορετικές συνιστώσες είτε επειδή έχουν έναν καημό που δεν «αξιοποιήθηκαν» όπως υπολόγιζαν, λένε την ίδια στιγμή πέντε διαφορετικά πράγματα για το ίδιο θέμα, το δημοψήφισμα ή τη «ρήξη». Δυσκολεύονται ίσως να κατανοήσουν ότι πια είναι εξουσία· και ότι, στην εποχή της διόγκωσης και του πιο ασήμαντου, ακόμα και στον πιο άσημο σταθμό να πουν το αιρετικό τους πιστεύω, θα γίνουν πρώτο θέμα, ίσως και με παραποίηση των όσων είπαν. Δυσκολεύονται επίσης να το πάρουν απόφαση ότι πλέον τα λεγόμενά τους παράγουν πολιτική πανελλαδικά, όχι μόνο ενδοκομματικά· ότι επηρεάζουν λίγο ή πολύ την αγορά, το Χρηματιστήριο, τον κόσμο, που, εν συγχύσει, γέρνει προς τα δω ή προς τα κει ανάλογα με το τι ακούει να λέει το τάδε ή το δείνα στέλεχος.

Προβάλλει την αισιοδοξία για να κρύψει το αντίθετό της.

 Προβάλλει την αισιοδοξία για να κρύψει το αντίθετό της: την απαισιοδοξία που την καταλαμβάνει όσο εξοικειώνεται με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, την οποία αγνοούσε παντελώς μέχρι προ τριμήνου. Η κοινοποίηση της απαισιοδοξίας θα ήταν ένα βήμα της κυβέρνησης προς τη δημόσια ομολογία ότι έσφαλε οικτρά στους υπολογισμούς της. Διότι η απαισιοδοξία κατευθύνει τον απλό (κακομαθημένο...) ψηφοφόρο του ΣΥΡΙΖΑ, αυτόν που δεν ανήκει στον πυρήνα του 4% των ριζοσπαστών/νεοκομμουνιστών, να σκεφθεί κάπως έτσι: αν αυτά που μου υποσχέθηκαν δεν γίνονται δεκτά από τους Ευρωπαίους, εγώ δεν θα γυρέψω λογαριασμό από τους Ευρωπαίους, αλλά από εκείνους που μου έταξαν το ανέφικτο.

Αυτό προσπαθεί να αποφύγει η κυβέρνηση μέσω της πλαστής αισιοδοξίας της. Βλέπει τη σύγκρουση να έρχεται, αντιλαμβάνεται ότι από τη σύγκρουση κινδυνεύει να διασπασθεί ο ΣΥΡΙΖΑ και, συνεπώς, επιλέγει επικοινωνιακή τακτική που αποσκοπεί στην ελαχιστοποίηση της ζημίας. Η αισιοδοξία της είναι, ουσιαστικά, το τέχνασμα με το οποίο προετοιμάζεται η κοινή γνώμη για την ώρα (μακάρι να μην έλθει ποτέ) που η κυβέρνηση θα πρέπει να ρίξει την ευθύνη στους «ξένους». Η αισιοδοξία τής επιτρέπει να ισχυρισθεί ότι θα φταίνε οι άλλοι, που δήθεν μας κορόιδεψαν όλους μαζί, κυβέρνηση και πολίτες. Η κουλτούρα μας θα κάνει πολλούς να το καταπιούν αμάσητο. (Αλλωστε, από τη Μεταπολίτευση ώς σήμερα, αν υπάρχει ένα στοιχείο από τον παλιοχαρακτήρα μας που η Αριστερά το ανέδειξε δημόσια, αυτό είναι η ανευθυνότητα...)

Από την άλλη πλευρά, αν επέλθει το μοιραίο και η κυβέρνηση καταλογίσει την ευθύνη στους Ευρωπαίους, δεν μπορεί να ελπίζει ότι το τέχνασμά της αρκεί για να αποτρέψει την καταστροφή της. Τυχόν αποτυχία της διαπραγμάτευσης συνεπάγεται αβεβαιότητα για το μέλλον της Κυβέρνησης Κοινωνικής Σωτηρίας. Ενδεχομένως, όμως, να πεισθούν οι χαζοί· και αυτοί τούς φθάνουν, γιατί είναι οι περισσότεροι...

