Υπάρχει ελπίς;

Η σχέση τους μπορεί να μη μετράει χρόνια, αλλά και οι τρεις μήνες δεν είναι λίγοι. Και τι μήνες; Μήνες γεμάτοι από αισιόδοξους στόχους, υψηλές προσδοκίες, αλληλοστήριξη, έντονους ρυθμούς, εκπλήξεις, μηνύματα εμπιστοσύνης αλλά και ερωτήματα για το μέλλον. Αυτούς τους φουλ μήνες και τη δική τους σχέση (με τη νέα κυβέρνηση) περιγράφουν σε όλα τα «ραβασάκια» τους στα γκάλοπ οι ψηφοφόροι της συντριπτικής πλειοψηφίας, που αφήνουν προς το παρόν στην άκρη απαισιόδοξες σκέψεις. Κλείνουν τα αυτιά τους στα λόγια τρίτων (εταίρων και άλλων) που δεν αποκλείουν ένα άδοξο τέλος, κάνουν δεύτερες και τρίτες σκέψεις αλλά σιωπούν, δεν θέλουν τέλος πάντων να παραδώσουν τόσο εύκολα τις προσδοκίες. Ηταν και εκείνο το προεκλογικό -έμπλεο αισιοδοξίας και σιγουριάς νεύμα- «Η ελπίδα έρχεται, η Ελλάδα προχωράει, η Ευρώπη αλλάζει», που διατηρεί τη σχέση ζωντανή και ισχυρή - αλλά μέχρι πότε;

Και κάπως έτσι φτάνουν κυβέρνηση και ψηφοφόροι μπροστά στον καθρέφτη, το Σάββατο, στις 25 Απρίλη για την αποτίμηση των τριών μηνών. Ανοίγει, δηλαδή, η ταμπακέρα και εκτοξεύονται τα ερωτήματα προς το Μέγαρο Μαξίμου. Υπάρχει ελπίς; Και όλα τα σχετικά...

Η αλήθεια είναι ότι στο Μέγαρο Μαξίμου ξημεροβραδιάζονται για να βρουν λύση και συμφωνία με τους εταίρους μία ώρα αρχύτερα. Το αν διαβάζουν πάντως σωστά τα μηνύματα του 36% -και όχι του 3% και κάτι- δεν είναι ακόμη σίγουρο. Μένει να αποδειχτεί με τις δράσεις, τις πράξεις και την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας. Είναι δε σχεδόν αυτονόητο ότι τις εκλογές τις κέρδισε ο Αλέξης Τσίπρας και όχι γενικώς και αόριστα το σύνθημα «Πρώτη φορά Αριστερά». Ναι, οι πολίτες γύρισαν επιδεικτικά την πλάτη στον ξερολισμό και στο «απλουστευτικό» ή και επικίνδυνο δήθεν ερώτημα «ευρώ ή δραχμή», διότι και άλλου τύπου διακυβέρνηση ανέμεναν, και ευρώ και μόνο ευρώ ήθελαν. Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος και η ανοχή (χωρίς αποτελεσματικά δείγματα γραφής) δεν περισσεύουν. Ετσι ακούγεται στις παρέες, και όχι μόνο την Κυριακή του Θωμά! Ολοι περιμένουν ότι θα τραβήξει το σωστό χαρτί, τον άσο, ο κ. Τσίπρας και θα παραμερίσει το σαράκι της παρατεινόμενης μιζέριας. Αρκεί να μην ακούει τις «ακραίες φωνές», όπως ο ίδιος λέει στους συνεργάτες του. Εννοεί προφανώς φωνές και στο εσωτερικό της Κουμουνδούρου - αλλά στον ΣΥΡΙΖΑ οι ακραίοι δεν είναι κατ' ανάγκην λίγοι. Και η πολιτική αριθμητική δυσκολεύει...

Η διαχείριση της εξουσίας υπακούει μόνο στον ρεαλισμό.

