Ο μονόδρομος

Σίγουρα ήταν καλύτερη, από απόψεως ενδιαφέροντος, η τηλεαναμέτρηση των δύο σε σχέση με εκείνη των επτά. Και θα είναι κι ευτύχημα αν η ίδια πρακτική εφαρμοστεί, βελτιωμένη ενδεχομένως, και στο μέλλον. Υπό την προϋπόθεση, όμως, πως όλοι εμείς προς χάρη των οποίων διεξάγεται η τηλεμαχία γνωρίζουμε τι μπορούμε να περιμένουμε απ' αυτή την ενημερωτική διαδικασία.

Δυστυχώς δεν βρισκόμαστε στις προ του 2010 εποχές όπου οι πολιτικοί είχαν την πολυτέλεια να υπόσχονται (κακώς) λαγούς με πετραχήλια κι εμείς το θράσος (κάκιστα) να ζητάμε από τον έναν να πλειοδοτεί έναντι του άλλου για να κερδίσει την ψήφο μας. Τώρα βρισκόμαστε στη φάση που αναγκαστικά κινούμαστε στο πλαίσιο του αυτονόητου, που δεν είναι άλλο από το Μνημόνιο και την υποχρέωση εφαρμογής του.

Βεβαίως και δικαιούμαστε αλλά και οφείλουμε ν' αγωνιούμε για την ανεργία, την υπερφορολόγηση, την οικονομική ασφυξία, την επάνοδο σε φυσιολογικούς και ομαλούς ρυθμούς ζωής. Αλλά οφείλουμε και να ξέρουμε ότι σ' αυτήν τη φάση κανένας δεν μπορεί να μας υποσχεθεί κάτι περισσότερο από την ταχύτερη δυνατή εφαρμογή του Μνημονίου. Η μόνη σοβαρή προεκλογική υπόσχεση είναι αυτή και καμία άλλη. Ή, σωστότερα, οι όποιες άλλες υποσχέσεις εξαρτώνται αναγκαστικά από την τήρηση ή μη των μνημονιακών δεσμεύσεων.

Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία πως και ο Τσίπρας, και ο Μεϊμαράκης, αλλά και όλοι ανεξαιρέτως οι πολιτικοί αρχηγοί είναι ειλικρινείς όταν λένε ότι θέλουν να μειώσουν την ανεργία, να μας βγάλουν από τα μνημόνια, να βελτιώσουν το βιοτικό μας επίπεδο, να μας οδηγήσουν σε καλύτερες μέρες. Σίγουρα το θέλουν. Αλλά το ζητούμενο δεν είναι αυτό. Είναι ποιοι το μπορούν. Και την Κυριακή σ' αυτό ακριβώς το ερώτημα καλούμαστε όλοι (και ο καθένας μας χωριστά) ν' αποφανθούμε.

Κοντολογίς, για να υπερβούμε την κρίση θα πρέπει την Κυριακή ν' αναδείξουμε κυβέρνηση που θα παρέχει, πρώτον, τα ισχυρότερα δυνατά εχέγγυα ανταπόκρισης στις μνημονιακές μας υποχρεώσεις και, δεύτερον, τη βάσιμη προοπτική επανάκτησης της αξιοπιστίας της χώρας και κατ' επέκταση προσέλκυσης επενδύσεων και δημιουργία θέσεων εργασίας.

Λυπάμαι αν η διαδικασία δεν είναι αρκούντως επαναστατική, αλλά δυστυχώς ούτε σοβαρούς επαναστάτες διακρίνω στον πολιτικό μας κόσμο αλλά ούτε και επαναστατικές πλειοψηφίες στο εκλογικό μας σώμα. Και το Μνημόνιο, όπως κι ο Τσίπρας παραδέχτηκε, είναι μονόδρομος.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ξαναπαίζει το χαρτί της πόλωσης και της ρήξης αδιαφορώντας για την επόμενη μέρα.

