Εδώ η επιστήμη σηκώνει τα χέρια.

Στη μακρά παράδοση λαϊκισμού, που ανθεί στον τόπο μας και διατρέχει οριζοντίως και καθέτως το πολιτικό σύστημα, κανονικά δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει ό,τι κι αν συμβαίνει. Σε μια κοινωνία που αρέσκεται στα παραμύθια και τρέφεται από αυτά, δεν μπορεί να θεωρείται παράδοξο το αποτέλεσμα των εκλογών με τις πολλές επιμέρους παραμέτρους αντιφατικότητας που περικλείει.

Στη χώρα που οι εκλογές γίνονται πιο συχνά από τα ντέρμπι στο ποδόσφαιρο, όλα μπορούμε να τα δούμε και είναι προφανές ότι το μέλλον προδιαγράφεται συναρπαστικό. Αν για κάτι δεν χωρά αμφιβολία, είναι πως ο κ. Αλέξης Τσίπρας αποτελεί τον μεγάλο νικητή σε αυτό το επεισόδιο του πολιτικού παιχνιδιού, καθώς ό,τι ζήτησε το πήρε και ό,τι δεν ήθελε του προέκυψε ως δώρο. Κέρδισε με άνεση και τιμώρησε χαλαρά τους εσωκομματικούς του αντιπάλους.

Το αστείο της υποθέσεως είναι ότι ο κ. Τσίπρας βγήκε νικητής τον περασμένο Ιανουάριο υποσχόμενος ότι θα σκίσει τα Μνημόνια και θα εφαρμόσει μια πολιτική παροχών προς πάσα κατεύθυνση. Επτά μήνες μετά και με όσα τερατώδη μεσολάβησαν, πήρε πάνω-κάτω τα ίδια ποσοστά για να εφαρμόσει το Μνημόνιο που ίδιος υπέγραψε, αλλά δεν είναι και του γούστου του. Εδώ η επιστήμη σηκώνει τα χέρια όχι για τη μετάλλαξη του πολιτικού αρχηγού αλλά για τη στάση του εκλογικού σώματος που ενέκρινε με τη στάση του δύο εντελώς διαφορετικά σχέδια που μεταξύ τους υπάρχει χάος.

Κάπως έτσι διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό και τώρα είναι η ώρα του κ. Τσίπρα να αποδείξει αν εννοεί τη στροφή που πήρε αργά και βασανιστικά, αλλά πάντως με απόλυτη κυριαρχία και άνεση που ούτε ο ίδιος είχε φανταστεί. Εφεξής δεν υπάρχουν άλλοθι και προφάσεις για κανέναν. Ούτε για τον πρωθυπουργό και την πολιτική του ούτε όμως και για τους πολίτες που του έδωσαν την εντολή να κυβερνήσει εν λευκώ και με τις συνεργασίες που επιθυμούσε και διακήρυξε σε όλους τους τόνους πριν από την προσφυγή στις κάλπες. Βεβαίως το κοντέρ σε αυτές τις περιπτώσεις δεν μηδενίζει, όπως ίσως εσφαλμένα εικάζουν ορισμένοι, αλλά συνεχίζει να... γράφει σωρευτικά για όλους και για όλα.

Οι εκλογές τελείωσαν. Η οικονομική κρίση όχι.

Πόσο διαφορετικά μπορούν να είναι τα πράγματα σε οκτώ μήνες. Οταν ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές τον Ιανουάριο, το πέτυχε με τον ενθουσιασμό των ψηφοφόρων. Το πολιτικό κατεστημένο της Ευρώπης παρακολουθούσε με τρόμο. Οι οικονομικές αγορές έτρεμαν. Ολη η ευφορία είχε ήδη εξαφανιστεί μέχρι τη χθεσινή ψήφο. Ο Αλέξης Τσίπρας κέρδισε, αλλά η συμμετοχή ήταν μικρή και η διάθεση μουδιασμένη. Οι αγορές δεν ανησυχούν πια ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα προκαλέσει μια πανευρωπαϊκή εξέγερση ενάντια στις περικοπές δαπανών ή ότι θα μπορούσε να διαλύσει τη νομισματική ένωση φεύγοντας από την Ευρωζώνη.

