Κρίσιμο, αν όχι και καθοριστικό, είναι το 48ωρο που ήδη διανύουμε.

Κρίσιμο, αν όχι και καθοριστικό, είναι το 48ωρο που ήδη διανύουμε. Τουλάχιστον έτσι το βλέπει η κυβέρνηση, κρίνοντας και από την προγραμματισμένη συνάντηση του πρωθυπουργού με τη Γερμανίδα καγκελάριο, αλλά και τις φερόμενες ως πιθανές με τον Ολάντ και τον Γιούνκερ. Στόχος της είναι να επιτύχει, αν είναι δυνατό, τον επιδιωκόμενο «έντιμο συμβιβασμό» μέχρι το τέλος του Απρίλη.

Οπωσδήποτε δεν είναι εύκολο όσο οι απαραίτητες συγκλίσεις δεν επιτυγχάνονται και όσο οι ελπίδες επενδύονται κυρίως στην εξεύρεση πολιτικής λύσης. Οι μέχρι τώρα προσπάθειες δείχνουν ότι εκείνο που κυρίως θα καθορίσει τη στάση των εταίρων και δανειστών μας είναι η αξιοπιστία του μεταρρυθμιστικού προγράμματος που έχουμε δεσμευτεί να παρουσιάσουμε και αναμένουν να δουν.

Αλλά τα χρονικά περιθώρια στενεύουν και η κυβέρνηση οφείλει να το συνεκτιμήσει και ανάλογα να πάρει τις αποφάσεις της και να σχεδιάσει τις κινήσεις της. Η παράταση της εκκρεμότητας προσθέτει καθημερινά νέα προβλήματα στην ήδη πολύπαθη οικονομία της χώρας. Η προσφυγή ακόμη και στα αποθεματικά των ελεγχόμενων από το Δημόσιο φορέων σημαίνει ότι φτάσαμε πλέον στο σημείο «να τρώμε τις σάρκες μας», προκειμένου να φανούμε συνεπείς στις υποχρεώσεις μας και ν' αποφύγουμε κάποιο ενδεχόμενο ατύχημα.

Σωστά η κυβέρνηση θεωρεί ότι η υπό εξέλιξη διαπραγμάτευση δεν έχει να κάνει μόνο με την ολοκλήρωση του δανειακού προγράμματος, αλλά αποτελεί και ένα πρώτο και σημαντικό βήμα για τη νέα φάση της προσπάθειας στην οποία πρέπει να εισέλθει η χώρα επιδιώκοντας την παραγωγική της ανασυγκρότηση.

Οσο, όμως, η έναρξη αυτής της φάσης καθυστερεί, τόσο δυσχερέστερη θα είναι η επιτυχής εξέλιξή της και τόσο μεγαλύτερο το κόστος που τελικά θα καταβάλουμε και ως λαός και ως χώρα.

Ανεμομαζώματα...

Θα θυμάστε, υποθέτω, το πρώτο μετεκλογικό διάστημα και τις αξέχαστες εκείνες καυχησιολογίες των Συριζαίων που έτρεφαν και διατυμπάνιζαν την ψευδαίσθηση ότι σχεδόν στο σύνολό του ο ελληνικός λαός επικροτούσε τις πρωτοβουλίες και τις επιλογές της «πρώτης αριστερής κυβέρνησης». Φυσικά ήξεραν, αλλά επιμελώς απέκρυπταν ότι την επομένη κάθε εκλογικής αναμέτρησης τα ποσοστά αποδοχής του νικητή εκτοξεύονται σε δυσπρόσιτα ύψη, για να υποχωρήσουν στη συνέχεια σταδιακά και να φτάσουν κάποια στιγμή στα... κιλά του.

