Ωρολογιακή βόμβα

Το τελευταίο διάστημα καλλιεργείται από την κυβέρνηση η εντύπωση πως η χώρα βγαίνει από την κρίση και ότι έχουν δημιουργηθεί γερά θεμέλια για μια αναπτυξιακή προοπτική. Η εντύπωση αυτή απέχει από την πραγματικότητα. Κάποια βήματα, που όντως έχουν γίνει στο πεδίο της δημοσιονομικής προσαρμογής, παραμένουν μετέωρα. Αλλωστε, το πλεόνασμα το οποίο τόσο διαφημίζεται έχει επιτευχθεί με βαρύτατη φορολόγηση, περικοπές συντάξεων και μισθών, καθώς και απλήρωτες οφειλές του Δημοσίου.
Επιπροσθέτως, τα θεμέλια της οικονομίας παραμένουν πάντα σαθρά. Καταρχήν, οι μεταρρυθμίσεις που θα δημιουργούσαν νέες δομές σέρνονται. Ο δημόσιος τομέας, παρά τη μείωση προσωπικού, παραμένει αντιπαραγωγικός, πολυδάπανος και δεν αναμορφώνεται εκ θεμελίων. Το κράτος είναι πάντα γραφειοκρατικό, διεφθαρμένο και πελατειακό. Ανεπαρκείς κομματικοί βρίσκονται παντού σε θέσεις-κλειδιά. Ολα αυτά συν ένα χαοτικό φορολογικό σύστημα αποθαρρύνουν τις επενδύσεις και πνίγουν την ανάπτυξη. Τα περισσότερα κεφάλαια που εισρέουν είναι βραχυχρόνια και κερδοσκοπικά.
Η μεταρρυθμιστική αλλεργία συνδέεται άμεσα με ένα παθογενές κομματικό σύστημα, που στο μεδούλι του δεν θέλει να αλλάξει τίποτα στο κράτος. Αυτή η παθογένεια δεν εμφανίζεται σε χώρες όπως η Ιρλανδία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Κύπρος, που ή βγαίνουν από την οικονομική κρίση ή βάζουν τις βάσεις για μια πραγματική έξοδο από αυτή. Ακόμη και η παγίως πολιτικά ασθενής Ιταλία συνέρχεται και διαμορφώνει συνθήκες συναίνεσης. Οι εταίροι και δανειστές μας αντιλαμβάνονται μια κομβική πραγματικότητα. Οτι το κομματικό σύστημα της χώρας αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα της.
Το εγχώριο κομματικό σύστημα είναι πρωταθλητής στην κοινωνική απαξίωση σε σχέση με τις άλλες χώρες της Ευρωζώνης. Η έκταση της απαξίωσης εντοπίζεται σε τρία επίπεδα: Πρώτον, στα δύο μεγάλα κόμματα που δεν εμπνέουν καμία εμπιστοσύνη και επιλέγονται ως το μη χείρον. Δεύτερον, στα υπολείμματα της πάλαι ποτέ κραταιάς Κεντροαριστεράς, που προκαλεί οίκτο στην πορεία αφανισμού της. Τρίτον, σε κόμματα διαμαρτυρίας που είναι ή λαϊκίστικα, ή ντροπιαστικά ακραία, ή κούφια πέρα για πέρα. Με αυτό το κομματικό μωσαϊκό παθογένειας, είναι προφανές πως η χώρα διαθέτει μια ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλιά της, καθώς παλεύει για τη σωτηρία της.

Εως πότε θα επιμένουν κάποιοι στο παραμύθι .

