Ακόμη κι αν επιτευχθεί συμφωνία, η βιωσιμότητά της θα παραμένει ζητούμενο.

Ως αντιπολιτευόμενος είχε επενδύσει στη σκληρή αντιμνημονιακή στρατηγική, που τον οδήγησε στην εξουσία. Ως πρωθυπουργός επενδύει στην επίτευξη συμφωνίας με τους δανειστές. Παρά την κυβερνητική ρητορική και την επικοινωνιακή διαχείριση, η αντίφαση είναι υπαρκτή.Ο Αλέξης Τσίπρας αντιλαμβάνεται ότι η παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη αποδεικνύεται το μεγάλο του στοίχημα. Αν το κερδίσει, το πιστώνεται προσωπικά. Αν το χάσει, θα πληγεί ανεπανόρθωτα η πολιτική του κυριαρχία. Συνεπώς, η στροφή στον πολιτικό ρεαλισμό, μπορεί να αντιστρατεύεται τις προεκλογικές του διακηρύξεις, είναι όμως επιβεβλημένη και για τη χώρα και για τον ίδιο. Εξάλλου, οι αντιπολιτευτικές του θέσεις ήταν ανεδαφικές έως επικίνδυνες.
Το καίριο ζήτημα, ωστόσο, είναι με ποιες υποδομές θα υπηρετήσει αποτελεσματικά τις νέες του επιλογές. Η αλλαγή πλεύσης προϋποθέτει πολιτικό υποκείμενο που θα την ενστερνίζεται και θα τη στηρίζει. Ο ΣΥΡΙΖΑ όμως είναι ετερόκλητο σχήμα, εμποτισμένο με ιδεοληψίες και έντονο ιδεολογικό πρωτογονισμό. Κομματικό προϊόν παρελθούσης εποχής, αδυνατεί να ανταποκριθεί στον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει. Το αποδεικνύει και η δυστοκία του Αλέξη Τσίπρα να πείσει έναν σημαντικό αριθμό στελεχών του να τον ακολουθήσουν στη νέα στρατηγική. Οι ατέρμονες διαπραγματεύσεις οφείλονται πρωτίστως στις κομματικές ενστάσεις κι όχι τόσο στις όποιες αρχικές ταλαντεύσεις του πρωθυπουργού.
Η έλλειψη συγχρονισμού, η αμφιθυμία, οι διιστάμενες απόψεις συνθέτουν την εικόνα της κυβέρνησης. Ο πολιτικός λόγος της στα μείζονα ζητήματα των διαπραγματεύσεων βρίθει από αντιφάσεις. Η προσπάθεια λείανσης που επιχειρείται μάλλον καθίσταται ατελέσφορη. Ακόμη κι αν επιτευχθεί συμφωνία, η βιωσιμότητά της θα παραμένει ζητούμενο. Ακόμη κι αν γίνει αποδεκτή από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, λόγω κομματικού πατριωτισμού, η υλοποίησή της θα προσκρούει στις εμμονές και αγκυλώσεις των υπουργών.

Περί «ηλιθίων»

Το πρόβλημα είναι όχι μόνο υπαρκτό αλλά και απ' αυτά με τα οποία, ενδεχομένως, θα βρεθούμε αντιμέτωποι: τι πρέπει να γίνει αν η κυβέρνηση καταλήξει σε συμφωνία την οποία δεν θα είναι διατεθειμένοι να στηρίξουν στη Βουλή τουλάχιστον 151 κυβερνητικοί βουλευτές; Θα πρέπει να την υπερψηφίσουν ή όχι τα μνημονιακά κόμματα της αντιπολίτευσης;

Διάβασα χθες μια θεωρία περί «χρήσιμων» και «άχρηστων ηλιθίων». Ως υποστηρικτή της άποψης πως εκείνο που προέχει είναι η υπερψήφιση της όποιας συμφωνίας (που αυτονόητα θα είναι χειρότερη εκείνης που προβλεπόταν από το e-mail Χαρδούβελη), η θεωρία αυτή με κατατάσσει έμμεσα στη δεύτερη κατηγορία. Κι αυτό επειδή οι αντιπολιτεύσεις δεν γίνεται να παραδίδονται άνευ όρων και να στηρίζουν επιλογές με τις οποίες δεν έχουν προσυμφωνήσει, αλλά κι επειδή σε περιπτώσεις που η κυβερνητική πλειοψηφία δεν πειθαρχεί ή διασπάται τη συνέχεια την προβλέπει το Σύνταγμα.

