Ο πολιτικός υπόσχεται ως Μεσσίας κι ο πολίτης ευφραίνεται ως πιστός.

Όλη αυτή η διά μαγείας μέσω των λόγων – και ποτέ των έργων – άσκηση της πολιτικής αναδεικνύει σε όλη της τη μεγαλοπρέπεια τη φαντασιωτική μας σχέση με την εξουσία. Το εθνικό μας αφήγημα είναι το παραμύθι για ένα καλύτερο αύριο που δεν έρχεται ποτέ, γι’ αυτό και κρατά τη γοητεία του, διατηρεί το ενδιαφέρον αμείωτο και μέσα από αυτή τη διαδικασία, που χρωστά πολλά στην τέχνη του θεάτρου και ευρύτερα της παράστασης, αποκτούμε μια μεταφυσική σχέση με την πραγματικότητα...

Εκεί οφείλεται και η διαχρονικά ακλόνητη και βαθύτατα πολιτισμική σχέση, που σχεδόν υπερβαίνει και τις ιδεολογικές προσκολλήσεις, πολίτη και πολιτικού. Ο πολιτικός υπόσχεται ως Μεσσίας κι ο πολίτης ευφραίνεται ως πιστός. Πρόκειται για μια ευλαβή, σχεδόν ιερατική σχέση της πολιτείας μας με τον πολίτη. Η δραματουργία του ψέματος, η ένταση, η εφευρετικότητα, η ευστροφία και η τόλμη κάνουν την υπόσχεση συναρπαστική υπόθεση, σαν μια «μη πραγματικότητα» μέσα στην πραγματικότητα, που υπερβαίνει και το πρόβλημα και τη λύση – τη μιζέρια της αλήθειας!

Η ελπίδα σερβίρεται τελετουργικά μέσα από ένα τυπικό αντάξιο του μεγέθους της. Αυτός που περιμένει την αναγέννηση έχει υπομονή, γίνεται συμμέτοχός της, ένας οραματιστής που θα συμβάλει στη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου, στο εγγύς ή στο απώτερο μέλλον δεν έχει σημασία, μια και το μίζερο σήμερα ανανεώνεται μέσα από ένα ονειρώδες αύριο. Η υπόσχεση μας κρατά ζωντανούς, μας κρατά εν εγρηγόρσει, μας εμπνέει.

Είμαστε μια χώρα ψεμάτων, που οικοδομήθηκε από φτηνά υλικά μεγαλοϊδεατισμού, μια χώρα δίχως ταυτότητα, μια χώρα δίχως οργανική σχέση με το παρελθόν της, μια χώρα που εισάγει τον πολιτισμό της, μια χώρα που αναζητεί φιλέλληνες και όχι Έλληνες.

Χάνουμε τα πάντα και πάνω απ’ όλα τη δυνατότητά μας να έρθουμε με τα λογικά μας .

Όλα αυτά τα χρόνια της επώδυνης κρίσης, μαζί με τις οικονομικές μας αντοχές, δοκιμάζονται – εξίσου σκληρά – οι αξίες μας και το πολιτικό μας ένστικτο. Όλα αυτά τα χρόνια χάνουμε χρήματα, περιουσίες, εργασίες, μισθούς, αξιοπρέπεια, λογική. Χάνουμε τα πάντα και πάνω απ’ όλα τη δυνατότητά μας να έρθουμε με τα λογικά μας αντιμέτωποι με αυτό που μας έγινε – έξω από τις καθοδηγούμενες ιδεολογικές σκοπιμότητες.

Πριν από όλα, δεν μπορέσαμε να απαντήσουμε ακόμα σε απλά και θεμελιώδη ερωτήματα. Οι πολίτες είναι αμέτοχοι της ζωής τους, είναι αμέτοχοι των πολιτικών ευθυνών τους, είναι αμέτοχοι των όσων συμβαίνουν εν γένει γύρω τους; Είναι άβουλα υποκείμενα της ιστορίας, όπως ένα σκουριασμένο τενεκεδάκι στο έλεος της τρικυμίας; Πόσο πολύ μας υποτιμούν όλοι αυτοί που υπερασπίζονται τα δίκαιά μας, όλοι αυτοί που δεν μας αφήνουν να κοιτάξουμε λίγο ευρύτερα τις ευθύνες μας – όχι για να στήσουμε Γουδιά και ειδικά δικαστήρια, αλλά για να δώσουμε μια λύση στα προβλήματά μας δημιουργικά συμμετέχοντας.