Η ώρα του ηγέτη

Τελικά ότι θα φτάναμε σ' αυτό το ενδοκυβερνητικό αλλά και εσωκομματικό αλαλούμ ήταν αναπόφευκτο. Μοναδική ελπίδα να το αποφύγουμε θα ήταν ν' αποδεχθούν οι εταίροι μας πως οι επιλογές του ελληνικού λαού αποτελούν γι' αυτούς εντολή την οποία οφείλουν να εκτελέσουν, αλλά τέτοιες ψευδαισθήσεις δεν αποδίδουν όταν απευθύνονται σε άτομα με στοιχειώδη λογική. Και δυστυχώς οι Ευρωπαίοι το έχουν αυτό το κουσούρι.

Οι προθεσμίες, λοιπόν, εκπνέουν, οι διαπραγματεύσεις τη μια ξεκολλάνε, και την άλλη ξανακολλάνε και στην κυβέρνηση και στον ΣΥΡΙΖΑ ο ένας με το μακρύ του και ο άλλος με το κοντό του. Ο ένας θέλει ρήξη, άλλος ζητάει εκλογές, ο τρίτος προτιμά το δημοψήφισμα και λίγο ή πολύ ο καθένας με την τρέλα του. Και με το δούλεμα που πουλάει στους μυαλοφυγόδικους υποστηρικτές του.

Αλλά η μπάλα ούτε στα χέρια του Λαφαζάνη είναι, ούτε ο Βούτσης και ο Φλαμπουράρης θα καθορίσουν την επόμενη μέρα, ούτε οι επικοινωνιακές καντρίλιες του Βαρουφάκη θα επηρεάσουν τις εξελίξεις, ούτε η όποια συνιστώσα θ' αποφασίσει αν θα μείνουμε στο ευρώ ή αν θα πάμε κατά διαόλου. Ολοι αυτοί ετερόφωτοι είναι και ούτε καν τον ρόλο των ΑΝΕΛ δεν θα τους ζητούσε κανείς να διαδραματίσουν υπό άλλες συνθήκες.

Ο μόνος που μετράει είναι ο επικεφαλής τους. Καλώς ή κακώς η δική του απήχηση επέτρεψε σ' αυτό το ετερόκλητο άθροισμα περιθωριακών, γραφικών και πολιτικά ανύπαρκτων να εκμεταλλευτούν την οικονομικοπολιτική συγκυρία και να βρεθούν στην εξουσία χωρίς να ξέρουν τι θέλουν να κάνουν και πώς θα το κάνουν. Και τώρα, περισσότερο από κάθε άλλη στιγμή, οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν. Οι ηγέτες στα δύσκολα καταξιώνονται.

Ούτε τα μισόλογα βοηθάνε, ούτε οι υπεκφυγές διασώζουν, ούτε οι μεθοδευμένες αναβολές αποτελούν λύση. Η παράταση της αβεβαιότητας ισοδυναμεί με σταθερή πορεία προς τα βράχια και με συνέπειες που θα τις πληρώσουν πανάκριβα τα παιδιά και τα εγγόνια μας. Τώρα είναι η στιγμή ν' αποδείξει ο Αλέξης Τσίπρας αν είναι πολιτικός ηγέτης ή όχι. Αναλαμβάνοντας προσωπικά την ευθύνη για το αύριο.

Το Βατερλό των γελοίων

Η κυβέρνηση δεν έχει συμπληρώσει ακόμη τις εκατό πρώτες μέρες της. Μεθαύριο εξαντλούνται, αν ξεκινήσουμε τη μέτρηση από την επομένη των εκλογών. Παραδοξολογώντας έχει τη σημασία του ο ακριβής υπολογισμός, καθώς όσα φέρνει η μέρα δεν τα φέρνει ο χρόνος όλος. Ετσι στις 100+ κάτι μέρες, ριζικά διαφορετικός θα είναι ο συγκεκριμένος απολογισμός αν υπάρξει συμφωνία ή επέλθει ρήξη με τους εταίρους - δανειστές στο επικείμενο Eurogroup.

