Η φαντασία κατέκτησε την εξουσία.

Ν ΟΝΤΩΣ τα πάντα κρίνονται εκ του αποτελέσματος, τότε πρέπει να παραδεχτεί κανείς ότι η Αριστερά -μια ζωή- πολιτεύθηκε φαντασιωνόμενη ότι είναι σε θέση να κάνει εφικτό το ανέφικτο. Είναι αδύνατον να αποφύγει κάποιος αυτής της μορφής τις σκέψεις, όταν προσπαθεί να κατανοήσει τόσο τους λόγους όσο και τους τρόπους που η θεωρούμενη και λεγόμενη Ανανεωτική Αριστερά στην Ελλάδα πορεύτηκε όπως πορεύτηκε τις τελευταίες -κυρίως- δεκαετίες προκειμένου να καταλήξει εδώ που φαίνεται πως καταλήγει. 

Το εξαγγελθέν περίφημο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, που οδήγησε και στην εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, φαίνεται πως δεν ήταν τίποτε περισσότερο από την περιγραφή μιας φαντασίωσης που οι σχεδιάσαντες και εκφωνήσαντες το πρόγραμμα εξέλαβαν ως πραγματικότητα. Διότι άλλο πράγμα είναι η φαντασία και άλλο η φαντασίωση. Το να πολιτεύεσαι με φαντασία σημαίνει ότι χωρίς κανέναν περιορισμό, χωρίς καμία αναστολή και με έμπνευση μπορείς να «συλλάβεις» το εφικτό και το υλοποιήσιμο. Το να πολιτεύεσαι φαντασιωνόμενος ότι βιώνεις ήδη μια πραγματικότητα που απλώς την επιθυμείς οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην... αποθέωση του «νόμιζα»! Και για να εξηγούμαι: Νόμιζα ότι καταργούσα τα μνημόνια, φερ’ ειπείν. Νόμιζα ότι μηδένιζα την ανεργία, ας πούμε και πάει λέγοντας μέχρι την κατάκτηση της πανανθρώπινης ευτυχίας, μόνιμης και αναπαλλοτρίωτης φαντασίωσης της Αριστεράς. 

Η αφοπλιστική αθωότητα που διακρίνεις στα βλέμματα αυτών που πολιτεύτηκαν με αυτόν τον τρόπο όταν σου απαντούν «μα, έτσι νόμιζα...» όταν τους ρωτάς «πώς γίναμε έτσι, σύντροφε;» σε πείθει ότι πράγματι... έτσι νόμιζαν. Δεν έχει άλλη εξήγηση. Αν το 1968 στη Γαλλία, στη διάρκεια της εξέγερσης του Μάη, «η φαντασία κατέκτησε την εξουσία» (όπως έλεγε το κυρίαρχο σύνθημα), το 2015 στην Ελλάδα η φαντασίωση... υπερέβη την εξουσία. Σωστοί ή λάθος οι παραπάνω συλλογισμοί, δεν εκφράζουν παρά μόνο την ανάγκη αυτών που «έφεραν» την ελληνική Αριστερά στην εξουσία να κατανοήσουν τι ακριβώς κατόρθωσαν. Ηταν -κι αυτό- μια νίκη του λαού ή -μήπως- μια φαντασίωσή του; Ενα «αυτοπαραμύθιασμά» του, για να το πω και έτσι, δηλαδή. Η στροφή στον ρεαλισμό, όπως το ονομάσαμε το τέλος των φαντασιώσεων, αποκαλύπτει σταδιακά το ζοφερό παρόν και το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας.
 
Τώρα είναι η στιγμή που πρέπει η Αριστερά που κυβερνά να επιστρατεύσει όλη τη δημιουργική φαντασία της, προκειμένου όσα νόμιζε ότι έκανε για την κοινωνία να τα κάνει -επιτέλους- πράξη.