Κάποιοι, ωστόσο, θέλουν να υποστούμε το βάρος των προβλημάτων που γεννά η κρίση, αλλά όχι να ερευνήσουμε τα αίτια και να συμμετέχουμε στη λύση τους. Κι αυτοί οι κάποιοι είναι όλο το πολιτικό μας σύστημα. Όλα τα κόμματα και τα κομματίδια που συμμετέχουν σε αυτό και διεκδικούν την ψήφο μας, εκμεταλλευόμενα την ανέχειά μας, τα αδιέξοδά μας και κυρίως διαχειριζόμενα την οργή μας για λογαριασμό τους. Έτσι εμφανίζονται όλοι ως εξ ουρανού σωτήρες. Λες και δεν τους γνωρίζουμε, λες και δεν γνωρίζει ως και ο τελευταίος πολίτης αυτής της χώρας πώς φτάσαμε εδώ που φτάσαμε...

Ωστόσο, το κάθε κόμμα σε τραβά από το μανίκι και εκτός από την ψήφο σου, θέλει να διαχειριστεί και τον θυμό σου, να τον στρέψει στον πολιτικό του αντίπαλο και όχι στη λύση. Καθοδηγεί τη σκέψη σου, πώς να διαμαρτυρηθείς, πώς να φοβηθείς, πώς να το εμπιστευτείς τυφλά, πώς να του χαρίσεις την εξουσία που διεκδικεί, πώς να επιβεβαιώσεις τον ρόλο του. Σε στρέφει εναντίον των άλλων και όχι στη δική σου ζωή, τη δική σου διέξοδο, τη δική σου λύση. Αυτή είναι η αλήθεια και όλοι την κατέχουν τόσο καλά ώστε με άνεση να την προδίδουν κατά συρροήν.

Ζητάει και τα... ρέστα

Με τον ρυθμό που τρέχουν οι εξελίξεις την τελευταία πενταετία, ακόμη και μία μέρα συχνά μοιάζει με αιώνα. Ετσι φαίνεται πως σκέφθηκε και ο κ. Γιώργος Παπανδρέου, που ως γνωστόν ήταν ο μοιραίος άνθρωπος για τη χώρα αφού μας οδήγησε σε επτά μήνες στο μνημόνιο και διέλυσε τα πάντα και τώρα ζητάει και τα... ρέστα. Πονηρά σκεπτόμενος αρχικώς επικαλέσθηκε ότι παρέλαβε καμένη γη (ως έναν βαθμό ήταν έτσι) από τον προκάτοχό του Κ. Καραμανλή, ο οποίος να θυμίσουμε ότι από τότε που άφησε την πρωθυπουργία επέλεξε συνειδητά τη σιωπή και του απέδωσε.

Ο Γιώργος όμως δεν το βάζει κάτω, θεωρεί ακόμη πως η πατρίς τού οφείλει, πέραν των όσων ήδη έχει απολαύσει σε όλα τα πεδία. Ακόμη χειρότερα δείχνει να πιστεύει ότι η μνήμη των Ελλήνων είναι ασθενής και αναμένει την αποθέωση διότι δεν μπορεί να εξηγηθεί διαφορετικά το απονενοημένο που έκανε την Παρασκευή. Μόνον στον βαθμό που πίστευε ότι η παλινόρθωση είναι νομοτέλεια για τους γόνους θα δικαιολογούσε την κίνησή του, που μόνον διαλυτικά μπορεί να λειτουργήσει στο ήδη αποδεκατισμένο κόμμα του χάρις στα δικά του έργα και ημέρες.

