Το θέμα λοιπόν είναι να αντέξουμε και αυτή τη χρονιά και να επιβιώσουμε.

Η χρονιά που πέρασε ήταν αναμφίβολα η δυσκολότερη -τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζομένους- από την αρχή της κρίσης, χωρίς αυτό να αποκλείει ότι υπάρχει και το χειρότερο. Ομως, με βάση τα τελευταία δεδομένα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι πιάσαμε επιτέλους πάτο. Αυτό από μόνο του θα μπορούσε να κριθεί αισιόδοξο αν μπορούσαμε να προδιαγράψουμε πως δεν θα σερνόμαστε επί μακρόν στον πάτο της κρίσης και ότι θα αρχίσει άμεσα η ανάκαμψη. Δυστυχώς, με βάση τις εκτιμήσεις των ειδικών, θα χρειαστούμε αρκετό χρονικό διάστημα ωσότου αρχίσουμε να βλέπουμε τα πρώτα σημάδια, τα οποία προβλέπονται στο δεύτερο εξάμηνο του 2013. Αφήνουμε πίσω μας ένα κυριολεκτικά δίσεκτο έτος και μπαίνουμε σε ένα νέο, φορτωμένοι στους ώμους πολλά πρόσθετα και επώδυνα μέτρα που είναι βέβαιο πως θα εξαλείψουν και τις τελευταίες αντοχές της συντριπτικής πλειονότητας των Ελλήνων. 

Το θέμα λοιπόν είναι να αντέξουμε και αυτή τη χρονιά και να επιβιώσουμε όπως-όπως, καθώς ο καθοδικός κύκλος κλείνει σιγά-σιγά. Ομως ανάλογη είναι η κατάσταση και στις επιχειρήσεις. 

Οσες άντεξαν και κράτησαν δυνάμεις, και δυστυχώς δεν είναι πολλές, μπορούν να ελπίζουν τη νέα χρονιά, καθώς η ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού συστήματος και η απομάκρυνση του ενδεχομένου εξόδου της χώρας από την ευρωζώνη δημιουργούν βάσιμες ελπίδες πως θα υπάρξει ρευστότητα στην αγορά, ικανή να επανεκκινήσει την οικονομία. Οχι πως θα ανοίξουν οι κρουνοί του χρήματος και θα αναστηθούν ακόμα κι εκείνες οι επιχειρήσεις οι οποίες οδηγήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια στο άρθρο 99 ή στο λουκέτο. Ούτε καν εκείνες που βρίσκονται ακόμα εν ζωή χάρη στις απανωτές ρυθμίσεις των τραπεζών για να μην τις εγγράψουν στις επισφάλειές τους.

Βλέπετε, με τους επιτρόπους, οι οποίοι εγκαθίστανται σε όλα τα τραπεζικά ιδρύματα από τις 15 Ιανουαρίου, όλες αυτές οι ρυθμίσεις και διευκολύνσεις που έκαναν οι Ελληνες τραπεζίτες σε μεγάλους πελάτες τους εφεξής θα τελούν υπό την κρίση αυτών των αλλοδαπών αξιωματούχων, οι οποίοι δεν θα διακατέχονται από συναισθηματισμούς, πατριωτική ευαισθησία και τραπεζική ευελιξία, αλλά θα λειτουργούν με ρομποτική λογική.

Εχουμε, κατά συνέπεια, να δούμε και να βιώσουμε πολλά ακόμα σενάρια τρόμου και πολλές επιχειρήσεις που βρίσκονται… στην Εντατική θα αποσυνδεθούν βίαια. Υπάρχουν, όμως -ευτυχώς-, και αρκετές άλλες που η νοικοκυρεμένη διαχείρισή τους τις προίκισε με σοβαρά πλεονεκτήματα για την επόμενη μέρα. Με νέα δεδομένα, νέα σχήματα, επικαιροποιημένα προγράμματα και σχέδια που στηρίζονται στη νέα αγορά και τις καινούριες ανάγκες της κοινωνίας είναι αυτές που θα σύρουν τον χορό προς την ανάκαμψη. Είναι αυτές που πρώτες θα προχωρήσουν σε επενδύσεις δημιουργώντας θέσεις εργασίας και σ’ αυτές στηρίζεται ολόκληρη η κοινωνία για την έξοδο από την κρίση.

