Μπορεί να μας βοηθήσει άμα δούμε διαφορετικά τη ζωή.

Από τη μια έχουμε τον ΕΝΦΙΑ, που τρελαίνει κόσμο και κοσμάκη, και από την άλλη έχουμε τη χρυσόσκονη των φορολογικών ελαφρύνσεων. Οι συγκυβερνώντες χρησιμοποιούν τερτίπια διάσωσης και επικοινωνιακά παιχνίδια και ζητούν να τους εμπιστευτούμε. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος παρά οι εκλογές. Ετσι κι αλλιώς μειοψηφικά συγκυβερνούν. Το πρόβλημα όμως είναι άλλο: βρισκόμαστε σε τόσο μεγάλη κρίση που το αποτέλεσμα δεν θα βγει από την κάλπη. Αν ο ελληνικός λαός και οι ψηφοφόροι δεν ενεργοποιηθούν και δεν αναλάβουν τις ευθύνες τους διά της συμμετοχής τους μέσα στην ίδια την κοινωνία, τότε πάλι θα απογοητευθούν και δεν θα τους σώσει ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ, που για πολλούς έχει γίνει αναγκαία επιλογή.

Οι συγκυβερνώντες πάσχουν από πολιτική βούληση και κάθε μέρα εκτίθενται με τα ημίμετρα που παίρνουν και με τη δήθεν αντίσταση που προβάλλουν στους μνημονιακούς και από την άλλη δηλώνουν πως θα τηρηθούν στο ακέραιο οι συμφωνίες. Γλιτώσαμε, μας λένε, από τη χρεοκοπία. Και πώς γίνεται να είμαστε ήδη χρεοκοπημένοι; Και μάλιστα σε βάθος χρόνου, που σημαίνει κι εμείς, και τα παιδιά μας, και τα εγγόνια μας.

Ο πλούτος της πατρίδας μας είναι η ομορφιά και η θέση που βρίσκεται. Η αξιοποίηση παραγωγική, δημιουργική, σε συνδυασμό με τον ανθρωπιστικό, ιστορικό και πνευματικό πολιτισμό της, δεν μπορεί να ξεπουληθεί, δεν περιορίζεται στην Αμφίπολη, βρίσκεται παντού. Το ξεκατίνιασμα από τη μια και το ξεπούλημα από την άλλη πρέπει να τελειώνουν. Δεν είμαστε τουρίστες της ζωής, ούτε γκαρσόνια που εξυπηρετούν τα πάνω από 20 εκατομμύρια που επισκέπτονται τη χώρα μας με τη μαζική τουριστική μέθοδο των «δαχτυλιδιών» και των «βραχολιών». Είμαστε πολίτες και θα πρέπει να σεβόμαστε ό,τι μας παραδόθηκε. Γι' αυτό ο πολιτισμός, η αξιοπρέπεια και οι αξίες της ζωής εμπεριέχουν ή θα έπρεπε να εμπεριέχουν πάνω από όλα την ελευθερία που, από ό,τι φαίνεται, τη φοβόμαστε, γι' αυτό δεχόμαστε σε μεγάλο βαθμό να είμαστε υποτακτικοί.

Τη δικαιοσύνη, που, από ό,τι φαίνεται, δεν είναι τυφλή, θα πρέπει να την επιβάλλουμε, καθώς και την ισότητα μέσα στο διαφορετικό που είμαστε ο καθένας. Η κρίση δεν μπορεί να βγάζει από μέσα μας ό,τι κακό έχουμε. Μπορεί να μας βοηθήσει άμα δούμε διαφορετικά τη ζωή, να συναντήσουμε τον εαυτό μας μέσα στο συνυπάρχειν της συλλογικότητας, της αλληλεγγύης και της δημοκρατίας, της οποίας οφείλουμε να της δώσουμε νόημα και περιεχόμενο διά της συμμετοχής μας μέσα στην κοινωνία που ζούμε.

Κόπωση του πολιτικού συστήματος και του κοινωνικού σώματος.

H ψήφος εμπιστοσύνης που ζητεί η κυβέρνηση από τη Βουλή απασχολεί ευλόγως τον Τύπο, αλλά για να θέσουμε το γεγονός στις πραγματικές διαστάσεις του, ας πισωπατήσουμε, να το εντάξουμε σε ευρύτερη προοπτική. Η κίνηση της κυβέρνησης είναι τακτικής φύσεως· αναζητεί χρόνο και χώρο, ενώπιον μιας διαπιστωμένης στασιμότητας. Η στασιμότητα αφορά το εφαρμοζόμενο πρόγραμμα προσαρμογής: παρατηρούμε κόπωση του πολιτικού συστήματος και του κοινωνικού σώματος. Κατ’ ακρίβειαν, εξάντληση.