Διαπιστώνω έτσι ότι εκτός των «χρήσιμων» ή «άχρηστων ηλιθίων», υπάρχουν και οι «αιθεροβάμονες» ή επί το λαϊκότερον «βλάκες» που δεν καταλαβαίνουν ή κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν ότι αν στη συγκεκριμένη πολιτική συγκυρία δεν υπάρξει συμφωνία, ελάχιστη αξία θα έχει τι κατά κανόνα κάνουν ή δεν κάνουν οι αντιπολιτεύσεις και τι προβλέπουν ή δεν προβλέπουν τα Συντάγματα.

Η έλλειψη συμφωνίας μας στέλνει κατευθείαν στα βράχια και η επόμενη μέρα μόνο με τη λέξη «χάος» θα περιγράφεται. Και δεν θα είναι μόνον ο ΣΥΡΙΖΑ που θα έχει την ευθύνη για την αναπόφευκτη αυτή κατάληξη. Ολοι θα την έχουν. Ολοι όσοι επί πέντε χρόνια υποτίθεται ότι πάλεψαν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο για ν' αποτρέψουν τη χρεοκοπία και τις συνέπειές της θα είναι υπόλογοι απέναντι σ' έναν λαό που βάσιμα θα ισχυρίζεται ότι με τα όσα έκαναν ή δεν έκαναν μόνο το κομματικό και προσωπικό τους συμφέρον υπηρετούσαν.

Οποιοι φαντασιώνονται μια χρεοκοπημένη Ελλάδα με ομαλές πολιτικές εξελίξεις και εκλογές με τα σημερινά πολιτικά σχήματα είναι βαθιά, βαθύτατα νυχτωμένοι. Η συμφωνία είναι εκείνη που θα κρίνει τα πάντα. Αν υπάρξει και επικυρωθεί από την κυβερνητική πλειοψηφία, η κυβέρνηση δεν θα έχει άμεσο, τουλάχιστον, πρόβλημα. Αν υπάρξει και επικυρωθεί με ψήφους της συμπολίτευσης, θ' ακολουθήσουν κομματικές και κυβερνητικές ανακατατάξεις. Κι αν δεν υπάρξει συμφωνία, ας μην ξεχνάμε ότι στο Κούγκι δεν υπήρξαν διασωθέντες.

Ότι ειπώθηκε προεκλογικά, ειπώθηκε και θα κριθεί. Το ζήτημα είναι τι γίνεται τώρα.

Φθάσαμε στο μηδέν. Οι λέξεις χάνουν το νόημά τους μπροστά σε αυτό που βιώνει η ελληνική οικονομία και κοινωνία. Ακόμα και το πλούσιο ελληνικό λεξιλόγιο είναι φτωχό για να περιγράψει τι συμβαίνει. Μπορεί να μην υπάρχουν λέξεις, αλλά υπάρχουν πράξεις.

Τις τελευταίες ώρες το κυβερνητικό δίλημμα επανήλθε: έντιμος συμβιβασμός ή δημοψήφισμα.

Η λύση είναι μια και είναι καθαρή: εκλογές. Όχι να μεταφερθεί το δίλημμα στο λαό μέσω ενός δημοψηφίσματος. Όχι μεσοβέζικες λύσεις εδώ που φθάσαμε. 

Καθαρές λύσεις, καθαρές κουβέντες, καθαρές επιλογές. 

Οι ηγέτες στα δύσκολα κρίνονται και στις δύσκολες καταστάσεις τους ζυγίζει ο λαός. Η ιστορία θα τους κρίνει πολύ αργότερα. Και ο Πρωθυπουργός τώρα γράφει ιστορία. Όχι με την εκλογική του νίκη της 25ης Ιανουαρίου, αν και ήταν σημαντική και ιστορική.

Δεν αρκεί ένα εκλογικό αποτέλεσμα, προϊόν πολλών συγκυριών για να γράψει κανείς ιστορία, χωρίς αυτό να παραγνωρίζεται.

