Μία από τα ίδια

Είναι γενική η αίσθηση ότι έχουμε μπλέξει. Και, το χειρότερο, είναι και γενική η αμηχανία ως προς τη συνέχεια. Οι «ευρηματικοί» συνήθως πολιτικοί μας αποφεύγουν φρονίμως να ισχυρισθούν ότι «κάτι ξέρουν», «κάτι μπορούν» και «κάτι ετοιμάζουν». Τουλάχιστον αυτήν τη φορά αποφεύγουν τα μεγάλα λόγια.

Για την κυβέρνηση τα λέμε καθημερινά. Ούτε τους ξένους καταφέρνει να πείσει ούτε τους δικούς μας να ηρεμήσει. Οταν μπορούσε να περάσει μέτρα δεν τα πέρασε και τώρα αυτά που σχεδιάζει οι δανειστές τα βρίσκουν λίγα και οι απεργοί πολλά. Ο εφιάλτης του 2015 δείχνει να αναβιώνει.

Οι «μικροί» της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης ψάχνονται. Προοπτικές υπάρχουν, διάθεση εκδηλώνεται, αλλά το Ποτάμι δεν δείχνει διατεθειμένο, προς το παρόν τουλάχιστον, να συμπορευτεί με το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ. Σε τι καλύτερο μπορεί να προσβλέπει ένας Θεός το ξέρει.

Και μένει η Νέα Δημοκρατία που μέχρι στιγμής δεν έχει δείξει να ξέρει πού θέλει να πάει και τι θέλει να κάνει. Για σκληρή αντιπολίτευση προδιέθετε ο νέος αρχηγός της, αλλά σε «μία από τα ίδια» δείχνει να κινείται. Ούτε άδικη ούτε υπερβολική είναι η εκτίμηση ότι ο Μητσοτάκης δεν βιάζεται να διεκδικήσει την εξουσία, αλλά ελπίζει σε καλύτερες μέρες κι αφού ο Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ θα έχουν φορτωθεί τα δύσκολα και θα έχουν «εισπράξει» και το πολιτικό κόστος.

Μπερδεύομαι, όμως, με τέτοιες πρακτικές. Δεν καταλαβαίνω πώς γίνεται να κατηγορείς μια κυβέρνηση πως είναι ανίκανη κι επικίνδυνη για τον τόπο και να μην έχεις ως άμεσο στόχο σου την ανατροπή της. Οπως, επίσης, δεν καταλαβαίνω πώς γίνεται να διακηρύσσεις ότι δεν θα έχεις πολλές κουβέντες με τον Τσίπρα, αλλά την προσέγγιση στο Προσφυγικό έσπευσες ήδη και την έκανες. Επειδή, λέει, το Προσφυγικό είναι «εθνικό θέμα». Δηλαδή τα πάρε-δώσε με τους εταίρους, η διαπραγμάτευση και η αξιολόγηση, το χρέος κι όλα τα άλλα δεν είναι «εθνικό θέμα»;

Εξι χρόνια συμπληρώνει φέτος η κρίση. Κι οι πολιτικοί στον κόσμο τους. Χαμένοι στα μικροκομματικά παιχνίδια τους. Ποιος θα κερδίσει και σε βάρος ποίου. Κι ο λογαριασμός στους ίδιους που επί χρόνια πληρώνουν.

Απαιτείται χρόνος. Και χρόνος δεν υπάρχει.

Πέρα από τον δυναμισμό, η πρόσφατη απεργία κατέδειξε και την πλήρη σύγχυση του αντικυβερνητικού μετώπου. Ως θετικό καταγράφεται η διογκούμενη δυσαρέσκεια κατά της κυβέρνησης που πλέον έχει επιτύχει το πρωτοφανές: να έχει οπαδούς μόνο ανάμεσα σε εκείνους που έχουν συμφέρον. Η πολυσυλλεκτικότητα του αντικυβερνητικού μετώπου αποκαλύπτει και τη ρηχότητα της ιδεολογικής δεξαμενής της κυβέρνησης, που απογυμνωμένη από επιχειρήματα έχει μείνει απλώς να ταυτίζεται με ένα τοπίο κυνισμού και κομματοκρατίας. Οσο θα χάνει λίπος ο πυρήνας ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, τόσο θα εντείνεται η αντιδημοκρατική του δημαγωγία.