Οι ουρές των σιωπηλών, κατηφών πολιτών στις τράπεζες, στην αρχή της εβδομάδος, για πληρωμή του φόρου εισοδήματος και του ΕΝΦΙΑ, δίνουν μια εικόνα για τα όρια του προγράμματος προσαρμογής. Τεσσεράμισι χρόνια από την έναρξη της προσαρμογής, η εμπειρία του ελληνικού πληθυσμού είναι η διαρκής απομείωση των εισοδημάτων και των περιουσιών, χωρίς καμία προσπάθεια παραλλήλως να παραχθεί νέος πλούτος. Ως εκ τούτου, η προσαρμογή, ακόμη και στις εξυγιαντικές της όψεις, βιώνεται συνολικά ως συρρίκνωση και καταστροφή. Κανείς δεν βλέπει μια ευτυχή κατάληξη, ούτε καν μια δυσχερή διέξοδο.

Η πολιτική αστάθεια καταδεικνύει μέρος μόνον της εσωτερικής αστάθειας που διατρέχει την ελληνική κοινωνία. Μάλλον, ένα σχίσμα: Η ζωή προ κρίσης έχει σφραγιστεί από την ενοχή, και εν πάση περιπτώσει τείνει να ξεχαστεί. Η ζωή μέσα στην κρίση είναι αφόρητη μες στην αβεβαιότητά της. Η ζωή μετά την κρίση παραμένει ασύλληπτη, αδιανόητη.

Λάθη επί λαθών.

Η ανεπάρκεια του πολιτικού στερεώματος και τα κενά του συστήματος σε σχέση με τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας είναι πασιφανή και έκδηλα. Λάθη επί λαθών, απλουστεύσεις έναντι σύνθετων προβλημάτων, ημιμάθεια έναντι σεμνότητας και γνώσης, αναχρονισμοί έναντι εκσυγχρονισμών, αποσπασματικότητα έναντι του ολοκληρωμένου, ιδεοληψίες και μεσσιανισμοί έναντι της ιδεολογίας και της προσπάθειας. Η χώρα χρειάζεται ρευστότητα και μεταρρυθμίσεις με στόχευση τη φερέγγυα αλλαγή του συστήματος. Χρήμα για να κινηθεί η αγορά, να δημιουργηθεί ζήτηση, να ανασάνουν τα νοικοκυριά, να ζωντανέψουν οι επιχειρήσεις. Ρευστότητα από τις τράπεζες με φθηνό και προσβάσιμο χρήμα, αλλά και από τη μείωση της φορολογίας και των εισφορών που μέχρι τώρα επιβαρύνουν κυρίως τους οικονομικά ανίσχυρους. Μεταρρυθμίσεις που θα αλλάζουν πραγματικά τη ζωή των πολιτών σε ένα πλαίσιο κοινωνικής συνοχής και συναίνεσης. Κατεύθυνση αλλαγής που θα πείθει ότι οι θυσίες δεν γίνονται για να ενισχυθούν οι εξουσίες των εξουσιαζόντων και ο πλούτος των πλουσίων? ότι το αύριο της χώρας δεν επιστρέφει στο χθες αλλά περιγράφεται από κοινωνική δικαιοσύνη, με ίσες ευκαιρίες για όλους, με επιχειρηματικότητα, ενίσχυση της πρωτοβουλίας και της δημιουργικότητας που απελευθερώνει και ενισχύει τις προσπάθειες αυτών που ονειρεύονται και διεκδικούν να κάνουν τη ζωή τους ολοένα και καλύτερη.

Λοιπόν, κυρίες και κύριοι επαγγελματίες της πολιτικής, μην υπόσχεστε, μην αερολογείτε, μην επενδύετε στις παροχές που δεν θα ανταποδώσετε ποντάροντας στο ότι θα δικαιολογηθείτε στο όνομα των κακών ξένων δανειστών που απλώς δεν εμπιστεύονται την κοινά διαπιστωμένη ανικανότητά σας να διοικήσετε αποτελεσματικά και με όραμα. Με ή χωρίς μνημόνιο, κάθε υπόσχεση που απογοητεύει, κάθε όνειρο που προδίδεται τροφοδοτεί την κρίση που υποτίθεται ότι αντιπαλεύετε... Επιτέλους, σοβαρότητα! Μην παρασύρεστε. Δεν τελείωσε!

 ΜΠΑΜΠΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Πολιτική αδυναμία

ΠΟΛΙΤΙΚΗ 12:20

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:ΚΑΤ' ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΝ

Η σημερινή κατάσταση στον ΣΥΡΙΖΑ, συγκρινόμενη με εκείνη του ΠΑΣΟΚ το 1980, διαφέρει σε λίγα, αλλά πολύ σημαντικά.  Πρώτον, στη φυσιογνωμία,  το ιστορικό  ανάστημα και τη λαϊκή  αποδοχή  του ηγέτη. Δεύτερον, στην ομοιογένεια των βασικών στελεχών. Τρίτον, στις ιστορικές και ιδεολογικές ρίζες τους.

Είναι καλό να τα σκεφτούμε κι αυτά, γιατί πολλοί, εκεί έξω, κάνουν υπολογισμούς με εντελώς «μπακάλικο» τρόπο. Και δεν το λέω παρά μόνον με τον νόστο εκείνης της εποχής που πολλές καταστάσεις έπρεπε να τις ζυγίσεις «με το μάτι», όχι πάντοτε για το συμφέρον σου, σίγουρα όμως χωρίς σοβαρές επιπτώσεις.

Η χώρα ήταν μικρότερη, απειλούμενη και βορείως και ανατολικά. Ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός κρατούσε «φρόνιμα» τα μικρά κράτη. Η οικονομία απλοϊκή και περίκλειστη. Ο λαός φτωχός και λιτοδίαιτος σε σύγκριση με τους πληθυσμούς των ολίγων βιομηχανικών εθνών. Οι άμεσοι σύμμαχοι και εμπορικοί συνεργάτες αντιμετώπιζαν βαθιά κρίση, για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο.

Τώρα, καθώς στο κέντρο των Αθηνών οι ειδήσεις και τα «νέα» διαδίδονται ανεξέλεγκτα, η συζήτηση για τις επερχόμενες εκλογές αποτελεί το πρώτο, άντε το δεύτερο πιάτο κάθε μιας συνάντησης. Μοιραία, από τις εκλογές περνούν στον προβληματισμό για όσα μπορεί να κάνει ο Τσίπρας. Αν και το ενδιαφέρον βρίσκεται σε όσα ελπίζουν οι πολλοί ότι δεν θα αποτολμήσει να κάνει. Υπάρχουν βεβαίως και οι ρεαλιστές που έχουν καταλάβει ότι στο περιβάλλον του αρχηγού της αντιπολίτευσης κυριαρχεί παρόμοιος πανικός με εκείνο που διοχετεύουν βουλευτές της συμπολίτευσης.

Το ειδικότερο πρόβλημα με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ είναι η πολιτική του αδυναμία. Κάποιοι στην Κουμουνδούρου διηγούνται για τον κ. Τσίπρα ιστοριούλες προσωπολατρίας και ίσως κάποιου «ήπιου αυταρχισμού». Δεν είναι αυτά αρκετά για να φιλοτεχνηθεί πορτρέτο αρχηγού, ικανού μάλιστα να κυβερνήσει τη χώρα. Ούτε αμβλύνεται η υποψία ότι όσοι διαφωνούν δεν θα επιχειρήσουν, αν τους δοθεί η ευκαιρία, να πραγματοποιήσουν τις πιο μύχιες «επαναστατικές» σκέψεις τους. Η ανησυχία των πολλών, η οποία διαδίδεται με ταχύ ρυθμό, αφορά την ικανότητα του πολιτικού κόσμου να τα βγάλει πέρα με μια Ελλάδα που δεν μπορεί να δανειστεί και δεν την δανείζει κανείς για να κλείνει τις τρύπες που δημιουργούν η χαμηλή ανταγωνιστικότητα και η κρατική σπατάλη. Η ανησυχία για τη συμπολίτευση προκύπτει από τη διαπίστωση ότι δεν συνεννοείται για όσα πρέπει να γίνουν προκειμένου να τελειώσουμε με το μνημόνιο. Κυρίως επειδή ο κ. Βενιζέλος δεν θέλει να υιοθετήσει το σχέδιο Σαμαρά, επειδή δεν πιστεύει ότι μπορεί να το εξαργυρώσει στην κάλπη. Κατανοεί τώρα τα κίνητρα της δυσθυμίας Κουβέλη.

Η ανησυχία για την αντιπολίτευση προκαλείται από την απόσταση που έχουν τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ για οτιδήποτε μοιάζει με κυβερνητική ευθύνη. Φαντασθείτε να γίνουν εκλογές στις 9 Νοεμβρίου, όπως έλεγαν όλοι χθες το μεσημέρι στο κέντρο των Αθηνών.

Τα όμορφα λόγια, λοιπόν, γρήγορα καίγονται.