Συμπληρώνει τρίμηνο σε μερικές μέρες η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και το μόνο βέβαιο είναι πως όσοι την αποτελούν καθώς και όσοι τη στηρίζουν κοινοβουλευτικά δεν κινούνται με βάση μια κοινή πολιτική πρόταση αλλά στην καλύτερη περίπτωση αυτοσχεδιάζουν, ενώ στη χειρότερη επιδίδονται στην ικανοποίηση των ιδεοληψιών τους.

Τα παραδείγματα περισσεύουν. Και δεν είναι περίεργο που η όποια κυβερνητική ή άλλη παρέμβαση όχι μόνο δεν περιορίζει τις παρενέργειες κάποιας προβληματικής κατάστασης, αλλά αντίθετα προκαλεί νέες και σοβαρότερες. Χωρίς μια ουσιαστική μελέτη και κάποια στοιχειώδη σοβαρότητα ούτε λύθηκε ούτε πρόκειται να λυθεί ποτέ το πρόβλημα.

Πώς φαντάζονται, για παράδειγμα, ότι θα υπάρξει μια στοιχειωδώς ομαλή λειτουργία της Τριτοβάθμιας Εκπαί­δευσης, όταν η κυβερνητική πολιτική ενθαρρύνει την αντιεξουσιαστική δραστηριότητα και όταν ο πρωθυπουρ­γικός σύμβουλος υποδεικνύει στη Σύγκλητο του ΕΚΠΑ να συνεδριάσει αλλού, μια και τα γραφεία της είναι υπό κατάληψη;

Πώς πιστεύουν ότι θα καταστεί η Ελλάδα λιγότερο ελκυστική για τους λαθρο­μετανάστες, όταν η κυβέρνηση τους καλωσορίζει, τους εκχωρεί «άδεια διαμονής» και τους μεταφέρει στην πρωτεύουσα, όπου τους παρέχει τη δυνατότητα να κινηθούν κατά βούληση;

Και πώς νομίζουν ότι μπορεί ν' αποδώσει μια διαπραγμάτευση όπου όχι μόνο δεν τηρούνται τα όσα κατά διαστήματα συναποφασίζονται, αλλά διεξάγεται από πλευράς μας από έναν υπουργό που διαφημίζει ότι στο τέλος του χρόνου θα εκδοθεί το νέο βιβλίο του με το οποίο υποστηρίζει πως αν η Ευρώπη συνεχίσει στον δρόμο που έχει χαράξει, τότε ίσως οδηγηθούμε στον Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο και ότι εν πάση περιπτώσει «η Ευρώπη είναι πολύ σημαντική για ν' αφεθεί στους Ευρωπαίους». Πιστεύει κανείς ότι με τέτοιες απόψεις είναι αξιόπιστος διαπραγματευτής ο Γ. Βαρουφάκης;

Καλώς ή κακώς η διαχείριση της εξουσίας δεν έχει καμία σχέση με τις πρακτικές μέσω των οποίων εκφράζονταν μέχρι πρότινος πολιτικά οι ασκούντες σήμερα κυβερνητική πολιτική. Ούτε με θεωρητικές συζητήσεις έχει να κάνει ούτε και με διατύπωση αφελών ιδεοληψιών. Η διαχείριση της εξουσίας υπακούει μόνο στον ρεαλισμό. Γιατί, όπως εύστοχα έχει ειπωθεί, η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, αν και οι κυβερνώντες αμετακίνητα πιστεύουν ότι είναι η τέχνη του «έτσι γουστάρω».

