Πώς όμως ακριβώς ανταποκρινόμαστε εμείς στην πρόκληση αυτή;

Σ​​την καρδιά του προσφυγικού ζητήματος (αλλά και του ευρύτερου μεταναστευτικού), υπάρχει ένα παράδοξο που συνήθως παραβλέπουμε: όσο περισσότερο φιλόξενο στις προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές είναι ένα κράτος και όσο πιο εύκολη είναι η πρόσβαση σε αυτό, δηλαδή όσο πιο ανοιχτά είναι τα σύνορά του, τόσο περισσότερο ενισχύονται οι ροές προς αυτό. Και οι ροές αυτές δεν έχουν ορατό τέλος. Στον κόσμο υπάρχει μπόλικη δυστυχία, πόλεμος και φτώχεια, τη στιγμή μάλιστα που η ροή της πληροφορίας και η ευκολία της μετακίνησης αυξάνονται ραγδαία. Με άλλα λόγια, όσο πιο φιλόξενος είναι κανείς, τόσο αυξάνεται το κόστος που πρέπει να καταβάλει για να ανταποκριθεί. Και το κόστος αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό. Με άλλα λόγια, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, οι αγνές προθέσεις όχι μόνο δεν αποτελούν λύση, αλλά μπορούν να επιδεινώσουν το πρόβλημα.

Στο παράδοξο αυτό προστίθεται μια μεγάλη αντίφαση. Από τη μία, οι δυστυχισμένοι του κόσμου κατευθύνονται πρωταρχικά προς τις χώρες της Δύσης γιατί απλούστατα μόνο αυτές προσφέρουν ευημερία και ελευθερία. Αυτή είναι η ουσία του δυτικού πολιτισμού και με όλα του τα μειονεκτήματα είναι ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει η ανθρωπότητα. Από την άλλη, όμως, όπως μας δίδαξε και ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, τα θεμέλιά του είναι εύθραυστα και απαιτούν συνεχή φροντίδα. Οσο για τα σύνορα, αυτά αποτελούν απαραίτητες (αν και όχι πάντα ικανές) προϋποθέσεις διατήρησης των θεμελίων αυτών. Οι τεράστιες προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές αποτελούν ένα δημογραφικό και πολιτισμικό σοκ, που εύκολα μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική και πολιτική έκρηξη. Η αντίφαση αυτή μας οδηγεί σε ένα δεύτερο παράδοξο: όσο μεγαλύτερο το δημογραφικό σοκ, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος της υπονόμευσης του ονείρου μιας καλύτερης ζωής που επιδιώκουν οι πρόσφυγες και μετανάστες για τους ίδιους και τα παιδιά τους στις κοινωνίες υποδοχής.

Τα δύο αυτά παράδοξα ορίζουν τα όρια μέσα στα οποία αναπτύσσεται η αντιμετώπιση του σύνθετου αυτού προβλήματος και, κατ’ επέκταση, μέσα στα οποία έχει νόημα η συζήτησή του. Αυτή πρέπει απαραίτητα να περιλαμβάνει την εμπεριστατωμένη ανάλυση δημόσιων πολιτικών, του κόστους τους και των επιπτώσεών τους. Είναι προφανές πως κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου εύκολο και έτσι εξηγείται ο σπασμωδικός και συχνά μυωπικός τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκε έως τώρα το πρόβλημα αυτό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πώς όμως ακριβώς ανταποκρινόμαστε εμείς στην πρόκληση αυτή;

ΤΟ Προσφυγικό συγκεντρώνει όλα εκείνα που χαρακτηρίζουν ένα συνεχές και εν εξελίξει τσουνάμι.

Η μεγαλύτερη προσφυγική κρίση μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο απαιτεί και ανάλογες κινήσεις. Θολές αποφάσεις, που επιδέχονται πολλαπλές αναγνώσεις, τηρούνται κατά το δοκούν και δεν εφαρμόζονται, είναι άχρηστες πρακτικώς.