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για την Ελλάδα από τις αγορές, τουλάχιστον για τώρα. Ο Τσίπρας αντελήφθη γρήγορα ότι δεν θα μπορούσε να υλοποιήσει τρεις προεκλογικές δεσμεύσεις του Ιανουαρίου: να δώσει τέλος στη λιτότητα, να βάλει την οικονομία στον δρόμο της ανάκαμψης και να παραμείνει στο ευρώ. Πέτυχε μόνο έναν από αυτούς τους στόχους, την παραμονή στο ευρώ, αλλά με υψηλό τίμημα.

Ολα τα μεγάλα κόμματα δεσμεύτηκαν ότι θα συνεχίσουν με το πρόγραμμα διάσωσης το οποίο διαπραγματεύτηκε ο Τσίπρας. Ο ΣΥΡΙΖΑ τα πήγε τόσο καλά ώστε μπορεί να δημιουργήσει έναν βιώσιμο συνασπισμό, χωρίς να χρειαστεί νέα προσφυγή στις κάλπες και άρα απομακρύνει ένα εμπόδιο για την Ελλάδα εν όψει της πρώτης αξιολόγησης για το νέο πρόγραμμα πριν από το τέλος του χρόνου.

Ο Τσίπρας θα εντείνει τις πιέσεις για ελάφρυνση του χρέους τώρα που έχει νωπή εντολή και ελπίζει ότι η Ελλάδα μπορεί να αρχίσει να ανακτά το έδαφος που έχασε την τελευταία εξαετία. Θα υποστηρίξει ότι λιγότερο ασφυκτικά μέτρα λιτότητας θα επιταχύνουν αυτήν τη διαδικασία, μια φράση που δεν θα βρει πολλούς υποστηρικτές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ΕΚΤ ή τη Γερμανία.

Υπάρχει ο κίνδυνος οι συνθήκες λιτότητας να παραμείνουν σε πλήρη ισχύ και η ελάφρυνση του χρέους να είναι πολύ λιγότερο γενναιόδωρη από ό,τι ελπίζει ο Τσίπρας. Θα χρειαστεί μια πάρα πολύ ισχυρή και ταχύτατη ανάκαμψη της Ελλάδας για να πετύχει τους αισιόδοξους αναπτυξιακούς στόχους και τη μείωση του ελλείμματος που εμπεριέχονται στη συμφωνία. Οπότε υπάρχει η πιθανότητα να μην επιτευχθούν και άρα να υπάρξει μεγαλύτερη πίεση για νέες περικοπές. Αυτό θα σημάνει ότι η Ελλάδα θα βρεθεί και πάλι στα πρωτοσέλιδα για τους λάθος λόγους. Οι εκλογές τελείωσαν. Η οικονομική κρίση όχι.

Τώρα τρέχει και δεν φτάνει.

Η πείρα είναι ακριβό εμπόρευμα. Ή με τα χρόνια αποκτάται ή με τις δοκιμασίες που μας επιφυλάσσει η ζωή. Αλλά ακόμη κι όταν αποκτηθεί, μόνο από μελλοντικά στραβοπατήματα μπορεί να σε προστατεύσει. Για τα ήδη διαπραχθέντα, η ζημιά δεν παραγράφεται.

Ο Αλ. Τσίπρας ξεκίνησε με την ψευδαίσθηση ότι το χαρτί της «διαφθοράς και της διαπλοκής» αγγίζει όλους τους άλλους εκτός απ’ αυτόν και την παρέα του. Τα όσα περί Κατρούγκαλου αποκαλύφθηκαν δεν τον συνέτισαν. Το κύμα των συντρόφων, συζύγων, εξαδέλφων και λοιπών συγγενών που εφόρμησαν μετεκλογικά σε θέσεις και αξιώματα δεν τον προβλημάτισε. Ούτε και η περίπτωση Χαϊκάλη. Η καραμέλα της «ηθικής υπεροχής» δεν έλεγε να ξεκολλήσει από το στόμα του. Και δυστυχώς κανείς, ούτε ο «μέντορας» του, δεν του είχε πει πως όταν μένεις σε τζαμαρία δεν πετροβολάς το σπίτι του γείτονα.

