Αντί για την «αξιοπρέπεια του λαού», ας επιδιώξει την αξιοπρέπεια της χώρας.

Αυτό ακριβώς ήταν και το νόημα των «παλλαϊκών» συγκεντρώσεων. «Ούτε βήμα πίσω», «100% διαγραφή χρέους», «Δεν? μασάμε» εις άπταιστη? Αγγλική έγραφαν τα πλακάτ. Δεν είχαν σκοπό να στηρίξουν την κυβέρνηση σε έναν λογικό συμβιβασμό, αλλά να τη δεσμεύσουν εμποδίζοντας τον όποιο συμβιβασμό. Με τη σημερινή λογική της κυβέρνησης, οι συγκεντρώσεις δεν κατάφεραν πολλά. Από την άλλη, ακούμε ότι επειδή η κυβέρνηση έκανε «στροφή στον ρεαλισμό» και έστειλε τον κατάλογο με τις «παραχωρήσεις», πρέπει να «χειροκροτήσουμε». Θυμίζω ότι η κυβέρνηση εκλέχθηκε με τελείως διαφορετική ατζέντα και τώρα απλώς δέχτηκε ό,τι θα δεχόταν το Ποτάμι, ακόμη και η πρώην συγκυβέρνηση. Πώς να χειροκροτήσω κάτι που ήδη κόστισε στη χώρα μερικά δισ., έφερε πολύ άγχος σε πολλούς, έβαλε σε κίνδυνο διεθνείς συμμαχίες και εκχυδάισε τον δημόσιο διάλογο με αναλήθειες, απειλές και απλές ονειρώξεις. Αντίθετα θα άξιζε να στηρίξει κανείς την κυβέρνηση, παρά την καταφανή εξαπάτηση, αν την? αξιοποιούσε σωστά. Κανείς δεν την υποχρεώνει να επιμείνει σε πράγματα που δεν πρέπει να γίνονται, αλλά μπορεί να επιμείνει σε πράγματα που δεν? λέγονται. Κανείς δεν θα την κατακρίνει αν στενοχωρήσει τους κρατικοδίαιτους γυμνοσάλιαγκες, που συνωστίζονται στα υπουργεία για τις θέσεις στα νοσοκομεία και τα σχολεία, αν καθιερώσει αδιάβλητους διαγωνισμούς για τις 5.000 θέσεις στελεχών που προφανώς δεν διαθέτει. Κανείς δεν την υποχρεώνει να ακυρώσει συμφέρουσες διεθνείς συμβάσεις ή διαγωνισμούς σε εξέλιξη απλώς επειδή κομματικά στελέχη έχουν «άλλες» βλέψεις ή και ιδεοληψίες.

Με άλλα λόγια, αντί για την «αξιοπρέπεια του λαού», ας επιδιώξει την αξιοπρέπεια της χώρας. Μία αξιοπρεπής χώρα παράγει και δεν δανείζεται, φορολογεί δίκαια, δεν ταλαιπωρεί και δεν εξαπατά τους πολίτες της. Ενας λαός μπαταχτσής δεν είναι αξιοπρεπής και δεν είναι ασφαλής. Η κυβέρνηση πρέπει να διαπλάθει υπεύθυνους και αξιοπρεπείς πολίτες, όχι ανεύθυνους και αγράμματους χειροκροτητές.

Το δίλημμα του κ. Τσίπρα

Η ταχεία ωρίμανση υπό το βάρος της ανάγκης, ύστερα από ένα περιττό και ανούσιο σόου μερικών εβδομάδων ανά την Ευρώπη, φαίνεται πως έχει δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα στην κυβέρνηση από όσα θεώρησε ότι θα της έλυνε. Η δήθεν σκληρή γραμμή έλιωσε (ευτυχώς για τη χώρα) μετά την ξεκάθαρη προειδοποίηση του Μάριο Ντράγκι της ΕΚΤ ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία ξεχάστε τις τράπεζες. Λέγεται μάλιστα ότι ο Ιταλός «στόλισε» και με αρκετά κοσμητικά επίθετα τον κ. Γιάνη Βαρουφάκη για τις δηλώσεις του περί χρεοκοπημένης χώρας, καθώς, όπως του εξήγησε, αυτό του δένει τα χέρια, όπως και στο ΔΝΤ, για να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν την Ελλάδα.