Η Ευρώπη καλείται να αρθεί στο ύψος των κρίσιμων περιστάσεων πριν απ΄ όλα για ανθρωπιστικούς, βεβαίως, λόγους. Εκδηλώνοντας την αλληλεγγύη και την ευθύνη που απορρέουν από τις ιδρυτικές αρχές της και τις διεθνείς συμβάσεις για τους πρόσφυγες-μετανάστες.

Πολύ περισσότερο, μάλιστα, που η κρίση και η υπέρβασή της έχουν αναδειχθεί και σε δική της υπαρξιακή κρίση. Τα θεμέλιά της τρίζουν. Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι ενισχύονται οι ευρωφοβικές δυνάμεις. Αντί να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο, όπως είναι ο κανόνας σε περιόδους μεγάλων απειλών.

Η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής, εκ των πραγμάτων, καλείται να αποφανθεί περί του μέλλοντος. Διότι το αύριο περνά αναγκαστικά από τις αποφάσεις που θα ληφθούν στις Βρυξέλλες. Καθώς το Προσφυγικό συγκεντρώνει όλα εκείνα που χαρακτηρίζουν ένα συνεχές και εν εξελίξει τσουνάμι. Η μετατροπή της ανθρωπιστικής κρίσης σε καταστροφή, αν η κατάσταση αφεθεί ως έχει, είναι μπροστά.

Από τις συνθήκες έχουν προκύψει νέοι ευρωπαϊκοί άξονες. Η παραδοσιακή «κεντροευρωπαϊκή συμμαχία», ως προς το Προσφυγικό, έχει διαρραγεί. Αναδύθηκε μια «περίεργη συμμαχία», όπως ονομάζεται στον διεθνή Τύπο. Η σύμπτωση Αθήνας και Βερολίνου. Η συμπόρευση Τσίπρα και Μέρκελ, όπως απλουστευτικά περιγράφεται.

Αυτή η ελληνογερμανική συνοδοιπορία συνιστά και μια ευκαιρία. Ωστε να πάψει να σηκώνει μόνη η χώρα μας στους ώμους της τον σταυρό του προσφυγικού μαρτυρίου, που επιφύλαξε η γεωγραφική θέση της.

Στη Σύνοδο προσέρχεται με ρεαλιστικές και εφικτές προτάσεις και με ένα μίνιμουμ διακομματικής - εθνικής στρατηγικής. Ανοιχτή σε λύσεις, οι οποίες σε ένα γενικότερο πλαίσιο να μην έχουν σκιές αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων. Πέραν αυτού του αυτονόητου, να αποδίδουν συγκεκριμένα πρακτικά αποτελέσματα. Να είναι άμεσα εφαρμόσιμες από όλους, ακόμη και με κυρώσεις.

Μέσα στην ανθρωπιστική κρίση η Ελλάδα επιδεικνύει μια παραδειγματική αλληλεγγύη όχι μόνο αντάξια των παραδόσεών της. Αλλά και για λογαριασμό άλλων εταίρων της, που υποκύπτουν σε ακραίες στάσεις.

Είναι βέβαιο ότι ο λαός μας και μπροστά στις όποιες νέες ανάγκες προκύψουν θα προτάξει το ανθρωπιστικό του πρόσωπο. Οι τοπικές κοινωνίες, όπου και αν χρειαστεί, θα συμβάλουν, ώστε να μάθουμε να ζούμε με το πρόβλημα. Οσο τουλάχιστον ο προσφυγικός εφιάλτης εξακολουθεί να υπάρχει.

Η τραγωδία κορυφώνεται.

