Η κοινωνία έχει χορτάσει και από υποσχέσεις και από συνθήματα.

Η χώρα, η οικονομία και κυρίως η κοινωνία που αγωνίζεται να συνέλθει από τις βαριές συνέπειες της κρίσης, δεν έχουν ούτε την πολυτέλεια ούτε την αντοχή να παρακολουθούν μια σύγκρουση που παραπέμπει ευθέως σε παλιές εποχές, που δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες. Δεν προσφέρουν υπηρεσία ούτε στα κόμματα τους, ούτε στους πολίτες που υποτίθεται ότι απευθύνονται όσοι επιμένουν σε ένα ακραία, διχαστικό λόγο.

Η κοινωνία έχει χορτάσει και από υποσχέσεις και από συνθήματα και από απειλές κατά των κομματικών αντιπάλων. Περιμένει ιδέες, προτάσεις επιχειρήματα, για το πώς θα ξεφύγουμε από τη σημερινή κατάσταση, για το πώς θα ανασυγκροτηθεί η χώρα, για το πώς μπορεί να μπει η οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης. Είναι παράλογο να ψηφίζουμε για την Ευρώπη και να μην ακούμε σχεδόν τίποτε για το τι και πώς πρέπει να αλλάξει και να μετατρέπουμε την εκλογή σε ένα ιδιότυπο εσωτερικό εμφύλιο, με στόχο τον έλεγχο της εξουσίας.

Ας ξανασκεφθούν λοιπόν, αν μπορούν, οι ηγεσίες και τα κομματικά επιτελεία την τακτική της ισοπεδωτικής σύγκρουσης που έχουν επιλέξει και ας προσπαθήσουν με  περισσότερη νηφαλιότητα να αντιπαρατεθούν με θέσεις, αξίες και συγκεκριμένες πολιτικές για τα προβλήματα της χώρας, που δεν είναι και λίγα.

Σε τελευταία ανάλυση υποτίθεται ότι όλοι διεκδικούν την ψήφο των πολιτών για τον ίδιο σκοπό:  Μια καλύτερη Ελλάδα, απαλλαγμένη από την κρίση με ισότιμο ρόλο στην Ευρώπη. Είναι η ελάχιστη υποχρέωση τους προς τους πολίτες  που πέντε χρόνια τώρα πληρώνουν τις συνέπειες κυρίως δικών τους αμαρτιών.

Το νόμισμα, με άλλα λόγια, πρέπει να είναι ισχυρό και σταθερό.

Το νόμισμα που χρησιμοποιούμε έχει σημασία μεγαλύτερη από την αγοραστική του αξία, είναι μέρος της ταυτότητάς μας. Από τα πρώτα χρόνια του χρήματος, το κέρμα ή το χαρτονόμισμα υποδήλωνε την ταυτότητα του ηγέτη και την υπόσταση του κράτους το οποίο το εξέδωσε. Οι χρήστες μετρούσαν την αξία τους σε σχέση με την ποσότητα και ποιότητα των χρημάτων που κατείχαν (και την αντιστοιχία του σε άλλες μορφές περιουσίας, όπως ακίνητα ή δούλους) και γι’ αυτό τον λόγο το ίδιο το νόμισμα αποκτούσε μεγάλη σημασία: έπρεπε να έχει κύρος και αντοχή, να μην κινδυνεύει ούτε από παραχαράκτες ούτε από υποτιμήσεις. Το νόμισμα, με άλλα λόγια, πρέπει να είναι ισχυρό και σταθερό. Αυτό έχει σημασία και για τους πλούσιους και τους φτωχούς, οι οποίοι κινδυνεύουν περισσότερο από κάθε ταραχή.

