Πριν κρίνουμε το νέο, ας θυμηθούμε το παλιό.

Πριν κρίνουμε το νέο, ας θυμηθούμε το παλιό. Ολοι μας κάποτε ξεφυλλίσαμε κάποιο «πρόγραμμα» κόμματος, από αυτά που μοιράζονται προεκλογικά. Δεν αναφερόμαστε στα φυλλάδια αλλά στα βιβλιαράκια, τις Βίβλους των παρατάξεων. Θυμόμαστε επίσης την αοριστολογία. Τομέας εκπαίδευσης: «θα αναμορφώσουμε τα σχολεία». Τομέας υγείας: «θα εξυγιάνουμε τα νοσοκομεία». Υποσχέσεις χωρίς οργανόγραμμα και αφηρημένες διατυπώσεις ώστε καθένας να καταλαβαίνει αυτό που θέλει.

Για τα παραδοσιακά κόμματα δεν εγείρονται ερωτήματα από τα ασαφή τους προγράμματα επειδή υπάρχει ένα πλαίσιο. Όταν ο αριστερός λέει «θα αναμορφώσουμε τα σχολεία» εννοεί ότι θα βοηθήσει τα παιδιά των μεταναστών να μάθουν τη μητρική τους γλώσσα. Όταν λέει το ίδιο ο φιλελεύθερος εικάζουμε ότι θα μειώσει τον αριθμό των καθηγητών για να ζήσει στο μικρό κράτος των ονείρων του. Το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη δεν έχει πλαίσιο. Αν λοιπόν ταράζονται μερικοί από την ασάφεια είναι επειδή δεν υπάρχουν συμφραζόμενα.  

Φρέσκα, καθαρά, άσπιλα και αμόλυντα, πρόσωπα που να έχουν κάτι να πουν και να δώσουν.

Επειδή όμως, κύριοι υποψήφιοι δήμαρχοι και περιφερειάρχες, η ανεξαρτησία δεν μπορεί να είναι πια στα λόγια, αλλά να φαίνεται στην πράξη, τολμήστε να την αποδείξετε με τις επιλογές σας. Αγνοήστε τις κομματικές υποδείξεις και τους παραδοσιακούς πολιτευόμενους με τις προίκες που (δήθεν πια) κουβαλάνε. Επιλέξτε πρόσωπα φρέσκα, καθαρά, άσπιλα και αμόλυντα, πρόσωπα που να έχουν κάτι να πουν και να δώσουν. Πρόσωπα από την αγορά και την κοινωνία. Πρόσωπα που έχουν καταξιωθεί με τη δουλειά και την προκοπή τους. Δώστε βήμα σε νέους ανθρώπους που έχουν δώσει δείγμα καθαρής και δυνατής γραφής. Και η κοινωνία θα σας δικαιώσει. Μπούχτισε από τα ίδια και τα ίδια, από τον ξύλινο λόγο και τους μόνιμους εκπροσώπους που έχουν καταντήσει «δημοσυντήρητοι». Ωρίμασε από τα πάθη της. Περιμένει την ελπίδα σε όλα τα επίπεδα. Δείξτε ότι έχετε ομάδα που ανοίγει ορίζοντες και δίνει ελπίδα για το αύριο και τα αποτελέσματα θα σας κάνουν να τρίβετε τα μάτια σας. Αυτό σημαίνει σήμερα προοδευτική αντίληψη.

Γιατί προοδευτικός είναι ο ριζοσπάστης που ανοίγει δρόμους, ανακατεύει την τράπουλα και ταράζει τα λιμνάζοντα νερά. Αυτός που τολμά. Αντίθετα, συντηρητικός είναι αυτός που πολιτεύεται με τις καθιερωμένες λαϊκίστικες πρακτικές και μεθόδους στη λογική του «μη θίγετε τα κακώς κείμενα». Η προοδευτικότητα δεν σχετίζεται πλέον με την ιδεολογία που διατυμπανίζουν και από τους μύθους που έβαλαν στο μυαλό μας τόσα χρόνια κάποιοι έμποροι ιδεών. Τολμήστε λοιπόν. Δώστε αυτό που λείπει από τον τόπο μας σήμερα περισσότερο από κάθε φορά. Ελπίδα και προοπτική.