Τώρα τρέχει και δεν φτάνει. Διαμαρτύρεται για την περίπτωση Φλαμπουράρη που όμως αποδοκιμάζεται ακόμη και από συντρόφους του. Κατηγορεί τα «συστημικά» ΜΜΕ αυτός που ακόμη και δημοσιογραφικά σκουπίδια σπεύδει να τιμήσει με την παρουσία του. Επισείει καθημερινά τη λίστα Λαγκάρντ, καμαρώνει για τις δηλώσεις του Φαλτσιανί, αλλά κάνει το κορόιδο για την παρουσία στη λίστα φερόμενων ως «γνωστών» του ή για το πιεστικό και καθημερινό πλέον ερώτημα ως προς το πού, πώς και με ποιους πέρασε τις διακοπές του.

Δεν είναι μόνο η λίστα Λαγκάρντ που έχει ανοίξει (και πάντως όχι από τον ΣΥΡΙΖΑ), είναι και ο ασκός του Αιόλου. Και ο Αίολος δεν είναι Φαλτσιανί για να κάνει επιλεκτικές δηλώσεις, παίρνει σβάρνα όποιον βρει μπροστά του. Δεν ξεχωρίζει τους απλούς συμβούλους της μιας πλευράς από τους «μέντορες» και τα ρουσφέτια της άλλης. Κι έχει και την κακή συνήθεια να συγκρίνει περιπτώσεις και να βγαίνει τελικά χαμένος εκείνος που είναι στην εξουσία μόνο επτά μήνες. Γιατί αν μέσα σ’ ένα επτάμηνο έχεις διαπράξει τα όσα ξεβράστηκαν από τον ασκό, φαντάσου τι θα γινόταν αν ήσουν εσύ 40 χρόνια στην εξουσία.

Γι’ αυτό, έστω και καθυστερημένα, ξανακλείστε τον ασκό. Ολοι. Γιατί οι άνεμοι που απλόχερα σκορπίζει την απλώνουν παντού τη λάσπη.

Ο μονόδρομος

Σίγουρα ήταν καλύτερη, από απόψεως ενδιαφέροντος, η τηλεαναμέτρηση των δύο σε σχέση με εκείνη των επτά. Και θα είναι κι ευτύχημα αν η ίδια πρακτική εφαρμοστεί, βελτιωμένη ενδεχομένως, και στο μέλλον. Υπό την προϋπόθεση, όμως, πως όλοι εμείς προς χάρη των οποίων διεξάγεται η τηλεμαχία γνωρίζουμε τι μπορούμε να περιμένουμε απ' αυτή την ενημερωτική διαδικασία.

Δυστυχώς δεν βρισκόμαστε στις προ του 2010 εποχές όπου οι πολιτικοί είχαν την πολυτέλεια να υπόσχονται (κακώς) λαγούς με πετραχήλια κι εμείς το θράσος (κάκιστα) να ζητάμε από τον έναν να πλειοδοτεί έναντι του άλλου για να κερδίσει την ψήφο μας. Τώρα βρισκόμαστε στη φάση που αναγκαστικά κινούμαστε στο πλαίσιο του αυτονόητου, που δεν είναι άλλο από το Μνημόνιο και την υποχρέωση εφαρμογής του.

Βεβαίως και δικαιούμαστε αλλά και οφείλουμε ν' αγωνιούμε για την ανεργία, την υπερφορολόγηση, την οικονομική ασφυξία, την επάνοδο σε φυσιολογικούς και ομαλούς ρυθμούς ζωής. Αλλά οφείλουμε και να ξέρουμε ότι σ' αυτήν τη φάση κανένας δεν μπορεί να μας υποσχεθεί κάτι περισσότερο από την ταχύτερη δυνατή εφαρμογή του Μνημονίου. Η μόνη σοβαρή προεκλογική υπόσχεση είναι αυτή και καμία άλλη. Ή, σωστότερα, οι όποιες άλλες υποσχέσεις εξαρτώνται αναγκαστικά από την τήρηση ή μη των μνημονιακών δεσμεύσεων.

Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία πως και ο Τσίπρας, και ο Μεϊμαράκης, αλλά και όλοι ανεξαιρέτως οι πολιτικοί αρχηγοί είναι ειλικρινείς όταν λένε ότι θέλουν να μειώσουν την ανεργία, να μας βγάλουν από τα μνημόνια, να βελτιώσουν το βιοτικό μας επίπεδο, να μας οδηγήσουν σε καλύτερες μέρες. Σίγουρα το θέλουν. Αλλά το ζητούμενο δεν είναι αυτό. Είναι ποιοι το μπορούν. Και την Κυριακή σ' αυτό ακριβώς το ερώτημα καλούμαστε όλοι (και ο καθένας μας χωριστά) ν' αποφανθούμε.

Κοντολογίς, για να υπερβούμε την κρίση θα πρέπει την Κυριακή ν' αναδείξουμε κυβέρνηση που θα παρέχει, πρώτον, τα ισχυρότερα δυνατά εχέγγυα ανταπόκρισης στις μνημονιακές μας υποχρεώσεις και, δεύτερον, τη βάσιμη προοπτική επανάκτησης της αξιοπιστίας της χώρας και κατ' επέκταση προσέλκυσης επενδύσεων και δημιουργία θέσεων εργασίας.

Λυπάμαι αν η διαδικασία δεν είναι αρκούντως επαναστατική, αλλά δυστυχώς ούτε σοβαρούς επαναστάτες διακρίνω στον πολιτικό μας κόσμο αλλά ούτε και επαναστατικές πλειοψηφίες στο εκλογικό μας σώμα. Και το Μνημόνιο, όπως κι ο Τσίπρας παραδέχτηκε, είναι μονόδρομος.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ξαναπαίζει το χαρτί της πόλωσης και της ρήξης αδιαφορώντας για την επόμενη μέρα.

Στην τελική ευθεία από σήμερα. Πέντε και μία όπως λέγαμε μετρώντας αντίστροφα τον χρόνο για το απολυτήριο από τον στρατό. Και στον ΣΥΡΙΖΑ ο καθένας, και του αρχηγού περιλαμβανομένου, με την τρέλα του. Ο Βούτσης «βλέπει» δυνατότητα κυβερνητικής συνεργασίας με τον Λαφαζάνη, ο Φίλης «βλέπει» εφικτή την αυτοδυναμία κι ο Τσίπρας κάνει πως δεν βλέπει ότι κι ο ΣΥΡΙΖΑ που του απέμεινε μετά την αποχώρηση των λαφαζανικών «μαγαζί υπό διάλυση είναι». Ας ρίξει μια ματιά να δει τι λένε (ή ν' αναλογιστεί γιατί δεν μιλάνε) ο Τσακαλώτος και όσοι άλλοι του απέμειναν από την ομάδα των «53» και ίσως να προσγειωθεί στην πραγματικότητα.

Ποια είναι αυτή; Μα φυσικά ότι για τον Τσίπρα τα ψέματα έχουν ούτως ή άλλως τελειώσει. Ακόμη και να κερδίσει τις εκλογές θα υποχρεωθεί να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τη Γεννηματά και τον Θεοδωράκη, που σημαίνει ότι μαγκιές, μεγαλοστομίες και λάσπη τέλος. Αν μη τι άλλο, μια στοιχειώδης σοβαρότητα θα είναι υποχρεωτική. Κι αυτό δεν ξέρω πόσοι και ποιοι από την ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ (περιλαμβανομένου και του ίδιου του Τσίπρα) το αντέχουν, όταν επί επτά μήνες Φλαμπουράρης, Δρίτσας, Βούτσης, Τασία και λοιπές αριστερές δυνάμεις αποδείκνυαν ότι η σοβαρότητα δεν είναι από τα πεδία στα οποία έχουν ελπίδες να διακριθούν.

Δυστυχώς, ο ΣΥΡΙΖΑ ξαναπαίζει το χαρτί της πόλωσης και της ρήξης αδιαφορώντας για την επόμενη μέρα. Κι αυτή είναι μια πρακτική που δεν προμηνύει αισιόδοξες προοπτικές. Οταν ντοπάρεις τους βουλευτές σου και τους οπαδούς σου με την εμμονή ότι όλοι οι άλλοι είναι διαβλητοί και ύποπτοι και υπηρετούν αντιλαϊκά συμφέροντα, έχεις δυναμιτίσει ήδη την όποια σοβαρή προσπάθεια ενδεχόμενης μετεκλογικής κυβερνητικής συνεργασίας.

