Το φαινόμενο δεν είναι ούτε χθεσινό ούτε προχθεσινό.

Το φαινόμενο δεν είναι ούτε χθεσινό ούτε προχθεσινό. Και κατά πάσα βεβαιότητα θα είναι και αυριανό αλλά και μεθαυριανό. Δεκαετίες τώρα επισημαίνεται η ύπαρξή του από τα μέσα ενημέρωσης και επαναβεβαιώνεται η πολιτική βούληση για την καίρια και αποφασιστική αντιμετώπισή του, πλην, όμως, τίποτα δεν άλλαξε και ουδεμία εγγύηση υπάρχει ότι μπορεί ν' αλλάξει στο μέλλον. Ο παραγωγός πουλάει σε εξευτελιστικές τιμές τα φρούτα και τα κηπευτικά του και ο καταναλωτής τα αγοράζει σε εξωφρενικά υψηλές τιμές, που αφήνουν στον μεσάζοντα κέρδος μέχρι και 900%.

Είναι ίσως η πιο κραυγαλέα δικαίωση της άποψης πως αυτός ο τόπος πρέπει πολλές από τις ισχύουσες πρακτικές να ξεχάσει και πολλές μεταρρυθμίσεις και ανατροπές να υιοθετήσει προκειμένου να λειτουργήσει κάποια στιγμή ως σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, όπως υποτίθεται ότι φιλοδοξεί και θέλει να είναι. Διότι, ας μη γελιόμαστε, η απόσταση ανάμεσα σ' αυτά που θέλουμε και σ' αυτά που κάνουμε είναι τεράστια.

Τέσσερα χρόνια τώρα η Ελλάδα πασχίζει όχι μόνο ν' απεμπλακεί από τα δημοσιονομικά της αδιέξοδα, αλλά ν' αλλάξει και νοοτροπίες και συμπεριφορές διαχρονικά απαξιωμένες. Ο πρώτος στόχος επιτυγχάνεται χάρη στις θυσίες στις οποίες, θέλοντας και μη, υποβάλλονται τα κατώτερα και μεσαία εισοδηματικά στρώματα. Ο δεύτερος παραμένει βασικά ανέφικτος διότι οι θιγόμενοι από τις μεταρρυθμίσεις είναι σε θέση να τις υπονομεύουν, να τις παρεμποδίζουν ή και να τις ακυρώνουν.

Δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό το φαινόμενο της κερδοσκοπίας σ' όλους τους τομείς που έχουν σχέση με τη διατροφή. Συνταγές και τρόποι περιορισμού της υπάρχουν κι εφαρμόζονται. Δεν έχουμε παρά να τους αντιγράψουμε. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Αλλά αντί να προσφεύγουν σε δοκιμασμένες λύσεις, οι αρμόδιοι να μας προστατεύσουν επιλέγουν γελοίες και διαπιστωμένα αναποτελεσματικές μεγαλοστομίες.

Τι μέλλον λοιπόν μπορεί να έχει αυτός ο τόπος;

Δεν χρειάζεται όμως να είναι κανείς ειδικός,  για να καταλάβει μια απλή και πικρή αλήθεια που αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί την κύρια πηγή του κακού: Επί σχεδόν 4 δεκαετίες  τα πόστα των αποφάσεων στην πολιτική, στη δημόσια διοίκηση και στο συνδικαλισμό καταλήφθηκαν σε μεγάλο βαθμό από ευκαιριακούς κομματικούς παράγοντες μη σχετικούς με το αντικείμενο ή με ιδεοληψίες και συχνά χαμηλού ήθους. Είχαμε δηλαδή έντονη αναξιοκρατία και νεποτισμό με οδηγό το ατομικό συμφέρον σε όλους σχεδόν τους τομείς. Τα ΜΜΕ αλώθηκαν από διαπλεκόμενους επιχειρηματίες.  Όσοι πράγματι πόνεσαν και αγωνίστηκαν να προσφέρουν κάτι χρήσιμο στον τόπο συντρίφτηκαν γρήγορα από τις ομάδες της μετριότητας και των συμφερόντων, οι οποίες έτσι αδιαλείπτως κυριαρχούν. Αλλά και οι της Αντιπολίτευσης δεν προσφέρουν εαυτούς ως ένα υποσχόμενο παράδειγμα.  Πού λοιπόν θα οδηγούσαν αναπόδραστα όλοι αυτοί τη χώρα;