Είναι πολλές οι μεταρρυθμίσεις που χρειαζόμαστε σε αυτόν τον τόπο και πολλά αυτά που χρωστάμε στα παιδιά μας. Κυρίως, όμως, τους χρωστάμε την αλήθεια. Να τους πούμε για τα καλά μας, αλλά και για τα στραβά μας. Για να μάθουν πως εθνικό είναι το αληθές, όπως ανεπανάληπτα επισήμανε ο εθνικός ποιητής, και όχι η όποια κομματική ή άλλη προπαγάνδα. Εως πότε θα επιμένουν κάποιοι στο παραμύθι ότι για τα δεινά μας φταίνε οι ξένοι που μας φθονούν, μας εκμεταλλεύονται και θέλουν να μας εξαφανίσουν;
Οι ξένοι κάνουν τη δουλειά τους. Φροντίζουν τα συμφέροντά τους. Οπως οφείλει να κάνει κάθε κράτος και θα έπρεπε να κάναμε κι εμείς. Αλλά και η Μικρασιατική Καταστροφή, και ο Εμφύλιος, και η χούντα, και το Κυπριακό δικά μας «επιτεύγματα» υπήρξαν. Εμείς τα αποφασίσαμε, εμείς τα διαπράξαμε. Τίποτε απ' όλα αυτά δεν θα είχε συμβεί αν είχαμε πολιτευτεί με σύνεση, σοβαρότητα και υπευθυνότητα.
Υπάρχει η άποψη ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται μόνο σαν φάρσα. Αλλά υπάρχει και μια άλλη άποψη που λέει ότι λαοί που δεν διδάχτηκαν από την Ιστορία τους είναι καταδικασμένοι να την ξαναζήσουν. Εμείς ανήκουμε στη δεύτερη περίπτωση. Κάθε τόσο κάποιοι σε αυτόν τον τόπο που βρίσκονται να διαθέτουν κάποια ισχύ θεωρούν ότι έχουν το δικαίωμα να αγνοήσουν τη διαμορφωμένη τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό πολιτική και οικονομική πραγματικότητα και να πουλήσουν τρέλα.
Αυτή τη διαχρονική εμπειρία πότε και πώς θα την κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας, έτσι ώστε να μη ζήσουν, με τη σειρά τους, τις τρεις ή τέσσερις κρίσεις που αναλογούν σε κάθε γενιά Ελλήνων;

Oι μισθοί και -κατ’ επέκταση- τα εισοδήματά μας όλο και θα πιέζονται προς τα κάτω.

Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΜΕΙΩΣΗ μισθών, ο μεγαλύτερος αριθμός ανέργων, αφότου ξέσπασε η μαζική κρίση χρέους στην ευρωζώνη, παρουσιάστηκαν στη χώρα μας. Oσοι στην κυβέρνηση πανηγυρίζουν για τo ότι δεν θα χρειαστεί να υπογράψουμε τρίτο μνημόνιο κι επισημαίνουν ότι το δεύτερο τελειώνει, ως ν’ απελευθερωθήκαμε, παραλείπουν σκόπιμα να πουν ότι οι ανωτέρω συνέπειες των μνημονίων και μετά την τυπική λήξη των δεν θα απαλειφθούν. Γιατί, λόγω της διεύρυνσης του πλεονάζοντος πια ανθρώπινου δυναμικού, που θα παρακαλά για εργασία με όποια ανταμοιβή, οι μισθοί και -κατ’ επέκταση- τα εισοδήματά μας όλο και θα πιέζονται προς τα κάτω. Παρασιωπούν επίσης ότι οι νομικές δεσμεύσεις δι’ αυτών των «προγραμμάτων αναδιάρθρωσης» προς αποπληρωμή του χρέους, δι’ εκποιήσεως σχεδόν του συνόλου των κερδοφόρων δημοσίων επιχειρήσεων της χώρας μας σε ιδιώτες μέχρι το 2020, αλλά και μετά ακόμη αν χρειαστεί, θα συνεχίσουν να ισχύουν, ήτοι να παράγουν «μετενέργεια», παρά την τυπική λήξη των μνημονίων. Χώρα όμως που δεν επενδύει στον δημόσιο τομέα της, δεν επιδοτεί και δεν προστατεύει τις επιχειρήσεις της και το παραγωγικό τους δυναμικό και αφήνεται να της αρπάζουν τις κερδοφόρες υποδομές της, καταρρέει. Οσο λοιπόν η μετενέργεια αυτή των μνημονίων θα μας δεσμεύει, τα πράγματα δεν πρόκειται ν’ αλλάξουν. Γι’ αυτό και αδυνατεί η κυβέρνηση να μας μεταδώσει ενθουσιασμό, δεν τον συμμεριζόμαστε.

Η φωνή της κοινωνίας είναι ρυθμική.