Το άγχος της επόμενης μέρας, της μετεκλογικής δηλαδή, πνίγει και τις καλύτερες και ειλικρινέστερες των προθέσεων. Οι εκάστοτε κυβερνώντες επιστρέφουν σε ό,τι μόλις χθες κατήγγελλαν ως αντιδημοκρατικό και απέρριπταν ως παλαιοκομματικό. Η συμπεριφορά αυτή θα μπορούσε να ερμηνευτεί και ως σπασμωδική αντίδραση σε ένα άλλο έθιμο: την απαίτηση της εκάστοτε αξιωματικής αντιπολίτευσης να διεξαχθούν «εδώ και τώρα» εκλογές, ενώ ακόμα δεν έχουν αποθηκευτεί οι κάλπες της προηγούμενης αναμέτρησης.

Τα όμορφα λόγια, λοιπόν, γρήγορα καίγονται. Και καίγονται πάνω σε μια φωτιά που την ανάβει το ατιθάσευτο ένστικτο της πολιτικής επιβίωσης του κόμματος, της διατήρησής του στην εξουσία, και τη συνδαυλίζει η αγωνία κάθε βουλευτή ή στελέχους ξεχωριστά. Το κομματικό και το προσωπικό συμφέρον δεν ταυτίζονται πάντοτε. Γι’ αυτό και το φαινόμενο των τριβών ανάμεσα σε βουλευτές της πλειοψηφίας, καθώς και της έριδας μεταξύ συστεγαζόμενων υπουργών, έχει τη φυσικότητα της φθινοπωρινής βροχής.

Στην παρούσα κυβέρνηση τα μέτωπα είναι περισσότερα και οι αντιδικίες σφοδρότερες και λόγω του δυαδικού της χαρακτήρα. Δύο κόμματα που η υψηλότονη πάντοτε σύγκρουσή τους σφράγισε τη μεταπολίτευση, και στη διάρκεια της οποίας εξαπολύθηκαν οξύτατοι χαρακτηρισμοί, πολύ δύσκολα θα μπορούσαν να συνυπάρξουν σε κλίμα αμφίπλευρης εμπιστοσύνης και ειλικρίνειας. Τα αποθέματα καχυποψίας είναι μεγάλα. Και δεν τα μειώνουν βέβαια οι βολές γαλάζιων εναντίον πράσινων συγκυβερνώντων και αντιστρόφως, κάθε άλλο παρά σποραδικές, το «παράπονο» του ΠΑΣΟΚ για την ηγεμονική συμπεριφορά της Ν.Δ., που επιχειρεί να καρπωθεί ό,τι θεωρεί καλό, καθώς και το νεοδημοκρατικό «παράπονο» για τις πασοκικές τάσεις δημόσιας αποστασιοποίησης από τα πλέον επώδυνα μέτρα. Αν το άγχος της επόμενης μέρας επιδεινωθεί από τις αρνητικές για τους συγκυβερνώντες δημοσκοπήσεις, ενδέχεται να επικρατήσει το δόγμα «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Και σ’ αυτές τις περιπτώσεις συνήθως δεν σώζεται κανείς.

Εδώ που έχουμε φτάσει ίσως είναι η μόνη μας ελπίδα.

Η πολιτική αντιπαράθεση εξελίσσεται σε ένα παιχνίδι ακραίων δηλώσεων φτωχού εντυπωσιασμού, σε μια κοκορομαχία τηλεοπτικών παραθύρων, που δεν έχει καμία σχέση με τον πραγματικό αντιπαραθετικό, αλλά εποικοδομητικό, διάλογο που χρειάζεται η χώρα. Η αδυναμία διαλόγου με επιχειρήματα και αντ' αυτού το άναρθρο αναμάσημα χοντροκομμένων κλισέ συνιστά δομικό χαρακτηριστικό της νεοελληνικής πολιτικής υπανάπτυξης. Στη ρίζα της κακοδαιμονίας βρίσκονται η ανυπαρξία πολιτικών προγραμμάτων και οι αλόγιστες υποσχέσεις παροχών που χαρακτηρίζουν όλες τις παρατάξεις. Ακόμα και όταν υπάρχει κάποιο έλλογο πρόγραμμα καταγγέλλεται εξ υπαρχής ως αντιλαϊκό και ανεφάρμοστο, με αποτέλεσμα το καράβι που λέγεται Ελλάδα να αρμενίζει ακυβέρνητο. Αυτό συνέβη και με το μνημόνιο. Μήπως υπήρξε κανείς που είχε προβλέψει την κρίση και έδειχνε την παραμικρή διάθεση να πει την αλήθεια στον κόσμο και να δείξει έναν εφικτό δρόμο για την υπέρβασή της; Το μνημόνιο υπήρξε το μοναδικό πολιτικό πρόγραμμα σταθεροποίησης και ανάκαμψης της χώρας όταν βρέθηκε ουσιαστικά χρεοκοπημένη στις αρχές του 2010. Και όμως, διαβλήθηκε και διασύρθηκε ακόμα και από εκείνους που προσπαθούν σήμερα να το εφαρμόσουν, κάνοντάς τους ελάχιστα πειστικούς.