Να βρουν λύσεις, να καθαρίσουν την κόπρο του Αυγεία.

Την κατάντια μιας χώρας που μέχρι πριν από μερικά χρόνια ανήκε στο κλαμπ των ισχυρών της Ευρώπης και τώρα είναι αποδιοπομπαίος τράγος της και δακτυλοδεικτούμενη.

Κονδυλοφόροι σε έναν άχαρο ρόλο να αποτυπώνουμε τη δυστυχία που έχει απλωθεί γύρω μας (και μέσα μας), τη μιζέρια, τις αδικίες και τον παραλογισμό αυτών που αποφασίζουν για μας. Καταγγέλλοντες όλων αυτών που με μια απόφαση καταδικάζουν εκατομμύρια συμπολίτες μας σε διαρκή ανέχεια, χωρίς όνειρα και προοπτικές.

Στιγματίζοντας αυτούς που μας έκλεψαν το παρόν και το μέλλον, οδηγώντας μας σε πρόωρα γηρατειά που ζουν με τις αναμνήσεις από ένα παρελθόν εξωραϊσμένο, τότε που τα πράγματα ήταν πολύ καλύτερα.

Αρωγοί ενημέρωσης για τα στραβά και τα ανάποδα που μας έφεραν ως εδώ, με τις ρεμούλες, τις κλεψιές και τις απατεωνιές κάποιων άλλων συμπολιτών μας που μετείχαν στην εξουσία ή στην παραεξουσία. Και κάπου εκεί, ο ρόλος των περισσοτέρων από εμάς τελειώνει, μια και δεν εγκαταλείψαμε έγκαιρα αυτή τη δουλειά. Λογικά, οι διαπιστώσεις μας και οι καταγραφές μας θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη μαγιά για κάποιους, που επέλεξαν άλλους ρόλους για τον εαυτό τους, να προχωρήσουν στο διά ταύτα. Να βρουν λύσεις, να καθαρίσουν την κόπρο του Αυγεία, να καταθέσουν φρέσκες ιδέες και προτάσεις ανάταξης της χώρας, να μοιραστούν το όραμά τους με τους απελπισμένους πολίτες και να τους δώσουν ελπίδα και δύναμη να αντέξουν όλα αυτά τα δεινά που τους επιδαψίλευσαν οι πολιτικοί με την άφρονα δράση τους τα τελευταία 30 χρόνια.

Η πολιτική είναι παντού.

Η πολιτική είναι παντού. Αυτό είναι αληθές και χρήσιμο. Η υπερπολιτικοποίηση όμως των πάντων και η κομματικοποίηση θεσμών τοπικής λειτουργίας είναι ένα λάθος που η χώρα έχει πληρώσει ακριβά. Tα κόμματα είναι και πρέπει να είναι κρίσιμοι θεσμοί του πολιτικού συστήματος και της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, σεβόμενα όμως την αυτονομία και χωρίς να «στραγγαλίζουν» με «ασφυκτικούς εναγκαλισμούς» άλλους θεσμούς, όπως λ.χ. οι δήμοι. Δεν έχουμε απόψεις, ούτε αντικομματικές ούτε αντιπολιτικές. Απαγορεύεται, άραγε, πρόσωπα γνωστά της κεντρικής πολιτικής σκηνής, βουλευτές, υπουργοί κ.λπ. να διεκδικούν τη δημαρχία μιας μεγάλης πόλης; Οχι. Μόνο που απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εκ των προτέρων παραίτηση από τις άλλες ιδιότητες. Και η μη χρησιμοποίηση του δήμου για «επιστροφή» στην κεντρική σκηνή. Προφανώς, όλοι έχουν τις πολιτικές, κομματικές και ιδεολογικές προτιμήσεις τους. Και τα «αυτοδιοικητικά προγράμματα» επηρεάζονται ή απηχούν αξίες και επιλογές, εμπνεόμενες από ένα ευρύτερο πολιτικό στίγμα των προσώπων, των ομάδων και των παρατάξεων, με αυτοδιοικητικές φιλοδοξίες.