Σε αυτήν τη φάση έχουμε μπει πια και η «απομυθοποίηση» είναι μάλιστα ραγδαία. Τα 75άρια και 80άρια της λαϊκής αποδοχής έχουν γίνει 45άρια και 40άρια, οι 20 και παραπάνω μονάδες διαφοράς από τη μουδιασμένη και αμήχανη ΝΔ έχουν πέσει στις 10, ο ΣΥΡΙΖΑ μόλις που συγκρατεί το εκλογικό ποσοστό του, ενώ έτσι και προχωρήσει κάποιος σε ειδικότερες αξιολογήσεις η εικόνα μοιάζει μέχρι και απογοητευτική. Ελάχιστοι είναι εκείνοι που βλέπουν τη ζωή τους να βελτιώνεται (μόλις 16,5%), ενώ υπερβαίνουν το 41% αυτοί που πιστεύουν ότι θα πάμε από το κακό στο χειρότερο.

Και φυσικά τα δύσκολα είναι μπροστά. Χωρίς με αυτό να εννοώ αποκλειστικά και μόνο τα οικονομικά και όπου αυτά θα καταλήξουν. Διότι είναι και τα άλλα. Τα πολλά άλλα. Το μεταναστευτικό, για παράδειγμα. Ή οι αντιεξουσιαστές. Ή το πρόβλημα της αστυνόμευσης και της ασφάλειας. Ολα αυτά για τα οποία πλείστοι όσοι στις τάξεις του ΣΥΡΙΖΑ ζουν με την ψευδαίσθηση ότι ψηφίστηκαν στις 25 του Γενάρη για να ικανοποιήσουν τις ιδεοληψίες της κάθε συνιστώσας και του κάθε γκρουπούσκουλου.

Στην πολιτική τίποτα δεν μεταβάλλεται από τη μια μέρα στην άλλη. Θέλει τον χρόνο της η κάθε ανατροπή συσχετισμού δυνάμεων. Κι όποιος σπεύδει να προδικάσει ότι έριξε οριστικά και αμετάκλητα στο καναβάτσο τον αντίπαλό του, είναι καταδικασμένος να ζήσει αργά ή γρήγορα την εμπειρία της ήττας. Ιδιαίτερα όταν η εκλογική του δύναμη υπήρξε αποτέλεσμα συγκυριών και δεν έχει καμιά σχέση με στέρεα συγκροτημένες κοινωνικές ομάδες και με σαφείς πολιτικούς στόχους. Κάποια στιγμή θα διαπιστώσουν στον ΣΥΡΙΖΑ πόσο σωστή είναι η αναφορά σε «ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα».

Τρεις μήνες μετά τις εκλογές τα δημόσια ταμεία έχουν αδειάσει.

Ο Αλέξης Τρίπρας εκλέχθηκε πρωθυπουργός με κεντρική προεκλογική εξαγγελία την κατάργηση των μνημονίων, αναδιαπραγμάτευση της δανειακής συμφωνίας και ταυτόχρονα παραμονή στην Ευρωζώνη. Ομως οι υποσχέσεις του αποδείχθηκε ότι δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν.

Οι διαπραγματεύσεις έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Τρεις μήνες μετά τις εκλογές τα δημόσια ταμεία έχουν αδειάσει, το τραπεζικό σύστημα καταρρέει και η πραγματική οικονομία παραπαίει. Χρηματοδότηση εκτός Ευρώπης, από τη Ρωσία, την Κίνα ή αλλού, δεν αναμένεται.

Επιπλέον οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν αρνούνται ότι τον Ιούνιο η χώρα θα κληθεί να συνάψει μια νέα δανειακή σύμβαση, αναλαμβάνοντας συγκεκριμένες δεσμεύεις για μεταρρυθμίσεις που αντιβαίνουν στο προεκλογικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται προφανώς για ένα νέο μνημόνιο, είτε ονομαστεί έτσι είτε με κάποια λιγότερο φορτισμένη λέξη.

Αρα ο πρωθυπουργός έχει ένα δίλημμα: αν θα υποχωρήσει μπροστά στον κίνδυνο χρεοκοπίας και εξόδου από την ευρωζώνη ή θα προχωρήσει σε ρήξη, βάζοντας σε περιπέτειες όχι μόνο την Ελλάδα αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.

Ομως ό,τι από τα δύο και αν επιλέξει, θα έχει παραβιάσει την υπόσχεση προς τους ψηφοφόρους του, δηλαδή να κρατήσει τη χώρα στην ευρωζώνη και ταυτόχρονα να την απαλλάξει από τις επαχθείς δανειακές συμφωνίες.

