Το έλλειμμα της "συνολικής λύσης"

Ολο και περισσότερο γίνεται φανερό ότι η αντιμετώπιση της κρίσης και η έξοδος της χώρας από τον οικονομικό φαύλο κύκλο που βρίσκεται απαιτεί μια συνολικότερη λύση. Διαφορετικά ισχύει ο «κανόνας της υπονόμευσης» και ακύρωσης μέσω αντιφατικών κινήσεων του ενός από το άλλο! Πρόσφατο παράδειγμα τα στρες τεστ των τραπεζών. Αφού είχε προεξοφληθεί το «καλό νέο» πριν ανακοινωθεί με άνοδο των μετοχών, μετά την ανακοίνωση άρχισε πάλι η πτώση...

Δεν είναι μη συνηθισμένο χρηματιστηριακό «παιχνίδι». Κάθε άλλο. Αλλά στη δική μας περίπτωση συνδέεται και με άλλα πράγματα. Οπως η καθόλου καλή κατάσταση της πραγματικής οικονομίας. Η έλλειψη επενδύσεων, ο αποπληθωρισμός, το «εκκρεμές» της αξιολόγησης, το «αίνιγμα» της αντιμετώπισης του χρέους, η έλλειψη σαφούς περιγραφής της «επόμενης ημέρας» κ.λπ.

Οσο αυτά δεν παίρνουν μια πιο καθαρή μορφή -παρά τις επιμέρους καλές ειδήσεις, ακόμα κι όταν διατυπώνονται με υπερβολικό τρόπο- τίποτα δεν σταθεροποιείται. Ούτε βέβαια το πολιτικό σύστημα. Ο «πολιτικός κίνδυνος» είναι ένα από τα στοιχεία του συνολικού προβλήματος (με μικρότερη πάντως αξιολόγηση στην Ευρώπη απ' ό,τι στο... εσωτερικό της χώρας).

Ολα αυτά δημιουργούν ένα περιβάλλον αντιφατικών πρωτοβουλιών που αυτοαναιρούνται. Οι διορθώσεις λ.χ. του ΕΝΦΙΑ δεν αρκούν. Το ίδιο και οι «δόσεις» στις οφειλές. Ενώ τα «κόκκινα δάνεια» είναι μια διαρκής απειλή για τις τράπεζες. Ενώ η ύπαρξη ρευστότητας στην πραγματική οικονομία εξακολουθεί να είναι ακόμα ανεκπλήρωτη ευχή.

Αυτά βέβαια μπορεί να πάρουν άλλη «μορφή» εάν σταθεροποιηθεί το γενικότερο πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της διευθέτησης του χρέους και του χαρακτήρα της «επόμενης ημέρας». Αλλιώς ρεαλιστικό σενάριο -εδώ που φτάσαμε- δεν υπάρχει. Αλλα λέγονται, άλλα γίνονται. Ενώ λαμβάνονται μέτρα που δεν εντάσσονται σε μια αναπτυξιακή λογική, παρότι εξαγγέλλεται.

Η χώρα κινείται με τις «λογικές» που υποτίθεται ότι έχουν τελειώσει σε ένα «νέο περιβάλλον» που δεν επιβεβαιώνεται! Εάν αυτή η αντίφαση δεν λυθεί γρήγορα, η «ασφυξία», οικονομική και πολιτική, θα ενταθεί καθώς κανένα «μέτρο» δεν αποκτά «πλαίσιο» επιβεβαίωσης...

H αποθέωση του τίποτα

Το δεκαήμερο που πέρασε παρακολουθήσαμε την αποθέωση του τίποτα. Την ώρα που η οικονομία δοκιμαζόταν με τα stress tests και οι λαϊκές γειτονιές πνίγονταν, η παραπολιτική επικαιρότητα έδινε ρέστα. Το έναυσμα έδωσε η μεγάλη κυρία του 2004 με τη δήλωσή της ότι δεν υποστηρίζει το «σύστημα». Δεν προλάβαμε να συνέλθουμε από αυτό το κρίσιμο χτύπημα στην ορθή τάξη του ιδεολογικού μας σύμπαντος και ο ομοϊδεάτης της, πλέον, άλλοτε ειδικευόμενος στον διασυρμό της, τα έβαλε με τον αρχηγό του Ποταμιού, τον οποίο χαρακτήρισε «πιο χαζό και από τον Γιωργάκη».