Η αβεβαιότητα που ο ΣΥΡΙΖΑ αφήνει να καλλιεργείται γύρω από το θέμα της παραμονής της Ελλάδας στη Ζώνη του Ευρώ μόνο κακό κάνει στην οικονομία αλλά και στην προσπάθεια του κόμματος να γίνει κυβέρνηση. Είναι εύλογη η αγωνία στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ να δείξουν ότι ασχολούνται με σοβαρότερα θέματα, ότι δεν είναι «φετίχ» αυτό το σύμβολο του καπιταλισμού, ότι προτεραιότητά τους είναι η κοινωνία – σαν να μην εξαρτάται η ευημερία από την οικονομική σταθερότητα. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα με την απόρριψη των μέτρων του Μνημονίου και είναι αναγκασμένος να επιμείνει σε αυτή την πολιτική. Αλλά είναι παγιδευμένος: ενώ δεν μπορεί να αλλάξει πορεία, τα στελέχη του γνωρίζουν ότι η διαχείριση της πραγματικότητας θα είναι πολύ δύσκολη αν γίνει κυβέρνηση και επιμείνει στην ακύρωση των μέτρων που εφαρμόστηκαν τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Ο ΣΥΡΙΖΑ υπόσχεται ότι θα επαναφέρει τον κατώτατο μισθό στα 751 ευρώ και θα επαναπροσλάβει στο Δημόσιο τους απολυθέντες. Την ίδια ώρα, η αξιωματική αντιπολίτευση ισχυρίζεται ότι το «πρωτογενές πλεόνασμα» είναι ένα τέχνασμα το οποίο βασίστηκε στη φορολογική αφαίμαξη των πολιτών και στην καθυστέρηση αποπληρωμής κρατικών χρεών. Εάν, όμως, με τόσες «λαθροχειρίες» βρέθηκε η Ελλάδα να δανείζεται πάλι στις αγορές, θα ήταν προς όφελος μιας κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ να συνέχιζε αυτή την πολιτική χωρίς πολλές κουβέντες. Εάν θελήσει να εκπληρώσει τις επιθυμίες των ψηφοφόρων, η χώρα θα βρεθεί πάλι με μεγάλο πρωτογενές έλλειμμα. Τότε θα πρέπει είτε να δανειστεί, είτε να τυπώσει χρήματα. Εάν, για οποιονδήποτε λόγο δεν μπορεί να δανειστεί, δεν θα μπορεί ούτε να τυπώσει ευρώ· τότε, χωρίς να εκδιωχθεί η χώρα από την Ευρωζώνη, η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να διαλέξει μεταξύ της υποταγής στους δανειστές και της επιστροφής στη δραχμή. Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίσει στον σκληρό δρόμο της λιτότητας και των μεταρρυθμίσεων που εφήρμοσαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις, θα χάσει την αξιοπιστία και τη συνοχή του. Η έξοδος από το ευρώ θα είναι η μόνη «παλικαρίσια» επιλογή.

Οι αντοχές έχουν εξαντληθεί.

Η πολιτική έχει τη δική της λογική, η οποία μόνο μέσω της κάλπης αποκαλύπτεται. Και εν προκειμένω μόνο το βράδυ της 25ης Μαΐου θα μας γίνει γνωστή.

Ωστόσο εκείνο που ακίνδυνα μπορεί να προβλέψει κανείς είναι ότι η οικονομία αποτελεί την παράμετρο, η οποία θα κρίνει το αποτέλεσμα. Και είναι απολύτως λογικό. Αυτή και μόνο αυτή έχει καθορίσει τις πολιτικές εξελίξεις από το 2010 και μετά με τρόπο και σε έκταση που ποτέ άλλοτε δεν είχε συμβεί στα μεταπολιτευτικά χρόνια.

Αλλά πέραν της εκλογικής αναμέτρησης και των παραγόντων που θα την επηρεάσουν, εκείνο που προβάλλει ως επιτακτική ανάγκη για τη συνέχεια είναι η χάραξη και η εφαρμογή μιας πολιτικής, η οποία θα έχει ως στόχο τη στήριξη της μικροαστικής και μεσοαστικής τάξης.

Τα στοιχεία για τα κοινωνικά αυτά στρώματα που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής κοινωνίας παρουσιάζουν ραγδαία και δραματική επιδείνωση, την οποία οι κυβερνώντες οφείλουν να συνεκτιμήσουν αν δεν θέλουν το αποτέλεσμα της πολιτικής τους να καταγραφεί με το γνωστό «η εγχείρηση πέτυχε, αλλά ο ασθενής απεβίωσε».

Γιατί δεν είναι δυστυχώς μόνο οι βασικές δαπάνες διαβίωσης, τις οποίες καλείται να αντιμετωπίσει μια μικρομεσαία ελληνική οικογένεια, με δεδομένες μάλιστα τις εισοδηματικές απώλειες που έχει καταγράψει στα χρόνια της κρίσης. Είναι και τα κάθε λογής χαράτσια που επιβλήθηκαν ως δήθεν προσωρινά, αλλά επαναβεβαιώνουν το γνωστό «ουδέν μονιμότερον...», και είναι και οι αλλεπάλληλες εξουθενωτικές φορολογικές επιβαρύνσεις. Ολα αυτά δεν μπορούν να συνεχίζονται χωρίς να συνεκτιμώνται οι παρενέργειες που προκαλούν. Οι αντοχές έχουν εξαντληθεί.

Συνήθως στη χώρα μας άλλα λέμε, άλλα εννοούμε και άλλα κάνουμε.

Συνήθως στη χώρα μας άλλα λέμε, άλλα εννοούμε και άλλα κάνουμε. Σε πιο συμπυκνωμένη μορφή, είναι αυτό που λέμε «άλλα λόγια να αγαπιόμαστε…». Σε κάθε προεκλογική περίοδο βγαίνουν στη φόρα οι αδυναμίες του πολιτικού μας συστήματος. Ωστόσο, συνήθως ως πολιτικό σύστημα εννοούμε τους «κακούς» πολιτικούς, ξεχνώντας ενοχλητικά πλέον και τους «κακούς» ψηφοφόρους. Όλους εκείνους που με ελεύθερη βούληση τους ψηφίζουν.