Στην τελική ευθεία από σήμερα. Πέντε και μία όπως λέγαμε μετρώντας αντίστροφα τον χρόνο για το απολυτήριο από τον στρατό. Και στον ΣΥΡΙΖΑ ο καθένας, και του αρχηγού περιλαμβανομένου, με την τρέλα του. Ο Βούτσης «βλέπει» δυνατότητα κυβερνητικής συνεργασίας με τον Λαφαζάνη, ο Φίλης «βλέπει» εφικτή την αυτοδυναμία κι ο Τσίπρας κάνει πως δεν βλέπει ότι κι ο ΣΥΡΙΖΑ που του απέμεινε μετά την αποχώρηση των λαφαζανικών «μαγαζί υπό διάλυση είναι». Ας ρίξει μια ματιά να δει τι λένε (ή ν' αναλογιστεί γιατί δεν μιλάνε) ο Τσακαλώτος και όσοι άλλοι του απέμειναν από την ομάδα των «53» και ίσως να προσγειωθεί στην πραγματικότητα.

Ποια είναι αυτή; Μα φυσικά ότι για τον Τσίπρα τα ψέματα έχουν ούτως ή άλλως τελειώσει. Ακόμη και να κερδίσει τις εκλογές θα υποχρεωθεί να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τη Γεννηματά και τον Θεοδωράκη, που σημαίνει ότι μαγκιές, μεγαλοστομίες και λάσπη τέλος. Αν μη τι άλλο, μια στοιχειώδης σοβαρότητα θα είναι υποχρεωτική. Κι αυτό δεν ξέρω πόσοι και ποιοι από την ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ (περιλαμβανομένου και του ίδιου του Τσίπρα) το αντέχουν, όταν επί επτά μήνες Φλαμπουράρης, Δρίτσας, Βούτσης, Τασία και λοιπές αριστερές δυνάμεις αποδείκνυαν ότι η σοβαρότητα δεν είναι από τα πεδία στα οποία έχουν ελπίδες να διακριθούν.

Δυστυχώς, ο ΣΥΡΙΖΑ ξαναπαίζει το χαρτί της πόλωσης και της ρήξης αδιαφορώντας για την επόμενη μέρα. Κι αυτή είναι μια πρακτική που δεν προμηνύει αισιόδοξες προοπτικές. Οταν ντοπάρεις τους βουλευτές σου και τους οπαδούς σου με την εμμονή ότι όλοι οι άλλοι είναι διαβλητοί και ύποπτοι και υπηρετούν αντιλαϊκά συμφέροντα, έχεις δυναμιτίσει ήδη την όποια σοβαρή προσπάθεια ενδεχόμενης μετεκλογικής κυβερνητικής συνεργασίας.

Αλλά, όπως επί πέντε χρόνια ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ αδιαφορούσε για το αν αυτό το συνονθύλευμα που αποκαλούσε «κόμμα» ήταν ικανό ν' αντιμετωπίσει σοβαρά κυβερνητικά προβλήματα χωρίς να διαλυθεί, έτσι και τώρα λίγο τον απασχολεί η επόμενη μέρα. Η πολιτική λογική ήταν και παραμένει η ίδια, «βλέποντας και κάνοντας». Κι αν του το επιτρέψουμε, εκεί θα μας ξαναπάει. Γιατί μόνο μέσα από την πόλωση και τη ρήξη μπορεί να υπάρχει στην πολιτική.

Παλιά μου τέχνη κόσκινο...

Στα μετα­πολιτευ­τικά προεκλογικά χρονικά έχουν ειπωθεί κάθε είδους ψεύδη. Τόσα, ώστε η ψευδολογία ν' ανακηρύσσεται σε μια από τις σταθερές αλήθειες. Εχουν διαστρεβλωθεί, με τους πιο απίθανους και πιθανούς τρόπους δηλώσεις, θέσεις και απόψεις για ψηφοθηρικούς λόγους.

Αυτό, όμως, που επιχειρείται με την «ψευτομαγκιά» και δήθεν «λαϊκότητα» του Β. Μεϊμαράκη, μάλλον, ξεπερνά τα όρια του αυτονόητου και κεκτημένου πολιτικού πολιτισμού. Και δεν εννοούμε τους ανοίκειους (λίαν επιεικώς) προσωπικούς χαρακτηρισμούς για τον αντίπαλό του. Με άλλοθι την επίκληση ενός δήθεν αυθορμητισμού, όπου όλα μπορούν να διαπερνούν το έρκος των οδόντων και μετά... άλλα λόγια ν΄ αγαπιόμαστε.

