Πολιτισμός ή βαρβαρότητα

Η συνιστώσα, τρόπον τινά, του τμήματος Πολιτισμού δημοσίευσε και έθεσε σε «διαβούλευση» τις θέσεις της. Οι γενικές αναφορές και η λογική ότι «εμείς τα λέμε καλύτερα και θα τα κάνουμε καλύτερα» είναι το πλαίσιο που έρχεται να συμπληρώσει την κυρίαρχη αντίληψη και όχι να την ανατρέψει. Κάποιοι ήταν μαθημένοι να επιδοτούνται από το κράτος. Δεν μπορεί η Αριστερά να θεωρεί τον πολιτισμό «τσόντα» της πολιτικής και να τον ξεχωρίζει. Ο πολιτισμός είναι το όλον της ύπαρξής μας, δεν είναι το μέρος.

Οι άνθρωποι της συνιστώσας του πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ δεν ξεκόβουν τις θέσεις τους από τον κρατισμό και τις επιχορηγήσεις του υπουργείου Πολιτισμού. Δεν ενοποιούν τον Πολιτισμό με την Παιδεία και με την ανάγκη του ανθρώπου να δώσει υπαρξιακές απαντήσεις: από πού έρχεται, ποιος είναι και πού πάει. Η παράδοση, οι λαϊκές διεργασίες, εκεί που ζυμώνονται οι άνθρωποι, που πονάνε, που χαίρονται να μοιράζονται την ομορφιά για να μπορούν να την απολαύσουν, εκεί που μοιράζονται τον πόνο για να τον απαλύνουν, εκεί που η γλώσσα γίνεται σώμα και ουσία των πραγμάτων και λειτουργεί μεταδοτικά και θεραπευτικά. Οι άνθρωποι της συνιστώσας του πολιτισμού παρουσιάζονται ως ειδικοί της Τέχνης, των Γραμμάτων και του Πολιτισμού ή αλλιώς «της προόδου και της οικολογίας», για να έρθουμε σε παλαιότερες τυποποιημένες και παρωχημένες εκφράσεις. Πράγματι την οικολογία ακόμα και η πληθυντική Αριστερά τη θεωρούσε «τσόντα», τον... μαϊντανό στην πολιτική της, και όχι την κοινωνική και πολιτική ουσία της. Ο δημιουργός Πολιτισμός έχει τις ρίζες του στο σώμα της πατρίδας μας, στη γλώσσα που είναι η ψυχή της, στην Ιστορία και στη μνήμη. Μέσα από τον χρόνο και τον πόνο έχουν ξεπηδήσει έργα μεγάλα από ανθρώπους δημιουργούς που πάσχουν από ύπαρξη. Δεν τελειώνει όμως ο διανοούμενος, ο καλλιτέχνης, ο ποιητής, ο μουσικός γιατί «τα είπε» όλα με το έργο του. Αν παραμείνει στην ικανοποίηση και στη ματαιοδοξία του και δεν στέκεται κάθε στιγμή αντίθετος σώματι και πνεύματι απέναντι σε κάθε μορφή εξουσίας, τότε γίνεται στήριγμα και δεκανίκι της.

Η συνιστώσα του πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ δεν γνωρίζει ή έχει διαφορετική αντίληψη για το πώς παράγεται ο πολιτισμός, πώς διαχέεται μέσα στην κοινωνία, για την πανανθρώπινη διάστασή του, που σπάει στεγανά και δεν εμπορευματοποιείται. Χρειάζεται ένας νέος διαφωτισμός, ένας αγώνας εξανθρωπισμού των ανθρώπων και των κοινωνιών που βιώνουν και συνηθίζουν να καταναλώνουν τον πολιτισμό της επιτάχυνσης και της βαρβαρότητας που παράγει το καπιταλιστικό σύστημα. Οι ομόρριζες λέξεις πόλις, πολίτης, πολιτισμός δεν γίνονται συνιστώσες της πολιτικής, είναι η πολιτική ουσία που δημιουργεί από «το τώρα» τον κόσμο που θέλουμε να ζήσουμε. Τότε η Τέχνη γίνεται επαναστατική, απελευθερωτική και λυτρώνει τον άνθρωπο και τον βγάζει έξω από την προδιαγεγραμμένη μοίρα του, από θεούς και σωτήρες, από τεχνοκράτες λογιστές που αφαιρούν τα ονόματα, αγνοώντας τι σημαίνει αρχή παιδείας, ονομάτων επίσκεψις, και ο άνθρωπος-πρόσωπο καθίσταται αριθμός στους υπολογισμούς τους, καθώς έχουν θεοποιήσει το κέρδος.