Χιούμορ με βαθύ νόημα. Τόσο που κοτζάμ Ντοστογιέφσκι εκλήθη να το υπηρετήσει με μια βαθιά παρερμηνεία του έργου του - ο «ηλίθιος» αφορά ως γνωστόν μία από τις πιο ηρωικές φυσιογνωμίες της λογοτεχνίας. Για να αποδειχθεί έτσι για μια ακόμα φορά ότι όποιος κοροϊδεύει τον άλλο κοροϊδεύει τα μούτρα του. Ας μη ζητάμε πολλά βέβαια. Γιατί από τότε που έκλεισε τους λογαριασμούς του με την κυρία (φυσικά με το αζημίωτο, αφού πρώτα του μοίρασε το έργο από την εφημερίδα της), κινδύνευε να μείνει χωρίς θέμα. Κακώς. Η επικαιρότητα βρίθει θεμάτων. Οπως εκείνος ο πρύτανης, ο οποίος, αφού έκανε καριέρα ως λάβρος πολέμιος των ιδιωτικών πανεπιστημίων, αποφάσισε να περάσει την επιστημονική του άδεια διδάσκοντας σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο της Κύπρου.

Προφανώς για να μελετήσει τον εχθρό από μέσα! Αντί δε να σιωπήσει, δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι «εκεί (στην Κύπρο) τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αναπτύχθηκαν χωρίς να απαξιωθούν τα δημόσια!». Ισως ήθελε να πει ότι εδώ τα απαξιώνουμε χωρίς να χρειαζόμαστε τα ιδιωτικά. Ενας άλλος πρύτανης πάλι αποφάσισε επιτέλους να βάλει μια τάξη και να ελέγχει ποιοι μπαίνουν και ποιοι βγαίνουν στην πρυτανεία. Τι ήταν να το κάνει. Ολα τα αντανακλαστικά της Αριστεράς μπήκαν σε λειτουργία βάζοντας σε δοκιμασία την ψυχική μας υγεία. Το καλύτερο πάντως το είπε ο γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ. Είμαστε κατηγορηματικά κατά των καταστροφών, είπε, όχι όμως με «face control, security και οτιδήποτε άλλο». Διά της προσευχής ίσως;

Την οποία δεν έχει ανάγκη η κ. Δούρου. Διότι ενώ είχε περιέλθει για ακόμα μία φορά σε δεινή θέση με την εγγραφή στον προϋπολογισμό κονδυλίου για την ανάθεση σε ιδιωτική εταιρεία του καθαρισμού των κτιρίων της Περιφέρειας, την έσωσε κατά κυριολεξία μια βροχή ή μάλλον μια καταιγίδα. Μέσα στις φαεινές ιδέες του Μαξίμου, βλέπετε, ήταν και η απόφαση να την αποκλείσουν από τη σύσκεψη για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκάλεσαν οι πλημμύρες, ενώ προσκάλεσαν τον ομογάλακτο πλην αναρμόδιο Πατούλη. Προφανώς σκέφτηκαν ότι εμείς είμαστε το γκουβέρνο και δεν δεχόμαστε παρείσακτους.

Με τούτα και με κείνα εξερχόμαστε από την κρίση εμφανώς σοφότεροι, ώριμοι και προπαντός έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του μέλλοντος.

Η ΑΥΡΙΑΝΗ εθνική γιορτή.

  Η ΑΥΡΙΑΝΗ εθνική γιορτή, πέρα από παρελάσεις, δοξολογίες, επίσημες τελετές και μεγαλοστομίες, ίσως θα έπρεπε να περιλαμβάνει και μερικές δημόσιες αναφορές για τον καθοριστικό ρόλο ενός… ΟΧΙ στην πορεία των λαών. 