Επειτα από όλα αυτά φτάσαμε στη σκληρή μεν, αλλά απαραίτητη καταρχήν συμφωνία, για να μην πέσει η χώρα στα βράχια. Δυστυχώς, όμως, ούτε και αυτή την ύστατη ώρα η κυβέρνηση δεν είπε την αλήθεια, έστω ρίχνοντας τα βάρη στους προηγούμενους. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο επιμένει στο ψέμα και στους ευφημισμούς, προκαλώντας γέλια και αντιδράσεις.

Με τον λαϊκισμό που είχαν συνηθίσει τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ σε όλη την προεκλογική περίοδο και πριν από αυτήν τώρα δεν ξέρουν τι να κάνουν και ορισμένοι εξεγείρονται θεωρώντας ότι η ηγεσία τούς δουλεύει κανονικά. Δεν είναι δυνατόν να έχουν υπογράψει ένα κανονικό Μνημόνιο και να κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν, ενώ το περιβόητο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης έκανε φτερά. Οσα λέγονται από τον κ. Μανώλη Γλέζο έως τον κ. Κ. Λαπαβίτσα και σειρά άλλων στελεχών τις τρεις τελευταίες ημέρες απηχούν εν πολλοίς τις διαθέσεις μιας σημαντικής μερίδας βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ. Ολοι αυτοί είχαν εκπαιδευθεί σε έναν κόσμο ψευδαισθήσεων, αδιαφορώντας για τις συνέπειες μιας ακόμη τυφλής σύγκρουσης. Ορισμένοι το έχουν πει μάλιστα σε χρόνο ανύποπτο ότι το νόμισμα δεν είναι φετίχ, ενώ άλλοι τάσσονται ανοικτά και ξεκάθαρα υπέρ της επιστροφής σε ένα εθνικό νόμισμα. Η αντίληψη αυτή μπορεί να είναι καταστροφική, αλλά είναι ξεκάθαρη και δεν επιδέχεται παρερμηνείες.

Τώρα το δίλημμα είναι στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος απέφυγε τις εσωκομματικές συγκρούσεις και την ομογενοποίηση του κόμματός του όσο ήταν στην αντιπολίτευση και τώρα ήρθε η δύσκολη ώρα που πρέπει να διαλέξει με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει.

Όταν τελειώσει η μεγάλη μάχη με τους εταίρους και δανειστές, θα ξεσπάσει διαμάχη εντός της κυβέρνησης.

Ο προεκλογικός αγώνας του ΣΥΡΙΖΑ και οι πρώτες εξαγγελίες και κινήσεις της νέας κυβέρνησης αποκάλυπταν μια σύγχυση, με εύλογη διάθεση να βελτιωθούν αμέσως οι συνθήκες ζωής των πολιτών αλλά και με έντονη ροπή προς επιστροφή στα χρόνια της απατηλής αφθονίας και σε πρακτικές που οδήγησαν στην κρίση και τη λιτότητα. Από την άλλη, λόγω της αποτυχίας των προηγούμενων κυβερνήσεων να αποτρέψουν την κρίση (και το κόστος που επωμίστηκαν μετά), ο ΣΥΡΙΖΑ έχει προίκα την αξιοπιστία του κόμματος που δεν έχει κυβερνήσει –και αυτό ίσως του δώσει το σθένος να μη μείνει στις υποσχέσεις και να καταπιαστεί με όσα έχει ανάγκη η χώρα: την οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη, τη δικαιοσύνη, την εξασφάλιση καλής παιδείας, δημόσιας υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και την καταπολέμηση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής. Είναι σίγουρο ότι η πλειοψηφία του λαού τα θέλει αυτά. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, μπορεί να πετύχει και πράγματα στο κοινωνικό επίπεδο, για τα οποία μαχόταν τα χρόνια που εκπροσωπούσε μόλις το 4% των ψηφοφόρων: εκπροσωπεί ένα πνεύμα κοινωνικού φιλελευθερισμού, που θα το καθιστούσε το κατεξοχήν «ευρωπαϊκό» κόμμα, εάν δεν σκόνταφτε συνεχώς σε δογματισμούς και σε δημαγωγία.