Αυτή η ρητορεία (και νεοαμερικανική επικοινωνιακή τακτική αλά Τραμπ) παραπέμπει σ' έναν αυλικό τζουτζέ (γελωτοποιό) που εξόργιζε με τις ξεδιαντροπιές του. Σκαρφιζόταν πάντα μια πιο ηχηρή για να δικαιολογήσει (καλύψει) την προηγούμενη. Μέχρι που έφθασε στο σημείο να θωπεύσει τα οπίσθια του βασιλιά.

Αντιμέτωπος με τις συνέπειες, διέπραξε ακόμη μεγαλύτερη αναίδεια:

-Ω, συγνώμη, μεγαλειότατε, είπε. Νόμισα ότι ήταν η βασίλισσα!

Η ανεκδοτολογική παράδοση έχει happy end. Αλλά τζουτζές ήταν αυτός, όχι πολιτικός αρχηγός που διεκδικεί να πάρει τη μοίρα του λαού στα χέρια του.

Ο υποψήφιος πρωθυπουργός, λοιπόν, πριν ακόμη αρχίσει η προεκλογική εκστρατεία φρόντισε να καταγγείλει τον Τσίπρα ως ψευτράκο και για πολιτική αλητεία. Το «παιδί» φασιστίζει, φέρνει προς δικτάτορα και παίζει με τη χώρα! Εντάξει, άπαξ και προεκλογικώς «έξεστιν ασχημονείν...».

Συνέχισε, όμως, λάβρος όλο το επόμενο διάστημα, υπό τα εγκώμια και τις ιαχές των πάλαι ποτέ εισαγγελέων κατά «του εθνολαϊκισμού της Αριστεράς», ακολουθώντας την τακτική του τζουτζέ. Βήμα βήμα από το πονηρούλης, αριστερούλης, αυτοφωράκιας και τα συναφή κουτσαβάκικα έφθασε και στο αρχικώς ανομολόγητο: την εθνοκαπηλία (παλιά μου τέχνη κόσκινο για τη Δεξιά).

Ετσι, στο debate των πολιτικών αρχηγών εμφάνισε τον ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο να αγνοεί ότι υπάρχουν «θαλάσσια σύνορα», αλλά και επικίνδυνο να... χάσει «κανένα νησάκι». Η (ατυχής) φράση Τσίπρα ότι «η θάλασσα δεν έχει σύνορα», με το κοινής λήψης περιεχόμενο ότι στο νερό δεν υπάρχουν σταθερές πύλες εισόδου - εξόδου, μπάρες και συνοριακά φυλάκια, όπως στη στεριά, μεταλλάχθηκε: δεν υπάρχουν (θαλάσσια) σύνορα!

Το νέο, επί του προκειμένου, είναι ότι οι συνήθεις έμποροι του πατριωτισμού βρήκαν νέα πελατεία. Η νυν και αεί «πατριωτική» δεξιο-λογία υιοθετήθηκε επισήμως από ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι και ΚΚΕ (παρακαλώ). Ομόφωνα στιγμάτισαν τον Τσίπρα, που αγνοεί την ύπαρξη θαλάσσιων συνόρων! Τι να θαυμάσεις και τι να οικτίρεις...

Καθαρά λόγια

Και πάνω που αρχίζεις να ελπίζεις ότι μπορεί και να το αποφάσισε να σοβαρευτεί επιτέλους ο πρώην αριστερός πρωθυπουργός, σπεύδει εκείνος και σε διαψεύδει, το ξαναγυρίζει στην επιδίωξη της αυτοδυναμίας και σε κουφαίνει διακηρύσσοντας ότι «δύο έδρες παραπάνω από τον Γενάρη θέλω για να μη χρειάζομαι δεκανίκια για να κυβερνήσω».