Μέρες του 1974

Αρκετό καιρό προσπαθώ να προσδιορίσω μια ανησυχητική διάχυτη αίσθηση που περιφέρεται πάνω από τη χώρα και συνοψίζεται σε δύο πόλους, ο ένας αφορά τον καθησυχασμό του λαού από την ηγεσία του και ο δεύτερος αφορά τον εφησυχασμό του λαού ότι τίποτε το επικίνδυνο δεν επαπειλείται πάνω στα κεφάλια μας και τα κεφάλια των τέκνων μας, αλλά κάποιου είδους εκβιασμός γίνεται από σύσσωμη την ευρωπαϊκή κοινότητα στο πλαίσιο της διαπραγματευτικής τακτικής προκειμένου να κάμψουν το ηθικό μας και να προσχωρήσουμε στις θέσεις τους. Δεν διανοούμαστε ότι μπορεί να βρεθούμε στο απόλυτο χάος και δεν το διανοούμαστε επειδή μας φαίνεται αδιανόητο ότι θα αφήσουν τους απογόνους ενδόξων προγόνων να σέρνονται θλιβεροί ικέτες και επαίτες στη διεθνή αλληλεγγύη, ότι δεν θα επιτρέψουν οι Δυτικοί να καταρρεύσει το ανάχωμα που εμποδίζει το Ισλάμ να επεκταθεί, ότι δεν θα μας ωθήσουν στην αγκαλιά της Ρωσίας.

Οσοι έχουν γνώση της Ιστορίας μπορούν να φέρουν στο μυαλό τους ανάλογα περιστατικά καθησυχασμού και εφησυχασμού ανάξιων ηγετών και ανόητων λαών τις παραμονές των μεγάλων συμφορών. Εμείς ως Ελληνες έχουμε αρκετά τραυματικά περιστατικά. Ας αρχίσουμε από κάπως παλιά. Ποιο ήταν το κλίμα και η κατάσταση που επικρατούσε στην Κωνσταντινούπολη λίγες μέρες πριν από την άλωση και ενώ η πόλη ήταν ασφυκτικά πολιορκημένη από τους Τούρκους; Η κυρίαρχη αίσθηση ήταν ότι δεν χρειάζεται να πολεμήσουν, διότι θα εμφανιστεί στα κάστρα η Υπέρμαχος Στρατηγός, η Παναγία, και θα κατατροπώσει τους εχθρούς και εν πάση περιπτώσει στη μεγάλη ανάγκη θα καταφύγουν στην Αγία Σοφία και τις πύλες της θα τις κρατούν απαραβίαστες οι Αγγελοι Κυρίου με τις πύρινες ρομφαίες. Στο πρόσφατο ιστορικό παρελθόν έχουμε τα πολεμικά γεγονότα του 1974 και την εθνική ταπείνωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο.

Οι άνω των εξήντα ετών θυμόμαστε πολύ καλά τον εφησυχασμό ηγεσίας και λαού αρνούμενοι να δεχτούμε το ενδεχόμενο ότι οι Τούρκοι θα έκαναν απόβαση στην Κύπρο. Μέναμε με την εντύπωση ότι αποκλείεται το ΝΑΤΟ να επιτρέψει στρατιωτική εισβολή σε σύμμαχο χώρα, ότι ο έκτος στόλος θα εμποδίσει τα τουρκικά αποβατικά, ότι οι Σοβιετικοί δεν θα αφήσουν ανυπεράσπιστον και εκτεθειμένον τον φίλο τους Μακάριο, ακόμη και όταν τα τουρκικά αποβατικά έπιασαν Κερύνεια αρνούμασταν να το πιστέψουμε αποδεχόμενοι την αμερικανική συμβουλή να μην αμυνθούμε, διότι οι Τούρκοι δεν κάνουν εισβολή... αλλά άσκηση! Πρόσεξε, κύριε Τσίπρα, μήπως οι Ευρωπαίοι κάνουν άσκηση όπως έκαναν οι Τούρκοι το 1974.