Το μεγάλο θέμα όμως στην κοινωνία είναι ότι παρά το τεράστιο πλήγμα που δέχονται όλες ανεξαιρέτως οι επαγγελματικές τάξεις, φαίνεται ότι απουσιάζει το διογκούμενο ωστικό εκείνο κύμα υπέρ των μεταρρυθμίσεων. Οσοι υποστηρίζουν την ανάγκη να αλλάξουν οι δομές και οι αντιλήψεις υπέρ ενός μικρού και ευέλικτου κράτους είναι αυτοί που υποστήριζαν τις ίδιες θέσεις εκείνο το αξέχαστο, δραματικό καλοκαίρι του 2015. Είναι εκείνο το 39%. Ο πυρήνας των ψηφοφόρων που απέχουν από τον αντιδυτικό λαϊκισμό. Πόσοι άραγε μπορεί να είναι σήμερα;

Διότι η αντίληψη των μπλόκων ή της συνοδοιπορίας στις διαδηλώσεις με την άδουσα Ζωή Κωνσταντοπούλου, είναι κάτι άλλο. Είναι απόγνωση, είναι ξέσπασμα, είναι άμυνα και επίθεση μαζί. Είναι και κατάντια. Πάντως αίτημα για μεταρρυθμίσεις δεν είναι. Είναι ανακύκλωση διαχρονικών ελληνικών αιτημάτων που μόνο μπροστά δεν μπορούν να πάνε την κοινωνία. Υπάρχει γενικευμένη ασάφεια ως προς το τι ζητάει ο καθένας, τι πιστεύει ότι πρέπει να γίνει και για το ποιος επί της ουσίας μπορεί να είναι ο δρόμος της ανάπτυξης. Στο αντισυριζαϊκό μέτωπο, ευρύ, βαθύ, ορμητικό και διογκούμενο, συνυπάρχουν φιλελεύθεροι αστοί και οπαδοί ολοκληρωτισμών που καίνε σημαίες. Υπάρχει άραγε κάποιος τρόπος να διευρυνθεί το κομμάτι που πρεσβεύει τις φιλελεύθερες αρχές μιας φιλοδυτικής, ανοικτής κοινωνίας;

Σαφώς και υπάρχει. Αλλά απαιτείται χρόνος. Και χρόνος δεν υπάρχει. Η κυβέρνηση, αφού έχει κάψει προ πολλού όλα τα χαρτιά της, βλέπει τον εγκλωβισμό της σε ένα τοπίο καταστροφής που η ίδια δημιούργησε. Αλλά ανάμεσα στους αντιδρώντες, ο καθένας έχει κάτι άλλο στο μυαλό του.

Η ανεπάρκειες του πολιτικού συστήματος, οι οποίες το κρατούν καθηλωμένο.

Τα φλέγοντα προβλήματα της χώρας αποτελούν δείκτη της οικονομικής, κοινωνικής αλλά και πολιτικής της υστέρησης. Οφείλονται στις ενδογενείς στρεβλώσεις, παθογένειες και ανεπάρκειες του πολιτικού συστήματος, οι οποίες το κρατούν καθηλωμένο στον παρελθόντα χρόνο. Βασικά χαρακτηριστικά του συνιστούν ο ανορθολογισμός, οι εθνικιστικές εμμονές, ο κρατισμός, τα συντεχνιακά συμφέροντα, οι πελατειακές σχέσεις, η κομματοκρατία. Το αποτύπωμά τους είναι εμφανές σχεδόν στο σύνολο των κομμάτων. Η Ελλάδα ωστόσο είχε μια αναλαμπή την περίοδο 1996-2004. Ο ορθολογισμός και ο εξευρωπαϊσμός υπήρξαν κυρίαρχη πολιτική κουλτούρα. Μετά τη σύντομη αυτή παρένθεση παλινδρόμησε στον εθνοκεντρισμό και τον λαϊκισμό.