Ο πολιτικός κόσμος, σε όλες τις εκφράσεις του, ζει στην αμεριμνησία του.

Την αυτονόητη αυτή αλήθεια δεν φαίνεται να ασπάζεται η υπάρχουσα πολιτική τάξη. Προτάσσοντας τα ιδιοτελή της συμφέροντα, αδιαφορεί για τις συνέπειες των επιλογών, των πράξεων ή των παραλείψεών της.

Ζώντας στον μικρόκοσμό της, το μόνο που καταφέρνει είναι να ανακυκλώνει τα προβλήματα. Η αδυναμία της να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα δεν της επιτρέπει να εκφράσει τις σύγχρονες ανάγκες και απαιτήσεις, ούτε να προωθήσει τις μεγάλες αλλαγές που χρειάζονται ο τόπος και η οικονομία. Μολονότι επαγγέλλεται την ανάγκη τομών και ρήξεων, στην πραγματικότητα παραμένει φορέας συντήρησης, αναπαράγοντας ένα χρεοκοπημένο σύστημα. Συνεχίζει να υπηρετεί με συνέπεια τις πολιτικές του λαϊκισμού, του κρατισμού και των πελατειακών σχέσεων. Κι ενώ η Ελλάδα κλονίστηκε συθέμελα, ο πολιτικός κόσμος, σε όλες τις εκφράσεις του, ζει στην αμεριμνησία του. Μπροστά στον σκόπελο της προεδρικής εκλογής και στον φόβο της πρόωρης κάλπης ο Α. Σαμαράς διατείνεται ότι «σκίζει τα μνημόνια». Την ίδια στιγμή ο Α. Τσίπρας, ορεγόμενος την εξουσία, υπόσχεται κατάργηση των εφαρμοστικών νόμων. Ωστόσο, η μετάβαση στη μεταμνημονιακή περίοδο δεν θα επιτευχθεί με τις άσφαιρες επικοινωνιακές κινήσεις, τόσο του πρωθυπουργού όσο και του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Για να είναι ουσιαστική προϋποθέτει την αντιμετώπιση των εκκρεμοτήτων που κρατούσαν τη χώρα στην οικονομική, διοικητική και κοινωνική υστέρηση.

Η δημοσιονομική ομαλοποίηση είναι σημαντική, αλλά δεν επαρκεί. Η οικονομία εξακολουθεί να παραμένει στάσιμη, η ύφεση συνεχίζεται, οι επενδύσεις δεν έρχονται, οι αποκρατικοποιήσεις καρκινοβατούν. Οσο για το δημόσιο χρέος, η κυβέρνηση, χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο, ελπίζει στην αγαθή προαίρεση των δανειστών, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ανεδαφικές θέσεις.

Η αδιασάλευτη μεταμνημονιακή πορεία της χώρας απαιτεί εμπροσθοβαρή στρατηγική, στον πυρήνα της οποίας θα βρίσκεται ένα καθαρό μεταρρυθμιστικό αφήγημα. Με ασάφειες, αμφισημίες και αναβλητικότητες δεν εξουδετερώνεται ο κίνδυνος της παλινδρόμησης.

Το έλλειμμα της "συνολικής λύσης"

Ολο και περισσότερο γίνεται φανερό ότι η αντιμετώπιση της κρίσης και η έξοδος της χώρας από τον οικονομικό φαύλο κύκλο που βρίσκεται απαιτεί μια συνολικότερη λύση. Διαφορετικά ισχύει ο «κανόνας της υπονόμευσης» και ακύρωσης μέσω αντιφατικών κινήσεων του ενός από το άλλο! Πρόσφατο παράδειγμα τα στρες τεστ των τραπεζών. Αφού είχε προεξοφληθεί το «καλό νέο» πριν ανακοινωθεί με άνοδο των μετοχών, μετά την ανακοίνωση άρχισε πάλι η πτώση...

Δεν είναι μη συνηθισμένο χρηματιστηριακό «παιχνίδι». Κάθε άλλο. Αλλά στη δική μας περίπτωση συνδέεται και με άλλα πράγματα. Οπως η καθόλου καλή κατάσταση της πραγματικής οικονομίας. Η έλλειψη επενδύσεων, ο αποπληθωρισμός, το «εκκρεμές» της αξιολόγησης, το «αίνιγμα» της αντιμετώπισης του χρέους, η έλλειψη σαφούς περιγραφής της «επόμενης ημέρας» κ.λπ.