Αυτή την ώρα ο Αλέξης Τσίπρας αναμετράται με τον εαυτό του, όχι τόσο με τις συνιστώσες του κόμματός του. Γι ´ αυτό και είναι μόνος σε αυτή την κρίσιμη στιγμή για τη χώρα, με ελάχιστους έμπιστους δίπλα του. 

Ο Αλ. Τσίπρας είναι ο μικρότερος ηλικιακά Πρωθυπουργός στη χώρα. Πείθει τους πολίτες σε μεγάλο ποσοστό σύμφωνα με τις μετρήσεις. Γι ´ αυτό και έχει ακόμα υψηλά ποσοστά δημοφιλίας. Έχει αγωνία και φαίνεται αν τον παρατηρήσει κανείς. Το φορτίο είναι βαρύ.

Ο δρόμος είναι ευθύς. Και έχει την χρυσή και ιστορική ευκαιρία να βάλει το στίγμα του. 

Ο Αλ. Τσίπρας είναι το "καθαρό πουκάμισο" της μεταπολίτευσης και της πολιτικής ζωής του τόπου. Είναι νέος, έχει ευθεία σχέση με τον λαό και δεν έχει σχέση με το φαύλο και διεφθαρμένο σύστημα της μεταπολίτευσης. 

Τώρα δίνει εξετάσεις, χωρίς όμως να πρέπει αυτός να σηκώσει στις πλάτες του όλα τα ανομήματα της μεταπολίτευσης. 

Πέρα από τις όποιες, αριστερές ιδεοληψίες διαφόρων, οφείλει τώρα, άμεσα να βγει και να πει την πάσα αλήθεια στον ελληνικό λαό, αφτιασίδωτα και χωρίς μεσάζοντες. Τι παρέλαβε, τι γινόταν και τι γίνεται αυτές τις περίπου 110 μέρες της διαπραγμάτευσης. 

Ότι ειπώθηκε προεκλογικά, ειπώθηκε και θα κριθεί.  Το ζήτημα είναι τι γίνεται τώρα. Εξάλλου οι πολίτες δεν θα τον κρίνουν με αυτά που έλεγε, αλλά εάν καλυτέρευσε ή όχι η ζωή τους σε σύγκριση με πριν.

Ο Αλ. Τσίπρας έχει αδιάθετο πολιτικό κεφάλαιο και περνάει πέρα από τα σύνορα του ΣΥΡΙΖΑ. Είχε εξάλλου τις πιο πολυσυλλεκτικές εισροές την 25η του Γενάρη στις εκλογές. 

Οι πολίτες κατανοούν τις δυσκολίες της διαπραγμάτευσης και μπορούν να κάνουν συγκρίσεις. 

Πριν είναι αργά, πρέπει να καλέςει έντιμα και χωρίς προαπαιτούμενα, τις υγιείς δυνάμεις σε συστράτευση. Ο αγώνας είναι πολυμέτωπος και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. 

Τώρα είναι η ώρα. Δεν το έχει ανάγκη ένας 40χρονος, με αυτά τα χαρακτηριστικά να συμβιβαστεί με το χθες. 

Αλέξη βγες στο λαό, αλλιώς στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για τα συνταγματικά προαπαιτούμενα...

Η πραγματική οικονομία έχει ουσιαστικά αδρανοποιηθεί, η κατάστασή της επιδεινώνεται συνεχώς.

Δεν πρωτοτυπούμε υπενθυμίζοντας ότι τα χρονικά περιθώρια είναι ασφυκτικά. Αλλωστε, αυτήν τη φορά δεν χρειάζεται να επικαλεστούμε τις υπάρχουσες συμφωνίες και τις προβλεπόμενες σε αυτές ημερομηνίες τήρησης της μιας ή της άλλης δέσμευσης. Τώρα είναι οι δηλώσεις του πρωθυπουργού αλλά και του αντιπροέδρου της κυβέρνησης που προσδιορίζουν ότι ο επιδιωκόμενος έντιμος συμβιβασμός είναι υπόθεση μερικών εικοσιτετραώρων.