Το τυπικό όριο των 100 πρώτων ημερών μιας κυβέρνησης, όπως έχει κυριαρχήσει να χρησιμοποιείται μεταπολεμικά, κινείται στα όρια του ανιστορικού. Με την έννοια ότι καθιερώθηκε πριν από δύο αιώνες ακριβώς για να περιγράψει την πορεία από την άνοδο στην πανωλεθρία. Οχι για να τίθεται απλώς αρνητικό ή θετικό πρόσημο στα κυβερνητικά πεπραγμένα.

Το εκατοπενθήμερον, σύμφωνα μ' ένα από τα πρώτα νεοελληνικά ιστορικά λεξικά, εμφανίστηκε αμέσως μετά το Βατερλό. Εφευρέθηκε από την ευρωπαϊκή φιλομοναρχική - αντιδραστική σκέψη για την περίοδο από τη δεύτερη θριαμβική επάνοδο του Ναπολέοντα έως την ταπεινωτική εκδίωξή του από το Παρίσι. Με άλλα λόγια, χαρακτήριζε ιστορικά μια «παρένθεση» στην Ευρώπη της Ιεράς Συμμαχίας.

Το συμβατικό (και αυθαίρετο) χρονικό όριο απέκτησε την τρέχουσα σημασία στην πολιτική πολύ αργότερα. Αρχίζοντας από την πρώτη προεδρική θητεία του Αμερικανού προέδρου Ρούσβελτ. Οταν ό ίδιος έκανε έναν άχρωμο απολογισμό, ενώ ο αμερικανικός καπιταλισμός είχε μπει στην εντατική. Από τότε άρχισε να κρίνεται, να συγκρίνεται, αλλά και ν' αποτελεί σε συνέχεια προεκλογικό αντικείμενο ως «σχέδιο 100 πρώτων ημερών». Με τη μορφή αυτή στα καθ' ημάς εγκαινιάστηκε από τον Α. Παπανδρέου το 1981.

Η επιγραμματική ιστορική αναδρομή γίνεται για να επισημανθεί ότι στις σημερινές συνθήκες οικονομικού στραγγαλισμού της χώρας, εκβιασμών και απειλών της νέας κυβέρνησης, ένας τέτοιος απολογισμός αυτής της κατηγορίας έχει νόημα μόνο με την αρχική σημασία. Στη βάση αυτή άνετα θα μπορούσε να φέρει τον τίτλο «οι 100 χαμένες μέρες» για μια αριστερή παρένθεση. Η νέα κυβέρνηση άντεξε αυτό το διάστημα, διευρύνοντας μάλιστα τη λαϊκή στήριξή της. Δεν τράπηκε σε φυγή ηττημένη, ώστε να πάρει τη θέση του αντι-παραδείγματος, όπου την προόριζε η χρηματοπιστωτική ευρωελίτ.

Αντί για ένα κλασικού τύπου Βατερλό, λοιπόν, έχουμε μπροστά μας το Βατερλό των γελοίων, για να θυμηθούμε τον αθυρόστομο Σκαρίμπα. Οπου οι απανταχού πρωταγωνιστές - καταστροφείς της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας τα χρόνια των μνημονίων βρίσκονται στη σκηνή ως ηθοποιοί, έχοντας αναλάβει τον ρόλο του εξολοθρευτή της πραγματικότητας και της αλήθειας.

Πολιτικό παιχνίδι "μια στο καρφί και μια στο πέταλο", με την προσθήκη της χρεοκοπίας.