Η κρίση έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ από το περιθώριο στην εξουσία. Κι ενώ η ραγδαία άνοδος καταγράφηκε στις εκλογές του 2012, το κόμμα και η ηγεσία του δεν προετοιμάστηκαν επαρκώς για να κυβερνήσουν. (Πράγμα που είδαμε και σε προηγούμενες κυβερνήσεις, με ελάχιστες εξαιρέσεις). Φυσικό είναι σχεδόν όλα τα μέλη της νέας κυβέρνησης να βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας για πρώτη φορά. Αλλά αυτό δεν δικαιολογεί το γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν δείχνει την αναγκαία συνοχή, για να πείσει για την πορεία της. Οι διαφορές μεταξύ συνιστωσών δεν εξομαλύνθηκαν μέσω μιας σύνθεσης, αλλά συνεχίζουν να εκπροσωπούνται στην κυβέρνηση μέσω διαφόρων υπουργών – κάποιοι εκ των οποίων ανακοίνωσαν πολιτικές αντίθετες όχι μόνον με τις επιταγές των δανειστών αλλά ενίοτε και με ευρωπαϊκούς κανόνες. Συνεπώς, είναι πιθανόν ότι, όταν τελειώσει η μεγάλη μάχη με τους εταίρους και δανειστές, θα ξεσπάσει διαμάχη εντός της κυβέρνησης, με κάθε πτέρυγα να απαιτεί την επιβολή της δικής της θέσης.

Πλατείες και Βρυξέλλες

Κοντά στις πολλές και σοβαρές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση στη διαχείριση των σχέσεών μας με τους εταίρους και δανειστές μας, καθοριστικός είναι ο ρόλος της έλλειψης μιας σοβαρής, συγκροτημένης και μεθοδικής προεργασίας. Που πολύ απλά σημαίνει να γνωρίζει ο καθένας στην κυβέρνηση τι κάνει, γιατί το κάνει και πώς το κάνει.
Δεν είναι μόνο ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών που διαχειρίζονται το πρόβλημα. Είναι και πολλοί άλλοι, των οποίων οι πράξεις, οι αποφάσεις ή και οι απλές παρεμβάσεις επηρεάζουν σοβαρά τις εξελίξεις. Ολα αυτά θα έπρεπε να είχαν προεκτιμηθεί και ανάλογα να είχε σχεδιαστεί τι κάνει ή δεν κάνει ή με ποιο τρόπο το κάνει ο κάθε άμεσα ή έμμεσα εμπλεκόμενος με το πρόβλημα και τη διαχείρισή του.
Αλλά ο σχεδιασμός -αν υπήρξε- αποδείχθηκε επιεικώς ερασιτεχνικός. Κι αυτό ξεκινά από τον πρωθυπουργό και τους επιτελείς του, επεκτείνεται στον υπουργό Οικονομικών και καταλήγει σε πολλά από τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου. Μάλλον εξέλαβαν τη διαπραγματευτική διαδικασία ως ευκαιρία εκτόνωσης των συναισθημάτων που τους προκάλεσε η μεγάλη, όντως, εκλογική επιτυχία τους. Αλλά το αποτέλεσμα της 25ης Ιανουαρίου τους εξασφάλισε το δικαίωμα διακυβέρνησης της Ελλάδας και μόνο της Ελλάδας και όχι της Ευρωζώνης ή της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Σε πρωθυπουργικό επίπεδο χάθηκε το μέτρο. Η υπεραισιοδοξία και η αυταρέσκεια ήταν τα κύρια γνωρίσματα των δηλώσεων τόσο του ίδιου του πρωθυπουργού όσο και του επιτελείου του. Και η άποψη ότι οι εταίροι οφείλουν να σεβαστούν τη βούληση του ελληνικού λαού θα διεκδικούσε άνετα «νόμπελ αφέλειας», αν υπήρχε. Το μόνο που οφείλουν να σέβονται οι κυβερνήσεις είναι η βούληση του δικού τους εκλογικού σώματος και η τήρηση των θεσμών και των κανόνων της ΕΕ και της Ευρωζώνης.
Ο υπουργός Οικονομικών είναι πλέον προφανές ότι κάπου παρεξήγησε τον ρόλο του και παράλληλα δεν φρόντισε να ενημερωθεί και για τις υποχρεώσεις του. Ούτε πασαρέλα ούτε πανεπιστημιακό αμφιθέατρο είναι το Eurogroup. Και πολλοί από τους υπουργούς επιδόθηκαν σε μια ακατάσχετη φλυαρία για όσα θα έκαναν μέσα στις επόμενες μέρες, αδιαφορώντας για το γεγονός ότι η κυβέρνηση έμπαινε σε μια διαπραγμάτευση όπου η αποφυγή των μονομερών ενεργειών αποτελούσε απαράβατη υποχρέωση. Αναπόφευκτες συνέπειες όταν το βλέμμα είναι στραμμένο περισσότερο στις πλατείες παρά στις Βρυξέλλες.