Κι εδώ είναι που και η επιστήμη σηκώνει τα χέρια. Διότι τι να πρωτοσκεφτείς και τι να υποθέσεις; Πως ο Τσίπρας εξακολουθεί και ζει με την ψευδαίσθηση ότι η αυτοδυναμία είναι ακόμη εφικτή ή πως έτσι και πιάσει τους 151 δεν χρειάζεται συμμαχίες και κυβερνά μόνος κι άνετος; Κι ο Καμμένος γιατί δεν αποτελεί πια «αξιόπιστο δεκανίκι»; Τι έκανε κι απώλεσε τον τίτλο; Να σκέφτηκε μήπως ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ πως ο άνθρωπος που δεν διστάζει να καταγγέλλει σήμερα τους μέχρι και χθες συνοδοιπόρους και συνεργάτες του, δεν είναι το ασφαλές δεκανίκι που νόμιζε;

Μπορεί κάτι απ' όλα, μπορεί και όλα, αλλά μικρή σημασία έχει ποια είναι η αιτία. Εκείνο που μετράει είναι τι σχεδιάζει και πού το πάει ο Αλ. Τσίπρας μόλις μία εβδομάδα πριν ανοίξουν οι κάλπες. Κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να το γνωρίζει ο καθένας μας πριν πάει να ψηφίσει. Αλλα περιθώρια για πολιτικές του είδους «βλέποντας και κάνοντας» δεν υπάρχουν. Η κυβερνητική σταθερότητα πρέπει να είναι δεδομένη και διασφαλισμένη και με βάση αυτήν να επιλέξει ο καθένας μας την κυβερνητική συνεργασία της προτίμησής του και έμμεσα αυτήν να στηρίξει.

Δικαίωμα του ηγέτη του ΣΥΡΙΖΑ, όπως και του οιουδήποτε, είναι να αποφασίζει αν και με ποιον ή ποιους θα συνεργαστεί, αν οι συνθήκες το επιβάλουν. Αλλά και δικό μας δικαίωμα είναι να αξιώνουμε καθαρές λύσεις και καθαρά λόγια. Ιδιαίτερα απ' όσους φροντίζουν πολύ βολικά να λησμονούν ότι αν η χώρα δεν βυθίστηκε στην άβυσσο της χρεοκοπίας δεν οφείλεται στους επί χρόνια «συντρόφους» και «συναγωνιστές» του Τσίπρα, αλλά στους «παλιούς», τους «ξεπερασμένους» ή ό,τι άλλο σκαρφιστεί το επικοινωνιακό θράσος του κάθε λαϊκιστή πολιτικού.

Ολα παίζουν πλέον.

Βρισκόμαστε τόσο κοντά σε μια καταστροφή που θα μας καθυστερήσει για χρόνια ώστε να μπορούμε, επιτέλους, να αποπλύνουμε τις ιδεοληψίες, τον νοσηρό λαϊκισμό και τον φθόνο για τους καλύτερούς μας. Η ανοησία των κρατούντων υπήρξε ο πρόξενος των νέων δεινών που επισώρευσαν οι Λαφαζάνηδες, οι Στρατούληδες, ο εθνικός Οικονομολόγος και η Πασιονάρια της Βουλής. Ο κ. Λαφαζάνης δηλώνει σύμμαχο της ΛΑΕ τον κ. Σόιμπλε και όσους τόσο πολύ αγωνίστηκαν για την επιστροφή στη δραχμή. Λέτε μετά την εξαφάνιση των ΑΝΕΛ να τα ξαναβρούν μετεκλογικά οι κ. Τσίπρας και Λαφαζάνης; Ολα παίζουν πλέον. Δεν θα έβλαπτε βέβαια αν ο μέσος όρος μπορούσε να κινηθεί σε υψηλότερο επίπεδο από εκείνο της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Αν και το οποιοδήποτε εκλογικό αποτέλεσμα, εφόσον είναι τίμιο, είναι δεσμευτικό, αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα εκλογικά αποτελέσματα εξομοιώνονται ποιοτικά. Τι να πούμε, ότι ο γερμανικός λαός καλώς εξέλεξε τον Χίτλερ; Ως το ευπαθέστερο από τα πολιτεύματα η δημοκρατία χρειάζεται ηγεσίες με ιδιαίτερη αρετή και τόλμη. Εξίσου ενάρετη πρέπει να είναι και η εφεδρεία της αντιπολίτευσης. Αν θυμηθούμε τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης Σαμαρά το καλοκαίρι του 2014, θα καταλάβουμε την αποτυχία της Ν.Δ. στις κάλπες του Ιανουαρίου 2015. Θα ήταν ευχής έργον για το κόμμα του αν ο κ. Μεϊμαράκης επιτρέψει ή μάλλον προκαλέσει την ανανέωση της Ν.Δ., ενθαρρύνοντας άριστους της κοινωνίας να γίνουν μέλη και να περάσουν στις λίστες με την ευκαιρία των εκλογών. Ας μην ξεχνάμε ότι οι παλαιοί βουλευτές του κόμματος εθέρμαναν στον κόρφο τους τούς φωστήρες των ΑΝΕΛ. Και με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να εκφράσω την αποστροφή μου για όσους σκοπεύουν να μετατρέψουν τις εκλογές σε καζούρα κατά του συστήματος, εκλέγοντας άτομα διανοητικά ανεπαρκή.