Αλλά, όπως επί πέντε χρόνια ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ αδιαφορούσε για το αν αυτό το συνονθύλευμα που αποκαλούσε «κόμμα» ήταν ικανό ν' αντιμετωπίσει σοβαρά κυβερνητικά προβλήματα χωρίς να διαλυθεί, έτσι και τώρα λίγο τον απασχολεί η επόμενη μέρα. Η πολιτική λογική ήταν και παραμένει η ίδια, «βλέποντας και κάνοντας». Κι αν του το επιτρέψουμε, εκεί θα μας ξαναπάει. Γιατί μόνο μέσα από την πόλωση και τη ρήξη μπορεί να υπάρχει στην πολιτική.

Παλιά μου τέχνη κόσκινο...

Στα μετα­πολιτευ­τικά προεκλογικά χρονικά έχουν ειπωθεί κάθε είδους ψεύδη. Τόσα, ώστε η ψευδολογία ν' ανακηρύσσεται σε μια από τις σταθερές αλήθειες. Εχουν διαστρεβλωθεί, με τους πιο απίθανους και πιθανούς τρόπους δηλώσεις, θέσεις και απόψεις για ψηφοθηρικούς λόγους.

Αυτό, όμως, που επιχειρείται με την «ψευτομαγκιά» και δήθεν «λαϊκότητα» του Β. Μεϊμαράκη, μάλλον, ξεπερνά τα όρια του αυτονόητου και κεκτημένου πολιτικού πολιτισμού. Και δεν εννοούμε τους ανοίκειους (λίαν επιεικώς) προσωπικούς χαρακτηρισμούς για τον αντίπαλό του. Με άλλοθι την επίκληση ενός δήθεν αυθορμητισμού, όπου όλα μπορούν να διαπερνούν το έρκος των οδόντων και μετά... άλλα λόγια ν΄ αγαπιόμαστε.

Αυτή η ρητορεία (και νεοαμερικανική επικοινωνιακή τακτική αλά Τραμπ) παραπέμπει σ' έναν αυλικό τζουτζέ (γελωτοποιό) που εξόργιζε με τις ξεδιαντροπιές του. Σκαρφιζόταν πάντα μια πιο ηχηρή για να δικαιολογήσει (καλύψει) την προηγούμενη. Μέχρι που έφθασε στο σημείο να θωπεύσει τα οπίσθια του βασιλιά.

Αντιμέτωπος με τις συνέπειες, διέπραξε ακόμη μεγαλύτερη αναίδεια:

-Ω, συγνώμη, μεγαλειότατε, είπε. Νόμισα ότι ήταν η βασίλισσα!

Η ανεκδοτολογική παράδοση έχει happy end. Αλλά τζουτζές ήταν αυτός, όχι πολιτικός αρχηγός που διεκδικεί να πάρει τη μοίρα του λαού στα χέρια του.

Ο υποψήφιος πρωθυπουργός, λοιπόν, πριν ακόμη αρχίσει η προεκλογική εκστρατεία φρόντισε να καταγγείλει τον Τσίπρα ως ψευτράκο και για πολιτική αλητεία. Το «παιδί» φασιστίζει, φέρνει προς δικτάτορα και παίζει με τη χώρα! Εντάξει, άπαξ και προεκλογικώς «έξεστιν ασχημονείν...».

Συνέχισε, όμως, λάβρος όλο το επόμενο διάστημα, υπό τα εγκώμια και τις ιαχές των πάλαι ποτέ εισαγγελέων κατά «του εθνολαϊκισμού της Αριστεράς», ακολουθώντας την τακτική του τζουτζέ. Βήμα βήμα από το πονηρούλης, αριστερούλης, αυτοφωράκιας και τα συναφή κουτσαβάκικα έφθασε και στο αρχικώς ανομολόγητο: την εθνοκαπηλία (παλιά μου τέχνη κόσκινο για τη Δεξιά).

