Μυρίζει εκλογές

Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων τέσσερις μήνες τώρα απέδειξε ότι κάθε μήνα πάμε και χειρότερα, με τον λογαριασμό να αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο. Αυτό συμβαίνει όχι μόνον από τη βύθιση της οικονομίας και τις εύλογες συνέπειες εξ αυτού, αλλά και από την απώλεια εμπιστοσύνης την οποία η αγορά τιμολογεί και μάλιστα πολύ ακριβά. Οι ευκαιρίες χάθηκαν η μία μετά την άλλη για την κυβέρνηση, καθώς, αντί να ασχοληθεί με την ουσία, προσπάθησε να στήσει έναν φανταστικό εσωτερικό εχθρό που δήθεν λειτουργούσε ως πέμπτη φάλαγγα.

Καθώς οι μήνες περνούσαν και βαδίζαμε από ψέμα σε ψέμα, η κυβέρνηση σάρωσε ό,τι υπήρχε και δεν υπήρχε σε ρευστό από την αγορά και ουσιαστικά έπνιξε την ήδη χειμαζόμενη οικονομία. Ταυτοχρόνως έχανε και τους τελευταίους υποστηρικτές της χώρας στην Ευρώπη, που έχουν βαρεθεί να ασχολούνται με το ελληνικό πρόβλημα και κυρίως να απολογούνται στους δικούς τους πολίτες για όσα συμβαίνουν.

Η έλλειψη στοιχειώδους στρατηγικής εκ μέρους της κυβέρνησης έχει φέρει την υπόθεση σε αδιέξοδο, καθώς με ή χωρίς συμφωνία πια όλα φαντάζουν αδύνατα και η πολιτική εμπλοκή προδιαγεγραμμένη. Αν, ο μη γένοιτο, δεν υπάρξει συμφωνία, η κόλαση είναι μπροστά μας και ένας Θεός ξέρει τι θα μας προκύψει. Αυτό είναι προφανές ότι το έχει υπόψη του ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και δεν θα ρισκάρει τέτοια ιστορική ευθύνη, που θα προκαλέσει ανυπολόγιστη βλάβη στον τόπο και τον ίδιο.

Αν έστω και στο παρά ένα υπάρξει συμφωνία, το μεγάλο ζητούμενο είναι αν αυτή μπορεί να περάσει από τη Βουλή χωρίς να ανατραπεί η κοινοβουλευτική πλειοψηφία και κυρίως αν μπορεί να υλοποιηθεί από την παρούσα σύνθεση της κυβέρνησης. Το παιχνίδι είναι στα χέρια του κ. Τσίπρα, αλλά κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει αν θέλει και, κυρίως, αν μπορεί να κάνει την υπέρβαση της σύγκρουσης με το κόμμα του, για να πάει ένα βήμα μπροστά και να αποφύγει να του «σκάσει» η χώρα στα χέρια.

Σε κάθε περίπτωση, με ή χωρίς συμφωνία οι εκλογές μοιάζουν αναπόφευκτες και τώρα μένει να αποδειχτεί αν ο κ. Τσίπρας θα τολμήσει τη ρήξη με την Ευρώπη ή με τους ακραίους του κόμματός του.

«Εθνικά καθήκοντα»

Παρακολουθώ τις τελευταίες μέρες τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ να δηλώνουν, στην πλειονότητά τους, ότι είναι «εθνικό καθήκον» να ψηφίσουν την όποια συμφωνία εξασφαλίσει η κυβέρνηση. Κι έχουν δίκιο. Εκείνο που κυρίως μετράει είναι να αποφύγουμε τα βράχια κοντά στα οποία μας έχει φέρει το τελευταίο τετράμηνο η επιπολαιότητα αλλά και η ανικανότητα των διαπραγματευόμενων με τους εταίρους και δανειστές μας.

Ωστόσο, η στάση αυτή των κυβερνώντων οδηγεί μοιραία σε μια απορία: αν είναι «εθνική ανάγκη» να ψηφιστεί μια συμφωνία που οι ίδιοι ομολογούν πλέον ότι θα είναι οικονομικά επαχθής, για ποιο λόγο οι ίδιοι άνθρωποι υποστήριζαν μόλις πριν από μερικούς μήνες ότι είναι «εθνικό καθήκον» να μην περάσει η συμφωνία που διαπραγματεύονταν οι προκάτοχοί τους και η οποία προβλεπόταν να είναι ευνοϊκότερη;

Φυσικά δεν είμαι τόσο αφελής ώστε να ελπίζω σε μια σοβαρή και υπεύθυνη απάντηση από ανθρώπους οι οποίοι δεν διαθέτουν τη στοιχειώδη έστω πολιτική ειλικρίνεια ώστε να ομολογήσουν ότι η μοναδική διαπραγμάτευση που ξέρουν είναι να περιφέρονται ως ικέτες στις αυλές όλων εκείνων που προκλητικά και επί χρόνια καθύβριζαν και να εκλιπαρούν αναξιοπρεπώς για «πολιτική λύση».