Ενα 24ωρο της κυβέρνησης

Μια ακόμη ημέρα τσούλησε χθες για την κυβέρνηση. Ηδονικά αργά, ξέγνοιαστα και διασκεδαστικά. Ολα θύμιζαν μια ημέρα από τα παλιά. Πρωί πρωί ο Γ. Πανούσης αποκαλύπτει ότι «ψυχικά το σκέφτηκε να παραιτηθεί» και μετά διαβεβαίωσε ότι η κατάληψη της Πρυτανείας θα λυθεί εντός ολίγων ωρών. Το απόγευμα τα ΜΑΤ έδιναν μάχη να αποτρέψουν την τροφοδοσία των καταληψιών με τρόφιμα, μπουκάλια για μολότοφ και φρεσκοσιδερωμένα παντελόνια? Και να σου η Τασία η Χριστοδουλοπούλου που αποκάλυψε το σχέδιό της: διασπορά των παράνομων μεταναστών σε όλη την Ελλάδα και μετατροπή των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων σε καταυλισμούς. Κι αν δεν φτάσουν, υπάρχει και το Μουσείο της Ακρόπολης...

Καπάκι το δίδυμο Μπαλτά - Κουράκη να ανάβει το φιτίλι στο φουρνέλο στα θεμέλια της Δευτεροβάθμιας και της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Τη γλίτωσαν τα νηπιαγωγεία; Από τον σκοταδιστικό «τζιχαντισμό» δεν γλιτώνει κανείς. Οι μόνοι που σώζονται είναι οι αιώνιοι φοιτητές, οι κουκουλοφόροι, οι Πακιστανοί πλανόδιοι της ΑΣΟΕΕ και τα κομματικά κουρέλια που θα εκλέγονται τώρα με κάλπη διευθυντές σχολείων και πρυτάνεις. Ο υπουργός Ν. Παρασκευόπουλος κάνει το όραμά του πραγματικότητα στέλνοντας τον Σάββα (τον Ξηρό) σπίτι του. Ο κ. Μάρδας, πιο πρακτικός, μαζεύει με νόμο τα ασημικά των ΔΕΚΟ για να βγάλουμε τον μήνα, αν και όλοι λένε ότι δεν έχουμε πρόβλημα, ενώ στη ζούλα ζητήσαμε από το ΔΝΤ να πάει πίσω την πληρωμή και να μη βρεθούμε στο δίλημμα «μισθοί και συντάξεις ή ΔΝΤ».

Στο δίλημμα είχαν βρεθεί Ζιμπάμπουε και Ζαΐρ και έκαναν τη λάθος επιλογή. Αυτή που πρότειναν χθες ο κ. Στρατούλης, ο κ. Βούτσης και αρκετοί άλλοι... Η ώρα περνούσε και δεν χωρά η σελίδα την καθημερινότητα της κυβέρνησης. Εξάλλου ο πρωθυπουργός δήλωνε ότι όλα πάνε καλά και σύντομα θα υπάρξει συμφωνία, παρά τις διαφωνίες με τους δανειστές στο ασφαλιστικό, στα εργασιακά, στον ΦΠΑ και στις αποκρατικοποιήσεις! Μας επανέφεραν στην πραγματικότητα οι εικόνες από την Πρυτανεία και τα Εξάρχεια, με τα (αριστερά) ΜΑΤ και τα (εύγευστα) καπνογόνα. Με το μήνυμα «Νόμος είναι το δίκιο του εργάτη» (εφόσον είναι ψηφοφόρος μας) να είναι το σύνθημα. Και το βαθύ σκοτάδι έπεφτε μαθαίνοντας τα νέα από την Ουάσιγκτον...

Δίνεται η εντύπωση πως... κάποιο θαύμα θα μας σώσει την υστάτη ώρα.