Αντί να καθίσουν, τουλάχιστον οι υπεύθυνες δυνάμεις του τόπου, να δουν κατάματα την πραγματικότητα και να την αντιμετωπίσουν έλλογα, εξαντληθήκαμε σε ανταλλαγή καταγγελιών, οι οποίες είχαν αποτέλεσμα την ενίσχυση των άκρων και την αποδυνάμωση της αναγκαίας μεταρρυθμιστικής προσπάθειας. Με πολύ κόπο, θυσίες, πρωτοφανή στα παγκόσμια χρονικά χρηματοοικονομική στήριξη και αρκετή τύχη, φτάσαμε σε ένα σημείο ισορροπίας απ' όπου αρχίζει να αχνοφαίνεται μια ευοίωνη προοπτική. Θα έχουμε άραγε, έστω και αυτή την υστάτη ώρα, την ελάχιστη ωριμότητα να συνδιαλλαγούμε πολιτισμένα και να επιταχύνουμε την πορεία εξόδου της χώρας από την κρίση; Η ποιότητα του πολιτικού διαλόγου δεν δείχνει, και πολύ περισσότερο δεν εγγυάται καθόλου, κάτι τέτοιο. Και αν πισωγυρίσουμε, ούτε ο Μεγαλέξανδρος δεν θα μπορέσει να μας σώσει. Ομως, όπως είπε κάποτε κάποιος φίλος, η Ελλάδα πηδάει πάντοτε την τελευταία στιγμή στο τελευταίο βαγόνι του σωστού τρένου. Μακάρι να επιβεβαιωθεί η ρήση του για μία ακόμα φορά. Εδώ που έχουμε φτάσει, ίσως είναι η μόνη μας ελπίδα.

Και δυστυχώς το τραβάει η όρεξή μας.

Μετά τον γερο-Καραμανλή ελπίσαμε στον Παπανδρέου, μετά στον Μητσοτάκη, μετά στον νεότερο Καραμανλή, μετά στον νεότερο Παπανδρέου, μετά στον Σαμαρά και τώρα ελπίζουμε στον Τσίπρα.

Ελπίζουμε άραγε γιατί δεν έχουμε επίγνωση ότι η κοινωνία και η οικονομία λειτουργούν αυτόματα από μόνες τους χωρίς μηχανοδηγό, που όμως κάθεται στο τιμόνι κυρίως για λόγους αυταπάτης, ότι μπορεί δήθεν να φρενάρει, δήθεν να επιταχύνει σε κάθε κίνδυνο και απρόοπτο ή ελπίζουμε γιατί στην ανθρώπινη φύση υπάρχει ελπίδα; Πιστεύω το δεύτερο.

Η μακροχρόνια κοινοβουλευτική εμπειρία διδάσκει ότι δεν πρέπει να ψηφίζουμε με κριτήριο τις υποσχέσεις, εφόσον νομοτελειακά αυτές δεν τηρούνται.  κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν πρέπει να το έχει ως κριτήριο επιλογής, εφόσον σέβεται τη νοημοσύνη του και την αξιοπρέπειά του, ούτε να το έχει ως κριτήριο καταψήφισης, εφόσον αυτός που υποσχέθηκε κάτι και ανέβηκε στην εξουσία δεν έπραξε αυτά που υποσχέθηκε και επομένως πρέπει να τον τιμωρήσουμε και να τον ξαναφέρουμε πάλι στην εξουσία ύστερα από κάποια χρόνια, όταν έχουμε ξεχάσει τις διαψευσθείσες υποσχέσεις του.

Θα έπρεπε να απαγορεύονται οι προεκλογικές υποσχέσεις με ποινή εκπτώσεως από το αξίωμα που επιδιώκει ο κάθε πολιτικός και αυτό θα διασφαλίσει τουλάχιστον την αξιοπρέπεια του πολίτη να μην εξαπατάται και κυρίως να μην αυταπατάται.

Αν όμως το τραβάει η όρεξή του με γεια του με χαρά του. Και δυστυχώς το τραβάει η όρεξή μας.