Και ούτε, βεβαίως, θεωρώ ότι ήταν τόσο αφελείς ώστε πραγματικά να πιστεύουν ότι η Μέρκελ, ο Ολάντ, η Ευρωζώνη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το ΔΝΤ θα έφταναν στην κατάντια να αυτογελοιοποιηθούν ενδίδοντας στην... ασυμβίβαστη διαπραγματευτική πρακτική και στο... πολιτικό ανάστημα του Αλ. Τσίπρα και να υποκύψουν στις όποιες απαιτήσεις της «πρώτης αριστερής κυβέρνησης».

Ηξεραν καλά πού εξωθούσαν τις εξελίξεις και πού οδηγούσαν τη χώρα. Αλλά εκείνο που αποκλειστικά τους ενδιέφερε ήταν η εξουσία και μόνο η εξουσία. Γι' αυτό και αδίστακτα έχουν αφεθεί στον κατήφορο της ταύτισης του κομματικού και του προσωπικού τους συμφέροντος με το εθνικό. Είχε κάνει την αρχή, αν θυμάστε, η ευρηματική Βαλαβάνη που μας γνωστοποίησε ότι η εξόφληση του τρισάθλιου ΕΝΦΙΑ αναβαθμίστηκε επί ΣΥΡΙΖΑ από «αντιλαϊκό χαράτσι» σε «εθνική υποχρέωση».

Ακολούθησαν οι Φίληδες, οι Παππάδες και οι Σκουρλέτηδες που μας γνωστοποίησαν πως ό,τι δεν συμφωνεί με τις απόψεις του κόμματος είναι «αντεθνική προπαγάνδα». Και καταλήξαμε και στην προκαταβολική αναγνώριση ως «εθνικής υποχρέωσης» της υπερψήφισης της όποιας συμφωνίας τους επιβάλουν. Περιμένατε κάτι διαφορετικό;

Το παραμύθι όμως κάπου εδώ τελειώνει.

Το τέλος των ψευδαισθήσεων, τόσο για την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ όσο και για όσους επένδυσαν τις ελπίδες τους σε αυτόν, πλησιάζει. Το... υπερόπλο του δημοψηφίσματος αφοπλίστηκε, ενώ οι κορόνες περί εθνικής αξιοπρέπειας άρχισαν να ξεφτίζουν για να αντικατασταθούν από ενέσεις αισιοδοξίας μήπως και σταματήσουν οι εκροές καταθέσεων από τις τράπεζες. Ο κ. Τσίπρας και το κόμμα του αφού αυτοπαγιδεύτηκαν στον λαϊκισμό τους και στις ανύπαρκτες, όπως αποδείχθηκε, κορόνες περί πολιτικής διαπραγμάτευσης, παγίδευσαν και τη χώρα σε έναν νέο φαύλο κύκλο ανασφάλειας και αβεβαιότητας.

Τώρα υποτίθεται ότι τρέχουν για να κλείσουν τη συμφωνία, αντιλαμβανόμενοι τις συνέπειες μιας ρήξης, αλλά ο λογαριασμός είναι πλέον πολύ πιο βαρύς από όσο μπορούν να αντέξουν. Για αυτό και η διαπραγμάτευση χάνεται στον δρόμο κάθε λίγο και λιγάκι, για αυτό ανακαλύπτουν Κασσάνδρες και εσωτερικούς εχθρούς που υπονομεύουν τη ρηξικέλευθη κυβέρνησή μας. Επι τέσσερις μήνες υποτίθεται ότι διαπραγματεύονται σκληρά, καταγγέλλουν τα «μαύρα μέτωπα» των ανάλγητων Ευρωπαίων και των εγχώριων συνοδοιπόρων τους, συναγωνίζονται σε επικοινωνιακά παιχνιδάκια, παρακολουθώντας την οικονομία να βουλιάζει και τους πολίτες να αγωνιούν κάθε μέρα και περισσότερο.