Η φωνή της κοινωνίας είναι ρυθμική. Τις περισσότερες φορές μάλιστα ριμάρει, όπως στο «ενωμένος» «ποτέ νικημένος», «ενωμένοι» και «αποφασισμένοι». Επειδή η φωνή της κοινωνίας είναι συμβολική, δεν χρειάζεται για να εκφρασθεί ολόκληρη την κοινωνία. Της φτάνει ένα μέρος της, ακόμη και καμιά εικοσαριά άνθρωποι. Προσοχή όμως. Ενας μόνος του δεν συνιστά κοινωνία όσο δυνατά κι αν φωνάζει. Υπάρχουν περιπτώσεις που η φωνή της κοινωνίας ακούγεται με συνοδεία μουσικής. Εκεί πια μιλάμε για κινητοποιήσεις, οι οποίες, αν και «μαζικές», δεν χάνουν τον συμβολικό τους χαρακτήρα. Το μουσικό ρεπερτόριο που συνοδεύει τη φωνή της κοινωνίας μπορεί σε πολλούς να μοιάζει μονότονο, μιας και παραμένει το ίδιο τα τελευταία σαράντα χρόνια, δείχνει όμως σταθερότητα γούστου και στόχων. Θα είχε ενδιαφέρον πάντως η σχολιασμένη καταγραφή των ασμάτων που συνοδεύουν τη φωνή της κοινωνίας, όποτε αυτή θέλει να εκφρασθεί.

Η φωνή της κοινωνίας, για να εκφρασθεί, ακολουθεί ένα αυστηρά προσδιορισμένο τυπικό. Τόσο προσδιορισμένο, που θυμίζει ορθόδοξη λειτουργία με την επαναληπτικότητα που το διακρίνει και τη γενναιόδωρη χρήση των συμβολισμών. Αυτή η σχέση με το ορθόδοξο τυπικό είναι μια βαθιά πολιτισμική παράμετρος, χωρίς την οποία κανείς δεν θα μπορέσει να καταλάβει τη φωνή της ελληνικής κοινωνίας. Το τυπικό περιλαμβάνει συγκέντρωση των ατόμων που θα συμβολίσουν την κοινωνία συνήθως στο πεζοδρόμιο, ανάρτηση πανό και δοκιμή των πρώτων φωνητικών, της έντασης, του ρυθμού και της ρίμας. Οταν μπροστά στο δείγμα της κοινωνίας παραταχθεί το δείγμα του κράτους, οι αστυνομικοί, ακολουθεί το κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων. Συνήθως κάποιος από τους συγκεντρωμένους συνομιλεί με τον υπεύθυνο αξιωματικό, απαιτεί να τους επιτραπεί να κατέβουν στο οδόστρωμα, διότι σε μια δημοκρατία το δικαίωμα της διαμαρτυρίας είναι ιερό, ο αξιωματικός απαντά ότι και το δικαίωμα της ελεύθερης κυκλοφορίας είναι εξίσου ιερό, εξάλλου έχει εντολές, οι τόνοι ανεβαίνουν, ο εκπρόσωπος της κοινωνίας ανάβει τσιγάρο συγχυσμένος και χειρονομεί ώσπου η ομάδα που συμβολίζει την κοινωνία κατεβαίνει στο οδόστρωμα και οι αστυνομικοί αναγκάζονται να διακόψουν την κυκλοφορία.

Όλοι είναι πλέον υποψιασμένοι...

Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά τέσσερα χρόνια μετά που υπάρχει μια βάσιμη ελπίδα ότι αλλάζει η φορά των πραγμάτων στον τόπο και πως τώρα μπορεί να υπάρξουν ευκαιρίες για επιστροφή σε τροχιά ανάπτυξης με τις ευεργετικές επιπτώσεις στην οικονομία και στην κοινωνία.

Αυτή η αισιόδοξη προοπτική φαίνεται πως ενοχλεί εκείνους που έχουν επενδύσει πολιτικά, και όχι μόνον, στην καταστροφή. Επειδή δεν τους βγαίνει το σενάριο, αντί να το... σκίσουν και να πάνε παρακάτω, αρχίζουν να αμφισβητούν τους αριθμούς, ενίοτε με αστειότητες που τους εκθέτουν, λες και η αισιοδοξία είναι ντροπή. Φθάνουν μάλιστα στο σημείο να λοιδορούν και την απόδοση μέρους του πρωτογενούς πλεονάσματος σε περίπου ένα εκατομμύριο οικογένειες οι οποίες προφανώς και το έχουν ανάγκη.