Αν και κατά πόσο θα δικαιωθούν οι προσδοκίες των κυβερνώντων μένει να το δούμε. Πάντως, οι προθέσεις τους είναι δεδομένες. Ο Γ. Δραγασάκης φιλοδοξεί ότι μέχρι την Τρίτη θα έχουν επιτευχθεί οι επιθυμητές συγκλίσεις με τους εταίρους και δανειστές και ο πρωθυπουργός πιστεύει με τη σειρά του ότι η Σύνοδος Κορυφής της 20ής και 21ης Μαΐου θα αποδώσει την πολιτική λύση την οποία επίμονα επιδιώκει.

Δεδομένο είναι μάλιστα και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η κυβέρνηση προκειμένου να εξασφαλίσει τη συμφωνία. Οπως υπογράμμισε ο Αλ. Τσίπρας με την ομιλία του στο συνέδριο του Economist, ήδη η κυβέρνηση έχει προβεί στους συμβιβασμούς που της αναλογούν. Τώρα είναι η σειρά των εταίρων να προβούν σε ανάλογες κινήσεις. Οι συμβιβαστικές λύσεις συνεπάγονται εκατέρωθεν υποχωρήσεις. Εκεί που η ελληνική πλευρά δεν πρόκειται να υποχωρήσει είναι στην απαίτηση για νέες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις.

Αν και κατά πόσο θα αποδώσει ο νέος κυβερνητικός σχεδιασμός είναι κάτι που οι επόμενες μέρες θα το δείξουν. Αλλά το βέβαιο είναι ότι εδώ που έχουμε φτάσει περιθώρια για νέες αποτυχίες δεν υπάρχουν. Η πραγματική οικονομία έχει ουσιαστικά αδρανοποιηθεί, η κατάστασή της επιδεινώνεται συνεχώς και η έλλειψη ρευστότητας δεν αφήνει περιθώρια για αισιόδοξες προοπτικές. Είναι κάτι που όλοι το γνωρίζουμε και δεν τρέφουμε ψευδαισθήσεις ότι χωρίς τη βοήθεια και τη συνεργασία των εταίρων μας είναι δυνατή η βελτίωση της σημερινής οικονομικής πραγματικότητας.

Και αυτό ακριβώς το δεδομένο είναι που θα πρέπει να έχουν κατά νου όσοι έμμεσα ή άμεσα και για λογαριασμό της μιας ή της άλλης πλευράς είναι σε θέση να επηρεάσουν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό την πορεία και το τελικό αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων.

Εκείνο που πάνω απ' όλα μετράει είναι η τύχη μιας χώρας και ενός λαού που βίωσαν και βιώνουν μια χωρίς προηγούμενο για ευρωπαϊκή δημοκρατία οικονομική περιπέτεια. Κάπου εδώ η ταλαιπωρία αυτή πρέπει να σταματήσει. Το χρωστάμε πρώτοι εμείς στον τόπο μας και στο μέλλον του. Και το χρωστάνε και οι εταίροι μας στο όνειρο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Εκατό μέρες τώρα επιδίδεται σε μια ατέρμονη προσπάθεια, χωρίς να αποσαφηνίζει τους στόχους της.

Εκατό μέρες τώρα επιδίδεται σε μια ατέρμονη προσπάθεια, χωρίς να αποσαφηνίζει τους στόχους της.

Η ακρισία που τη χαρακτηρίζει την καθιστά ανήμπορη στο να διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο και ρεαλιστικό πολιτικό πλαίσιο. Παίζοντας επικίνδυνα παιχνίδια με τον χρόνο, χάνει τη μια μάχη μετά την άλλη, διακυβεύοντας τις αντοχές της χώρας και της οικονομίας. Οι συνεχείς αντιφάσεις, οι αμφισημίες, οι αντινομίες δημιουργούν προσκόμματα στις διαπραγματεύσεις. Αρνούμενη να συμφιλιωθεί με τη σκληρή πραγματικότητα, καταφεύγει σε ατελέσφορες θέσεις και ενέργειες. Η επιμονή της στην πολιτική λύση αποδεικνύει παροιμιώδη άγνοια κινδύνου, επιτείνοντας τα αδιέξοδα.