Τα φαινόμενα εντάθηκαν στη νεοκαραμανλική κυβέρνηση, με συνέπεια τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Με τη χρεοκοπία δε της χώρας, απογειώθηκαν. Στη συνέχεια ο ΣΥΡΙΖΑ, γνήσιο προϊόν της κρίσης, επένδυσε στον ακραίο εθνολαϊκισμό. Διαχέοντάς τον μάλιστα σε ευρύτερες κατηγορίες πολιτών, εκτινάχθηκε επιβάλλοντας την κυριαρχία του. Επειτα όμως από την υπογραφή της νέας συμφωνίας, επέδειξε αδυναμία προσαρμογής. Αλλωστε, η μνημονιακή του μεταστροφή ήταν επίπλαστη. Δεν είχε ουσιαστικό περιεχόμενο. Εξυπηρετούσε απλώς και μόνο την παραμονή στην εξουσία. Εξ ου και οι κυβερνητικές αντιφάσεις, οι παλινωδίες και οι αμφισημίες. Στην πραγματικότητα η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ παραμένει δέσμια των πλέον αναχρονιστικών και ιδεοληπτικών απόψεων. Εξ αντικειμένου αδυνατεί να αφομοιώσει τις πολιτικές με τις οποίες συμφώνησε. Μολονότι αναγκάζεται να τις υλοποιήσει, όπως η ιδιωτικοποίηση του ΟΛΠ ή η παραχώρηση των περιφερειακών αεροδρομίων, εντούτοις εξακολουθεί να πολιτεύεται με τις μανιέρες του παρελθόντος. Στην ουσία πατά σε δύο βάρκες. Αδιαφορεί για τις δυσμενείς συνέπειες των επιλογών της, προπαντός στην οικονομία και την κοινωνία. Καίριο μέλημά της, η με κάθε μέσο διατήρηση της εξουσίας.

Ο Αλέξης Τσίπρας, παγιδευμένος σε έναν αχρείαστο τακτικισμό, αδυνατεί να θεμελιώσει στρατηγική ανατοποθέτησής του. Η δυσαρμονία του με τις νέες ανάγκες και απαιτήσεις δεν του επιτρέπει να αξιοποιεί τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες που διαθέτει. Αντί να τις κεφαλαιοποιεί, τις απομειώνει. Δεν αντιλαμβάνεται ότι με παλιές φόρμουλες, βερμπαλισμούς, με διγλωσσία, όξυνση και αψιμαχίες, δεν διατηρείς επ' αόριστον την ισχύ σου. Η δυστοκία του να αρθρώσει λόγο καθαρό και εναρμονισμένο με τις πολιτικές που καλείται να ακολουθήσει, τον εγκλωβίζει σε έναν άγονο και επιζήμιο για τη χώρα εθνολαϊκισμό, στενεύοντας παράλληλα τον πολιτικό του ορίζοντα. Ηδη η κυριαρχία του αρχίζει να υποχωρεί. Εξάλλου, δεν εδραζόταν μόνο στη γοητεία του εθνολαϊκισμού, αλλά και στην έλλειψη αντιπάλων. Η δυναμική που εμφανίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης καθιστά τη στρατηγική του ατελέσφορη. Η αμφισβήτηση των πολιτικών του είναι γεγονός. Η έξοδος από την κρίση απαιτεί πολιτικές που αντιστρατεύονται τον εθνολαϊκισμό. Το καίριο ερώτημα είναι αν ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να τις ενσαρκώσει. Η δωδεκάμηνη πρωθυπουργία του κάθε άλλο παρά ενθαρρυντική είναι.

Ούτε μία «συγνώμη»

Το έχω θίξει κι άλλη φορά πως μία από τις χειρότερες αδυναμίες των πολιτικών μας είναι ότι δεν διδάσκονται από τα λάθη τους, αλλά επιμένουν να τα επαναλαμβάνουν. Και το ακόμη χειρότερο είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις επιμένουν στην τακτική αυτή από εγωισμό και μόνο. Επειδή δεν τους πάει να πουν, έστω και περιφραστικά, μία «συγνώμη, ήταν λάθος, δεν θα το ξανακάνω».