Το παραμύθι όμως κάπου εδώ τελειώνει. Ο εφιάλτης της κρίσης που διέλυσε το παλιό πολιτικό σύστημα και έφερε την Αριστερά στην εξουσία δεν πρόκειται να προσπεράσει τον ΣΥΡΙΖΑ αν δεν καταφέρει να κρατήσει τη χώρα όρθια και μέσα στην Ευρώπη. Το μείζον θέμα δεν είναι βέβαια αν και πόσο θα πληρώσει τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις του, αλλά πώς θα καταφέρει η χώρα και η κοινωνία να σταθούν όρθιες και να μη βυθιστούν σε μια δίνη χωρίς τέλος.

Ούτε τα ίδια τα στελέχη του μοιάζουν να θέλουν να διαχειριστούν τη μιζέρια της αλήθειας.

Ισως και αυτή την εβδομάδα η κυβέρνηση να αναγκαστεί να δεχθεί μια συμφωνία που θα διχάσει το κυβερνών κόμμα ή θα συνεχίσει να στέκεται ακίνητη σαν λαγός υπνωτισμένος από τα φώτα του φορτηγού. Και στις δύο περιπτώσεις η χώρα θα πάψει να αιωρείται, μετέωρη και παράλυτη, και θα πρέπει να αναμετρηθεί με την πραγματικότητα, με την ανάγκη να κρατήσουμε όσα μπορούμε, με λιγότερα χρήματα. Ολο τον τελευταίο καιρό –πριν από τις εκλογές, αλλά κυρίως μετά– η Ελλάδα γλίστρησε μέσα σε έναν ανύπαρκτο κόσμο, όπου όλα διαστρεβλώνονται, όπου λέξεις δεν συνδέονται με πράξεις, όπου η απραξία προβάλλεται ως δράση και αποφασιστικότητα. Οι τελευταίοι τρεις μήνες ξεχωρίζουν ― είναι το διάστημα στο οποίο δόθηκε σε όλα τα παραμύθια της Μεταπολίτευσης η ελευθερία να εκτυλιχθούν χωρίς φραγμό, και έτσι να δείξουν πού μας οδηγούν.

Στη λογική, η αδυναμία ενός εσφαλμένου επιχειρήματος μπορεί να αποδειχθεί όταν αυτό αναπτύσσεται σε υπερβολικό βαθμό, ώστε να φαίνεται παράλογο. Σήμερα γινόμαστε μάρτυρες της στιγμής που η φούσκα των ψευδαισθήσεων και διαστρεβλώσεων της δημόσιας ζωής και της οικονομίας είναι πλέον τόσο μεγάλη που ή θα σπάσει ή θα προλάβει να ξεφουσκώσει σταδιακά. Δεν είναι σύμπτωση ότι στο τιμόνι της χώρας βρίσκεται ένα κόμμα το οποίο έδειχνε ότι θα εκπροσωπούσε το 4% περίπου των ψηφοφόρων αλλά ξαφνικά βρέθηκε πάνω σε έναν χείμαρρο που εξέφραζε την ανάγκη πολλών ψηφοφόρων να διατηρήσουν τα παραμύθια με τα οποία ζούσαν για τόσα χρόνια. Μια συλλογική άρνηση της πραγματικότητας έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, και, την ίδια ώρα, τον εμποδίζει να διαχειριστεί την κατάσταση. Και να ήθελε να αλλάξει τώρα, το κυβερνών κόμμα αδυνατεί ― ούτε ανέπτυξε κάτι άλλο για να προσφέρει στους ψηφοφόρους αλλά ούτε τα ίδια τα στελέχη του μοιάζουν να θέλουν να διαχειριστούν τη μιζέρια της αλήθειας. Γι’ αυτό έχουν έτοιμες δικαιολογίες και καταγγελίες, γι’ αυτό κυβερνητικά στελέχη εκτοξεύουν δηλητήριο με τόση ευκολία εναντίον όσων πιστεύουν ότι δεν συμφωνούν μαζί τους. Οι ευγενικοί διανοούμενοι του περιθωρίου ξαφνικά αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να χρεωθούν τη χρεοκοπία ή να αναγκαστούν να αθετήσουν τις υποσχέσεις τους και γίνονται αγνώριστοι. Ως ξόρκι, επαναλαμβάνουν τις υποσχέσεις τους, καταγγέλλουν τους άλλους, εφαρμόζουν την πολιτική τους σαν να μην υπάρχουν δανειστές ή όρια και περιμένουν κάτι να συμβεί που θα τους βγάλει από τη δύσκολη θέση.