Ο ελληνικός λαός έχει χορτάσει από ψέματα και πλαστές υποσχέσεις.

Ο ελληνικός λαός έχει χορτάσει από ψέματα και πλαστές υποσχέσεις. Ο τόπος πληρώνει την ανικανότητα των πολιτικών ηγετών μας να πουν τα πράγματα με το όνομά τους και να επιλέξουν τους καλύτερους για τις κυβερνητικές θέσεις και όχι τους «κολλητούς». Οι πολίτες ψηφίζουν όσους υπόσχονται παροχές ή το σκίσιμο των μνημονίων και μετά έρχεται η σκληρή πραγματικότητα, που τους απογοητεύει και τους θυμώνει ακόμη περισσότερο. Είναι καιρός, όμως, εμείς οι πολίτες να γίνουμε πιο ενημερωμένοι και δύσπιστοι ως «πελάτες». Εχουμε και εμείς ευθύνη όταν πιστεύουμε σε παραμύθια, όταν ψηφίζουμε ένα ακραιφνώς αριστερό κόμμα θεωρώντας ότι θα μειώσει τους φόρους μας. Η αποχή και η φυγή προς τα γραφικά και ακραία κόμματα δεν είναι λύση. Πρέπει να απαιτήσουμε από τους βασικούς πολιτικούς αρχηγούς να μας πουν ακριβώς με ποιους θα κυβερνήσουν, πώς θα χειρισθούν την κρίση μέσα στα ασφυκτικά περιθώρια της νέας συμφωνίας, τι θα κάνουν με το μεταναστευτικό. Οχι άλλες λευκές επιταγές σε μαθητευόμενους μάγους. Στο τέλος της ημέρας, η ευθύνη ανήκει και σε εμάς. Γιατί χωρίς τη δική μας ψήφο, η Ελλάδα δεν θα είχε φτάσει στη σημερινή της παρακμή.

Για τρίτη (εάν συμπεριληφθεί και το δημοψήφισμα) προεκλογική περίοδο μέσα σε οκτώ μήνες .

Η χώρα βρίσκεται εδώ και λίγες ώρες σε προεκλογική περίοδο. Πρόκειται ουσιαστικά για την τρίτη (εάν συμπεριληφθεί και το δημοψήφισμα) προεκλογική περίοδο μέσα σε οκτώ μήνες και το ζητούμενο, δυστυχώς, παραμένει η πολιτική σταθερότητα! Η τραυματισμένη ελληνική οικονομία δεν αντέχει άλλο την αβεβαιότητα, τα σενάρια και γενικά την ακυβερνησία που μοιραία έχει προκληθεί μετά τις εσωκομματικές εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ. Τώρα, αυτό που απαιτείται είναι μια γρήγορη προεκλογική περίοδος, χωρίς κραυγές και κυρίως χωρίς λαϊκίστικες κορώνες. Η μετριοπάθεια, ο ήπιος πολιτικός λόγος και η αντιπαράθεση επιχειρημάτων θα δώσουν την ευκαιρία στους πολίτες να κάνουν την επιλογή τους.

Η χώρα (και οι πολιτικές δυνάμεις) πλήρωσε τις τελευταίες δεκαετίες τις ψεύτικες υποσχέσεις, τα μεγάλα λόγια και την παροχολογία. Το σοκ που υπέστη η Αριστερά όταν ήρθε σε επαφή με την πραγματικότητα θα πρέπει να αποτελέσει οδηγό για τους ηγέτες όλων των κομμάτων για να μην επαναλάβουν τα ίδια λάθη.

Οι πολίτες από την πλευρά τους πρέπει να διεκδικήσουν την αλήθεια από τους πολιτικούς, διότι μόνο τότε μπορούν με καθαρή σκέψη να ψηφίσουν για το μέλλον της χώρας και το μέλλον των παιδιών τους. Ο λαϊκισμός είναι εκείνος που πρέπει να ηττηθεί στις επικείμενες εκλογές. Οσοι τον υπηρετούν πρέπει να απομονωθούν και να οδηγηθούν στο περιθώριο, ακριβώς για να μην μπορούν να βλάψουν ξανά την Ελλάδα.