Οι εκπρόσωποι μιας αταίριαστης «αριστεροδεξιάς» αντιπολίτευσης που είχε χτίσει όλη της τη στρατηγική στη βάση του μνημονίου δείχνει αμηχανία τώρα που τελειώνει αυτή η περιπέτεια και η χώρα θα έχει περισσότερες δυνατότητες να αποφασίζει με μεγαλύτερη ευελιξία τις πολιτικές της. Προφανώς και η εποπτεία από τις ευρωπαϊκές δομές θα υπάρχει και θα είναι αυστηρή, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλες τις χώρες, ακόμη και σε αυτή την Γαλλία..

Η λαϊκιστική αντιπολίτευση, που χαρακτηρίζει δυστυχώς ένα ευρύ φάσμα κομμάτων και πολιτικών προσώπων, αντί να ασχοληθεί με την επεξεργασία νέων θέσεων και προτάσεων για τη μετά τα μνημόνια εποχή, σε πρώτη φάση προσπαθεί να μας πείσει ότι δεν είναι αυτή η πραγματικότητα και σε δεύτερη πως η επόμενη μέρα θα είναι χειρότερη. Το... κακό με την αλήθεια είναι ότι αργά ή γρήγορα εκδικείται όσους τη διαστρεβλώνουν και την αμφισβητούν.

Φαίνεται όμως ότι αυτή η ευκολία της ισοπέδωσης δεν εστιάζεται μόνον στην αντιπολίτευση, αλλά και σε ορισμένους βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας που κάνουν φασαρία και απειλούν να κάνουν ζημιά διά ασήμαντον αφορμήν. Η δήθεν ευαισθησία για το γάλα αποτελεί πρόσχημα για τους συνήθεις βουλευτές που εξασφαλίζουν το πινάκιο δημοσιότητας λίγο πριν από κάθε ψηφοφορία στη Βουλή.

Υπάρχουν και ορισμένοι που δείχνουν να διαπραγματεύονται στο παρασκήνιο για τις ρυθμίσεις που αφορούν στις τράπεζες, τις οποίες κατέστρεψαν οι ίδιοι με τις επιλογές τους προ διετίας και τώρα εκβιάζουν ζητώντας ανταλλάγματα. Η εποχή της χαλαρότητας και της ασυλίας ακόμη και για πρίγκιπες έχει παρέλθει, όλοι είναι πλέον υποψιασμένοι...

Μιλάνε με έναν ξύλινο, καταγγελτικό και ξεπερασμένο λόγο.

Δημιουργείται στα μεγάλα κόμματα μια αβεβαιότητα. Κι όμως οι δημοσκοπήσεις είναι περίπου σταθερές. Οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι, οι νέοι δείχνουν να μην ενδιαφέρονται για τα κόμματα και τις εκλογές. Είναι που δεν συγκινούνται από τα κόμματα, τα κομματίδια, τις ομάδες, τις κινήσεις, τους ομίλους που οι ίδιοι και οι ίδιοι επαγγελματίες της πολιτικής ιδρύουν παίζοντας τον ρόλο του σωτήρα.

Είναι που ο αγώνας για την επιβίωση είναι σκληρός και δεν αφήνει περιθώρια πραγματικής συμμετοχής στην κοινωνία όπου προ πολλού έχει κοπεί ο ιστός που την ενώνει, που σημαίνει παραμερίζει η ανθρώπινη συμπεριφορά της συνύπαρξης και μεγαλώνει ο καιροσκοπισμός, ο ατομικισμός, ο ανταγωνισμός και το ποιος θα προλάβει να φάει τον άλλο. Ενα μεγάλο μέρος της κοινωνίας δυστυχώς έτσι λειτουργεί και οι συγκυβερνώντες σπρώχνουν με την ελεγχόμενη πολιτική τους από τους τροϊκανούς προς αυτή την κατεύθυνση. Τα 500 εκατομμύρια του πλεονάσματος θα ρίξουν λάδι στο καυτό πρόβλημα της απασχόλησης με την «αναλογική» μοιρασιά στους αδύναμους που θα λάβουν το φιλοδώρημα, γιατί περί φιλοδωρήματος πρόκειται και μάλιστα εφάπαξ.