Την ώρα που πυκνώνουν οι δηλώσεις και οι εκτιμήσεις διεθνών παραγόντων με ρόλο και λόγο για το χειρότερο που πρόκειται να συμβεί στην Ελλάδα, εδώ φαίνεται σαν όλα να δουλεύουν ρολόι. Η κυβέρνηση κινείται με ανεξήγητη ραθυμία αντί να καλπάζει και σχεδόν άβουλα παρακολουθεί όσα λένε οι άλλοι γι' αυτήν και συχνά αναγκάζεται να διαψεύδει ή απλώς να σχολιάζει τα σενάρια τρόμου που διαδέχονται το ένα το άλλο στον διεθνή Τύπο. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν ακόμη και υπουργοί ισχυρίζονται ότι δεν... χάλασε και ο κόσμος αν δεν επέλθει συμφωνία έως τις 24 Απριλίου. Η πραγματικότητα δυστυχώς είναι ζοφερή και αλίμονο σε όσους δεν την αντιλαμβάνονται ή πολύ περισσότερο αν καταλαβαίνουν και απλώς αδιαφορούν ή φοβούνται να την αντιμετωπίσουν.

Η οικονομία κάθε μέρα που περνά βουλιάζει και η εσωτερική στάση πληρωμών ναρκοθετεί την προοπτική της χώρας, αλλά η κυβέρνηση, στο όνομα μιας δήθεν πολιτικής διαπραγμάτευσης, έχει σπαταλήσει χρόνο και χρήμα που ήταν πολύτιμα για να ξεφύγουμε από τον φαύλο κύκλο της καταστροφής. Ετσι όπως χειρίζεται τη σχέση της με τους δανειστές, το μόνο που έχει καταφέρει μέχρι στιγμής είναι να τριπλασιάσει τον λογαριασμό και να καταστρέψει την όποια σχέση εμπιστοσύνης με τους δανειστές. Το παράδοξο όμως είναι πως ενώ από πουθενά δεν προκύπτει μια κάποια πρόοδος για έναν συμβιβασμό, το Μαξίμου επιμένει να διαρρέει πως υπάρχει αισιοδοξία για θετική έκβαση των συζητήσεων με την τρόικα. Το αστείο της υπόθεσης είναι πως στηρίζουν αυτή την προοπτική στην ανεξήγητη και ανεδαφική εκτίμηση ότι θα κάνουν πίσω οι εκπρόσωποι των δανειστών και όχι η Αθήνα. Είναι προφανές ότι αυτό μοιάζει με ανέκδοτο.

Με τέτοιες αναλύσεις μάλλον θα πρέπει να ανησυχούμε ακόμη περισσότερο, καθώς υπάρχει μια υπερβατική αντίληψη της πραγματικότητας και των εξελίξεων που τη διαμορφώνουν και δίνεται η εντύπωση πως... κάποιο θαύμα θα μας σώσει την υστάτη ώρα.

Δικαίως όσοι δεν πιστεύουν σε ανάλογες δοξασίες και θαύματα εκτιμούν πως οι συνέπειες της απραξίας βαθαίνουν την κρίση και απειλούν το μέλλον του τόπου. Αν παρ' ελπίδα όμως φθάσουμε στην επόμενη φάση της διαπραγμάτευσης χωρίς συμφωνία, τότε ο όλεθρος μοιάζει αναπόφευκτος και οι επιπτώσεις θα σαρώσουν τους πάντες και τα πάντα.

Επί δυόμισι μήνες παρακολουθούμε τα κυβερνητικά στελέχη να κάνουν διαλέξεις τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη για να σωθεί...

Επί δυόμισι μήνες παρακολουθούμε τα κυβερνητικά στελέχη να κάνουν διαλέξεις τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη για να σωθεί... Το τι πρέπει όμως να κάνουν οι ίδιοι, ως υπεύθυνοι διαχειριστές της εξουσίας πλέον, το αποφεύγουν όπως ο Διάβολος το λιβάνι. Με πρώτο φυσικά τον ειδήμονα περί παντός του επιστητού, πλην των άμεσων αρμοδιοτήτων του, κ. Βαρουφάκη που προχθές στο συνέδριο που διοργάνωσε ο κ. Σόρος ανέπεμψε και τον... επικήδειο της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι «η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι μια ασύμμετρη ένωση και σε κάποιο σημείο οι ασύμμετρες ενώσεις τελικά θα συντριβούν»...