Ο Διεθνής εξευτελισμός του ελληνικού ονόματος, η ντροπή να λέγεσαι Eλληνας, να ζεις τον καθημερινό χλευασμό της πατρίδας σου.

Zούμε μια συντελεσμένη σήμερα πια καταστροφή της ελλαδικής κοινωνίας μας και η λέξη «καταστροφή» κυριολεκτεί σε ό,τι αφορά το κράτος, τους θεσμούς, την οικονομία, τις λειτουργίες της συλλογικότητας. Kυριολεκτεί η λέξη σε ό,τι αφορά και την προσωπική ζωή πολλών από μας, εκατομμυρίων απλών ανθρώπων, ελληνόφωνων. Eχουν ανατραπεί στοιχειώδεις προοπτικές μας, η στέρηση αλλάζει δραματικά την καθημερινότητά μας, η ανεργία είναι μέσα στα σπίτια μας ή καραδοκεί στην πόρτα, η αδυναμία αποπληρωμής δανείων απειλεί τη στέγη μας, οι νεώτεροι ματαιώνουν γάμους ή ζουν την πίκρα της οικονομικής ανημπόριας να κάνουν παιδιά, να χαρούν οικογένεια, να διακινδυνεύσουν περισσότερες σπουδές, επιχειρηματικά ανοίγματα, να γευτούν την ικανοποίηση της δημιουργίας.

Aυτά και πολλά ανάλογα συνοψίζει η λέξη «καταστροφή» της προσωπικής ζωής, συν ο διεθνής εξευτελισμός του ελληνικού ονόματος, η ντροπή να λέγεσαι Eλληνας, να ζεις τον καθημερινό πάγκοινο χλευασμό της πατρίδας σου. Aλλά το πιο ασφυκτικό δεδομένο του πνιγμού είναι η ατιμωρησία των ασυνείδητων πολιτικών που εν ψυχρώ απεργάστηκαν την καταστροφή του κράτους και της προσωπικής μας ζωής: Pαδιούργησαν τον εξωφρενικό δανεισμό της χώρας για να εξυπηρετήσουν την πελατειακή τους πολιτική, να εξαγοράζουν τη νομή της εξουσίας.

Mένουν όχι απλώς ατιμώρητοι, αλλά συνεχίζουν να εξουσιάζουν τη χώρα, να ασελγούν στο πτώμα της πατρίδας. Mας έχουν παγιδεύσει σε μονόδρομο - υποταγής στους δανειστές μας, στη συντελεσμένη παραίτηση από την εθνική κυριαρχία, σε αποδοχή στα τυφλά «Mνημονίων» με όρους ολοκληρωτικού, ανέκκλητου εξανδραποδισμού μας. Παραμένοντας στην κυβέρνηση και στη Bουλή οι αυτουργοί των κοινωνικών εγκλημάτων, πρόσωπα και κόμματα που κατάστρεψαν τη μία και μοναδική του καθενός μας ζωή και βιοτή, μας αφαιρούν κάθε ελπίδα, κάθε πιθανότητα να αναχαιτιστεί ο ίλιγγος της συνεχιζόμενης πτώσης στο κενό.

Αν δεν βάλουμε βαθιά το μαχαίρι στο κόκαλο, τέτοια φαινόμενα θα επαναλαμβάνονται συνεχώς!