ΔΕΝ πέρασαν πολλές ώρες από τις επίσημες διαβεβαιώσεις μετά τη Σύνοδο Κορυφής για την εξεύρεση κοινής ευρωπαϊκής λύσης στο Προσφυγικό και οι φυγόκεντρες δυνάμεις ενισχύονται, την ίδια στιγμή που η τραγωδία κορυφώνεται. Τα σχέδια για νέους φράχτες, πραγματικούς ή άτυπους, διαδέχονται το ένα το άλλο. Από την Ουγγαρία, τις χώρες της Βαλτικής, τη Σλοβενία και από κοντά οι άλλες χώρες του «βαλκανικού δρόμου».

ΑΝ ΣΥΝΕΧΙΣΤΕΙ η ίδια κατάσταση, σήμα κατατεθέν στον ευρωπαϊκό χάρτη θα γίνουν τα τείχη. Ηδη καταμετρώνται δεκαέξι συνολικά συρματοφραγμένα σύνορα. Μένει μία εβδομάδα έως την επόμενη συνάντηση των ηγετών για να βρεθούν λύσεις που εκκρεμούν. Να διευκρινιστούν εκκρεμότητες που παραμένουν. Κυρίως, όμως, να ληφθούν πολύ συγκεκριμένα μέτρα για την εφαρμογή των αποφάσεων. Ακόμη και με την επιβολή κυρώσεων.

ΔΙΟΤΙ το θλιβερό για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν βρίσκεται μόνο στην ανικανότητα συμφωνίας για την κατανομή των προσφύγων. Ακόμη πιο θλιβερή είναι η αδυναμία συμμόρφωσης σε ανθρωπιστικές τελικά αποφάσεις. Που λαμβάνονται, μάλιστα, χωρίς «βέτο», ομοφώνως, στο επίσημο τραπέζι.

ΕΔΩ δεν πρόκειται απλώς για μη εφαρμογή κάποιων επιμέρους αποφάσεων. Αλλά για την ίδια την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Τους πυλώνες του ανθρωπισμού και της αλληλεγγύης. Αυτό είναι το διακύβευμα.

ΩΣ ΠΡΟΣ αυτό, παρά τις αδυναμίες, τα λάθη και τις καθυστερήσεις της, παρά τις συνθήκες κρίσης με την αδυσώπητη λιτότητα και τον δημοσιονομικό εφιάλτη, η ελληνική κυβέρνηση έχει μια κατεξοχήν θετική συμβολή. Στο πλαίσιο αυτό δεν είναι καθόλου «παράξενες συμμαχίες» οι συμπτώσεις θέσεων της χώρας μας με το Βερολίνο της Α. Μέρκελ.

ΑΠΟ την επόμενη Σύνοδο Κορυφής ας ελπίσουμε ότι θα ληφθούν μέτρα ανάλογα με τη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι συνθήκες είναι πολύ δύσκολες.

Ο διχαστικός λόγος που συχνά χρησιμοποιεί η κυβέρνηση κάνει πολύ κακό στον τόπο. Τελευταία εκδηλώνεται μία συστηματική προσπάθεια εμφάνισης «δύο Ελλάδων» σε σχέση με το προσφυγικό ζήτημα. Οποιος δεν συμφωνεί με τις κυβερνητικές θέσεις εμφανίζεται ως ακροδεξιός. Χρειάζεται προσοχή, διότι αυτή η πόλωση τείνει να ωθήσει λογικούς ανθρώπους σε αντιδράσεις που υπαγορεύονται από το θυμικό. Οι συνθήκες είναι πολύ δύσκολες. Απαιτούν ψυχραιμία.

Ποτέ δεν ξέρεις πώς και πότε θα υπάρξει έκρηξη.