Ο λαός έχει ανάγκη από κάποια μηνύματα ελπίδας.

Είναι αναμφισβήτητο ότι η εφαρμογή του τρίτου Μνημονίου περιορίζει δραματικά τα περιθώρια δράσης της όποιας κυβέρνησης αναλάβει να διαχειριστεί τις τύχες της χώρας την επομένη των εκλογών της 20ής Σεπτεμβρίου. Αλλά σε καμία περίπτωση η προβληματική αυτή πραγματικότητα δεν ακυρώνει την υποχρέωση των πολιτικών κομμάτων να αναζητήσουν τις καλύτερες δυνατές παρεμβάσεις για την άμβλυνση έστω των επιμέρους συνεπειών της υπό εξέλιξη κρίσης.

Αναμφισβήτητο είναι, επίσης, ότι ο λαός έχει ανάγκη από κάποια μηνύματα ελπίδας. Αλλά, προς Θεού, όχι ανεδαφικές μεγαλοστομίες και διαβεβαιώσεις που είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα μείνουν ανεκπλήρωτες υποσχέσεις. Το ξέρει, άλλωστε, ότι περιθώρια για θαύματα δεν υπάρχουν. Αλλά θέλει να ακούσει πως κάτι θα αλλάξει προς το καλύτερο. Και θέλει αυτό το «κάτι» να είναι σαφές και συγκεκριμένο.

Δυστυχώς δεν έχει να καταδείξει τέτοιες επιδόσεις τα τελευταία χρόνια ο πολιτικός κόσμος της χώρας. Αυτός είναι και ο λόγος, άλλωστε, της δεδομένης αποστασιοποίησης μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης από την πολιτική και τους πολιτικούς. Μιας κατάστασης, δηλαδή, που δεν μπορεί και δεν πρέπει να συνεχιστεί άλλο. Διότι αν από κοινού δεν προσπαθήσουμε λαός και κόμματα για ένα καλύτερο μέλλον, δεν έχουμε την παραμικρή ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.

Μια τέτοια κοινή προσπάθεια προϋποθέτει τη διαμόρφωση κλίματος εμπιστοσύνης ανάμεσα σε λαό και κόμματα. Αλλά η εμπιστοσύνη μόνο πάνω στην ειλικρίνεια μπορεί να εδραιωθεί. Και αυτή είναι που καλούνται να επιδείξουν κόμματα και υποψήφιοι στο διάστημα που απομένει μέχρι τη μεθεπόμενη Κυριακή. Ο απλός ψηφοφόρος θέλει να εμπιστευτεί και πάλι τους πολιτικούς εκπροσώπους του. Αλλά η εμπιστοσύνη δεν χαρίζεται. Κερδίζεται. Με την ειλικρίνεια και μόνο την ειλικρίνεια.