Δεν θέλουμε να δεχθούμε ότι ο Αλέξης Τσίπρας κορόιδεψε τον ελληνικό λαό, τάζοντάς του ένα μέλλον που τόσο γρήγορα θα αποδεικνυόταν ανέφικτο.

Αν το είχε πράξει, ασφαλώς δεν θα ήταν ο πρώτος που με ψεύτικες υποσχέσεις έγινε πρωθυπουργός.

Ωστόσο εδώ το διακύβευμα είναι κρισιμότερο από ποτέ, τουλάχιστον στη μεταπολεμική μας Ιστορία.

Οι συνέπειες των αποφάσεων που θα υποχρεωθεί να λάβει ο πρωθυπουργός τις ερχόμενες ημέρες δεν θα στιγματίσουν μόνο τη ζωή όλων μας, αλλά θα ακολουθούν και τις επόμενες γενιές. Η ευθύνη του είναι τεράστια.

Μπροστά σε ένα δίλημμα, του οποίου όλες οι εκβάσεις αποκλίνουν πλήρως από τις προεκλογικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού, επιφέροντας συνέπειες καθοριστικές για το μέλλον της χώρας, η μόνη διέξοδος είναι η παραίτηση της κυβέρνησης και η άμεση προκήρυξη εκλογών.

Υπάρχει ελπίς;

Η σχέση τους μπορεί να μη μετράει χρόνια, αλλά και οι τρεις μήνες δεν είναι λίγοι. Και τι μήνες; Μήνες γεμάτοι από αισιόδοξους στόχους, υψηλές προσδοκίες, αλληλοστήριξη, έντονους ρυθμούς, εκπλήξεις, μηνύματα εμπιστοσύνης αλλά και ερωτήματα για το μέλλον. Αυτούς τους φουλ μήνες και τη δική τους σχέση (με τη νέα κυβέρνηση) περιγράφουν σε όλα τα «ραβασάκια» τους στα γκάλοπ οι ψηφοφόροι της συντριπτικής πλειοψηφίας, που αφήνουν προς το παρόν στην άκρη απαισιόδοξες σκέψεις. Κλείνουν τα αυτιά τους στα λόγια τρίτων (εταίρων και άλλων) που δεν αποκλείουν ένα άδοξο τέλος, κάνουν δεύτερες και τρίτες σκέψεις αλλά σιωπούν, δεν θέλουν τέλος πάντων να παραδώσουν τόσο εύκολα τις προσδοκίες. Ηταν και εκείνο το προεκλογικό -έμπλεο αισιοδοξίας και σιγουριάς νεύμα- «Η ελπίδα έρχεται, η Ελλάδα προχωράει, η Ευρώπη αλλάζει», που διατηρεί τη σχέση ζωντανή και ισχυρή - αλλά μέχρι πότε;

Και κάπως έτσι φτάνουν κυβέρνηση και ψηφοφόροι μπροστά στον καθρέφτη, το Σάββατο, στις 25 Απρίλη για την αποτίμηση των τριών μηνών. Ανοίγει, δηλαδή, η ταμπακέρα και εκτοξεύονται τα ερωτήματα προς το Μέγαρο Μαξίμου. Υπάρχει ελπίς; Και όλα τα σχετικά...