Δεν χρειάζονται τις Απόκριες οι νεοέλληνες για να κάνουν νηστεία.

Δεν χρειάζονται τις Απόκριες οι νεοέλληνες για να κάνουν νηστεία. Ούτε χρειάζονται μάσκες για να κρύβονται. Σιγά σιγά αποκαλύπτονται όλα. Τα περισσότερα δημόσια πρόσωπα του παρελθόντος και του παρόντος όταν βρέθηκαν κοντά στο βάζο με το μέλι, έγλειψαν τα δάκτυλά τους.

Οι χοντρές μίζες ήταν σχεδόν δεδομένες και ολίγον «νομιμοποιημένες». Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις έγιναν καθεστώς, δηλαδή τα «εργαλεία» για κάποιους να τη βγάζουν «καθαρή» και να παριστάνουν πως προσφέρουν κοινωφελές έργο. Η διαπλοκή απαραίτητη και η διαφθορά τρόπος ζωής. Ολα να δικαιολογούνται και ότι είναι νόμιμον να γίνεται και ηθικόν. Η σύγχυση στο αποκορύφωμά της.

Η σύγχυση και ο φόβος έγιναν τα εργαλεία των συγκυβερνώντων για την καθυπόταξη της λεγόμενης κοινής γνώμης. Στις όποιες, είναι αλήθεια, λίγες αντιδράσεις και αντιστάσεις, το όπλο της καταστολής διά των «χημικών ενώσεων» και των ροπάλων καθώς και των προσαγωγών και συλλήψεων έπαιξε και παίζει καθοριστικό ρόλο για την επιβολή της τάξης.

Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου η δημοκρατία είναι λειψή και χρησιμοποιείται για να νομιμοποιούνται οι κυβερνητικές αυθαιρεσίες. Η δικαστική εξουσία αναγκάστηκε να σηκώσει κεφάλι στην εκτελεστική, μόνο που λειτουργεί δειλά και φοβισμένα.

Οσο κι αν προσπαθήσουν οι συγκυβερνώντες να συγκαλύψουν τις «πομπές» τους, το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Δυστυχώς όμως έχουν λίγο - πολύ στερέψει τα ποτάμια. Η βοή και η οργή τους δεν ακούγονται. Η οικονομική κρίση έγινε κυρίαρχη και η καθημερινή ανάγκη λειτουργεί δεσμευτικά. Η πείνα δεν αφήνει κανέναν να σκεφτεί και να πράξει διαφορετικά. Ο τόπος της ουτοπίας, της χαράς και της απόλαυσης είναι βαλτωμένος.

Πάντα φταίει ο άλλος.

Συνεχίζουμε να διαβιούμε, σε μέρες σαρωτικών αλλαγών, εκτός κανόνων συντεταγμένης πολιτείας. Μια παραδοχή που όχι μόνο δεν μας πτοεί, αλλά δείχνει και να μας εξυπηρετεί, καθώς –κατά το σύνηθες– μας απαλλάσσει από πειθαρχίες. Πράττουμε κατά το κέφι μας, δεν έχουμε ευθύνες (πάντα φταίει ο άλλος, οι ξένοι, η κυβέρνηση, οι εταίροι), δεν πληρώνουμε φόρους, ως κατατρεγμένοι, ως αδικημένοι ή ως πανίσχυροι μεσουρανούντες, υπεράνω νόμων, εντολών.