Τον  λογαριασμό τον πληρώνουν τα παιδιά μας:  το καλύτερο ανθρώπινο δυναμικό μας μεταναστεύει ή τυγχάνει απαράδεκτης εκμετάλλευσης από κόμματα και ιδιώτες.  Πάμπολλοι  νέοι είναι ανασφάλιστοι και λίγοι  σκέπτονται να κάνουν παιδιά. Όραμα και σχέδιο για τη χώρα επί έξη χρόνια τώρα κανείς δεν μπήκε στον κόπο να προτείνει. Η υποδομή της οικονομίας συνεχώς καταστρέφεται. Η δημόσια διοίκηση όχι μόνο δεν βελτιώθηκε αλλά μάλλον οδεύει προς το χειρότερο. Η μεσαία τάξη βούλιαξε. Ο λαός εξαπατάται σε συνεχή βάση. Το κράτος πρόνοιας περιορίστηκε δραματικά.

Τα "φιλέτα" μας ξεπουλιούνται σε τιμή ευκαιρίας. Βρέθηκαν αξιοποιήσιμοι υδρογονάνθρακες και γίναμε στόχος εκμετάλλευσης. Τα διεθνή σύννεφα πυκνώνουν γύρω μας. Και το χειρότερο απ' όλα:  Η τρέχουσα στελέχωση των καίριων πόστων της ηγεσίας εγγυάται τη συνέχιση των πρακτικών  του παρελθόντος.  Τι μέλλον λοιπόν μπορεί να έχει αυτός ο τόπος;      

Τα παιδία παίζει

Η περασμένη εβδομάδα ήταν μία από τις πιο εξευτελιστικές της τελευταίας πενταετίας. Ανέδειξε, όσο σπάνια συνέβη στο παρελθόν, την παθογένεια της σύγχρονης Ελλάδας και υπογράμμισε το δομικό πρόβλημα της χώρας. Επειτα από πέντε χρόνια παρατεταμένης αγωνίας, ο μιθριδατισμός που ενδεχομένως έχει αναπτυχθεί μάλλον το απέκρυψε, αλλά η χώρα αποκάλυψε τη βαθιά αρρώστια που εκδηλώθηκε έντονα με την παρατεταμένη κρίση. Δυστυχώς, η αποκάλυψη αυτή έγινε όχι στο ελληνικό κοινό, αλλά στο παγκόσμιο ακροατήριο.

Αν επιχειρήσουμε μία ματιά πέρα από τα επιφαινόμενα, την περασμένη εβδομάδα η χώρα έδινε ένα είδος εξετάσεων ενώπιον του διεθνούς παράγοντα που, όσο και αν θέλουμε να το αγνοούμε, μας κρατάει στη ζωή με δανεικά, με τουρισμό, και? αν το επιτρέψουμε, με επενδύσεις. Πέρα από το σημειολογικά προφανές της επίσκεψης της τρόικας, υπήρχε η... άτυχη έξοδος στις αγορές, διάφορα διεθνή οικονομικά συνέδρια και εκδηλώσεις, όπως αυτή του Economist, σημαντικές θετικές δηλώσεις για τον τουρισμό, η επίσκεψη του προέδρου της Κίνας, πολλές διαγωνιστικές διαδικασίες για σημαντικές αποκρατικοποιήσεις και ειδήσεις για άλλες διεθνείς άμεσες επενδύσεις.

Ολα αυτά συνέβησαν στο πρώτο 10ήμερο του Ιουλίου. Δεν ξέρω πόσοι Ελληνες το πήραν χαμπάρι, αλλά σίγουρα μάθανε τα πάντα γύρω από τη? «μικρή ΔΕΗ». Στο Συνέδριο του Economist, ο πρωθυπουργός φρόντισε να ενημερώσει το διεθνές ακροατήριο για τον εθνικά προδοτικό ρόλο της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, η οποία φυσικά φρόντισε να τον δικαιώνει καθημερινά. Τα δελτία ειδήσεων επιδόθηκαν σε διαγωνισμό να μαντέψουν τον ακριβή αριθμό των προτάσεων των κομμάτων της αντιπολίτευσης για συζήτηση στη Βουλή και την ακριβή μέρα και ώρα που θα άρχιζαν τα μπλακ άουτ με φουλ όλα τα ξενοδοχεία. Μία ολόκληρη εβδομάδα οι τουριστικοί πράκτορες δεν ήξεραν αν πρέπει να κλείνουν κρατήσεις δωματίων ή εισιτήρια... επιστροφής.