Στην πρώτη του παρουσία στη Βουλή ο νέος αρχηγός της ΝΔ έδειξε ότι διαθέτει τη στοιχειώδη εξυπνάδα να μην πατά την πεπονόφλουδα που ρίχνει στον αντίπαλό του. Οταν κατηγόρησε τον ΣΥΡΙΖΑ για τους κομματικούς και ρουσφετολογικούς διορισμούς και εισέπραξε την εύλογη απάντηση πως η ΝΔ είναι η τελευταία που δικαιούται να διατυπώνει τέτοιες κατηγορίες, έσπευσε να συνομολογήσει ότι έτσι ήταν, αλλά ήταν λάθος και δεν θα ξαναγίνει.

Αν είναι ειλικρινής ή όχι θα το δούμε αν και όταν αυτός και το κόμμα του βρεθούν στην εξουσία. Αλλά στη θέση αυτή είναι τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ. Κι εκείνο που καθημερινά αποδεικνύεται, από τις διαμαρτυρίες του Φλαμπουράρη για στοχοποίησή του μέχρι και τις κομματικές και κυβερνητικές καταγγελίες για τις επιθέσεις και τις αποδοκιμασίες εναντίον βουλευτών και υπουργών στα μπλόκα και όπου αλλού, είναι ότι οι κυβερνώντες αυτά τα ψήγματα ευφυΐας δεν τα διαθέτουν.

Δεν έχω ακούσει ούτε έναν συριζαίο να αποδοκιμάζει τις στοχοποιήσεις που επί χρόνια έκαναν και ακόμη συνεχίζουν να κάνουν. Δεν έχω ακούσει έστω κι έναν συριζαίο να ζητά συγνώμη για τη συστηματική χυδαιολογία σε βάρος των πολιτικών αντιπάλων τους, δεν είχα ακούσει να ενοχλούνται τότε που με την παρουσία τους (μήπως και με τη συμμετοχή τους;) κυριαρχούσε στις πλατείες το φασιστικό σύνθημα που υποκινούσε σε πυρπόληση της Βουλής, δεν είχα δει να κοκκινίζει έστω κι ένας τους όταν έμμεσα ή και απροκάλυπτα επικρατούσαν τραμπούκικες πρακτικές που καθιστούσαν αδύνατες ακόμη και προεκλογικές συγκεντρώσεις πολιτικών αντιπάλων τους.

Μια «συγνώμη, κάναμε λάθος» είναι όλο κι όλο. Αλλά προφανώς δεν έχουν το κουράγιο ή την εξυπνάδα να το πουν. Ή και δεν θέλουν να την πουν. Ισως για να μείνουν και σε κάτι συνεπείς από όσα έλεγαν και έκαναν πριν φτάσουν στην εξουσία.

Περαστικά μας.

Και τώρα; Με τα capital controls έχει περισταλεί η μία βασική ελευθερία που είχαμε. Η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων. Δυστυχώς όλοι νομίζουν ότι οι επιπτώσεις εξαντλούνται στο ποσό που μπορούν να σηκώνουν από την τράπεζα. Με τις διάφορες ενέργειες που γίνονται και τις κορώνες που έχουν κατά καιρούς ειπωθεί, κινδυνεύουμε να χάσουμε και τη δεύτερη ελευθερία. Της ελεύθερης κίνησης ανθρώπων. Οσοι θυμούνται τους ελέγχους και τις ουρές στα σύνορα δύσκολα θα νομίσουν ότι δεν τρέχει τίποτα. Αν πιστέψουμε την τέως πρόεδρο της Βουλής, ακόμη και ο πρωθυπουργός εκτιμούσε ότι μόνο μια αλλαγή του πολιτικού συστήματος θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Αστεία πράγματα...