Διότι οι μηχανισμοί που συντηρούν τη διαφθορά δεν διαλύονται με εισπρακτικά μέτρα και προχειρότητες. Χρειάζονται πολίτες που να αξιώνουν από τους ιθύνοντες συνεχή λογοδοσία, να βδελύσσονται τη διαφθορά, να υπερασπίζονται όχι μόνο τα δικά τους δίκια αλλά και τα δίκια του διπλανού τους. Και ηγέτες που να κοιτούν μακριά, να δρουν με προσοχή, σοβαρότητα, σχέδιο, να ευθυγραμμίζονται με τα μεγάλα τους λόγια και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των μεγάλων τους αποφάσεων. Αντ’ αυτού, συνήθως ζητούν τη δικαίωση από τα επιφαινόμενα. Ετσι, όμως, μοιάζουν πρωτόβγαλτοι στο έργο τους. Ή μάλλον ερασιτέχνες, που είναι και το χειρότερο.

Για αυτούς η δημοκρατία είναι μόνο διαδικαστική.

Tις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και του κράτους δικαίου. Κρίσιμο είναι ότι η συνδρομή της προϋπόθεσης αυτής μπορεί να ελεγχθεί και να επαληθευτεί από το Κοινοβούλιο, εάν αυτό ζητηθεί από το ένα τέταρτο των μελών του, που εκπροσωπούν τρεις τουλάχιστον πολιτικές ομάδες. Το Κοινοβούλιο αποφασίζει με την πλειοψηφία των μελών του, αφού ακούσει εκπροσώπους του κόμματος και συμβουλευτεί ειδική γνωμοδοτική επιτροπή απαρτιζόμενη από ανεξάρτητες προσωπικότητες. Κόμμα που διαπιστωμένα δεν υπηρετεί τις παραπάνω αρχές χάνει την ιδιότητά του αυτή και αποκλείεται από τη χρηματοδότηση.

Οι αντιρρήσεις στη ρύθμιση αυτή στηρίζονται κυρίως στη σκέψη ότι εφόσον υπάρχουν οπαδοί του ολοκληρωτισμού, τα πολιτικά κόμματα-εκφραστές του τελευταίου δικαιούνται ίσης μεταχείρισης με τα υπόλοιπα και προέρχονται από όσους βλέπουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως αυτά κατοχυρώνονται στα εθνικά Συντάγματα και στο ευρωπαϊκό δίκαιο, ως υποδεέστερα της υπερίσχυσης της πλειοψηφικής αρχής. Για αυτούς η δημοκρατία είναι μόνο διαδικαστική: ακόμη και ο Χίτλερ καλώς αφέθηκε να ανέβει στην εξουσία μέσω εκλογών. Το κράτος, σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, πρέπει να είναι ουδέτερο φιλοσοφικά. Θα σήμαινε αυτό, για παράδειγμα, ότι μια οργάνωση υπέρ της παιδοφιλίας θα έπρεπε να ενισχύεται εξίσου με μία που προστατεύει άπορα παιδιά.

Η συζήτηση παραπέμπει στην αέναη σύγκρουση μεταξύ διαδικαστικής και ουσιαστικής ελευθερίας. Το παράδοξο είναι ότι η δεύτερη προϋποθέτει και συνεπάγεται όρια στην πρώτη. Γι' αυτό και όσοι κατανοούν τη συνταγματική δημοκρατία ως αδιάσπαστο συνδυασμό διαδικασίας από τη μια, δηλαδή της πλειοψηφικής αρχής, και ουσίας από την άλλη, δηλαδή προστασίας της ίσης ελευθερίας όλων, δέχονται ότι η συνταγματική δημοκρατία δεν επιτρέπεται να περιθάλπει αυτούς που την επιβουλεύονται, δεν μπορεί δηλαδή να αυτοκαταργείται.