Προφανώς η αποκάλυψη της αλλοίωσης -αν φυσικά αποδειχθεί ότι ευθύνεται ο κ. Παπακωνσταντίνου- θα έχει και πολιτικές παρενέργειες. Ο κ. Ευ. Βενιζέλος δικαίως μπορεί να υποστηρίξει ότι χάρη σ' αυτόν αποκαλύφθηκε η λαθροχειρία - αυτός ήταν που έδωσε την παραποιημένη λίστα. Πολιτικά ωστόσο θα εξακολουθήσει να έχει πρόβλημα, καθώς υποτίμησε τη σημασία της λίστας και δεν φρόντισε να προχωρήσει ο έλεγχος. Πιο πολύ εκτεθειμένος θα είναι ο κ. Γ. Παπανδρέου. Οχι φυσικά γιατί γνώριζε τη λαθροχειρία, αλλά για την επιεικώς προβληματική επιλογή των συνεργατών του: με ελάχιστες εξαιρέσεις, ο ένας μετά τον άλλον αποδείχθηκαν τραγικά κατώτεροι των περιστάσεων.

Εκτεθειμένο όμως βρίσκεται και το ΠΑΣΟΚ. Σε μια περίοδο που βουλιάζει στις δημοσκοπήσεις, το νέο πλήγμα στην αξιοπιστία του θα κάνει ακόμα πιο δύσκολη -μάταιη πιστεύουν ορισμένοι- την προσπάθεια ανασυγκρότησής του. Μένει να φανεί αν κάτι τέτοιο θα επηρεάσει και τη σταθερότητα της κυβέρνησης. Η σοβαρότερη παρενέργεια, ωστόσο, δεν έχει να κάνει τόσο με το ΠΑΣΟΚ όσο με τη γενικότερη αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και την προσπάθεια προώθησης των μεταρρυθμίσεων που θα μας επιτρέψουν να παραμείνουμε στην Ευρωζώνη.

Ο κ. Γ. Παπακωνσταντίνου υπήρξε για κοντά δύο χρόνια το πρόσωπο που περισσότερο ταυτίστηκε με αυτές τις μεταρρυθμίσεις. Η προσωπική εμπλοκή του στο σκάνδαλο θα δώσει όπλα σε όσους μάχονται τις μεταρρυθμίσεις και θα ενισχύσει εκείνες τις απόψεις που θεωρούν ότι αρκεί να φύγουν οι «κλέφτες πολιτικοί» και όλα θα λυθούν. Θα είναι κρίμα. Γιατί αν κάτι αποδεικνύει η περιπέτεια της λίστας Λαγκάρντ είναι ότι μαζί με τις μεταρρυθμίσεις στην οικονομία χρειάζονται μεταρρυθμίσεις και στην πολιτική. Και ότι αν δεν βάλουμε βαθιά το μαχαίρι στο κόκαλο, τέτοια φαινόμενα θα επαναλαμβάνονται συνεχώς!

Ζητούν «θυσίες» από τους πολίτες .

Η λίστα, φυσικά, είναι μεγάλη... Μιλάνε για Μνημόνιο, π.χ., και όχι για «διεθνές σύμφωνο εξόντωσης της ελληνικής κοινωνίας». Κάνουν λόγο για Εξεταστικές Επιτροπές που θα διερευνήσουν τα σκάνδαλα των επίορκων πολιτικών, αντί να μιλήσουν για τον «μπαμπούλα» των παιδικών μας χρόνων που, όταν μεγαλώσαμε, καταλάβαμε ότι δεν βρισκόταν ποτέ κρυμμένος στη ντουλάπα ή κάτω από το κρεβάτι... Ζητούν «θυσίες» από τους πολίτες και τους συγχαίρουν γι' αυτές, όταν στην πραγματικότητα πρόκειται για σημαντική υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου, την οποία όλοι, για το καλό της χώρας, οφείλουν να υποστούν -εκτός φυσικά από εκείνους που τις ζητάνε.