Οι ευθύνες του πολιτικού κόσμου θα είναι τότε ακόμη μεγαλύτερες και θα χρειαστεί να πει αλήθειες.

Ο σχολιασμός της επικαιρότητας γίνεται δυσκολότερος, καθώς τα γεγονότα εξελίσσονται σε «πραγματικό χρόνο». Καταστάσεις που χρειάζονταν εβδομάδες για να γίνουν κατανοητές, αλλάζουν σε μέρες ή και ώρες. Θεμελιώδη μεγέθη όπως το δημόσιο χρέος από επονείδιστο και μη βιώσιμο, ξαφνικά γίνεται βιώσιμο. Η δανειακή σύμβαση αντί να καταργηθεί με έναν νόμο, παρατείνεται και μάλιστα χωρίς εκπτώσεις. Το Μνημόνιο παραμένει, αλλά η τήρησή του γίνεται πολύ πιο δύσκολη.

Σε σχέση με τις 25 Ιανουαρίου, η ζημιά έγινε, αλλά η αντοχή μας δεν είναι η ίδια. Τα ταμεία είναι άδεια και οι τράπεζες στεγνές. Το χειρότερο, η ελπίδα της πολιτικής αλλαγής δεν υπάρχει πλέον. Το «χαρτί» το παίξαμε, αλλά μάλλον δεν βγαίνει. Η μεταστροφή πάντα αρχίζει με την αμφιβολία. Η «εκλογή» Προέδρου ως ακραία τυχοδιωκτική πολιτική σκοπιμότητα δεν δείχνει στιβαρή κυβέρνηση. Τα πρώτα νομοθετικά μέτρα, όπως οι 100 δόσεις με «χάρισμα» χρεών δεν πείθει, αφού πολλοί νιώθουν «ηλίθιοι». Η προσαρμογή είναι αναγκαστικά ραγδαία και εκθέτει όσους σκόπιμα ή λόγω άγνοιας και ιδεοληψίας αγνοούσαν ή παραποιούσαν την πραγματικότητα.

Οταν ο «κόσμος» συνειδητοποιήσει τι έχασε στις 25 μέρες από τις εκλογές και πόσα κινδυνεύει να χάσει ακόμη, η αντίδραση θα πάρει ιστορικές διαστάσεις. Ο λαός μας είναι συναισθηματικός, συχνά περισσότερο από όσο πρέπει. Η προδομένη ελπίδα οδηγεί σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Η συγνώμη θα είναι δύσκολη και αντίστροφα ανάλογη με τον θυμό που θα προκαλέσουν οι ανεκπλήρωτες υποσχέσεις. Οι ευθύνες του πολιτικού κόσμου θα είναι τότε ακόμη μεγαλύτερες και θα χρειαστεί να πει αλήθειες. Η εξάρτηση από την «καλοσύνη των άλλων» αυξάνει με κάθε άστοχη ενέργεια ή κουβέντα. Ας αποφασίσουν, λοιπόν, και μαζί τους και εμείς. Είναι οι Ευρωπαίοι φίλοι ή εχθροί; Είναι εταίροι δανειστές ή λύκοι που μας πίνουν το αίμα;