Οσο αυτά δεν παίρνουν μια πιο καθαρή μορφή -παρά τις επιμέρους καλές ειδήσεις, ακόμα κι όταν διατυπώνονται με υπερβολικό τρόπο- τίποτα δεν σταθεροποιείται. Ούτε βέβαια το πολιτικό σύστημα. Ο «πολιτικός κίνδυνος» είναι ένα από τα στοιχεία του συνολικού προβλήματος (με μικρότερη πάντως αξιολόγηση στην Ευρώπη απ' ό,τι στο... εσωτερικό της χώρας).

Ολα αυτά δημιουργούν ένα περιβάλλον αντιφατικών πρωτοβουλιών που αυτοαναιρούνται. Οι διορθώσεις λ.χ. του ΕΝΦΙΑ δεν αρκούν. Το ίδιο και οι «δόσεις» στις οφειλές. Ενώ τα «κόκκινα δάνεια» είναι μια διαρκής απειλή για τις τράπεζες. Ενώ η ύπαρξη ρευστότητας στην πραγματική οικονομία εξακολουθεί να είναι ακόμα ανεκπλήρωτη ευχή.

Αυτά βέβαια μπορεί να πάρουν άλλη «μορφή» εάν σταθεροποιηθεί το γενικότερο πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της διευθέτησης του χρέους και του χαρακτήρα της «επόμενης ημέρας». Αλλιώς ρεαλιστικό σενάριο -εδώ που φτάσαμε- δεν υπάρχει. Αλλα λέγονται, άλλα γίνονται. Ενώ λαμβάνονται μέτρα που δεν εντάσσονται σε μια αναπτυξιακή λογική, παρότι εξαγγέλλεται.

Η χώρα κινείται με τις «λογικές» που υποτίθεται ότι έχουν τελειώσει σε ένα «νέο περιβάλλον» που δεν επιβεβαιώνεται! Εάν αυτή η αντίφαση δεν λυθεί γρήγορα, η «ασφυξία», οικονομική και πολιτική, θα ενταθεί καθώς κανένα «μέτρο» δεν αποκτά «πλαίσιο» επιβεβαίωσης...

H αποθέωση του τίποτα

Το δεκαήμερο που πέρασε παρακολουθήσαμε την αποθέωση του τίποτα. Την ώρα που η οικονομία δοκιμαζόταν με τα stress tests και οι λαϊκές γειτονιές πνίγονταν, η παραπολιτική επικαιρότητα έδινε ρέστα. Το έναυσμα έδωσε η μεγάλη κυρία του 2004 με τη δήλωσή της ότι δεν υποστηρίζει το «σύστημα». Δεν προλάβαμε να συνέλθουμε από αυτό το κρίσιμο χτύπημα στην ορθή τάξη του ιδεολογικού μας σύμπαντος και ο ομοϊδεάτης της, πλέον, άλλοτε ειδικευόμενος στον διασυρμό της, τα έβαλε με τον αρχηγό του Ποταμιού, τον οποίο χαρακτήρισε «πιο χαζό και από τον Γιωργάκη».

Χιούμορ με βαθύ νόημα. Τόσο που κοτζάμ Ντοστογιέφσκι εκλήθη να το υπηρετήσει με μια βαθιά παρερμηνεία του έργου του - ο «ηλίθιος» αφορά ως γνωστόν μία από τις πιο ηρωικές φυσιογνωμίες της λογοτεχνίας. Για να αποδειχθεί έτσι για μια ακόμα φορά ότι όποιος κοροϊδεύει τον άλλο κοροϊδεύει τα μούτρα του. Ας μη ζητάμε πολλά βέβαια. Γιατί από τότε που έκλεισε τους λογαριασμούς του με την κυρία (φυσικά με το αζημίωτο, αφού πρώτα του μοίρασε το έργο από την εφημερίδα της), κινδύνευε να μείνει χωρίς θέμα. Κακώς. Η επικαιρότητα βρίθει θεμάτων. Οπως εκείνος ο πρύτανης, ο οποίος, αφού έκανε καριέρα ως λάβρος πολέμιος των ιδιωτικών πανεπιστημίων, αποφάσισε να περάσει την επιστημονική του άδεια διδάσκοντας σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο της Κύπρου.