Η αλήθεια είναι ότι στο Μέγαρο Μαξίμου ξημεροβραδιάζονται για να βρουν λύση και συμφωνία με τους εταίρους μία ώρα αρχύτερα. Το αν διαβάζουν πάντως σωστά τα μηνύματα του 36% -και όχι του 3% και κάτι- δεν είναι ακόμη σίγουρο. Μένει να αποδειχτεί με τις δράσεις, τις πράξεις και την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας. Είναι δε σχεδόν αυτονόητο ότι τις εκλογές τις κέρδισε ο Αλέξης Τσίπρας και όχι γενικώς και αόριστα το σύνθημα «Πρώτη φορά Αριστερά». Ναι, οι πολίτες γύρισαν επιδεικτικά την πλάτη στον ξερολισμό και στο «απλουστευτικό» ή και επικίνδυνο δήθεν ερώτημα «ευρώ ή δραχμή», διότι και άλλου τύπου διακυβέρνηση ανέμεναν, και ευρώ και μόνο ευρώ ήθελαν. Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος και η ανοχή (χωρίς αποτελεσματικά δείγματα γραφής) δεν περισσεύουν. Ετσι ακούγεται στις παρέες, και όχι μόνο την Κυριακή του Θωμά! Ολοι περιμένουν ότι θα τραβήξει το σωστό χαρτί, τον άσο, ο κ. Τσίπρας και θα παραμερίσει το σαράκι της παρατεινόμενης μιζέριας. Αρκεί να μην ακούει τις «ακραίες φωνές», όπως ο ίδιος λέει στους συνεργάτες του. Εννοεί προφανώς φωνές και στο εσωτερικό της Κουμουνδούρου - αλλά στον ΣΥΡΙΖΑ οι ακραίοι δεν είναι κατ' ανάγκην λίγοι. Και η πολιτική αριθμητική δυσκολεύει...

Η διαχείριση της εξουσίας υπακούει μόνο στον ρεαλισμό.

Συμπληρώνει τρίμηνο σε μερικές μέρες η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και το μόνο βέβαιο είναι πως όσοι την αποτελούν καθώς και όσοι τη στηρίζουν κοινοβουλευτικά δεν κινούνται με βάση μια κοινή πολιτική πρόταση αλλά στην καλύτερη περίπτωση αυτοσχεδιάζουν, ενώ στη χειρότερη επιδίδονται στην ικανοποίηση των ιδεοληψιών τους.

Τα παραδείγματα περισσεύουν. Και δεν είναι περίεργο που η όποια κυβερνητική ή άλλη παρέμβαση όχι μόνο δεν περιορίζει τις παρενέργειες κάποιας προβληματικής κατάστασης, αλλά αντίθετα προκαλεί νέες και σοβαρότερες. Χωρίς μια ουσιαστική μελέτη και κάποια στοιχειώδη σοβαρότητα ούτε λύθηκε ούτε πρόκειται να λυθεί ποτέ το πρόβλημα.

Πώς φαντάζονται, για παράδειγμα, ότι θα υπάρξει μια στοιχειωδώς ομαλή λειτουργία της Τριτοβάθμιας Εκπαί­δευσης, όταν η κυβερνητική πολιτική ενθαρρύνει την αντιεξουσιαστική δραστηριότητα και όταν ο πρωθυπουρ­γικός σύμβουλος υποδεικνύει στη Σύγκλητο του ΕΚΠΑ να συνεδριάσει αλλού, μια και τα γραφεία της είναι υπό κατάληψη;

Πώς πιστεύουν ότι θα καταστεί η Ελλάδα λιγότερο ελκυστική για τους λαθρο­μετανάστες, όταν η κυβέρνηση τους καλωσορίζει, τους εκχωρεί «άδεια διαμονής» και τους μεταφέρει στην πρωτεύουσα, όπου τους παρέχει τη δυνατότητα να κινηθούν κατά βούληση;

Και πώς νομίζουν ότι μπορεί ν' αποδώσει μια διαπραγμάτευση όπου όχι μόνο δεν τηρούνται τα όσα κατά διαστήματα συναποφασίζονται, αλλά διεξάγεται από πλευράς μας από έναν υπουργό που διαφημίζει ότι στο τέλος του χρόνου θα εκδοθεί το νέο βιβλίο του με το οποίο υποστηρίζει πως αν η Ευρώπη συνεχίσει στον δρόμο που έχει χαράξει, τότε ίσως οδηγηθούμε στον Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο και ότι εν πάση περιπτώσει «η Ευρώπη είναι πολύ σημαντική για ν' αφεθεί στους Ευρωπαίους». Πιστεύει κανείς ότι με τέτοιες απόψεις είναι αξιόπιστος διαπραγματευτής ο Γ. Βαρουφάκης;

Καλώς ή κακώς η διαχείριση της εξουσίας δεν έχει καμία σχέση με τις πρακτικές μέσω των οποίων εκφράζονταν μέχρι πρότινος πολιτικά οι ασκούντες σήμερα κυβερνητική πολιτική. Ούτε με θεωρητικές συζητήσεις έχει να κάνει ούτε και με διατύπωση αφελών ιδεοληψιών. Η διαχείριση της εξουσίας υπακούει μόνο στον ρεαλισμό. Γιατί, όπως εύστοχα έχει ειπωθεί, η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, αν και οι κυβερνώντες αμετακίνητα πιστεύουν ότι είναι η τέχνη του «έτσι γουστάρω».