Το επικοινωνιακό πολιτικό παιχνίδι "μια στο καρφί και μια στο πέταλο", με την προσθήκη της χρεοκοπίας, της εξόδου από την Ευρωζώνη και με τον εκβιασμό της δραχμής, θα τελειώσει και θα αποκαλυφθούν οι προθέσεις και οι σκοποί των δανειστών και η ανώμαλη λειτουργία της Ενωμένης Ευρώπης, την οποία διευθύνει μια οικονομική ελίτ, με όπλο τη δικτατορία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που μας στερεί τη ρευστότητα και μας απειλεί πως δεν θα πάρουμε τη δόση του δανείου που έχει αποφασιστεί αν δεν κάνουμε τις μεταρρυθμίσεις που θέλουν.

Η κυβέρνηση βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Οι "κόκκινες" γραμμές θα υπάρχουν για να παραβιάζονται εντέχνως. Οι αναδιαρθρώσεις, οι μεταρρυθμίσεις, όπως και αν ονομαστούν, θα γίνονται στο πλαίσιο των Μνημονίων που υποτίθεται ότι έχουμε καταργήσει, και εμείς θα περιμένουμε χωρίς να προετοιμαζόμαστε για την ουσιαστική ρήξη, πέρα από τα πολιτικοεπικοινωνιακά παιχνίδια που θα επιφέρει η σκληρή και αδυσώπητη πραγματικότητα. Εκ των πραγμάτων θα είναι αναπότρεπτη η σύγκρουση, η οποία θα επεκταθεί σε όλη την Ευρώπη, καθότι ούτε ενωμένη είναι ούτε λειτουργεί πολιτικά σε ένα πνεύμα αλληλέγγυο. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει εγκλωβιστεί μέσα στο γήπεδο της ευρωπαϊκής ελίτ που ελέγχει η Γερμανία. Οι κάθε λογής ιθύνοντες εξακολουθούν να παίζουν πάνω στο τομάρι μας, που ακόμα δεν έχουμε αποφασίσει και ούτε έχουμε δείξει πως θα το πληρώσουν ακριβά, καθότι είναι "χρυσόμαλλο". Χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα εθνικοταξικοαπελευθερωτικό μέτωπο μέσα στην κοινωνία. Χρειάζεται να ειπωθεί η αλήθεια που είναι από μόνη της επαναστατική. Οσο περιμένουμε, ανοίγουμε τον λάκκο για να πέσουμε μέσα. Η σύνολη αντιπολίτευση, πλην του ΚΚΕ, είναι ευθυγραμμισμένη στη λογική και την πολιτική των δανειστών.

Ο νεοφιλελευθερισμός και η λιτότητα είναι το πρόταγμά της. Ο Σαμαράς δεν είναι αντίπαλος, έχει τελειώσει και είναι θέμα χρόνου η ΝΔ να τον ξεφορτωθεί. Το ίδιο συμβαίνει και με το ΠΑΣΟΚ. Οι χρυσαυγίτες έχουν "ξεδοντιαστεί", το πρόβλημα είναι η ελληνική κοινωνία, που χρειάζεται να αφυπνιστεί και να συνειδητοποιήσει πως δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στο παρελθόν. Πέρα από την πολιτική θα χρειαστεί ένας πολιτιστικός αγώνας, ένας νεοδιαφωτισμός που θα ξεπερνάει τα οικονομικά όρια της επιβίωσης. Ο ανθρώπινος τρόπος ζωής έχει ανάγκη τη χαρά, την απόλαυση, τον έρωτα και την αγάπη και δεν θα πρέπει να καθορίζεται και να ορίζεται από τον φόβο, την απογοήτευση και την πίστη πως τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει, καθότι αποφασίζουν πριν από εμάς κάποιοι άλλοι, χωρίς εμάς. Τα δε ηλεκτρονικά μέσα συμβάλουν κι αυτά στη δημιουργία αυτού του αρνητικού και αρρωστημένου κλίματος. Η εθνική δημόσια ραδιοτηλεόραση θα πρέπει να σπάσει αυτό το κλίμα με την πλήρη ανεξαρτησία της.