Ετσι, στο debate των πολιτικών αρχηγών εμφάνισε τον ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο να αγνοεί ότι υπάρχουν «θαλάσσια σύνορα», αλλά και επικίνδυνο να... χάσει «κανένα νησάκι». Η (ατυχής) φράση Τσίπρα ότι «η θάλασσα δεν έχει σύνορα», με το κοινής λήψης περιεχόμενο ότι στο νερό δεν υπάρχουν σταθερές πύλες εισόδου - εξόδου, μπάρες και συνοριακά φυλάκια, όπως στη στεριά, μεταλλάχθηκε: δεν υπάρχουν (θαλάσσια) σύνορα!

Το νέο, επί του προκειμένου, είναι ότι οι συνήθεις έμποροι του πατριωτισμού βρήκαν νέα πελατεία. Η νυν και αεί «πατριωτική» δεξιο-λογία υιοθετήθηκε επισήμως από ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι και ΚΚΕ (παρακαλώ). Ομόφωνα στιγμάτισαν τον Τσίπρα, που αγνοεί την ύπαρξη θαλάσσιων συνόρων! Τι να θαυμάσεις και τι να οικτίρεις...

Καθαρά λόγια

Και πάνω που αρχίζεις να ελπίζεις ότι μπορεί και να το αποφάσισε να σοβαρευτεί επιτέλους ο πρώην αριστερός πρωθυπουργός, σπεύδει εκείνος και σε διαψεύδει, το ξαναγυρίζει στην επιδίωξη της αυτοδυναμίας και σε κουφαίνει διακηρύσσοντας ότι «δύο έδρες παραπάνω από τον Γενάρη θέλω για να μη χρειάζομαι δεκανίκια για να κυβερνήσω».

Κι εδώ είναι που και η επιστήμη σηκώνει τα χέρια. Διότι τι να πρωτοσκεφτείς και τι να υποθέσεις; Πως ο Τσίπρας εξακολουθεί και ζει με την ψευδαίσθηση ότι η αυτοδυναμία είναι ακόμη εφικτή ή πως έτσι και πιάσει τους 151 δεν χρειάζεται συμμαχίες και κυβερνά μόνος κι άνετος; Κι ο Καμμένος γιατί δεν αποτελεί πια «αξιόπιστο δεκανίκι»; Τι έκανε κι απώλεσε τον τίτλο; Να σκέφτηκε μήπως ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ πως ο άνθρωπος που δεν διστάζει να καταγγέλλει σήμερα τους μέχρι και χθες συνοδοιπόρους και συνεργάτες του, δεν είναι το ασφαλές δεκανίκι που νόμιζε;

Μπορεί κάτι απ' όλα, μπορεί και όλα, αλλά μικρή σημασία έχει ποια είναι η αιτία. Εκείνο που μετράει είναι τι σχεδιάζει και πού το πάει ο Αλ. Τσίπρας μόλις μία εβδομάδα πριν ανοίξουν οι κάλπες. Κι αυτό είναι κάτι που πρέπει να το γνωρίζει ο καθένας μας πριν πάει να ψηφίσει. Αλλα περιθώρια για πολιτικές του είδους «βλέποντας και κάνοντας» δεν υπάρχουν. Η κυβερνητική σταθερότητα πρέπει να είναι δεδομένη και διασφαλισμένη και με βάση αυτήν να επιλέξει ο καθένας μας την κυβερνητική συνεργασία της προτίμησής του και έμμεσα αυτήν να στηρίξει.

Δικαίωμα του ηγέτη του ΣΥΡΙΖΑ, όπως και του οιουδήποτε, είναι να αποφασίζει αν και με ποιον ή ποιους θα συνεργαστεί, αν οι συνθήκες το επιβάλουν. Αλλά και δικό μας δικαίωμα είναι να αξιώνουμε καθαρές λύσεις και καθαρά λόγια. Ιδιαίτερα απ' όσους φροντίζουν πολύ βολικά να λησμονούν ότι αν η χώρα δεν βυθίστηκε στην άβυσσο της χρεοκοπίας δεν οφείλεται στους επί χρόνια «συντρόφους» και «συναγωνιστές» του Τσίπρα, αλλά στους «παλιούς», τους «ξεπερασμένους» ή ό,τι άλλο σκαρφιστεί το επικοινωνιακό θράσος του κάθε λαϊκιστή πολιτικού.