Μέρες του 1974

Αρκετό καιρό προσπαθώ να προσδιορίσω μια ανησυχητική διάχυτη αίσθηση που περιφέρεται πάνω από τη χώρα και συνοψίζεται σε δύο πόλους, ο ένας αφορά τον καθησυχασμό του λαού από την ηγεσία του και ο δεύτερος αφορά τον εφησυχασμό του λαού ότι τίποτε το επικίνδυνο δεν επαπειλείται πάνω στα κεφάλια μας και τα κεφάλια των τέκνων μας, αλλά κάποιου είδους εκβιασμός γίνεται από σύσσωμη την ευρωπαϊκή κοινότητα στο πλαίσιο της διαπραγματευτικής τακτικής προκειμένου να κάμψουν το ηθικό μας και να προσχωρήσουμε στις θέσεις τους. Δεν διανοούμαστε ότι μπορεί να βρεθούμε στο απόλυτο χάος και δεν το διανοούμαστε επειδή μας φαίνεται αδιανόητο ότι θα αφήσουν τους απογόνους ενδόξων προγόνων να σέρνονται θλιβεροί ικέτες και επαίτες στη διεθνή αλληλεγγύη, ότι δεν θα επιτρέψουν οι Δυτικοί να καταρρεύσει το ανάχωμα που εμποδίζει το Ισλάμ να επεκταθεί, ότι δεν θα μας ωθήσουν στην αγκαλιά της Ρωσίας.

Οσοι έχουν γνώση της Ιστορίας μπορούν να φέρουν στο μυαλό τους ανάλογα περιστατικά καθησυχασμού και εφησυχασμού ανάξιων ηγετών και ανόητων λαών τις παραμονές των μεγάλων συμφορών. Εμείς ως Ελληνες έχουμε αρκετά τραυματικά περιστατικά. Ας αρχίσουμε από κάπως παλιά. Ποιο ήταν το κλίμα και η κατάσταση που επικρατούσε στην Κωνσταντινούπολη λίγες μέρες πριν από την άλωση και ενώ η πόλη ήταν ασφυκτικά πολιορκημένη από τους Τούρκους; Η κυρίαρχη αίσθηση ήταν ότι δεν χρειάζεται να πολεμήσουν, διότι θα εμφανιστεί στα κάστρα η Υπέρμαχος Στρατηγός, η Παναγία, και θα κατατροπώσει τους εχθρούς και εν πάση περιπτώσει στη μεγάλη ανάγκη θα καταφύγουν στην Αγία Σοφία και τις πύλες της θα τις κρατούν απαραβίαστες οι Αγγελοι Κυρίου με τις πύρινες ρομφαίες. Στο πρόσφατο ιστορικό παρελθόν έχουμε τα πολεμικά γεγονότα του 1974 και την εθνική ταπείνωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο.

Οι άνω των εξήντα ετών θυμόμαστε πολύ καλά τον εφησυχασμό ηγεσίας και λαού αρνούμενοι να δεχτούμε το ενδεχόμενο ότι οι Τούρκοι θα έκαναν απόβαση στην Κύπρο. Μέναμε με την εντύπωση ότι αποκλείεται το ΝΑΤΟ να επιτρέψει στρατιωτική εισβολή σε σύμμαχο χώρα, ότι ο έκτος στόλος θα εμποδίσει τα τουρκικά αποβατικά, ότι οι Σοβιετικοί δεν θα αφήσουν ανυπεράσπιστον και εκτεθειμένον τον φίλο τους Μακάριο, ακόμη και όταν τα τουρκικά αποβατικά έπιασαν Κερύνεια αρνούμασταν να το πιστέψουμε αποδεχόμενοι την αμερικανική συμβουλή να μην αμυνθούμε, διότι οι Τούρκοι δεν κάνουν εισβολή... αλλά άσκηση! Πρόσεξε, κύριε Τσίπρα, μήπως οι Ευρωπαίοι κάνουν άσκηση όπως έκαναν οι Τούρκοι το 1974.