Την ίδια στιγμή είναι ανάγκη να υπάρξει -για τη χώρα και την οικονομία- μια ισχυρή κυβέρνηση με νωπή λαϊκή εντολή, έτσι ώστε να προχωρήσει απερίσπαστη στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων. Να προσπαθήσει να βελτιώσει δυσμενείς όρους του Μνημονίου, να προσελκύσει επενδύσεις και να τονώσει την απασχόληση.

Αυτούς τους στόχους πρέπει να υπηρετήσουν όλα τα κόμματα του συνταγματικού τόξου που διεκδικούν από σήμερα την ψήφο των Ελλήνων. Χωρίς μικροκομματικά παιχνίδια, χωρίς δεύτερες σκέψεις, χωρίς πολιτικαντισμούς, τακτικές που μας έβαλαν στη μνημονιακή εποχή!

Η μοναδική δραστηριότητα στην οποία μπορούν να διακριθούν είναι ο λαϊκισμός.

Στις σοβαρές δημοκρατίες τα κόμματα υπάρχουν για να υπηρετούν τον λαό και τις ανάγκες του. Αλλά στη δική μας δημοκρατία, έτσι όπως την καταντήσαμε, ισχύει το αντίθετο. Εδώ οι δημοκρατικές διαδικασίες υπάρχουν για να εξυπηρετούν τις εκάστοτε κομματικές σκοπιμότητες. Και δυστυχώς στα χρόνια της κρίσης προκλητικά και απροκάλυπτα.

Τα γεγονότα είναι πρόσφατα και δεν επιδέχονται και την παραμικρή αμφισβήτηση. Αδύνατο σημείο της έως τώρα προσπάθειας για την αντιμετώπιση της κρίσης υπήρξε η περιορισμένη πολιτική και κοινωνική στήριξη των δύο πρώτων Μνημονίων. Και μοναδική αιτία όπως αποδείχθηκε ήταν η αρχομανία του Σαμαρά πρώτα και του Τσίπρα στη συνέχεια. Η πρωθυπουργική καρέκλα και μόνο ήταν το αποκλειστικό κίνητρο των επιλογών τους.

Δυστυχώς όλα δείχνουν ότι αυτή παραμένει ως κυρίαρχη πολιτική λογική. Οι ελπίδες που προς στιγμή διαφάνηκαν μετά την κωμικοτραγική εξάμηνη διακυβέρνηση και διαπραγμάτευση του ντουέτου Τσίπρα - Βαρουφάκη ήδη διαλύονται. Κι εκεί όπου προς στιγμή δημιουργήθηκε η αίσθηση ότι από κοινού θα προχωρήσουν οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις για την υπέρβαση της κρίσης, ξαφνικά επιστρέφουμε στη λογική των αποδεδειγμένα αναποτελεσματικών και τελικά καταστροφικών αυτοδυναμιών.

Προφανώς ο Τσίπρας δεν άντλησε τα αναγκαία διδάγματα από τα αλλεπάλληλα φιάσκα της έως τώρα πρωθυπουργικής θητείας του και ούτε και κατάλαβε ότι το βασικό όπλο του στην εξασφάλιση του τρίτου Μνημονίου ήταν οι 220 ψήφοι της Βουλής και όχι το δικό του πολιτικό ανάστημα. Γι' αυτό και του έχει κολλήσει, όπως όλα δείχνουν, η εμμονή για νέα προσφυγή στις κάλπες, που θα του εξασφαλίσουν, λέει, αυτοδυναμία.