Στη μακρά περίοδο της κρίσης, που κανείς δεν ξέρει πότε θα τελειώσει, οι αντοχές εξαντλήθηκαν και η διάψευση των βαρύγδουπων υποσχέσεων μετέβαλε την απογοήτευση σε οργή και έπεται συνέχεια. Ακόμη χειρότερα, σε ορισμένες περιπτώσεις έχει οδηγήσει σε... παραίτηση και τέλμα που είναι ακόμη πιο επικίνδυνο γιατί ποτέ δεν ξέρεις πώς και πότε θα υπάρξει έκρηξη. Αν όμως οι συνέπειες της οικονομικής κατάρρευσης έχουν φέρει τα πάνω-κάτω στη ζωή μας, οι επιπτώσεις από το Προσφυγικό, που μόλις άρχισαν να γίνονται αισθητές, αποτελούν βόμβα στον κοινωνικό ιστό.

Στην κατάσταση που βρίσκεται η χώρα όχι μόνο δεν μπορεί να αντέξει αυτό το τσουνάμι που μόλις αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε, αλλά ίσως αυτό αποτελέσει την αφορμή για διαλυτικά φαινόμενα. Δεν είναι ζήτημα αισθημάτων και οι Ελληνες που έχουν στο DNA τους την προσφυγιά στην πλειονότητά τους τρέφουν πράγματι τις καλύτερες διαθέσεις για τους απελπισμένους που βρέθηκαν στην πόρτα μας. Απλώς είναι θέμα αντοχής ενός τόπου, που στην πιο δύσκολη στιγμή του καλείται να αντιμετωπίσει ακόμη ένα πρόβλημα που τον ξεπερνά σε δυνατότητες.

Αν μάλιστα η κυβέρνηση κάνει το λάθος και επιχειρήσει, όπως όλα δείχνουν, να ανταλλάξει μέρος των απαιτήσεων της αξιολόγησης με τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, θα πρόκειται για λάθος μέγα. Πέραν της ανηθικότητας μιας τέτοιας πολιτικής και των άμεσων συνεπειών από τον εγκλωβισμό δεκάδων χιλιάδων ίσως και εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στη χώρα, δεν χωρεί αμφιβολία ότι οι δανειστές δεν κάνουν εκπτώσεις διαρκείας.

Αν λόγου χάρη δεχθούν να κάνουν κάποιες υποχωρήσεις σήμερα, είναι βέβαιο ότι θα τις βρούμε μπροστά μας στην επόμενη φάση και ενδεχομένως με χειρότερους όρους, όπως έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν. Οσο μάλιστα επιβεβαιώνεται η ανεπάρκεια της κυβέρνησης στη διαχείριση του προγράμματος με αλλοπρόσαλλες επιλογές σε όλους τους τομείς τόσο θα επιδεινώνεται η κατάσταση και θα διογκώνονται οι απαιτήσεις των δανειστών.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι ενιαίο και αδιαίρετο και αλίμονο αν ξανακάνουμε το λάθος της επιλεκτικής πολιτικής αποδοχής του, όπως συνέβη πολλές φορές έναν χρόνο τώρα από την παρέα των χαβαλέδων που κυβερνά με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα.

Ο στρουθοκαμηλισμός και το κουκούλωμα των προβλημάτων απλώς τα πολλαπλασιάζει και καθιστά την επίλυσή τους ακόμη πιο δύσκολη. Η απόπειρα συμψηφισμού εν προκειμένω θα αποδειχθεί ολέθρια επιλογή.

. Είναι ειλικρινής ο άνθρωπος.

Πέσανε να τον φάνε αλλά ο άνθρωπος το είπε για καλό. «Είμαι κι εγώ κομμουνιστής» δήλωσε ο κ. Κατρούγκαλος προχθές. Πώς λέμε «έχω καλή καρδιά», «τιμώ τον πατέρα μου και τη μητέρα μου», «αγαπώ τα ζώα» και «είμαι αθώος»; Και μάλιστα για να μη νομίσουμε ότι λέει λόγια του αέρα πρόσθεσε: «Θα ήθελα ένα άλλο σύστημα». Εννοώντας προφανώς κάτι σαν κατάληψη των Χειμερινών Ανακτόρων, δικτατορία του προλεταριάτου, κολχόζ. Μοίρα βαριά όμως τον υποχρέωσε να γίνει υπουργός σε ένα άλλο σύστημα απ’ αυτό που ο ίδιος θα επιθυμούσε, σε περιβάλλον κοινοβουλευτικής δημοκρατίας όπου ευτυχώς γι’ αυτήν, δυστυχώς όμως για τον ίδιο, αναγκάζεται να καταπιέσει την κομμουνιστική ψυχή του.