Πέρα από το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας, καμία παραγωγική ανάπτυξη δεν παρατηρείται. Κάθε κόμμα και κομματίδιο με τα λόγια τα παχιά και τα μεγάλα πνίγονται μέσα στις γενικότητές τους, μέσα στις αοριστίες, στις αντιφάσεις, στις λαϊκίστικες προτάσεις, απ' όλα έχει ο μπαξές, επιτείνοντας τη σύγχυση. Δεν είναι τυχαίο που οι αναποφάσιστοι είναι το μεγαλύτερο κόμμα (41%) και στις δημοσκοπήσεις ένα πολύ μεγάλο ποσοστό δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται ούτε τη ΝΔ ούτε τον ΣΥΡΙΖΑ.

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές θα συμπληρώσουν το γενικότερο κλίμα με τους κομματικούς υποψήφιους, που δηλώνουν ανεξάρτητοι. Δυστυχώς η απαξίωση των κομμάτων και των πολιτικών οδηγεί στην απαξίωση της πολιτικής και στην έκπτωση της δημοκρατίας.

Η συνολική Αριστερά δεν εμπνέει, δεν πείθει. Πολλά στελέχη «προβεβλημένα», βγαίνουν στα πρωινάδικα και προκαλούν μεγαλύτερη σύγχυση καθότι μιλάνε με έναν ξύλινο, καταγγελτικό και ξεπερασμένο λόγο. Το πρόβλημα είναι να μη γίνει η Αριστερά το συμπλήρωμα του συστήματος. Πού βρίσκονται οι νέοι που πάνω από 60% είναι άνεργοι και γιατί δεν βγαίνουν στους δρόμους; Οταν η Αριστερά δεν αγγίζει τους νέους, δεν μπορεί να δημιουργηθεί κίνημα ανατροπής και ρήξης.

Σε αυτήν τη χώρα πολλά μπορούν να σου συμβούν.

Σε αυτήν τη χώρα πολλά μπορούν να σου συμβούν, μπορείς να τα τινάξεις από πείνα ή τσαντίλα, αλλά να πλήξεις αποκλείεται. Μόλις αρχίσαμε να πλησιάζουμε σε μια στοιχειώδη έννοια κανονικότητας, καθώς το κακόγουστο αστείο του ΣΥΡΙΖΑ «ταβάνωσε» χωρίς να πλησιάσει καν τη νίκη, άρχισε το πολιτικό σκηνικό να μας προσφέρει νέες συγκινήσεις. Ξεκινώντας με τους «σιτεμένους» 58, καταλήξαμε με μια ροζιασμένη Ελιά με χίλιες κοντοστούπικες παραφυάδες, έναν ξεδοντιασμένο τρίτο πόλο υπερηλίκων «αριστερών λάιτ», ένα παζλ δεξιών του «τίποτα» και τα αιώνια φαντάσματα του Κρεμλίνου σε ελληνικό ριμέικ.

Ολα αυτά σε ένα θεατρικό έργο όπου υπάρχουν ηθοποιοί, κομπάρσοι, τεχνικοί, σκηνοθέτες, ακόμη και παραγωγοί, αλλά δεν υπάρχουν θεατές. Η «Φωλιά του Κούκου», η «Αυλή με τις Τρελές», το ελληνικό πολιτικό καλειδοσκόπιο σε νέες περιπέτειες, αλλά αυτήν τη φορά χωρίς ακροατήριο. Οι δημοσκοπήσεις τρελάθηκαν, γιατί κανείς δεν απαντά και αν το κάνουν είναι για πλάκα. Το σύνολο όσων δηλώνουν κάποια προτίμηση είναι μάλλον μικρότερο από όσους δεν απαντούν. Οχι φανερός νικητής δεν διαφαίνεται, αλλά ούτε πιθανά συλλογικά σχήματα. Το «αφεντικό τρελάθηκε». Οι πολίτες-θεατές της χώρας που γνώρισε την ταχύτερη και βαθύτερη ύφεση στη σύγχρονη ιστορία δεν έχουν όρεξη για άλλα αστεία. Κυρίως δεν έχουν όρεξη όχι να δουν, ούτε να ακούσουν όσους τους θυμίζουν το πολιτικό σκηνικό των τελευταίων δεκαετιών.