Κι άντε και την εξασφαλίζει, όπως πιστεύει. Τι θα την κάνει; H οικονομική και κοινωνική πολιτική που είναι υποχρεωμένος να εφαρμόσει καθορίζεται από το Μνημόνιο και μόνο από αυτό, αλλά ο ίδιος έχει δηλώσει ότι δεν το πιστεύει. Πώς φαντάζεται, λοιπόν, ότι μπορεί να εφαρμόσει ένα τόσο σκληρό πρόγραμμα που δεν το πιστεύει βασισμένος στα μικρομεσαίου επιπέδου στελέχη του, που πλην μίας ή δύο εξαιρέσεων η μοναδική δραστηριότητα στην οποία μπορούν να διακριθούν είναι ο λαϊκισμός;

Καλώς ή κακώς στον ήδη αποτυχημένο Τσίπρα δόθηκε η δυνατότητα της «δεύτερης ευκαιρίας». Που, όμως, θα την πετάξει στον κάλαθο των αχρήστων αν πιστέψει ότι η εφαρμογή Μνημονίων επιβάλλεται ευκολότερα από (οριακές έστω) αυτοδυναμίες και όχι από συντριπτικές και πολυκομματικές πλειοψηφίες.

Η ελπίδα μας, η σάτιρα

Από προγονολατρία δεν πάσχω, όσο κι αν είναι εθνικό μας γνώρισμα. Αλλά δεν μπορώ να μην αναγνωρίσω ότι ένα προσόν έχουμε, για μένα πολύτιμο, που έρχεται κατευθείαν από τους προγόνους μας. Και αυτό είναι το χιούμορ και η σάτιρα. Ο Αριστοφάνης σίγουρα ο κορυφαίος, αλλά κωμωδούς είχαμε πολλούς, όπως ο Κρατίνος και ο Εύπολις. Ο ρόλος τους στην πολιτική ήταν σημαντικός, αλλά φαίνεται ότι τότε είχαν και ένα κοινό που τους άκουγε.

Συνεχίσαμε στα χρόνια μας, παλαιότερα με τον Μποστ, τον Τσιφόρο, τον Ψαθά, σκιτσογράφους, γελοιογράφους, όπως τον Αρχέλαο και πιο πρόσφατα τον Μητρόπουλο και τον ΚΥΡ και τους Χατζόπουλο, Μακρή και Πετρουλάκη που τώρα «πουλάνε εφημερίδες» μόνοι τους, αλλά και τον «μοναχικό λύκο», τον Αρκά.

Ζούμε σε μια εποχή όταν ο λόγος, ο ορθολογισμός και η κριτική υποχωρούν μπροστά στον φόβο και τον λαϊκισμό. Ενα καστ καλοκαιρινής επιθεώρησης εξακολουθεί να υποδύεται την κυβέρνηση, αλλά πολλοί δεν τολμούν να διαμαρτυρηθούν. Οταν «έκραξα» με μία ρίμα τον εθνικό μας ήρωα με το ένα «ν», με «παρέλαβαν» μυριάδες τρόλια γιατί «έδινα δίκιο» στον «οχτρό». Για κάποιον περίεργο λόγο έχουμε γίνει μια χώρα όπου ο καθένας δικαιούται να σου αναγνωρίζει ή όχι την εθνικότητα κατά βούληση. Και όχι μόνο, αλλά και σε τιμωρεί, αν δεν ταιριάζεις με τα... πρότυπά του.

Σε αυτόν τον τόπο και με αυτή την Ιστορία, η σάτιρα και το χιούμορ είναι τα μόνα που μας απέμειναν. Αν και αρχικά το νεοελληνικό «κοινό» υπέκυψε στο αίσχος του «εθνικού μας διασκεδαστή», η πραγματική σάτιρα και το καταλυτικό χιούμορ φαίνεται να «αντέχουν» - σε λίγες εφημερίδες και, φυσικά, στο Διαδίκτυο.