Επειδή ο ίδιος δεν δείχνει να θυμάται τι συνέβη, καλό θα ήταν κάποιος να τον συνεφέρει μήπως και καταλάβει ότι τη διάλυση του ΠΑΣΟΚ την προκάλεσε εκείνος ως πρωθυπουργός. Αυτός ήταν που έφερε το ΔΝΤ στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και έδεσε τη χώρα πισθάγκωνα, από ανοησία ή σκοπιμότητα δεν έχει πια καμία σημασία. Τη συνεργασία με τη Δεξιά εκείνος την προώθησε και την αποδέχθηκε ως λύση λυτρωτική, για να ξεφύγει από την γκάφα του δημοψηφίσματος, που πήγε να τινάξει στον αέρα τη ζώνη του ευρώ και πρωτίστως να πετάξει τη χώρα έξω από το ενιαίο νόμισμα.

Το πώς λειτούργησε ως αρχηγός είναι γνωστό στους πάντες που έχουν μια κάποια σχέση με το ΠΑΣΟΚ έστω και εξ αποστάσεως. Το ίδιο ισχύει και για τους ακατανόητους πειραματισμούς του στην κυβέρνηση, ειδικά το πρώτο τρίμηνο. Χαρακτηριστικότερο της άγνοιάς του το επεισόδιο με την Α. Μέρκελ και τους άλλους Ευρωπαίους ηγέτες τον Δεκέμβριο του 2009, οπότε και του συνιστούσαν μετριοπαθή και συνετή οικονομική πολιτική και εκείνος απαντούσε ότι δεν συντρέχει κανένας λόγος και πως δεσμεύεται από το προεκλογικό του πρόγραμμα! Τώρα, ύστερα από όλα αυτά, ονειρεύεται επιστροφές σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει. Τι κρίμα.

ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟ να αλλάξουμε μυαλά;

Οι Ελληνες θα μπορούσαν να γίνουν κύριοι της Οικουμένης αν ήσαν ενωμένοι. Και ότι πολύ αργότερα ο πρόγονος της φράου Μέρκελ, καγκελάριος Φον Μπίσμαρκ, θα έλεγε: «Αν οι Ελληνες δεν τρωγόντουσαν μεταξύ τους, θα είχαν κατακτήσει τον κόσμο»! Ο Μέγας Αλέξανδρος ένωσε τους Ελληνες με το ζόρι, αλλά ο απόγονοί του φαγωθήκανε (τουλάχιστον μας άφησαν το μνημείο της Αμφίπολης). Φαγωθήκαμε μετά τον διπλασιασμό της Ελλάδας από τον Βενιζέλο. Φαγωθήκαμε και στην Κατοχή και αμέσως μετά με τους δύο εμφυλίους πολέμους. Φαγωθήκαμε περισσότερες φορές από όσες ενωθήκαμε…

ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ να ’μαστε πάλι καμαρωτοί και τσακωμένοι!.. Με τους κορυφαίους μας να τρώγονται για την έρμη καρέκλα. Με τους ξένους αφέντες να ξύνουν τα νύχια τους ευχόμενοι να διαλυθούμε μια ώρα αρχύτερα... Με τον Νταβούτογλου (που του ετοιμάζουμε δουλοπρεπή υποδοχή) να διεκδικεί το μισό υποθαλάσσιο πλούτο της Κύπρου. Με την τρόικα να μας εξευτελίζει περιμένοντάς τη. Με τους Αλβανούς και τους Σκοπιανούς να παραμονεύουν πότε θα γονατίσουμε. Και με τον βόθρο του σάπιου πολιτικού μας συστήματος να ξεβράσει αρουραίους με μίζες εξοπλιστικών κονδυλίων…

ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟ να αλλάξουμε μυαλά; Μήπως πρέπει να μας πλήξει κάποια εθνική τραγωδία για να συνέλθουμε; Ή μήπως ο καλός θεός της πατρίδας, που πάντα τη σώζει, θα ευλογήσει κάποιους «σαραντάρηδες» της αποδώ και της αποκεί πλευράς να σχηματίσουν, αμέσως μετά τις εκλογές (όχι πάντως τις πρόωρες), δυναμική πλειοψηφία ώστε, συνεργαζόμενοι πατριωτικά, να οδηγήσουν την πατρίδα στον νέο Χρυσόν Αιώνα της; Που πιστεύω ακράδαντα ότι θα ξεκινήσει το 2021, στα 200 χρόνια της ανεξαρτησίας της...