Πολιτευόμενη στην ευρωπαϊκή σκακιέρα με εσωτερικούς όρους, η κυβέρνηση υπέστη στρατηγική ήττα. Κι αυτό γιατί δεν μπόρεσε να απεξαρτηθεί από τα ανερμάτιστα ιδεολογήματα που διαπερνούν τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και το ετερόκλητο κυβερνητικό σχήμα. Με τη γνώση και εμπειρία που έχει συλλέξει ο Αλέξης Τσίπρας αντιλαμβάνεται τα συγκεκριμένα όρια μέσα στα οποία είναι υποχρεωμένος να κινηθεί. Οι πολιτικές του συγκερασμού και των ισορροπιών οδηγούν σε παράλυση. Η παραδοχή της αλήθειας επιβάλλει την ουσιαστική και χωρίς ενοχικά σύνδρομα και αναστολές ανατοποθέτηση της στρατηγικής του. Αλλωστε η πολιτική δεν είναι στατική και αμετάβλητη. Η αλλαγή θέσεων καθίσταται αναγκαία όταν μεταβάλλονται τα δεδομένα.

Το διακύβευμα για τον πρωθυπουργό δεν είναι η συνοχή του ΣΥΡΙΖΑ και οι άγονες ισορροπίες με τις διάφορες συνιστώσες του. Μέγιστο διακύβευμα αποτελεί η αποφυγή της αυτοχειρίας της Ελλάδας. Η αναγνώριση της πραγματικότητας και η αναπροσαρμογή σ' αυτή δεν συνιστά υπαναχώρηση ούτε μεταμορφισμό. Αντιθέτως, είναι πράξη υπεύθυνη και επιβεβλημένη. Ο Αλέξης Τσίπρας θα αποδειχθεί χρήσιμος για τη χώρα, ενεργώντας τολμηρά και συνετά. Η επίτευξη συμφωνίας δεν προϋποθέτει μόνο κοινές προσεγγίσεις, αλλά ισχυρή αυτοπεποίθηση και υψηλό πολιτικό θάρρος.

Οι ελπίδες αποδείχθηκαν φρούδες.

Στις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου τα κόμματα του πρώην δικομματισμού έχασαν την εξουσία για διάφορους λόγους. Ένας από αυτούς ήταν ο πελατειασμός. Σε κάποια τμήματα της κοινωνίας, νεότερης ηλικίας, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης, η ανάδειξη ενός θεωρητικά άφθαρτου κόμματος στην εξουσία, θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρό πλήγμα στον σχεδόν καθ’ ολοκληρία έλεγχος της γραφειοκρατίας από κομματικές ελίτ κατά τα προηγούμενα σαράντα χρόνια. Μια σημαντική μερίδα της ελληνικής κοινωνίας ήλπιζε ότι κάποια στιγμή, με κάποιο τρόπο, τα κόμματα δια της επαφής με την Ευρώπη και –τα τελευταία χρόνια –λόγω της σοβούσας και σκληρής κρίσης, θα μπορούσε τουλάχιστον να αποκτήσει μια σύγχρονη διοικητική μηχανή. Το αίτημα για αξιοκρατία και εκσυγχρονισμό ενυπάρχει, είναι πάγιο και έχει εκφραστεί. Τα κόμματα που ασκούσαν μέχρι πρότινος την εξουσία, είχαν πρακτικά μετατραπεί σε φορείς της παθογένειας.