Από μικρά παιδιά μάθαμε στα σχολεία που πήγαμε πως η 28η Οκτωβρίου είναι η ημέρα που τιμάμε την επέτειο του ΟΧΙ που ως λαός είπαμε σε κείνους που ζήτησαν να τους παραδώσουμε την πατρίδα και το βιο μας, τις αξίες και τον πολιτισμό μας, το παρόν και το μέλλον μας. Εβδομήντα τέσσερα χρόνια μετά, αμβλυμένη η εθνική μνήμη αδυνατεί να προφέρει τα… σωτήρια ΟΧΙ που απαιτούνται για τον απεγκλωβισμό της χώρας από τα αδιέξοδά της. Το… επιθεωρησιακών διαστάσεων «Ναι σε όλα», το οποίο εμπεδώσαμε (και, ως ανέκδοτο, το χρησιμοποιούμε κιόλας) από τις συχνότατες αναφορές του σε διάφορες ψηφοφορίες στη Βουλή, τελικώς εκφράζει μια γενικευμένη στάση παραίτησης και παράδοσης άνευ όρων, ενός λαού και της κυβέρνησής του, σε όσα ζητούν και επιβουλεύονται οι (ο Θεός να τους κάνει) φίλοι και σύμμαχοί του. 

Αρκετά με τις γενικότητες και τους αφορισμούς. Η αλήθεια είναι μία και αναμφισβήτητη. Μια γενικευμένη ενδοτικότητα, μια παθητική καταφυγή στο… «ό,τι πεις εσύ αφεντικό» ευτελίζει καθημερινά την κοινωνία και μετατρέπει τη χώρα σε αποικία και την κυβέρνηση σε αρμοστεία. Η εξαθλίωση του ελληνικού λαού, μέρα τη μέρα, εμφανίζεται και καταγράφεται εντονότερα.

Οι πολίτες δεν θέλουν, όμως, να νιώθουν ότι εκβιάζονται .

Εδώ και μερικούς μήνες παρατηρούμε πως η αξιωματική αντιπολίτευση έχει την πρωτιά στις δημοσκοπήσεις, όχι επειδή είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ή έχει κάποιο πειστικό σχέδιο, αλλά γιατί οι πολίτες θέλουν να τιμωρήσουν την κυβέρνηση. Οι ψηφοφόροι που σκέπτονται κατ’ αυτόν τον τρόπο, καλό θα ήταν να αναλογισθούν αν εκτός από την κυβέρνηση θα τιμωρήσουν και τους εαυτούς τους. Εκτός, αν πραγματικά πιστεύουν ότι με μία κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ θα πληρώνουν λιγότερους φόρους και θα υλοποιούνται ταχύτατα μεγάλες μεταρρυθμίσεις. Οι πολίτες δεν θέλουν, όμως, να νιώθουν ότι εκβιάζονται και να αποδέχονται λάθος επιλογές σε πρόσωπα και πολιτικές υπό το κράτος αυτού του φόβου. Απαιτούν σοβαρότητα και σχέδιο. Η κυβέρνηση μπορεί να αλλάξει το κλίμα, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εκλογή νέου Προέδρου από τη σημερινή Βουλή. Αυτό προϋποθέτει να μη βάλει άλλο αυτογκόλ και να διορθωθούν τα λάθη.

Οι δύο όψεις

Οι ενδείξεις είναι συνεχείς. Και τον τελευταίο καιρό πυκνώνουν. Για πολλούς αναμενόταν ότι έτσι θα συνέβαινε. Και κάποιοι απ' αυτούς διατείνονται πως είναι και απόδειξη ότι όλο και περισσότερο εδραιώνεται στους κύκλους του ΣΥΡΙΖΑ η βεβαιότητα ότι οδεύουν προς την εξουσία και γι' αυτό φροντίζουν να διασκεδάζουν φόβους και ανησυχίες που σίγουρα υπάρχουν σε πολλούς.

Τελευταία τέτοια γεγονότα είναι τα δημοσιεύματα στη Γερμανία για τον Τσίπρα, που φροντίζει, κατά τις εκτιμήσεις δημοσιογραφικών κύκλων, να πείσει ότι «οι υποψήφιοι επενδυτές δεν έχουν λόγους ν' ανησυχούν από μια ενδεχόμενη κυβέρνησή του», και ο προϋπολογισμός της περιφερειάρχου Δούρου, στον οποίο περιλαμβάνονται πολλοί από τους σχεδιασμούς του Σγουρού, τους οποίους προεκλογικά είχε καταγγείλει.