Αγνοια κινδύνου, αδιαφορία, ωχαδερφισμό, τι να καταλογίσει κανείς  στον υπουργό Οικονομικών μας που αμπελοφιλοσοφεί ενώ η χώρα βρίσκεται μισό βήμα πριν από τον γκρεμό; Η πρώτη φορά Αριστερά περί άλλων τυρβάζει. Ασκείται σε μαθήματα ηθικής και επικοινωνιακών παιγνίων, περιμένοντας την Ευρώπη να υποκύψει στους εκβιασμούς ενός υποψήφιου αυτόχειρα. Μόνο που την ίδια ώρα η οικονομία καταρρέει, καθώς έχουν εξανεμιστεί οι τελευταίες σταγόνες ρευστότητας, οι τράπεζες ασφυκτιούν και το Δημόσιο δεν ξέρει μέχρι πότε θα πληρώνει μισθούς και συντάξεις.

Κι όμως, ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας παρακολουθεί το επερχόμενο αδιέξοδο περίπου σαν να μην το αφορά. Απογοητευμένο και κουρασμένο από παλινωδίες πρώην και νυν κυβερνώντων, παρακολουθεί ως αμέτοχος θεατής τις εξελίξεις, περιμένοντας τη μαγική λύση που θα μας βγάλει από το αδιέξοδο. Λες και το καθημερινό θρίλερ που εξελίσσεται μπροστά μας εδώ και εβδομάδες δεν αφορά τη ζωή μας, τη δουλειά μας, το μέλλον μας. Σαν να θέλουμε να απωθήσουμε όλα αυτά που συζητεί η υπόλοιπη Ευρώπη για εμάς, συνεχίζουμε να αδιαφορούμε για τις προειδοποιήσεις που έρχονται από παντού, θεωρώντας, όπως δηλώναμε άλλωστε προεκλογικά, ότι στο τέλος δεν μπορεί παρά να υποχωρήσουν ατάκτως οι Ευρωπαίοι μπροστά στο αναπόφευκτο δίκιο μας.

Είναι η σημερινή ημέρα αναστάσιμος.

Είναι η σημερινή ημέρα αναστάσιμος. Ως αναρμόδιοι και απολύτως αδαείς, δεν θα θεολογήσουμε. Της Αναστάσεως του Κυρίου έχει προηγηθεί το μυστήριο της Σταυρώσεως και της Καθόδου στον Αδη. Πριν από την ύψιστη χαρά, υπήρξε η οδύνη. Αυτά ισχύουν, βέβαια, για το ποίμνιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.

Η σύγχρονή, ωστόσο, κοινωνία δεν λειτουργεί με μεταφυσικές αναφορές. Διόλου παράδοξο, λοιπόν, ότι εδώ και πέντε χρόνια επιχειρείται η «ανόρθωση» της χώρας, δίχως να έχει ολοκληρωθεί η σάρωση ενός συστήματος που έχει καταδικασθεί εγχωρίως, αλλά πρωτίστως σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Αλλά ας μη ματαιοπονούμε αυθαιρετούντες περί του επέκεινα και των αντιστοιχιών του με την υλιστική πραγματικότητα. Ζούμε σε κοινωνία με έντονες παγανιστικές ροπές και προσποιούμεθα ότι μετέχουμε συστήματος λογοκρατούμενου και ορθολογικού –του ευρωπαϊκού εννοείται–, ενώ μας έλκει το παράλογο, το ριψοκίνδυνο, το χάος.

Η ένταξή μας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες και αργότερα στην ευρωζώνη δεν μας κατέστησε Ολλανδούς στη φύση, στη συμπεριφορά ή στη νοοτροπία. Δεν ήταν δυνατόν, αλλά ούτε και επιθυμητό ενδεχομένως. Το κυριότερο, βεβαίως, είναι ότι η απόπειρα επιβολής μιας ατέγκτου πειθαρχίας ανέδειξε καταστάσεις εξόχως ανορθολογικές.