Κάποιοι, όχι λίγοι, ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, ελπίζοντας ότι ως νέο κόμμα στην εξουσία, μπορεί να μην επιτύχει όσα υποσχόταν προεκλογικά έναντι των πιστωτών της χώρας, αλλά –ως αντιστάθμισμα –θα επέφερε αλλαγές που θα έδειχναν μεταστροφή της νοοτροπίας. Οι ελπίδες αποδείχθηκαν φρούδες. Οι νοοτροπίες –όπως δίδαξε πρώτος ο Μαρκ Μπλοχ –είναι δύσκολο να αλλάξουν. Απαιτούνται δεκαετίες, αν όχι αιώνες. Στους σχεδόν τέσσερις μήνες που έχουν περάσει ο ΣΥΡΙΖΑ δεν άλλαξε την προηγούμενη νοοτροπία. Δεν ανέτρεψε το προηγούμενο παράδειγμα. Αντιθέτως, έχει επιτύχει μια αξιοσημείωτη πρωτιά. Δεν έχει απλώς εξασφαλίσει όσους προέρχονται από τον κομματικό μηχανισμό του. Μια διαγώνια ματιά σε όλο το φάσμα του Δημοσίου (ΔΕΚΟ, Ταμεία, θυγατρικές του ευρύτερου Δημοσίου), είναι αρκετή για όποιον έχει παρακολουθήσει στοιχειωδώς τις εξελίξεις στη χώρα τις τελευταίες δύο δεκαετίες για να βυθιστεί στην κατάθλιψη. Το Δημόσιο έχει καταστεί χώρος «αξιοποίησης» για πολιτευτές και «επαγγελματίες» θαμώνες του κρατικού μηχανισμού που προέρχονται απ’ όλα τα κόμματα. Πρώην στελέχη της ΝΔ, αειθαλείς πασόκοι και λοιποί αιώνιοι παρατρεχάμενοι, βρήκαν στέγη στον κρατικό μηχανισμό με την ευγενή χορηγία του ΣΥΡΙΖΑ. Θα ήταν απλά αστείο αν δεν ήταν απογοητευτικό. Αποδεικνύει ότι παράλληλα προς την οικονομική κρίση, συμπορεύεται, επιβιώνει και μας βγάζει επιδεικτικά τη γλώσσα η βαθύτατη, δομική κρίση του ελληνικού κράτους: Όσοι αξίζουν, έχουν τα τυπικά προσόντα αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα να εισέλθουν στα εγκατεστημένα πολυποίκιλα πολιτικά –και άλλα –δίκτυα, θα παραμένουν για πάντα σε δεύτερη μοίρα. Όταν το ίδιο το κράτος, ενδεδυμένο με τον πιο σκοτεινό μανδύα του, ακυρώνει την κοινωνική κινητικότητα στην πράξη, τότε κάθε συζήτηση με «ταξικό» περιεχόμενο είναι απλά ανεπίκαιρη και δίχως καμία αξία.

Κάπως έτσι χάνονται μέρα με τη μέρα η ρευστότητα και η παραγωγή.

Ο συνδικαλισμός αναδεικνύεται από τη μικροπροληπτική του φύση, κοινωνικά άδικος και προοπτικά υποδεέστερος σε σχέση με την πολιτική.

Και, όμως, η χώρα έχει εγκλωβιστεί στα χέρια συνδικαλιστών. Δεν ενδιαφέρονται για τη γενικευμένη κατάρρευση που επιφέρουν οι επιλογές τους, αρκεί να εξασφαλίζεται η επικοινωνιακή επιτυχία. Δεν του αφορά η βύθιση της οικονομίας στην ύφεση και η αύξηση της ανεργίας, αρκεί να διεκπεραιώσουν την πρόσληψη των οπαδών. Δεν τους αφορά η κατάρρευση του Ασφαλιστικού και των δικαιωμάτων των μελλοντικών γενιών, αρκεί να διασφαλίσουν τις απαιτήσεις της τρέχουσας εκλογικής πελατείας. Και, κυρίως, δεν τους ενδιαφέρουν η δημοκρατία, η ποιότητα και η θεσμική της ενίσχυση, αλλά ο έλεγχος των μηχανισμών της εξουσίας, που διασφαλίζει την κυριαρχική δυνατότητα του συνδικαλισμού έναντι της πολιτικής.

Κάπως έτσι χάνονται μέρα με τη μέρα η ρευστότητα και η παραγωγή, απαξιώνονται καθημερινά οι περιουσίες, σωρεύονται ολοένα και περισσότεροι άνεργοι εν μέσω χειροκροτημάτων επί συνδικαλιστικών επιτυχιών με επικοινωνιακή κάλυψη. Ετσι εγκαταλείπεται η πολιτική που διεκδικεί το μέλλον με θυσίες και προσπάθεια. Εξάλλου στον κόσμο της κυβέρνησης δεν χρειάζεται ούτε θυσία, ούτε προσπάθεια. Ολα στον συνδικαλιστικό μικρόκοσμο πάνε καλύτερα κάθε μέρα, αρκεί να ευημερεί η γενικευμένη μιζέρια και μαζί και η επάρκεια των συνδικαλιστικών χειρισμών για την ελπίδα επί μισθών, συντάξεων κ.λπ? με παράδειγμα την ευμάρεια των ημετέρων.