Φυσικά, δεν γνωρίζω αν πράγματι υπηρετούν τέτοιες σκοπιμότητες οι πράξεις και οι συμπεριφορές των κορυφαίων στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αν έτσι συμβαίνει, τότε το όποιο συμπέρασμα ως προς τη θετική ή αρνητική επίπτωσή τους είναι μάλλον παρακινδυνευμένο. Διότι, καλό θα είναι να μην ξεχνάμε ότι κάθε νόμισμα έχει δύο όψεις, και δεν είναι πάντα στο χέρι μας να διαλέξουμε όποια προτιμάμε. Ή όποια μας βολεύει.

Σίγουρα λειτουργεί καθησυχαστικά (και άρα θετικά για τις εκλογικές επιδιώξεις του ΣΥΡΙΖΑ) η καλλιεργούμενη εντύπωση ότι τα όσα ακραία υποστηρίζει το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν πρόκειται να ισχύσουν στην περίπτωση που φτάσει στην εξουσία. Αλλά όλοι αυτοί δεν λαμβάνουν υπόψη τους ότι η προοπτική μπορεί να ικανοποιεί κάποιους, αλλά σίγουρα δυσαρεστεί κάποιους άλλους. Κι αυτοί οι άλλοι ούτε λίγοι είναι ούτε πολιτικά ανίσχυροι.

Για παράδειγμα, στην τελευταία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος η πλευρά Λαφαζάνη έχασε με ελάχιστη διαφορά μια κρίσιμη ψηφοφορία για κάποιες προγραμματικές θέσεις οικονομικού περιεχομένου. Πόσο πιθανό είναι η ισχυρή αυτή εσωκομματική μειοψηφία να συμβιβαστεί με μια πολιτική η οποία θα πείθει τους κεντροαριστερούς, ακόμη και τους συντηρητικότερους αυτής της κατηγορίας, ότι δεν έχουν λόγους να φοβούνται ή έστω ν' ανησυχούν; Την απάντηση σε τέτοια ερωτήματα μόνο οι ενδεχόμενες μετεκλογικές εξελίξεις θα μπορέσουν να τη δώσουν. Και είναι βέβαιο πως δεν θα είναι τόσο απλή όσο θέλουν να τη φαντάζονται κάποιοι...

Δεν θα μπορεί να πληρώσει κανείς, είτε με δόσεις είτε χωρίς δόσεις!

Ενώ συνεχίζεται η ειδική εισφορά αλληλεγγύης για τα επόμενα δύο χρόνια! Οι «δόσεις» δεν λύνουν το πρόβλημα όταν δεν υπάρχουν «έσοδα» για να εξυπηρετηθούν. Με υπερφορολόγηση, με χαμηλά ή ανύπαρκτα εισοδήματα, με συνεχιζόμενες πολιτικές λιτότητας και με υψηλή ανεργία, δημιουργείται αργά και σταθερά ένας νέος «φαύλος κύκλος». Θα... «πνιγούμε» στο τέλος από τις διαρκώς συσσωρευόμενες δόσεις!
Τα «χρέη» είναι το «σύμπτωμα». Και οι «δόσεις» είναι ένα «παυσίπονο» που μας ανακουφίζει στιγμιαίως. Ευπρόσδεκτο... Αλλά η αιτία και η «βασική αρρώστια» είναι οι οικονομικές πολιτικές που ακολουθούνται. Εάν δεν αλλάξει λ.χ. ο ΕΝΦΙΑ ουσιαστικά, δεν κοπούν οι «έκτακτες» επιβαρύνσεις-εισφορές, δεν μειωθούν ορισμένοι «έμμεσοι φόροι» σε δύο χρόνια (ίσως και σε λιγότερο) δεν θα μπορεί να πληρώσει κανείς, είτε με δόσεις είτε χωρίς δόσεις! Θα είναι ένα και το αυτό...
Αν δεν πάρει μπροστά η οικονομία, δεν υπάρξει ρευστότητα στην αγορά (ακόμα δεν υπάρχει παρά τις υποσχέσεις και τα μεγάλα λόγια) και δεν αρχίσει να μειώνεται η ανεργία, τα ασφαλιστικά ταμεία δεν έχουν κανένα μέλλον, θα μετατραπούν σε... φιλόπτωχα ταμεία! Βλέπουμε τη χρησιμότητα της αύξησης των δόσεων, δεν είναι όμως και για να... πανηγυρίζουμε, χωρίς να αντιμετωπίζουμε τις «αιτίες»!