Η γλώσσα που «κόκαλα τσακίζει» είναι η ελπίδα μας, όπως και στην εποχή της χούντας. Οι υπόρρητες έννοιες, οι υπαινιγμοί, η καζούρα, η «πλάκα» είναι κάτι από το οποίο κανείς δεν «επέζησε» σε αυτή τη χώρα. Για τους παλιούς θυμίζω την «κότα» του αείμνηστου Κ. Τσάτσου και τις «γόπες» του Παττακού.

Για τους νέους, σημειώνω ότι την επικείμενη «εκπαραθύρωση» της κ. Κωνσταντοπούλου θα έχει προκαλέσει περισσότερο η διάχυτη γελοιοποίησή της παρά η έκδηλη πολιτική της χυδαιότητα.

Είτε το θέλαμε, είτε όχι, το καταφέραμε κι αυτό στην Ελλάδα.

Δυστυχώς όλες οι προ ΣΥΡΙΖΑ μνημονιακές κυβερνήσεις διακρί­θηκαν για την ευκολία με την οποία επέβαλαν περικοπές συντάξεων και μισθών καθώς και αλλεπάλληλα φορολογικά χαράτσια, αλλά καμιά δεν τόλμησε να προχωρήσει στις βαθιές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η πολιτική, κοινωνική και οικονομική ζωή του τόπου, έτσι ώστε να προχωρήσουμε με ασφά­λεια στους ευρωπαϊκούς δρόμους.

Μοιραία, λοιπόν, ανακύπτει το ερώτημα: αν απέτυχαν στο μεταρρυθμιστικό τους έργο οι φιλοευρωπαϊστές της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, τι πιθανότητες έχουν να τα πάνε καλύτερα οι Συριζαίοι, που και μόνο στο άκουσμα της λέξης «ιδιωτικοποίηση» ανατριχιάζουν; Θα ήταν ποτέ δυνατό να μεταλλαχθούν από τη μια μέρα στην άλλη άνθρωποι που ως αντιπολιτευόμενοι αλλά και ως κυβέρνηση απέδειξαν με τις πράξεις και τις διακηρύξεις τους ότι στην καλύτερη περίπτωση επιλέγουν τις πρακτικές που μας οδήγησαν στη χρεοκοπία και στη χειρότερη οραματίζονται μεθόδους, συστήματα και μέτρα ιστορικά καταδικασμένων και οικονομικά αποτυχημένων συστημάτων;

Αλλά είτε το θέλαμε, είτε όχι, το καταφέραμε κι αυτό στην Ελλάδα. Εμπιστευτήκαμε τις τύχες μας σε λάθος χέρια, σε ανθρώπους που δεν ξέρουν και δεν θέλουν να μάθουν πώς να λειτουργούν μέσα στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Οι λαϊκιστές δεν μεταβάλλονται από τη μια στιγμή στην άλλη σε ρεαλιστές. Και οι κομματικές εφεδρείες, το στελεχιακό δυναμικό του ΣΥΡΙΖΑ που θα συνταχθεί με τον Τσίπρα, δεν είναι σε θέση να υπηρετήσουν το μεταρρυθ­μιστικό έργο που συνεπάγεται η μνημονιακή δέσμευση, την οποία ανέλαβαν και τυπικά χθες τα ξημερώματα.

Γι' αυτό και η ευθύνη την οποία επωμίζεται ο Τσίπρας είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από όση φαντάζεται. Προσωπικά ελπίζω οι εμπειρίες αυτού του εξαμήνου να του έδωσαν να καταλάβει ότι με τις ψευδαισθήσεις δεν χαράζονται πολιτικές και, κυρίως, δεν κυβερνώνται κράτη. Χρειάζονται σοβαρά και αποφασισμένα στελέχη, που να αδιαφορούν για το πολιτικό κόστος και να διαθέτουν την εμπει­ρία, αλλά και το κύρος για τις μεταρ­ρυθ­μίσεις που ο πρωθυπουργός ανέλαβε να φέρει σε πέρας. Πού και πώς θα τα βρει είναι δικό του πρόβλη­μα. Αλλά πρέπει να τα βρει. Διαφορε­τικά η παρτίδα θα έχει χαθεί πριν καλά καλά πέσουν τα χαρτιά στο τραπέζι.