Μία αυτιστική χώρα, η Ελλάδα, αρνείται να δει την πραγματικότητα. Κλεισμένη στα επαρχιώτικα στερεότυπα, τελείως αυτοαναφορική μετά την εκρίζωση και του τελευταίου κοσμοπολίτικου στοιχείου στον Εμφύλιο, παραδομένη στη μετριότητα της Μεταπολίτευσης, θεωρεί ότι είναι το κέντρο του κόσμου. Κλείνει τα πανεπιστήμια, διώχνει τα παιδιά της έξω και παραδίδεται στις δυνάμεις του λαϊκισμού που προκάλεσαν και αυτή την κρίση. Δαιμονοποιεί την εξωστρέφεια και τα βάζει με τη «γίδα του γείτονα», όπως πάντα. Αν αυτό είναι άλλο ένα κεφάλαιο στη σύγχρονη ελληνική τραγωδία ή το τέλος του βιβλίου, θα το ξέρουμε μόνο στο τέλος.

Αλλά αρνούμαστε να τους μαθαίνουμε τα βασικά:

Στο σχολείο διδάσκουμε τα παιδιά μας μαθηματικά πανεπιστημιακού επιπέδου - που κανείς δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσει στη ζωή του εκτός κι αν δεν γίνει αστρονόμος- τους πιέζουμε να μάθουν  κάποιες απίστευτες ανθυπολεπτομέρειες από την ιστορία του Βυζαντίου ή  την θρησκευτική αρετή των αγίων , το μήκος των ποταμών και ο ύψος των ορέων. Αλλά  αρνούμαστε να  τους μαθαίνουμε τα βασικά: να μπορούν να γράψουν μία επιστολή , να μπορούν να μιλήσουν μπροστά σε ένα πολυμελές ακροατήριο, να μπορούν να αντεπεξέλθουν σε ατύχημα  , να μάθουν να ακούν τους συνεργάτες τους και αύριο τους συντρόφους τους .

Την ίδια στιγμή η τεχνολογία με δική μας ενθάρρυνση τα έχει καταπιεί όλα. Έτσι οι νέες γενιές- ιδιαίτερα αυτές που μεγαλώνουν στις πόλεις- μπορεί να  παίζουν στα δάχτυλα  τα κινητά τηλέφωνα και τις ταμπλέτες , μπορεί να σερφάρουν με χαρακτηριστική ευκολία στο ίντερνετ και να είναι πρωταθλητές στις δεξιότητες που χρειάζεται ένα ποντίκι ηλεκτρονικού υπολογιστή  αλλά  πολύ συχνά έχουν πλήρη άγνοια από βασικά ζητήματα της ζωής  που  δεν έχουν σχέση με τις ψηφιακές  οθόνες τους.

Οι περισσότεροι μαθητές  γνωρίζουν π.χ.   τα μοντέλα και τα τεχνικά χαρακτηριστικά των κινητών τηλεφώνων ,  , των αυτοκινήτων, των ακουστικών μουσικής και των MP3  αλλά δεν γνωρίζουν το κυκλάμινο, τον σπίνο, τον σαργό, το μουλάρι, το μελτέμι. Ξέρουν να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά όλα τα πυροβόλα όπλα  ή να προσπεράσουν με 300 χιλιόμετρα στη στροφή   αλλά δεν ξέρουν σχεδόν τίποτα από τον φυσικό κόσμο στον οποίο μεγαλώνουν . Δεν ξέρουν να μαζέψουν χόρτα , να γουλιάσουν ένα χταπόδι -πόσο μάλλον να το πιάσουν, να καθαρίσουν ένα ψάρι ή να ανοίξουν έναν αχινό,  να φυτέψουν ένα λουλούδι ,να ανακουφιστούν από το τσίμπημα μιας μέδουσας, να διασχίσουν ένα ποτάμι…

Δυστυχώς το εκπαιδευτικό μας σύστημα -σε όλες τις βαθμίδες - δίνει κάθε μέρα εξετάσεις και μένει μετεξεταστέο. Γιατί η ζωή  πέρα από διαφορικές εξισώσεις και κβαντική μηχανική είναι -κυρίως - όλα τ άλλα για τα οποία αρνούμαστε να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας .

Η ΩΡΑ της αλήθειας για τους νέους τοπικούς άρχοντες φθάνει.

Η ΩΡΑ της αλήθειας για τους νέους τοπικούς άρχοντες φθάνει. Η εκλογική αντιπαράθεση, που σε ορισμένες περιπτώσεις πριν από τις κάλπες του Μαΐου ανέβασε στα ύψη το πολιτικό θερμόμετρο, ανήκει στο παρελθόν.