Δεύτερη φορά απάτη;

Η πανουργία της Ιστορίας εκδηλώνεται συχνά στη μακρά κοινωνικοπολιτική διάρκεια. Μια τέτοια εκδήλωσή της ήταν και η μετεωρική κίνηση του ΣΥΡΙΖΑ στο εγχώριο πολιτικό στερέωμα. Ενα μικρό αριστερό κόμμα εκμεταλλεύτηκε την κρίση και τα πολλαπλά διαλυτικά της αποτελέσματα και εκτοξεύτηκε στην κορυφή της πολιτικής πυραμίδας. Για να το πετύχει αυτό είπε στην παραλογισμένη κοινωνία ό,τι ήθελε να ακούσει. Αντί να μετασχηματίσει την οργή για την ανατροπή των σταθερών της ελληνικής κοινωνίας σε μια πολιτική διεξόδου από την κρίση με δίκαιη λιτότητα και να επαναπροσδιορίσει τις κατεστημένες ιδεολογίες και πρακτικές έπραξε το ακριβώς αντίθετο. Κατάγγειλε με βίαιο τρόπο το Μνημόνιο, τη μόνη υπαρκτή πρόταση για την υπέρβαση της κρίσης, λοιδόρησε και κατασυκοφάντησε όσους είχαν διαφορετική άποψη, αναπαρήγαγε συνωμοσιολογικές ερμηνείες και πλειοδότησε σε υποσχέσεις για επιστροφή στον απολεσθέντα παράδεισο των προηγούμενων ετών. Αρνήθηκε δηλαδή να αναστοχαστεί με μαρξικούς όρους τα αίτια της κρίσης και να συγκροτήσει ένα νέο αξιακό και παραγωγικό παράδειγμα.

Ομως ο φανταστικός υπέροχος κόσμος που κατασκεύασε και υποσχέθηκε προσέκρουσε στην αμείλικτη πραγματικότητα. Αποτέλεσμα δε του επτάμηνου πειράματός του ήταν η διαλυτική κρατική και οικονομική στασιμότητα και βέβαια ένα πολύ πιο βαρύ Μνημόνιο. Η διάσπαση που ακολούθησε ήταν αναμενόμενη. Αρκετοί αποχώρησαν εμμένοντας στις προηγούμενες κυρίαρχες ιδεοληπτικές δοξασίες. Η δε πλειοψηφία ομολογεί, με κυνική αφέλεια, ότι έκανε απλά κάποια λάθη και ζητά ξανά την ψήφο του λαού. Τα λάθη όμως δεν ήταν κάποια μικρά και ασήμαντα. Λάθος ήταν η ίδια η συγκροτητική ουσία της πολιτικής πρακτικής και ρητορικής που τον διόγκωσε και τον έφερε στην εξουσία.

Τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ επιδεικνύει μια ανεύθυνη αμφισημία απέναντι στο δικό του Μνημόνιο και επιχειρεί να αλλάξει ρητορική. Εμφανίζεται ως εκφραστής του νέου και καλεί «να ξεμπερδεύουμε με το παλιό». Ως παλιό θεωρεί και καταγγέλλει τα σαράντα χρόνια της «διαφθοράς και διαπλοκής» όλης της μεταπολίτευσης. Η περίοδος αυτή σαφώς και είχε πολλές παθογένειες και σκοτεινές πλευρές. Ομως ήταν η πλέον δημοκρατική της ελληνικής ιστορίας και οικονομικά και πολιτισμικά η πλέον κοντινή στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ο ΣΥΡΙΖΑ αστόχαστα αναπαράγει τον συνήθη ακροδεξιό λόγο για τη «διεφθαρμένη δημοκρατία» και τεχνηέντως αποσιωπά την ηγεμονία ενός ορισμένου «αριστερού» λόγου όλη αυτήν την περίοδο και των αντίστοιχων διεκδικητικών πρακτικών. Ο ΣΥΡΙΖΑ μεταλλάσσοντας πλέον τον εαυτό του προσπαθεί να συνεχίσει την εξαπάτηση του λαού. Είναι χρέος των δυνάμεων του δημοκρατικού σοσιαλισμού που απέμειναν, να αποκαταστήσουν, κόντρα στον αριστερό αλλά και στον «ουδέτερο» τεχνοκρατικό λαϊκισμό του «νέου», το νόημα των λέξεων και της πολιτικής.