Η χώρα φαίνεται ότι προσφέρεται ως... φροντιστήριο ηγετών.

Η χώρα φαίνεται ότι προσφέρεται ως... φροντιστήριο ηγετών. Με δεδομένη την απουσία θεσμών όπως τα ευρωπαϊκά κόμματα, όπου οι πολιτικοί και οι ηγέτες αναδεικνύονται με διαδικασίες σταδιακής εκπαίδευσης στο δύσκολο έργο της δημοκρατικής διακυβέρνησης με κανόνες που τηρούνται, στην Ελλάδα «ανεβαίνουν» στην εξουσία μέσω «κληρονομικού δικαιώματος» ή του κομματικού σωλήνα με κριτήριο την επιδεξιότητα στην παραχάραξη των κανόνων της δημοκρατίας. Ο λαϊκισμός, το κομματικό κράτος και ο νεποτισμός κυριάρχησαν στη νεότερη ελληνική Ιστορία.

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ προέκυψε από τη συνεργασία δύο ακραία αντίθετων κομμάτων. Τη Ριζοσπαστική Αριστερά με την Εθνικολαϊκιστική Ακρα Δεξιά. Τους «ένωσαν» η δίψα για εξουσία, σε συνδυασμό με την περιφρόνηση της πραγματικότητας, όπως δείχνει και ο τρόπος με τον οποίο συνεργάζονται. Ιδιαίτερα κραυγαλέες είναι οι «εκπτώσεις» τις οποίες κάνει η Αριστερά στη στελέχωση του κράτους, όπου ξεπέρασε τα χειρότερα παραδείγματα νεποτισμού και αναξιοκρατίας. Το ίδιο και στις διαπραγματεύσεις. Μόλις προχθές ο κ. Τσακαλώτος ομολόγησε ότι έως τώρα κυριάρχησαν ο ερασιτεχνισμός και ο βολονταρισμός. Καθώς το 2ο εξάμηνο προμηνύεται ιδιαίτερα δύσκολο, με την ελληνική κοινωνία να αντιμετωπίζει νέα σκληρότερα μέτρα, ο πολίτης θα διερωτάται: Ολα αυτά έγιναν για να γίνει η φιλενάδα ή ο σύντροφος υπουργός ή διοικητής;

Εδιωξαν με την ψήφο μου τους «μνημονιακούς» για να φορτωθώ χειρότερο Μνημόνιο; Είναι αριστερή πολιτική η κολεγιά με τον Πούτιν, η ψευδολογία και η υποδοχή «λειψάνων» με τιμές αρχηγού κράτους; Και αν αληθεύει ότι αυτό που «έφαγε» τους προηγούμενους ήταν ο ΕΝΦΙΑ, ποιος θα τον ξαναπληρώσει μαζί με αυξημένες «εισφορές αλληλεγγύης»; Είναι όλα αυτά ερασιτεχνισμός και έλλειψη εμπειρίας; Οχι βέβαια, γιατί ο επαγγελματισμός και η εμπειρία δεν εξαφανίστηκαν από τη χώρα. Είναι δυστυχώς το «τίμημα» που πληρώνει η χώρα καθώς η πραγματικότητα κερδίζει το παιχνίδι με την άγνοια και το ψέμα, που, ως γνωστόν, έχει κοντά ποδάρια.

Το σκοτσέζικο ντους για τον απλό Ελληνα πολίτη καλά κρατεί.

Επαναβεβαιώθηκε χθες ότι τελικά το σκοτσέζικο ντους για τον απλό Ελληνα πολίτη καλά κρατεί. Κάπου μάλιστα έχει αρχίσει να του δημιουργείται η αίσθηση ότι αυτή την κατάσταση θα βιώνει μέχρι να οριστικοποιηθεί κάποια στιγμή το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης και να πληροφορηθεί επίσημα πια αν επιτεύχθηκε η επιδιωκόμενη σύγκλιση ή αν τον περιμένει η κόλαση της χρεοκοπίας.

Εξυπακούεται, ωστόσο, ότι αυτή η αβεβαιότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο. Δεν χρησιμεύει, άλλωστε, και σε κάτι το ουσιαστικό η καλλιέργεια υπερβολικής αισιοδοξίας από τη μία πλευρά και η προβολή υπεραπαισιόδοξων προοπτικών από την άλλη. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν αυτή η ιδιότυπη μάχη εντυπώσεων μόνο βραχύβια αποτελέσματα παράγει και τίποτα το ουσιαστικό δεν συνεισφέρει στην υπό εξέλιξη διαπραγμάτευση.