Τσίπρας και ΣΥΡΙΖΑ βρίσκονται σε δυσαρμονία.

Πέντε χρόνια τώρα κινούμαστε στον αστερισμό των μνημονιακών πολιτικών. Ελλείψει εθνικού σχεδίου για την ανασύσταση της χώρας, υιοθετούνται τα μνημόνια. Και εφαρμόζονται επιλεκτικά, κατά το δοκούν. Το κομματικό σύστημα, εμποτισμένο με πελατειακές και συντεχνιακές λογικές, αντιστρατεύεται τις αυτονόητες διαρθρωτικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Ετσι τα ανακύπτοντα προβλήματα δεν οφείλονται στα αδιέξοδα των συμφωνημένων προγραμμάτων, αλλά στο ότι αυτά έμειναν μετέωρα. Αυθεντικότερο προϊόν της κρίσης είναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Το άλλοτε μικρό σχήμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς κεφαλαιοποίησε τη δυσαρέσκεια και την οργή μεγάλης μερίδας πολιτών για τα παλιά κόμματα εξουσίας που θεωρήθηκαν υπεύθυνα για τη χρεοκοπία. Ενοχοποιώντας τους αντιπάλους, υιοθέτησε σκληρή αντιμνημονιακή στρατηγική. Με ισχυρό όπλο το νέο και άφθαρτο πρόσωπο του αρχηγού του, εδραίωσε την πολιτική του κυριαρχία, καλλιεργώντας αυταπάτες και ψευδαισθήσεις. Ως κόμμα διαμαρτυρίας προσέλκυσε δυνάμεις με διαφορετικές καταβολές και στοχεύσεις. Οι ευρωπαϊστές με τους δραχμιστές, οι κρατιστές με τις κινηματικές συνιστώσες, οι εκφραστές του αναχρονιστικού ΠΑΣΟΚ με τους νεοκομμουνιστές, οι σοβαροί με τους παλαβούς συνέθεσαν έναν ετερόκλητο σχηματισμό με μοναδική συνεκτική ουσία την αντίθεση στα μνημόνια.

Η επτάμηνη κυβερνητική θητεία ανέδειξε όλες τις ιδεοληψίες, αντιφάσεις και αντινομίες του ΣΥΡΙΖΑ. Η προσχώρηση του Τσίπρα στον πραγματισμό οδήγησε το κόμμα σε πολιτικό κενό. Ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να εναρμονιστεί με τα νέα δεδομένα, εγκαταλείποντας το αντιμνημονιακό του παρελθόν. Εγχείρημα, όμως, δύσκολο και επώδυνο. Εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να υπηρετήσει τη συμφωνία με τους δανειστές. Προσκρούει στις αυτόχθονες πολιτικές του.

Τσίπρας και ΣΥΡΙΖΑ βρίσκονται σε δυσαρμονία. Ακολουθούν διαφορετικούς προσανατολισμούς. Ενσαρκώνουν αντιτιθέμενες πολιτικές και επιδιώξεις. Είναι σαν αταίριαστο ζευγάρι. Η συμβίωσή τους καθίσταται προβληματική. Στην πραγματικότητα η αντιμνημονιακή στροφή του Τσίπρα ενέχει τον κίνδυνο ο αρχηγός να βρεθεί χωρίς κόμμα και το κόμμα χωρίς αρχηγό. Ωστόσο ο πρωθυπουργός, αξιοποιώντας την αποδοχή που απολαμβάνει, έχει την ευκαιρία να δημιουργήσει έναν νέο πολιτικό εαυτό και για τον ίδιο και για την ευρύτερη Αριστερά.