Μεταρρυθμιστές - Λαϊκιστές!

Ο λαϊκισμός, ακόμα και ο ακραίος, δεν αποτελεί καινούργιο φρούτο για την ελληνική κοινωνία. Αποτελεί διαχρονικό και διακομματικό φαινόμενο, που ροκάνισε επί δεκαετίες τα θεμέλια της πολιτικής ζωής και μας βύθισε στη χειρότερη κρίση της μεταπολεμικής ιστορίας. Μπορεί η κρίση αυτή να ανάγκασε σε πρόσκαιρη αναδίπλωση πολιτικές δυνάμεις και πολιτικούς, όσο όμως πλησιάζουν οι επόμενες εκλογές τόσο περισσότερο ξαναγυρνάμε στις παλιές... καλές εποχές. Υποσχέσεις στους... πελάτες, τάματα στην εκκλησία, μαγκιά στην επικοινωνία!

Σαν να μην πέρασε μια μέρα!

Αυτή τη φορά όμως η λαϊκίστικη έξαρση απειλεί, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, να «πειράξει» στοιχεία περασμένα από χρόνια στον σκληρό δίσκο της ελληνικής κοινωνίας. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι τόσο ότι τα βρήκαν ο Τσίπρας με τον Καμμένο όσο το ερώτημα που σου θέτουν πλέον ανοιχτά άνθρωποι που επί χρόνια υπηρέτησαν τις αξίες της Αριστεράς, που πολέμησαν τον εθνικισμό και τον ρατσισμό: «Τι πρόβλημα έχεις δηλαδή με τον Καμμένο;». Κι ενώ ο Καμμένος εξαγνίζεται στην αντιμνημονιακή κολυμπήθρα, οι προοδευτικές δυνάμεις εξοβελίζονται με φανατισμό στο πυρ το εξώτερον...

Η Δημοκρατική παράταξη γιατί «εκπροσωπεί το κακό παρελθόν», τη στιγμή που μεγάλο μέρος του «κακού» πολιτικού προσωπικού και το σύνολο σχεδόν των ψηφοφόρων του έχει στρογγυλοκαθίσει ήδη στα αντιμνημονιακά στασίδια!

Ο Θεοδωράκης γιατί είναι «απολίτικος», λες και δεν ήταν βαθιά πολιτική η στάση της ακύρωσης της συνάντησής του με τον Τσίπρα, αλλά και η δήλωσή του ότι «η συνάντηση Καμμένου - Τσίπρα προσβάλλει την ιστορία της Αριστεράς»!

Ο Λυκούδης γιατί τολμάει να μιλήσει για ριζικές μεταρρυθμίσεις και να ανοίξει, για πρώτη φορά, ουσιαστικούς διαύλους συνεργασίας της Αριστεράς με άλλους ιδεολογικούς και πολιτικούς χώρους για την από κοινού υλοποίησή τους! Η σύμπηξη ενός ισχυρού μεταρρυθμιστικού μετώπου είναι η μόνη ικανή να φράξει τον δρόμο στην ανεξέλεγκτη επίθεση που έχουν εξαπολύσει δεξιός και αριστερός λαϊκισμός. Αυτός είναι άλλωστε και ο στόχος της πολιτικής πρωτοβουλίας που εξήγγειλε την περασμένη Τρίτη ο Σπύρος Λυκούδης.

«Οι μεταρρυθμιστές -όπως και συμβολικά ονομάστηκε ο χώρος- δεν είμαστε ούτε μόνοι, ούτε αυθεντικοί. Συγκάτοικοι είμαστε και θέλουμε να συμβάλουμε στον κοινό κορβανά», είπε χαρακτηριστικά. Οι μεταρρυθμιστικές δυνάμεις, με τις διαφορετικές αφετηρίες, διαδρομές και ιδεολογίες τους δεν μπορούν να γίνουν ΕΝΑ. Μπορούν όμως να ενώσουν τις δυνάμεις τους σε ΕΝΑ κοινό μέτωπο κατά του λαϊκισμού και να υπηρετήσουν ΕΝΑΝ μεγάλο στόχο: Να μπει η Ελλάδα στον δρόμο της προόδου και της ανάπτυξης!