Ο λαός έχει κάνει πρωτοφανείς προσπάθειες να σταθεί στα πόδια του.

Ο πόλεμος νεύρων της τρόικας με την Αθήνα είναι συστατικό της διαπραγμάτευσης από τις πρώτες ημέρες της ελληνικής κρίσης. Αυτό όμως δεν πρέπει να μας καθησυχάσει ότι και αυτή η φορά είναι σαν τις άλλες. Ούτε πρέπει οι άνθρωποι που βρίσκονται στον πυρήνα της τρόικας –αυτοί που παίρνουν τις αποφάσεις– να ξεχνούν και τις δικές τους ευθύνες. Η Ελλάδα βρίσκεται εκεί που βρίσκεται χάρη στις θυσίες του λαού της και τις προσπάθειες της κυβέρνησης, με όλες τις αστοχίες και παραλείψεις της που απεικονίζουν τη βαθιά παθογένεια του πολιτικού μας συστήματος. Με τη στήριξη των εταίρων μας και παρά τα λάθη που έκαναν στο μείγμα πολιτικής που επέλεξαν, διανύσαμε πολύ δρόμο από το 2012. Η Ελλάδα παρέμεινε στην Ευρωζώνη και έχουν αρχίσει τα αμυδρά σημάδια της ανάκαμψης. Αλλά τα έξι χρόνια ύφεσης και οι επιπτώσεις της σκληρής λιτότητας έχουν αφήσει βαθιές πληγές στην οικονομία και στους πολίτες. Δεν είναι ώρα για αυτοματισμούς και εμμονές από την Ευρώπη και το ΔΝΤ. Η κ. Μέρκελ, ο κ. Ντράγκι και η κ. Λαγκάρντ οφείλουν να καταλάβουν ότι το θέμα δεν αφορά μόνο αριθμούς και δόγματα. Αφορά την αντοχή και την τύχη ενός λαού, αφορά την ικανότητα της Ευρώπης να διαχειριστεί μια σοβαρή κρίση. Οταν ένας λαός έχει κάνει πρωτοφανείς προσπάθειες να σταθεί στα πόδια του, κανείς δεν δικαιούται να πειραματίζεται με τα όρια της αντοχής των πολιτών και του πολιτικού συστήματός του.

Τι άλλο υπάρχει στη συνταγή της πολιτικής μας ζωής;

Το αν θα γίνουν εκλογές, το πότε θα γίνουν εκλογές, το ποιος θα είναι Πρόεδρος της Δημοκρατίας και με ποιον τρόπο θα εκλεγεί, όλα αυτά εξαρτώνται από τους λογαριασμούς των θεραπόντων ιατρών οι οποίοι φροντίζουν κυβερνώντες και αντιπολιτευόμενους. Υπάρχουν βέβαια και τα σκάνδαλα, οι αστάθμητοι παράγοντες, επεισόδια ενός πολέμου του οποίου κανείς μας δεν γνωρίζει ποιοι αντίπαλοι κρύβονται στα χαρακώματα. Ομως τα σκάνδαλα μοιάζουν με την ελονοσία. Περνούν περιόδους έξαρσης, μιντιακού πυρετού, από το βράδυ ώς το πρωί μιλάμε γι’ αυτό, και ύστερα από λίγους μήνες το έχουμε ξεχάσει. Τι άλλο υπάρχει στη συνταγή της πολιτικής μας ζωής; Σκληρές διαπραγματεύσεις με την τρόικα, κι αυτές εν είδει ελονοσίας ξεσπούν κάθε φορά που πρόκειται να έρθουν οι «εκπρόσωποι των δανειστών» για να ξεχαστούν λίγο μετά. Ισως και κάποια εθνικά θέματα, κάπου στο βάθος του πίνακα, τα οποία κανένας δεν έχει τη διάθεση να αγγίξει, επειδή καίνε, κανείς όμως δεν τολμάει να παραδεχθεί πως δεν θέλει να τα αγγίξει επειδή είναι εθνικά.