Υπάρχει ακόμα το ειδικό τέλος ακινήτων. Αυτοί που το επιβάλλουν, προτιμούν να το αποκαλούν έτσι. Αυτοί που το υφίστανται, το λένε απλά «χαράτσι», ίσως γιατί δεν είναι τίποτα περισσότερο από έναν ακόμη σκληρό και άδικο φόρο, που παραπέμπει σε εποχές που η Ελλάδα δεν βρισκόταν υπό ελληνική κυριαρχία... 

Από την άλλη, είναι το περίφημο «κούρεμα» του χρέους. Προσοχή: κανείς δεν μιλάει πια για «αναδιάρθρωση», αλλά για «κούρεμα»  Με έναν... ανεξήγητο τρόπο, η αναδιάρθρωση θα οδηγούσε σε χρεοκοπία, ενώ το κούρεμα αποτελεί τη σωτηρία της χώρας... Μυστήρια πράγματα...

Όσο για τις συνηθισμένες «κωλοτούμπες» των πολιτικών προσώπων αυτού του τόπου; Ντροπής πράγματα... Δεν θα τις ακούσετε, εξάλλου, ποτέ με αυτόν τον όρο. Κάτι για «αναδίπλωση» και για «στροφή 180 μοιρών», ίσως, αλλά για «κωλοτούμπα» ποτέ, Θεός φυλάξοι... 

Είναι ακόμη ο «λαϊκισμός». Ποτέ άλλοτε, όσο τα τελευταία χρόνια, μια έννοια, μια λέξη που εμπεριέχει μέσα της το λαό, δεν προσέλαβε πιο αρνητικές αποχρώσεις... Μην τον φοβάστε, όμως, το λαϊκισμό. Δεν είναι τίποτα περισσότερο, από την απόπειρα διαφωνίας, με όσα υποστηρίζει ένας νεοφιλελεύθερος...

Καριέρα στο εξωτερικό, αλλά ολόκληρες «φουρνιές» νέων- έχει το βλέμμα στραμμένο εκτός αυτής.

 ΟΙ  Ελληνες εμφανίζονται ως ο πλέον απαισιόδοξος λαός της Ευρώπης – το ποσοστό όσων κρίνουν ότι τα οικονομικά του νοικοκυριού τους βρίσκονται σε καλή κατάσταση είναι μηδενικό. Καλή η δόση και η «ανάσα» που πήρε η κυβέρνηση, αλλά μόλις το 9% πιστεύει ότι η ζωή του θα βελτιωθεί μέσα στο 2013. Ωστόσο, το πιο θλιβερό δεδομένο που αποτυπώνει την περιρρέουσα πεποίθηση ότι σ’ αυτή τη χώρα δεν μπορεί να εδραιωθεί κάτι θετικό, είναι το διογκούμενο κύμα μετανάστευσης. Κατά χιλιάδες αποδημούν νέοι επιστήμονες και επαγγελματίες στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη ή τη Μέση Ανατολή. Οι μισοί απ’ όσους βρίσκονται ακόμη στη χώρα αναζητούν απασχόληση αποκλειστικά στο εξωτερικό, όπως δήλωσαν σε έρευνα εταιρείας ευρέσεως εργασίας. Αποκατάσταση στην αλλοδαπή ονειρεύονται για τα παιδιά τους και οι γονείς των σημερινών μαθητών. «Να φύγει έξω!» είναι η φράση κλισέ που σφραγίζει τις αγωνιώδεις συζητήσεις. Δηλαδή το αυριανό «κεφάλαιο» της χώρας -όχι μόνο οι «εγκέφαλοι», που έκαναν κατά τα ειωθότα από δεκαετίες καριέρα στο εξωτερικό, αλλά ολόκληρες «φουρνιές» νέων- έχει το βλέμμα στραμμένο εκτός αυτής. Πρόκειται για τις γενιές που αποτελούσαν πάντα τον φορέα οικονομικής και πολιτικοκοινωνικής ανανέωσης, της εκτίναξης της χώρας προς τα εμπρός.