Από την 1η Σεπτεμβρίου οι πολίτες περιμένουν από τους αιρετούς της τοπικής αυτοδιοίκησης να αφήσουν στην άκρη τις κομματικές τους ταυτότητες και να αφοσιωθούν στην αντιμετώπιση των μεγάλων προβλημάτων που τους ταλαιπωρούν.

Εξωθεσμικές παρεμβάσεις, είτε προέρχονται από κακώς εννοούμενους τοποτηρητές από το εξωτερικό, είτε από κομματικά κονκλάβια, δεν νοείται να γίνουν αποδεκτές. Οι πολίτες δεν εξέλεξαν περιφερειάρχες και δημάρχους ως εντολοδόχους κανενός τρίτου παρά της δικής τους ψήφου.

Οι δυσκολίες της καθημερινότητας, τα ασφυκτικά προβλήματα της διάρρηξης της κοινωνικής συνοχής, της ανεργίας και του περιβάλλοντος είναι τόσο επιτακτικά που δεν συγχωρούν επιστροφή σε πρακτικές του παρελθόντος. Οι ψηφοφόροι έχουν αυξημένες απαιτήσεις από τα νέα στελέχη που εμπιστεύτηκαν, από τα οποία περιμένουν νέο ύφος και ήθος στην τοπική αυτοδιοίκηση

Τα αυτονόητα. Δυστυχώς.

Καλύτερη, περισσότερη, βαθύτερη και δικαιότερη» θέλει τη δημοκρατία μας ο Πρόεδρος της χώρας, στο μήνυμά του για τα σαραντάχρονα από την πτώση της χούντας. Απ’ το στόμα του και στου Θεού τ’ αυτί, είναι δεν είναι Ελληνας. Αλλά πώς ερμηνεύεται ο συγκριτικός βαθμός του προεδρικού λόγου; Ποιον να θεωρήσουμε ως πρώτο όρο συγκρίσεως; Μάλλον πρέπει να αποκλείσουμε την πιθανότητα να έχει κατά νουν ο κ. Παπούλιας την τετράδα «κακή, λειψή, ρηχή και άδικη» αναφερόμενος στα «εγγειοβελτιωτικά έργα» που χρειάζεται η ελληνική δημοκρατία (το παλαιότερο «βάθεμα και πλάτεμα»), ώστε να ανταποκρίνεται στο όνομά της. Τόσο καταδικαστικό για μια πολιτεία δεν μπορεί να είναι ένα στέλεχός της, με δύο συναπτές προεδρικές θητείες και άλλες δύο στο υπουργείο Εξωτερικών.

Το λογικό λοιπόν είναι να συμπεράνουμε ότι μετράει την υπάρχουσα δημοκρατία και τη βρίσκει «καλή, αρκετή, βαθιά και δίκαιη». Ζητάει όμως την ποιοτική και ποσοτική βελτίωσή της, συν τοις άλλοις επειδή, όπως λέει, «η κρίση έφερε υποχώρηση της δημοκρατίας και αυτή είναι ίσως η δραματικότερη παρενέργεια της οικονομικής περιπέτειας». Αυτή η περικοπή του προεδρικού διαγγέλματος ενόχλησε την κυβερνητική εκπρόσωπο (δηλαδή την κυβέρνηση), η οποία και επιχείρησε -με τη συνήθη ηρεμία της- να την ερμηνεύσει «αυθεντικά», υποβαθμίζοντας το νόημά της ή και αλλοιώνοντάς το. Αλλά δεν πρόκειται για χρησμό, σαν τους καραμανλικούς. Απλά και κατηγορηματικά μιλάει ο κ. Πρόεδρος. Απλή και κατηγορηματική είναι και η διαπίστωσή του πως «η μεγαλύτερη και σημαντικότερη μεταρρύθμιση είναι η εμπέδωση κανόνων φορολογικής δικαιοσύνης, ώστε να σηκώνουν τα μεγάλα βάρη αυτοί που έχουν και όχι αυτοί που δεν μπορούν να ξεφύγουν». Τα αυτονόητα. Δυστυχώς.