Ενα 24ωρο της κυβέρνησης

Μια ακόμη ημέρα τσούλησε χθες για την κυβέρνηση. Ηδονικά αργά, ξέγνοιαστα και διασκεδαστικά. Ολα θύμιζαν μια ημέρα από τα παλιά. Πρωί πρωί ο Γ. Πανούσης αποκαλύπτει ότι «ψυχικά το σκέφτηκε να παραιτηθεί» και μετά διαβεβαίωσε ότι η κατάληψη της Πρυτανείας θα λυθεί εντός ολίγων ωρών. Το απόγευμα τα ΜΑΤ έδιναν μάχη να αποτρέψουν την τροφοδοσία των καταληψιών με τρόφιμα, μπουκάλια για μολότοφ και φρεσκοσιδερωμένα παντελόνια? Και να σου η Τασία η Χριστοδουλοπούλου που αποκάλυψε το σχέδιό της: διασπορά των παράνομων μεταναστών σε όλη την Ελλάδα και μετατροπή των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων σε καταυλισμούς. Κι αν δεν φτάσουν, υπάρχει και το Μουσείο της Ακρόπολης...

Καπάκι το δίδυμο Μπαλτά - Κουράκη να ανάβει το φιτίλι στο φουρνέλο στα θεμέλια της Δευτεροβάθμιας και της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Τη γλίτωσαν τα νηπιαγωγεία; Από τον σκοταδιστικό «τζιχαντισμό» δεν γλιτώνει κανείς. Οι μόνοι που σώζονται είναι οι αιώνιοι φοιτητές, οι κουκουλοφόροι, οι Πακιστανοί πλανόδιοι της ΑΣΟΕΕ και τα κομματικά κουρέλια που θα εκλέγονται τώρα με κάλπη διευθυντές σχολείων και πρυτάνεις. Ο υπουργός Ν. Παρασκευόπουλος κάνει το όραμά του πραγματικότητα στέλνοντας τον Σάββα (τον Ξηρό) σπίτι του. Ο κ. Μάρδας, πιο πρακτικός, μαζεύει με νόμο τα ασημικά των ΔΕΚΟ για να βγάλουμε τον μήνα, αν και όλοι λένε ότι δεν έχουμε πρόβλημα, ενώ στη ζούλα ζητήσαμε από το ΔΝΤ να πάει πίσω την πληρωμή και να μη βρεθούμε στο δίλημμα «μισθοί και συντάξεις ή ΔΝΤ».

Στο δίλημμα είχαν βρεθεί Ζιμπάμπουε και Ζαΐρ και έκαναν τη λάθος επιλογή. Αυτή που πρότειναν χθες ο κ. Στρατούλης, ο κ. Βούτσης και αρκετοί άλλοι... Η ώρα περνούσε και δεν χωρά η σελίδα την καθημερινότητα της κυβέρνησης. Εξάλλου ο πρωθυπουργός δήλωνε ότι όλα πάνε καλά και σύντομα θα υπάρξει συμφωνία, παρά τις διαφωνίες με τους δανειστές στο ασφαλιστικό, στα εργασιακά, στον ΦΠΑ και στις αποκρατικοποιήσεις! Μας επανέφεραν στην πραγματικότητα οι εικόνες από την Πρυτανεία και τα Εξάρχεια, με τα (αριστερά) ΜΑΤ και τα (εύγευστα) καπνογόνα. Με το μήνυμα «Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη» (εφόσον είναι ψηφοφόρος μας) να είναι το σύνθημα. Και το βαθύ σκοτάδι έπεφτε μαθαίνοντας τα νέα από την Ουάσιγκτον...