Το μορφωμένο, ειδικευμένο ή ειδικευόμενο εργατικό δυναμικό το διώχνουν και τη θέση του καταλαμβάνει κυρίως το ανειδίκευτο από τρίτες χώρες, η ανεργία, οι μικρές ή ανύπαρκτες προοπτικές, οι χαμηλοί μισθοί. Περισσότερο, όμως, το διώχνει η έλλειψη πίστης ότι η Ελλάδα θα τα καταφέρει, ο φόβος ότι η κρίση θα σβήσει (όχι θα μεταθέσει) τη σπίθα της προόδου. Το ρευστό έδαφος που «καραδοκεί» στο επόμενο βήμα. Το μη ορατό μέλλον. Η αναξιοπιστία της πολιτικής. Ο πανικός ότι το καράβι είναι στην ουσία ακυβέρνητο και εντέλει θα βουλιάξει. Και τίθεται σε λειτουργία ο εσωτερικός μηχανισμός της ατομικής επιβίωσης...

Βρισκόμαστε στο λυκόφως της εποχής που γνωρίσαμε. Αγνοούμε τι μας επιφυλάσσει το μέλλον, φρικαλεότητες ή θαύματα: ανερχόμενους εθνικισμούς, νέους φανατισμούς, καταστάσεις εμφυλίου, αλλά και νέες ιδέες, δημιουργία, ηθική του πολίτη. Στην εποχή που αρχίζει, αν πράγματι αρχίζει μια εποχή, θα πρέπει να βρεθεί το σημείο σύγκλισης ανάμεσα στη φλόγα της προσπάθειας και στις πολιτικές κινήσεις. Χωρίς αυτές, δηλαδή χωρίς στιβαρή πολιτική διαχείριση (μόνο η πολιτική μπορεί να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που ροκανίζουν τις δυνάμεις μας), η όποια φλόγα θα σβήσει - ή θα αποτεφρώσει.

Δεν γίνεται το κράτος να βάζει συνεχώς το χέρι του βαθιά στην τσέπη μας και να μην μπορούμε να καλύψουμε τις υποχρεώσεις μας».

Δεν γίνεται το κράτος να βάζει συνεχώς το χέρι του βαθιά στην τσέπη μας και να μην μπορούμε να καλύψουμε τις υποχρεώσεις μας». 
Επομένως, η διερεύνηση, ο έλεγχος και η ταύτιση των καταθετών της λίστας Λαγκάρντ, της λίστας του Λουξεμβούργου ή της Ελβετίας ή των νήσων Καϊμακάν και των απανταχού φορολογικών παραδείσων έχει ένα και μόνο νόημα: Οσοι εξ αυτών συλληφθούν ως φοροκλέπτες να πληρώσουν αδρά, γιατί δεν μπορεί σε αυτόν τον τόπο να τιμωρούνται οι συνεπείς Πολίτες και να «τη βγάζουν καθαρή» οι «έχοντες τα μέσα και κατέχοντες τα έξω».
Δεν είναι δυνατόν να καλπάζει ο φορολογία για τον επόμενο χρόνο και ταυτόχρονα να έχουμε το χαράτσι διά της ΔΕΗ, το φόρο ακίνητης περιουσίας του… 2010, το φόρο για τα αυτοκίνητα, το φόρο που μένουμε σπίτι μας, το φόρο για τα ανοίκιαστα διαμερίσματα, που όμως δεν δίνουν κανένα εισόδημα! Τι ήταν ως τώρα το όνειρο του νοικοκύρη Ελληνα; Να μαζέψει από τη δουλειά του, να πάρει κι ένα δάνειο για να αποκτήσει κεραμίδι πάνω από το κεφάλι του ή κι ένα ακόμη διαμέρισμα που θα το ενοικίαζε για να «τσοντάρει» στα δύσκολα. Πού φτάσαμε σήμερα; Οσοι έχουν σπίτι στενάζουν και όσοι έβαλαν το υστέρημά τους σε ακίνητη περιουσία έχουν γονατίσει.
Αλλά αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί επί πολύ, αφού τάχιστα θα διαπιστώσει το υπουργείο Οικονομικών την υστέρηση εσόδων. Τι να πάρει από τους μη έχοντες; Ομως το να πληρώσουν, επιτέλους, οι φορολοκλέφτες δεν είναι ζήτημα μόνον οικονομικό. Πρωτίστως είναι ζήτημα δικαιοσύνης. Δεν μπορεί άλλοι να αποθησαυρίζουν στις τράπεζες του εξωτερικού χρήματα αφορολόγητα και ύποπτης προέλευσης και ο συνταξιούχος και μισθωτός να αντιμετωπίζεται ως… πλούσιος. Επειδή τα πέλαγα δεν είναι στραβά, μάλλον λάθος πρέπει να αρμενίζουμε.