Γιατί το μόνο ουσιαστικό πλέον στην ιστορία αυτή είναι τα χρονικά περιθώρια και οι αντοχές της ελληνικής οικονομίας. Και τα δύο έχουν εξαντληθεί ή, στην καλύτερη περίπτωση, δεν προβλέπεται να διαρκέσουν για πολύ. Με όλες τις δυσμενείς παρενέργειες που έχει η εξέλιξη αυτή για την οικονομική πραγματικότητα και τις προοπτικές της, αλλά και με τις αναπόφευκτες επιπτώσεις σε βάρος της αξιοπιστίας της κυβέρνησης και των εκφραστών της.

Λογικά, υπόθεση ημερών ή το πολύ μίας ή δύο εβδομάδων είναι η κατάληξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας στο ένα ή το άλλο οριστικό αποτέλεσμα. Θέλουμε να πιστεύουμε κι ευχόμαστε να είναι θετικό. Αλλά μέχρι τότε ας πέσουν λίγο οι τόνοι κι ας επικρατήσει ψυχραιμία. Αν μη τι άλλο, θα μειωθεί έτσι και η ένταση που μοιραία προκαλείται όταν οι αλληλοδιαψευδόμενες απόψεις οδηγούν και σε περισσότερο ή λιγότερο επιθετικές αιτιάσεις της μιας πλευράς για την άλλη.

Οποιοι διαπραγματεύονται το μέλλον της χώρας δεν έχουν περιθώρια για επιπολαιότητες.

Δεν είναι ασφαλώς καθοριστικό στοιχείο από το οποίο θα κριθεί η επίτευξη της συμφωνίας με τους εταίρους και δανειστές μας η φορολόγηση ή μη των αναλήψεων από τα ΑΤΜ. Οταν, όμως, ο αρμόδιος για τη διαπραγμάτευση υπουργός εμφανίζεται μέσα σ' ένα δίωρο να πραγματοποιεί στροφή 180 μοιρών και να μετακινείται από την αποδοχή του μέτρου στην απόρριψή του, τότε μόνο κολακευτικές δεν είναι οι εντυπώσεις που εύλογα δημιουργούνται για την επάρκεια της διαπραγματευτικής εκπροσώπησης της χώρας.

Επανειλημμένα έχουν επικριθεί και ο υπουργός Οικονομικών, αλλά και η κυβέρνηση γενικότερα, ότι στο τετράμηνο που έχουν την ευθύνη για τη διεξαγωγή της διαπραγμάτευσης δεν κατάφεραν ν' αντιπαραθέσουν στις αξιώσεις των δανειστών μας σαφείς προτάσεις και συγκεκριμένα μέτρα αντίστοιχων δημοσιονομικών αποδόσεων, έτσι ώστε να κλείσει επιτέλους η αξιολόγηση.

Δυστυχώς ό,τι δεν έγινε σ' αυτούς τους τέσσερις μήνες, εξακολουθεί να μη γίνεται και τώρα, παρ' όλο που τα χρονικά περιθώρια έχουν εξαντληθεί. Και η περίφημη «δημιουργική ασάφεια» έχει λειτουργήσει σαν ένα ολέθριο μπούμερανγκ, αφού όχι μόνο σε συγκλίσεις δεν συνέβαλε αλλά ακόμη και το αναγκαίο κλίμα εμπιστοσύνης με τους εταίρους μας υπονόμευσε.

Είμαστε στο παρά πέντε της συμφωνίας, όπως ο ίδιος ο πρωθυπουργός υποστηρίζει. Οφείλουμε, κατά συνέπεια, να πάρουμε τις αποφάσεις μας για τις υποχωρήσεις που θα κάνουμε ή δεν θα κάνουμε. Αλλά όποιες κι αν είναι οι αποφάσεις αυτές, θα πρέπει να διακρίνονται από σοβαρότητα και υπευθυνότητα και όχι να γνωστοποιούμε κάτι που ύστερα από δύο ώρες θα σπεύσουμε ν' ανακαλέσουμε επειδή μεσολάβησαν αντιδράσεις ή κρίθηκε ότι το πολιτικό κόστος θα είναι δυσβάστακτο. Οποιοι διαπραγματεύονται το μέλλον της χώρας δεν έχουν περιθώρια για επιπολαιότητες.