Υπάρχει και η οικονομία, ω, ναι, η περίφημη οικονομία, η αρχή και το τέλος του πολιτισμού μας, το χρέος, τα επιτόκια δανεισμού, η ενέργεια και η ανάπτυξη που δεν έρχεται. Οι μεν λένε πως μας φτώχυναν για να μας εκμεταλλεύονται καλύτερα, αλλά δεν τους βλέπουμε και πολύ πρόθυμους τους εκμεταλλευτές που υποτίθεται θα επενδύσουν, οι δε λένε το «φτωχύναμε», «μαζευτήκαμε» – και πάλι όμως, αν και η λέξη αλλάζει, οι επενδυτές εξακολουθούν να απέχουν. Και η ανεργία υποχωρεί κατά μισή εκατοστιαία μονάδα και η κοινωνική πολιτική αρχίζει να διαφαίνεται κάπου στο βάθος και όταν λέμε παιδεία, εννοούμε παιδεία. Μα δεν μπορεί, κάποιος άνθρωπος θα υπάρχει που να ενδιαφέρεται πραγματικά για την παιδεία, για την ανεργία, για τα εθνικά θέματα, κι ας πάσχει ο ίδιος από τον πυρετό της επιβίωσης. Διότι αναρωτιέσαι, με τέτοια πολιτική τι θέλουν να γίνουν πολιτικοί οι πολιτικοί; Θα μου πείτε η εξουσία είναι διεγερτικό.

Πόσο ακόμη θα αντέξουμε .

Πόσο ακόμη θα αντέξουμε εμείς οι ίδιοι να μιλάμε για χρέος, για επιτόκια δανεισμού, για δωσίλογους, προδότες και λοιπά ζαρζαβατικά της καθημερινότητάς μας; Οι συζητήσεις αυτές έχουν γίνει κάτι σαν επαγγελματική διαστροφή. Επάγγελμα Ελλην; Ναι, αυτός που είναι ικανός να μετατρέψει μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη, όπως αυτή της Αμφίπολης, σε καβγά καφενείου μεταξύ αρχαιολόγων και σεισμολόγων – έχουμε φτάσει να τους μπερδεύουμε, τόσο γρήγορα που εναλλάσσονται στην τηλεόραση. Και αν ακόμη δεν έχουμε καταφέρει να βγούμε μέσα από τον βάλτο που μας έριξαν τα επιτόκια δανεισμού από το 2009 είναι γιατί δεν φτιάξαμε τίποτε στην κοινή μας ζωή που θα μας έδινε τη δύναμη να βγούμε.  Φτιάξαμε καφετέριες, όσο μπορείς πιο άφθονες καφετέριες, για να μπορούμε να συζητάμε με όλη μας την άνεση την κρίση. Και αν δεν δείξεις τους θεούς χαλκομανία τι θα δείξεις;

Ηταν κάποτε ένας Ελληνας που δεν ήταν Ελληνας και τον έλεγαν Ζορμπά. Αυτός δεν γεννήθηκε με κρατική επιχορήγηση. Τον έπλασε ένας συγγραφέας, ο Καζαντζάκης, και τον έκανε παγκοσμίως γνωστό ένας σκηνοθέτης, ο Κακογιάννης. Οι Ελληνες βάπτισαν τις ταβέρνες τους στα πιο μακρινά μέρη της οικουμένης και η μορφή του προγραμμάτισε την τουριστική πολιτική της χώρας τους. Ηταν τότε που το «επάγγελμα Ελλην» συνεπαγόταν έναν ολόκληρο τρόπο ζωής. Ηταν τότε που η Ελλάδα ενδιέφερε τους Ελληνες, συνηθισμένους να κακοποιούν ό,τι αγαπούν. Ο Ζορμπάς ανήκει σε μιαν άλλη εποχή, και δεν έχει κανένα νόημα να τον νεκραναστήσουμε. Ομως δεν βρήκαμε τίποτε για να τον αντικαταστήσουμε. Και το επαναλαμβάνω: πρώτα εμείς πρέπει να ξαναζωντανέψουμε το ενδιαφέρον μας για τον τόπο πριν πείσουμε τους άλλους. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να πλήττει τους Ελληνες όσο τη δημόσια ζωή μονοπωλούν τα ακυρωμένα πρότυπα της πολιτικής μας ζωής.