Ομως, όπως πάντα η διαχείριση κρίσεων δεν είναι το φόρτε της διοίκησης. Αναζητούνται έσοδα για τη συντήρηση του πελατειακού κράτους με καινοφανή επιχειρήματα. Αν η οικογένεια χρειάζεται επίδομα, να νομοθετήσουν για επιδόματα στις οικογένειες. Οχι να λένε ότι η σύνταξη είναι επίδομα και για αυτό αυξάνουν φόρους και ανακαλύπτουν εισφορά ανάλογη με το εισόδημα. Δεν καταλαβαίνουν ότι οι «κακομοίρηδες» κατά τον πρόεδρο της Βουλής δεν μπορούν να συνεχίσουν να πληρώνουν; Δεν καταλαβαίνουν ότι αν αυξήσουν τους φόρους απλά δεν θα παράγεται πλούτος; Γιατί πλούτος δεν είναι οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι και κυρίως η δημιουργικότητά τους και τα κίνητρα που τους δίνεις παράγουν πλούτο. Δεν είναι πλούτος.

Διολισθαίνουμε με τις τοποθετήσεις μελών της οικογένειας σε αυταρχικού τύπου καθεστώτα. Διολισθαίνουμε με την προσπάθεια να αποφασίσει η κυβέρνηση διά της πλειοψηφίας των 153 τον αριθμό αδειών σε αυταρχικού τύπου καθεστώτα. Σίγουρα δεν θα τους ενοχλούσε να αποφασίσουν και ποιοι θα πάρουν τις ραδιοτηλεοπτικές άδειες. Θα ξεφυτρώσουν πειρατικοί σταθμοί. Τι νομίζουν; Οτι στην εποχή της ψηφιακής πραγματικότητας θα γίνουν αναλογικά τα κανάλια; Πλάνη οικτρά.

Σιγά σιγά, δειλά δειλά ψελλίζουν την πιθανότητα εκλογών. Δύο έγιναν το 2015. Να μη γίνουν και το 2016; Νομίζουν ότι με την απειλή θα συγκρατήσουν τους 153 που έχουν ακόμη και άλλα μέλη της οικογένειάς τους. Αναπαράγουν ολοκληρωτικά επιχειρήματα. Πώς το έλεγαν στην ΕΣΣΔ; Οποιος απεργεί, απεργεί κατά της λαϊκής εξουσίας. Αρα εναντίον του λαού. Και έτσι η απεργία δεν υπήρχε. Εσπειραν ανέμους, θα θερίσουν θύελλες. Περαστικά μας.

. Δεν αντέχει ο κόσμος άλλα ψέματα.

Η χώρα μοιάζει να βρίσκεται στα πρόθυρα κοινωνικής έκρηξης. Είναι φανερό ότι αυτό που εξοργίζει περισσότερο τους πολίτες δεν είναι τόσο τα ίδια τα μέτρα που προτείνει η κυβέρνηση, όσο οι υποσχέσεις και προσδοκίες που αποδείχθηκαν κίβδηλες. Δεν αντέχει ο κόσμος άλλα ψέματα ούτε άλλη κρίση ύστερα από τόσα χρόνια. Μόνο κάποιος ανόητος ή αδιάφορος για το εθνικό συμφέρον μπορεί να χαίρεται για την εξέλιξη των πραγμάτων, καθώς η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με το χάος, λόγω προσφυγικού, κοινωνικής έντασης και μη έγκαιρης ολοκλήρωσης της διαπραγμάτευσης. Ναι, έσπειραν ανέμους και θερίζουν θύελλες. Μόνο που οι θύελλες σαρώνουν ό,τι βρουν μπροστά τους, έχουν ιδεολογική και κομματική αχρωματοψία. Δεν θα αργήσει η ώρα που θα χρειαστεί και οι κυβερνώντες και η αντιπολίτευση να βάλουν εγωισμούς και πικρίες στην άκρη για το καλό του τόπου. Αν δεν το κάνουν, ελλοχεύει ο κίνδυνος να θεριέψουν, με άλλη μορφή και ένταση, οι δυνάμεις που θέλουν την Ελλάδα εκτός Ευρώπης και οι οποίες είναι έτοιμες να εκμεταλλευθούν την αίσθηση απελπισίας και προδοσίας που νιώθει ο καταταλαιπωρημένος Ελληνας πολίτης.