 Το πρόβλημα δεν είναι ότι το είπε εν τη κουτοπονηρία του για να αντικρούσει όσους προσάπτουν φιλελευθερισμό στην ασφαλιστική μεταρρύθμιση. Το πρόβλημα δεν είναι ότι απευθυνόταν σε κοινό ελευθέρων επαγγελματιών, είδος που ως γνωστόν έχει ιδιαιτέρως ωφεληθεί από τα κομμουνιστικά πειράματα. Το πρόβλημα είναι ότι το είπε για καλό. Είναι ειλικρινής ο άνθρωπος. Ομολογεί αυτό που όλοι ξέρουμε. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν άλλο στο νου τους πάρεξ κομμουνισμό και εξουσία. Κέρδισαν την εξουσία, τους μένει ο κομμουνισμός για να αισθανθούν ολοκληρωμένοι. Αυτός είναι ο κόσμος τους.

Είναι γνωστός ο τρόπος με τον οποίον το αλφαβητάρι του κομμουνισμού αντιμετωπίζει την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Οι εκλογές είναι το μέσο για να ανατραπεί η «αστική δικτατορία» και να επιβληθεί «η δικτατορία του προλεταριάτου». Η προσχηματική αντιμετώπιση των θεσμών από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είναι η πολιτική πρόταση που προκύπτει από την κομμουνιστική τους παιδεία. Διαπαιδαγωγημένοι από την αρτηριοσκληρωτική και εμφυλιοπολεμική ελληνική Αριστερά πέφτουν μονίμως έξω στις εκτιμήσεις τους, όμως αυτό είναι άλλο ζήτημα.

Δεν ενδιαφέρει ο κομμουνισμός του κ. Κατρούγκαλου. Εκείνο που ενδιαφέρει είναι ότι στην Ελλάδα του 2016 το αποτυχημένο αυτό πείραμα, αφού άφησε πίσω του δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς και εκατοντάδες εκατομμύρια δυστυχισμένους, εξακολουθεί να θεωρείται επίτευγμα της ανθρώπινης Ιστορίας. Το έχουμε αυτό το ταλέντο. Αγαπάμε τόσο πολύ τον εαυτό μας που θεωρούμε ότι θα πετύχουμε εκεί που όλοι οι άλλοι απέτυχαν.

Η χώρα αντιμετωπίζει μία διπλή κρίση.

Η χώρα αντιμετωπίζει μία διπλή κρίση. Η σημερινή κυβέρνηση δεν μπορεί να αντεπεξέλθει σε αυτήν και ο πρωθυπουργός κάτι πρέπει να κάνει. Είναι σαφές πως δεν υπάρχει συντονισμός και έγκαιρη προετοιμασία για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Στο μέτωπο της αξιολόγησης, είναι φανερό ότι ορισμένοι υπουργοί απλώς δεν κάνουν τίποτα και δεν μπορούν να ανταποκριθούν στα στοιχειώδη. Τη μεγαλύτερη ζημιά, όμως, προκαλεί μία κατηγορία κυβερνητικών στελεχών που κάνουν ανοικτό πόλεμο στον στόχο που υποτίθεται ότι έχει βάλει ο ίδιος ο κ. Τσίπρας, το κλείσιμο της αξιολόγησης. Ο ανασχηματισμός θα έπρεπε να έχει γίνει ήδη, αν και εφόσον ο κ. Τσίπρας αντιλαμβάνεται το χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες της χώρας και στην κυβέρνησή του.