Προφανώς για να μελετήσει τον εχθρό από μέσα! Αντί δε να σιωπήσει, δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι «εκεί (στην Κύπρο) τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αναπτύχθηκαν χωρίς να απαξιωθούν τα δημόσια!». Ισως ήθελε να πει ότι εδώ τα απαξιώνουμε χωρίς να χρειαζόμαστε τα ιδιωτικά. Ενας άλλος πρύτανης πάλι αποφάσισε επιτέλους να βάλει μια τάξη και να ελέγχει ποιοι μπαίνουν και ποιοι βγαίνουν στην πρυτανεία. Τι ήταν να το κάνει. Ολα τα αντανακλαστικά της Αριστεράς μπήκαν σε λειτουργία βάζοντας σε δοκιμασία την ψυχική μας υγεία. Το καλύτερο πάντως το είπε ο γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ. Είμαστε κατηγορηματικά κατά των καταστροφών, είπε, όχι όμως με «face control, security και οτιδήποτε άλλο». Διά της προσευχής ίσως;

Την οποία δεν έχει ανάγκη η κ. Δούρου. Διότι ενώ είχε περιέλθει για ακόμα μία φορά σε δεινή θέση με την εγγραφή στον προϋπολογισμό κονδυλίου για την ανάθεση σε ιδιωτική εταιρεία του καθαρισμού των κτιρίων της Περιφέρειας, την έσωσε κατά κυριολεξία μια βροχή ή μάλλον μια καταιγίδα. Μέσα στις φαεινές ιδέες του Μαξίμου, βλέπετε, ήταν και η απόφαση να την αποκλείσουν από τη σύσκεψη για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκάλεσαν οι πλημμύρες, ενώ προσκάλεσαν τον ομογάλακτο πλην αναρμόδιο Πατούλη. Προφανώς σκέφτηκαν ότι εμείς είμαστε το γκουβέρνο και δεν δεχόμαστε παρείσακτους.

Με τούτα και με κείνα εξερχόμαστε από την κρίση εμφανώς σοφότεροι, ώριμοι και προπαντός έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του μέλλοντος.

Η ΑΥΡΙΑΝΗ εθνική γιορτή.

  Η ΑΥΡΙΑΝΗ εθνική γιορτή, πέρα από παρελάσεις, δοξολογίες, επίσημες τελετές και μεγαλοστομίες, ίσως θα έπρεπε να περιλαμβάνει και μερικές δημόσιες αναφορές για τον καθοριστικό ρόλο ενός… ΟΧΙ στην πορεία των λαών. 

Από μικρά παιδιά μάθαμε στα σχολεία που πήγαμε πως η 28η Οκτωβρίου είναι η ημέρα που τιμάμε την επέτειο του ΟΧΙ που ως λαός είπαμε σε κείνους που ζήτησαν να τους παραδώσουμε την πατρίδα και το βιο μας, τις αξίες και τον πολιτισμό μας, το παρόν και το μέλλον μας. Εβδομήντα τέσσερα χρόνια μετά, αμβλυμένη η εθνική μνήμη αδυνατεί να προφέρει τα… σωτήρια ΟΧΙ που απαιτούνται για τον απεγκλωβισμό της χώρας από τα αδιέξοδά της. Το… επιθεωρησιακών διαστάσεων «Ναι σε όλα», το οποίο εμπεδώσαμε (και, ως ανέκδοτο, το χρησιμοποιούμε κιόλας) από τις συχνότατες αναφορές του σε διάφορες ψηφοφορίες στη Βουλή, τελικώς εκφράζει μια γενικευμένη στάση παραίτησης και παράδοσης άνευ όρων, ενός λαού και της κυβέρνησής του, σε όσα ζητούν και επιβουλεύονται οι (ο Θεός να τους κάνει) φίλοι και σύμμαχοί του. 

Αρκετά με τις γενικότητες και τους αφορισμούς. Η αλήθεια είναι μία και αναμφισβήτητη. Μια γενικευμένη ενδοτικότητα, μια παθητική καταφυγή στο… «ό,τι πεις εσύ αφεντικό» ευτελίζει καθημερινά την κοινωνία και μετατρέπει τη χώρα σε αποικία και την κυβέρνηση σε αρμοστεία. Η εξαθλίωση του ελληνικού λαού, μέρα τη μέρα, εμφανίζεται και καταγράφεται εντονότερα.

Οι πολίτες δεν θέλουν, όμως, να νιώθουν ότι εκβιάζονται .