Τώρα βρίσκεται ενώπιον των μεγάλων κινητοποιήσεων και αντιδράσεων.

Η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα πριν από έναν χρόνο να εκβιάσει εκλογές από τη βιασύνη του να γίνει πρωθυπουργός, διότι θεωρούσε ότι τον... καλούσε η Ιστορία, φαίνεται τώρα πια καθαρά ότι ήταν το μοιραίο λάθος του. Τον συμβούλευσαν τότε πολλοί φίλοι του, και εχθροί του ακόμη, να μην προτρέχει. Μεταξύ αστείου και σοβαρού, μάλιστα, θρυλείται ότι του είπαν πως «αν γίνεις σύντομα πρωθυπουργός, θα αποδειχθείς πρωθυπουργός εν συντομία». Δεν άκουσε κανέναν και επικαλείτο το ραντεβού με το πεπρωμένο του βαδίζοντας με τον απύθμενο λαϊκισμό του κατά πάντων και υπέρ πάντων. Ακόμη και μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, βρέθηκαν ορισμένοι αντίπαλοί του που του συνέστησαν να αλλάξει ρότα διότι θα πληρώσει βαρύ τίμημα ο ίδιος, αλλά πρωτίστως η χώρα, αν δεν συνειδητοποιήσει τον ρόλο του και τις ευθύνες του.

Δυστυχώς, πέρασαν μήνες παλινωδιών και επικίνδυνων ελιγμών μέσα στο ψεύδος και στη χυδαιότητα ενός πολιτικού λόγου που ενίσχυσε αντί να τιθασεύσει το τέρας του λαϊκισμού. Κάπως έτσι φθάσαμε στις δεύτερες εκλογές του Σεπτεμβρίου, όπου και πάλι δεν έδειξε να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα παρά την ψυχρολουσία του τρίτου μνημονίου, που πέρασε με την, ανέξοδη γι' αυτόν, βοήθεια της αντιπολίτευσης.

Μόλις διέφυγε από τη διακεκαυμένη ζώνη και κέρδισε τις εκλογές με ποσοστά που ούτε και ο ίδιος περίμενε -ασχέτως αν στην πραγματικότητα έχασε χιλιάδες ψήφους-, άρχισε πάλι τις πολιτικές ακροβασίες και επιθέσεις σε βάρος των αντιπάλων του.

Τώρα που βρίσκεται ενώπιον των μεγάλων κινητοποιήσεων και αντιδράσεων από παντού για το άθλιο τεχνικά και παράλογο επί της ουσίας σχέδιο για το Ασφαλιστικό, άρχισε εκ νέου την κατασυκοφάντηση εχθρών τε και άλλοτε φίλων. Πρόκειται για τον απόλυτο εγκλωβισμό, καθώς από τη μια η κυβέρνηση έχει ελάχιστο χρόνο να υλοποιήσει μνημονιακές δεσμεύσεις, ενώ από την άλλη χάνει κάθε επαφή με τα κοινωνικά της στηρίγματα - και αυτό απειλεί ευθέως τη συνοχή της.

Αν δε ευσταθούν οι φήμες περί σχεδίου Β', με νέο κύκλο ανωμαλίας και προσφυγή σε εκλογές, τότε θα πρόκειται για αυτοκτονία και όχι παγίδευση της αντιπολίτευσης όπως εκτιμούν οι εισηγητές αυτής της επιλογής. Εδώ που φθάσαμε, για την κυβέρνηση ισχύει το μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα. Εκ των πραγμάτων, οφείλει να διαλέξει το λιγότερο κακό για την ίδια και το πλέον χρήσιμο για τον τόπο, αλλά το παρελθόν της δεν αποτελεί εγγύηση για την πορεία της εφεξής, που έτσι και αλλιώς προβλέπεται περιπε­τειώδης και μάλλον σύντομη.