Είναι το Μνημόνιο κάτι που επεβλήθη δόλια από ξένους κατακτητές και ντόπιους προδότες ή αναγκαία συνθήκη για την εξασφάλιση του ευρωπαϊκού μέλλοντος που όλοι λέμε ότι θέλουμε; Θα αφήσουμε τον περήφανο ανεξάρτητο υπουργό Αμυνας να το «κάνει Κούγκι» ή θα δώσουμε στα παιδιά μας την ελπίδα για καλύτερο μέλλον;

Η «ενηλικίωση» της κοινωνίας γίνεται με δραματικούς όρους. Το μέλλον θα είναι ευρωπαϊκό ή δεν θα υπάρξει. Ο Σαμψών διάλεξε να πεθάνει «με τους αλλόφυλους», αλλά δεν ξέρω τι έγινε μετά. Εμείς διεκδικούμε ευρωπαϊκό μέλλον για εμάς και τα παιδιά μας.

Κυβέρνηση είστε

Οτι είναι νέοι κι άμαθοι το καταλαβαίνω. Και ότι, καλώς ή κακώς, συνήθισαν στις αντιπολιτευτικές υπερβολές και στις ανέξοδες μεγαλοστομίες κι αυτό το καταλαβαίνω. Αλλά εδώ και είκοσι μέρες είναι κυβέρνηση. Και τα όσα λένε οι κυβερνώντες έχουν άλλη βαρύτητα απ' όσα εκστομίζουν οι ομάδες διαμαρτυρίας και οι λαϊκιστές ηγέτες τους.

Χρόνια τώρα διασκεδάζω, για παράδειγμα, με όσα «αποκαλύπτει», «ανακαλύπτει» ή «εφευρίσκει» ο Π. Καμμένος. Και το ίδιο θα έκανα και με τις τελευταίες του φραστικές επιδόσεις αν δεν συνέβαινε να τις έχει κάνει με την ιδιότητα του υπουργού Aμυνας. Αυτονόητα γελοία είναι η απειλή προς την Ευρώπη ενός λαϊκιστή αρχηγού κόμματος της τάξης του 5% πως «θα το κάνουμε Κούγκι αν δεν πάρουμε ό,τι ζητάμε», αλλά δυστυχώς σοβαρότατη είναι όταν βγαίνει από τα χείλη του υπουργού Aμυνας.

Oπως επίσης της πλάκας είναι η πρόταση από τον φωνακλά αρχηγό μιας ασήμαντης μειοψηφίας προς τους Κυπρίους ν' αγοράσουν πολεμικά αεροπλάνα και να τα παρκάρουν στην Ελλάδα, αλλά η ίδια πρόταση από τα χείλη του υπουργού Αμυνας υποχρεώνει τον κάθε στοιχειωδώς σκεπτόμενο πολίτη να χάνει τον ύπνο του.

Κι εδώ είναι που διερωτώμαι τι κάνει ο άνθρωπος που καλώς ή κακώς έχει αναλάβει να φέρει σε πέρας μια αποστολή η οποία θα καθορίσει για δεκαετίες το μέλλον του τόπου. Αν μη τι άλλο θα έπρεπε να έχει αντιληφθεί μερικά αυτονόητα πράγματα. Πως άλλο η σοβαρή διαπραγμάτευση και άλλο ο ψευτοτσαμπουκάς και η τρέλα. Και, το κυριότερο, ότι σ' αυτόν εμπιστεύτηκε τις τύχες του το 36,5% του ελληνικού λαού και σε κανέναν άλλον. Ούτε στον Βαρουφάκη που νόμισε ότι το Eurogroup είναι το αμφιθέατρό του, ούτε στον Σακελλαρίδη που βάλθηκε να διδάξει στον Σόιμπλε πώς γίνονται οι διαπραγματεύσεις, ούτε στον Καμμένο που την έχει δει μπουρλοτιέρης κι επαναστάτης.