Εδώ και μερικούς μήνες παρατηρούμε πως η αξιωματική αντιπολίτευση έχει την πρωτιά στις δημοσκοπήσεις, όχι επειδή είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ή έχει κάποιο πειστικό σχέδιο, αλλά γιατί οι πολίτες θέλουν να τιμωρήσουν την κυβέρνηση. Οι ψηφοφόροι που σκέπτονται κατ’ αυτόν τον τρόπο, καλό θα ήταν να αναλογισθούν αν εκτός από την κυβέρνηση θα τιμωρήσουν και τους εαυτούς τους. Εκτός, αν πραγματικά πιστεύουν ότι με μία κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα πληρώνουν λιγότερους φόρους και θα υλοποιούνται ταχύτατα μεγάλες μεταρρυθμίσεις. Οι πολίτες δεν θέλουν, όμως, να νιώθουν ότι εκβιάζονται και να αποδέχονται λάθος επιλογές σε πρόσωπα και πολιτικές υπό το κράτος αυτού του φόβου. Απαιτούν σοβαρότητα και σχέδιο. Η κυβέρνηση μπορεί να αλλάξει το κλίμα, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εκλογή νέου Προέδρου από τη σημερινή Βουλή. Αυτό προϋποθέτει να μη βάλει άλλο αυτογκόλ και να διορθωθούν τα λάθη.

Οι δύο όψεις

Οι ενδείξεις είναι συνεχείς. Και τον τελευταίο καιρό πυκνώνουν. Για πολλούς αναμενόταν ότι έτσι θα συνέβαινε. Και κάποιοι απ' αυτούς διατείνονται πως είναι και απόδειξη ότι όλο και περισσότερο εδραιώνεται στους κύκλους του ΣΥΡΙΖΑ η βεβαιότητα ότι οδεύουν προς την εξουσία και γι' αυτό φροντίζουν να διασκεδάζουν φόβους και ανησυχίες που σίγουρα υπάρχουν σε πολλούς.

Τελευταία τέτοια γεγονότα είναι τα δημοσιεύματα στη Γερμανία για τον Τσίπρα, που φροντίζει, κατά τις εκτιμήσεις δημοσιογραφικών κύκλων, να πείσει ότι «οι υποψήφιοι επενδυτές δεν έχουν λόγους ν' ανησυχούν από μια ενδεχόμενη κυβέρνησή του», και ο προϋπολογισμός της περιφερειάρχου Δούρου, στον οποίο περιλαμβάνονται πολλοί από τους σχεδιασμούς του Σγουρού, τους οποίους προεκλογικά είχε καταγγείλει.

Φυσικά, δεν γνωρίζω αν πράγματι υπηρετούν τέτοιες σκοπιμότητες οι πράξεις και οι συμπεριφορές των κορυφαίων στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αν έτσι συμβαίνει, τότε το όποιο συμπέρασμα ως προς τη θετική ή αρνητική επίπτωσή τους είναι μάλλον παρακινδυνευμένο. Διότι, καλό θα είναι να μην ξεχνάμε ότι κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις, και δεν είναι πάντα στο χέρι μας να διαλέξουμε όποια προτιμάμε. Ή όποια μας βολεύει.

Σίγουρα λειτουργεί καθησυχαστικά (και άρα θετικά για τις εκλογικές επιδιώξεις του ΣΥΡΙΖΑ) η καλλιεργούμενη εντύπωση ότι τα όσα ακραία υποστηρίζει το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν πρόκειται να ισχύσουν στην περίπτωση που φτάσει στην εξουσία. Αλλά όλοι αυτοί δεν λαμβάνουν υπόψη τους ότι η προοπτική μπορεί να ικανοποιεί κάποιους, αλλά σίγουρα δυσαρεστεί κάποιους άλλους. Κι αυτοί οι άλλοι ούτε λίγοι είναι ούτε πολιτικά ανίσχυροι.

Για παράδειγμα, στην τελευταία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος η πλευρά Λαφαζάνη έχασε με ελάχιστη διαφορά μια κρίσιμη ψηφοφορία για κάποιες προγραμματικές θέσεις οικονομικού περιεχομένου. Πόσο πιθανό είναι η ισχυρή αυτή εσωκομματική μειοψηφία να συμβιβαστεί με μια πολιτική η οποία θα πείθει τους κεντροαριστερούς, ακόμη και τους συντηρητικότερους αυτής της κατηγορίας, ότι δεν έχουν λόγους να φοβούνται ή έστω ν' ανησυχούν; Την απάντηση σε τέτοια ερωτήματα μόνο οι ενδεχόμενες μετεκλογικές εξελίξεις θα μπορέσουν να τη δώσουν. Και είναι βέβαιο πως δεν θα είναι τόσο απλή όσο θέλουν να τη φαντάζονται κάποιοι...