Την εξασθένηση της δημοκρατίας λόγω της μείωσης της εθνικής κυριαρχίας και της τροϊκανικής υπερξουσίας την έχουν ομολογήσει και κυβερνητικά στελέχη. Αλλά δεν μπορούμε να θεωρούμε τον εξωτερικό παράγοντα υπεύθυνο για τα πάντα. Κανένας Τόμσεν λ.χ. και καμία Μέρκελ δεν απαίτησαν από τον κ. Σαμαρά να εμφανίζεται στη Βουλή με τη συχνότητα που επισκέπτεται γαύρος τη Λεωφόρο. Δεν μειώνει τη δημοκρατία μια τέτοια στάση, έκδηλα περιφρονητική;

Παρόλα αυτά ο Έλληνας δε το βάζει κάτω.

Η μεσαία τάξη τα τελευταία χρόνια άρχισε να χάνει κυριολεκτικά την ισορροπία της για έναν και μοναδικό λόγο, την μείωση των εισοδημάτων των μισθωτών του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, αλλά και των συνταξιούχων, με αποτέλεσμα να μειωθεί η κατανάλωση στην αγορά, πράγμα που με την σειρά του έφερε το ντόμινο των κλειστών επιχειρήσεων με τους χιλιάδες ανέργους και ότι άλλο συνεπάγεται στην αγορά που το ζούμε καθημερινά γύρω μας, όπως ανεργία, ανέχεια, συσσίτια και πολλά άλλα δεινά.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθαν και έρχονται συνεχώς μία σειρά από επαχθείς φόρους που καλούνται να πληρώσουν όλοι, με αποτέλεσμα να συμβαίνει το απόλυτο χάος στις πληρωμές υπέρ του Δημοσίου. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχουν καταλογισθεί 30 δισεκατομμύρια φόροι, από τους οποίους οι περισσότεροι είναι απλήρωτοι.

Σήμερα τα ληξιπρόθεσμα χρέη είναι 67 δισεκατομμύρια και ο αριθμός των ληξιπρόθεσμων ανέρχεται στο 1,5 δις. ανά μήνα. Δηλαδή χρεώνουν τους πολίτες γενικότερα, χωρίς εκείνοι να μπορούν να ανταποκριθούν και το χειρότερο είναι ότι πάνω από 5.000 € (το αδίκημα) είναι ποινικό, με κίνδυνο να βρεθεί κανείς πίσω από τα σίδερα ανά πάσα στιγμή.

Το τι συμβαίνει με τις τράπεζες είναι δραματικότερο. Τα κόκκινα δάνεια έφτασαν τα 75 δισ. ευρώ επί συνόλου 220 δισ. ευρώ ιδιωτών και επιχειρήσεων και ο ρυθμός αύξησης τους στην περίπτωση αυτή είναι γεωμετρικός και ανεξέλεγκτος αν δε λάβουν μέτρα με άξονα επιμήκυνσης τα πενήντα χρόνια το λιγότερο.

Όλοι μιλούν για ρυθμίσεις χωρίς κεφαλαιακές συνέπειες για τις τράπεζες, αλλά δεν τις κάνουν και ο κάθε μήνας αλλάζει δραματικά το τοπίο, με τις ευθύνες να πνίγουν τους υπεύθυνους αυτής της κατάστασης, λόγω της πίεσης και δυστυχίας που προκαλούν στον Έλληνα νοικοκύρη.

Η κατάσταση που περιγράφεται παραπάνω, είναι μίας οργουελικής εποχής για την οικονομία, την οποία δυστυχώς την ζούμε με τον χειρότερο τρόπο.

Όμως παρόλα αυτά ο Έλληνας δε το βάζει κάτω. Επειδή το κράτος δεν αντιδρά γιατί δε του το επιτρέπουν οι δανειστές, αντιδρά το δαιμόνιο του Έλληνα που παλεύει να σταθεί στα πόδια του με κάθε τρόπο.

Με τα λίγα χρήματα που έχουν απομείνει στην αγορά, βλέπουμε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα να ανοίγονται επιχειρήσεις ελαφρού τύπου, όπως καφετέριες, σουβλατζίδικα, ψιλικατζίδικα.

Βέβαια, έχει τη λογική του. Επειδή οι χιλιάδες άνεργοι δεν κάθονται στα σπίτια τους, αλλά είναι έξω και κάπου πρέπει να περάσουν… την ώρα τους, αλλά όλα έχουν τα όρια τους και τις αντοχές τους σε κάθε επάγγελμα που παρατηρείται υπέρ επαγγελματισμός αρχίζουν τα προβλήματα, με αποτέλεσμα ένα νέο κύκλο κλειστών καταστημάτων και γενικότερα ένα φαύλο κύκλο που διευρύνεται συνεχώς.