Οι θύτες σε αυτό το μακελειό ήμασταν πολλοί, έστω και αν ο βαθμός ενοχής τους καθενός μας διαφέρει.

Δεν χρειάζεται άλλωστε να ασπάζεται κανείς το Ευαγγέλιο για να πιστέψει ότι δεν υπάρχει αιτιακή σχέση ανάμεσα στον πλούτο και στην ευτυχία. Εχει αποδειχθεί και επιστημονικά τόσο από μεγάλης κλίμακας παγκόσμιες έρευνες όσο και από εργασίες επιφανών οικονομολόγων, όπως ο νομπελίστας Ντάνιελ Κάνεμαν, που δείχνουν ότι η αύξηση του προσωπικού εισοδήματος πάνω από τα επίπεδα που σε γενικές γραμμές τοποθετούν κάποιον στη λεγόμενη «μεσαία τάξη» δεν μας κάνει πιο ευτυχισμένους. Από εκεί και πέρα, η ευτυχία εξαρτάται από την ιδιοσυγκρασία, την εθνική κουλτούρα και φυσικά τα προσωπικά βιώματα και εμπειρίες ενός εκάστου. Αυτό που θυμάμαι, για παράδειγμα, από τις γιορτές των παιδικών μου χρόνων δεν είναι κάποιο πλούσιο δώρο, αλλά τα «Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα» του Παπαδιαμάντη, που μου διάβαζε ο πατέρας μου δίπλα στο τζάκι.

Από την άλλη πλευρά, είναι επίσης αποδεδειγμένο (αν όχι και αυταπόδεικτο) ότι η πραγματική φτώχεια φέρνει δυστυχία. Οσο κι αν ευφρανθεί η καρδιά σου ακούγοντας τον «Χριστό στο Κάστρο» αυτές τις μέρες, προέχει ο άρτος, ο οίνος και το έλαιον, ώστε να ευφρανθεί πρώτα το στομάχι σου. Και η πραγματική τραγωδία της χρεοκοπίας, το τεκμήριο του φοβερού εγκλήματος που συντελέστηκε, εν καιρώ ειρήνης και δημοκρατίας στη χώρα μας, είναι ότι αυτά τα βασικά λείπουν πλέον από χιλιάδες τραπέζια.

Οι θύτες σε αυτό το μακελειό ήμασταν πολλοί, έστω και αν ο βαθμός ενοχής τους καθενός μας διαφέρει. Μέσα από μια μακρά διαδικασία αυτοκριτικής που ξεκίνησε πριν από δυόμισι χρόνια, οι ευθύνες σιγά σιγά αποδίδονται, ενώ ορισμένοι κάθονται επιτέλους και στο πραγματικό σκαμνί του ποινικού κατηγορουμένου. Τα επόμενα βήματα είναι, πρώτον, να αμβλύνουμε όσο γίνεται τις κοινωνικές επιπτώσεις της χρεοκοπίας (να τις μηδενίσουμε ήταν εξαρχής αδύνατον, παρά τις ανοησίες των λαϊκιστών) και, δεύτερον, τώρα που η κατάσταση αρχίζει να σταθεροποιείται, να σχεδιάσουμε την επόμενη μέρα.