Και κάτι ακόμη, κ. πρόεδρε. Καλές είναι οι πλατείες και οι λαοσυνάξεις, αλλά καλό είναι να θυμάστε ότι το «ωσαννά» από το «σταύρωσον αυτόν» απέχει μερικά μόνο εικοσιτετράωρα.

Δεν χρειάζονται ιδιαίτερα χαρίσματα για να καταλάβει κανείς ότι η χώρα βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού .

Δεν χρειάζονται ιδιαίτερα χαρίσματα για να καταλάβει κανείς ότι η χώρα βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού εξαιτίας της ραγδαίας επιδείνωσης των σχέσεών της με τους δανειστές της, ιδιαίτερα τους Ευρωπαίους εταίρους εξ αυτών. Ούτε όμως απαιτούνταν προφητικές ιδιότητες για να προβλέψει κανείς ότι τα πράγματα θα έφθαναν σε οριακό σημείο. Εδώ, δηλαδή, που είναι σήμερα, στα πρόθυρα της ρήξης με την Ευρώπη, αν δεν έχει ήδη συντελεστεί, μετά τη χθεσινή ομιλία του πρωθυπουργού προς την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ. Οι εξελίξεις είναι και αυτές προβλέψιμες στο οικονομικό πεδίο, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, όπως πιθανώς και η κατάληξη. Είναι εντελώς προφανές ότι η χώρα μπαίνει σε περίοδο οικονομικής και νομισματικής αστάθειας, πολύ μεγαλύτερης από αυτήν που βίωνε έως τώρα, στο πλαίσιο της διακήρυξης «ούτε βιαζόμαστε ούτε συμβιβαζόμαστε».

Η χθεσινή ομιλία του Αλ. Τσίπρα μπορεί να χαρακτηριστεί καθοριστική για τη συνέχεια. Το ερώτημα είναι αν αποτελεί προϊόν της μετωπικής σύγκρουσης με την Ευρώπη, όπως αυτή εξελίχθηκε μετά τις πρόσφατες εκλογές και τον σχηματισμό της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ, ή αν πρόκειται για έναν ακόμη σταθμό, ίσως τον τελικό, μιας συγκεκριμένης πορείας που ήταν οριοθετημένη από χρόνια. Από τότε που ο ΣΥΡΙΖΑ γιγαντώθηκε και έγινε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αν και όσοι παρακολουθούν τα βασικά κείμενα του κόμματος επιμένουν ότι ο στόχος της αλλαγής της Ευρώπης σε πρώτη φάση και του κόσμου σε επόμενη υπήρχε πάντα. Γι’ αυτό και ο Αλ. Τσίπρας εμφανίζεται συνεχώς ως εκπρόσωπος των λαών της Ευρώπης...

Με την εμπειρία της συμπεριφοράς της νέας κυβέρνησης κατά τις πρώτες εβδομάδες της θητείας της, η μία ερμηνεία είναι ότι ο Αλ. Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ στο σύνολό του πάντα επιζητούσαν τη σύγκρουση με την Ευρώπη, έτσι όπως την ξέρουμε σήμερα. Οι διαβεβαιώσεις περί σεβασμού των ευρωπαϊκών θεσμών, περί βούλησης για παραμονή στην Ευρώπη δεν ήταν τίποτα περισσότερο από κάλυμμα των σχεδίων για απομάκρυνση της χώρας τουλάχιστον από την Ευρωζώνη. Εξ ου και οι αναφορές στην Ευρώπη και σχεδόν ποτέ στην Ευρωζώνη, καθώς πραγματικός στόχος ήταν η επιστροφή στη δραχμή με την πεποίθηση ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να προκόψει στο πλαίσιο του ευρώ. Φυσικά, κάτι τέτοιο έπρεπε να παρουσιαστεί στην ελληνική κοινή γνώμη ως απόφαση των «κακών» εταίρων και ειδικά των Γερμανών, όπως ήδη γίνεται. Η μεθόδευση, πάντως, είχε ξεκινήσει από πιο πριν για να δημιουργηθεί το κατάλληλο κλίμα στο εσωτερικό της χώρας.