Αυτοί λοιπόν που θα βρίζουμε σε πανεθνικό επίπεδο την επαύριο των εκλογών, θα είναι εκείνοι ακριβώς που ψηφίσαμε την προηγούμενη εμείς οι ίδιοι με τα χεράκια μας. Αυτό το βιολί κρατά δεκαετίες και καταντά αηδιαστικό. Οι πολιτικοί εκλέγονται πλειοψηφικά. Αυτός που ψηφίζει μοντέλο για πολιτικό του εκπρόσωπο, θα εισπράξει… «μοντελιές». Άρα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε και κυρίως να κατανοήσουμε ότι έπειτα από κάθε εκλογική αναμέτρηση βρισκόμαστε μπροστά στον καθρέφτη των επιθυμιών μας, των προσδοκιών μας, των οραματισμών μας. Αν ψηφίζεις πολιτικό εκπρόσωπο για να μην πληρώνεις φόρους, η φοροδιαφυγή ξεκινά από εσένα. Αν ψηφίζεις πολιτικό εκπρόσωπο για να κρατήσει κλειστό το επάγγελμά σου, ψηφίζεις συντεχνιακά. Αν ψηφίζεις πολιτικό εκπρόσωπο για να σε βολέψει με πλαστά έγγραφα σε κάποια υπηρεσία του Δημοσίου ή του δήμου, ψηφίζεις κατά της υπόλοιπης κοινωνίας. Έτσι, πρέπει πριν από όλα να ψηφίζουμε με γνώμονα το κοινωνικό συμφέρον, αυτό που υπαγορεύει να πληρώνουν όλοι φόρους, από τους πολύ πλούσιους που δεν πληρώνουν ποτέ, παρά μόνο εισπράττουν, μέχρι διάφορες δυναμικές συντεχνίες που θεωρούν ότι πρέπει να εξαιρούνται μονίμως της φορολόγησης.

Έτσι, δεν θα βρισκόμαστε αντιμέτωποι σε τόσο γελοίες πολιτικές κρίσεις, να κινδυνεύει δηλαδή να πέσει σε ακυβερνησία η χώρα για το αν το γάλα θα λήγει μια μέρα νωρίτερα ή αργότερα... Αν όλοι αυτοί οι αγύρτες βουλευτές, ευρωβουλευτές, δήμαρχοι και δημοτικοί άρχοντες εκλεγούν για να εκτελέσουν σωστά τα καθήκοντά τους, θα τα εκτελέσουν άψογα για να επανεκλεγούν. Αν όμως εκλεγούν για να εξυπηρετήσουν τη συντεχνία που τους στηρίζει, τους κουμπάρους και τα μπατζανάκια, τις τοπικές ιδιαιτερότητες, τότε η χώρα θα παραμείνει υποτελής, υπό επιτροπεία, σε μια διαρκή ταπεινωτική συνθήκη αντάξια των δυνατοτήτων της. Δεν υπάρχουν άλλοι φταίχτες!

Οι μελλοντικές γενιές καταδικάζονταν σε φτώχεια για να εξυπηρετηθεί η ψηφοθηρία των κομματικών ηγεσιών.

Η «κοινωνική πολιτική» ήταν κυρίως σκανδαλώδεις παροχές σε κλειστές φατρίες και προέρχονταν από ανεξέλεγκτο δανεισμό. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες στο ευρύ κοινό ήταν χείριστης ποιότητας. Οι μελλοντικές γενιές καταδικάζονταν σε φτώχεια για να εξυπηρετηθεί η ψηφοθηρία των κομματικών ηγεσιών. Η σκανδαλώδης ευημερία των πρωτοπαλίκαρων και των παρακοιμωμένων προϋπέθετε την όλο και μεγαλύτερη εξαθλίωση των πολλών. Για κάθε σύνταξη των τεσσάρων και πέντε χιλιάδων ευρώ στις προνομιούχους ΔΕΚΟ και στα «ευγενή» ταμεία, μυριάδες απόμαχοι της δουλειάς συνθλίβονταν στα τριακόσια και τετρακόσια.

Αποσυνδέθηκε έτσι ο πλούτος από την εργασία και την κοινωνική συνεισφορά. Η εργασία σε κάθε προοδευτική ιδεολογία, είτε φιλελεύθερη είτε σοσιαλιστική, είναι η μοναδική πηγή κάθε αξίας. Αυτός που δεν δουλεύει δεν δικαιούται να τρώει, λέει ο Μαρξ χρησιμοποιώντας συνειδητά τα λόγια του Ευαγγελίου. Στη χώρα μας, αντίθετα, αναδείχθηκε σε ύψιστη αξία το ήθος του κηφήνα, και η ευσυνείδητη δουλειά ονομάστηκε βλακεία.

Η ιδεολογία των κομμάτων ήταν μία και ήταν κοινή: ο παρασιτικός κρατισμός. Μια ιδεολογία ανισότητας και αντικοινωνικής ιδιοτέλειας. Η διαμάχη τους, παρ’ όλη την αριστερή και δεξιά φωνασκία και το μίσος που συνειδητά έσπερναν στον κόσμο, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένας αγώνας για τον έλεγχο του ίδιου χρυσοφόρου συστήματος. Τα πρώτα χρόνια με τον πλήρη ει δυνατόν εξοβελισμό των κομματικών αντιπάλων. Αργότερα, με μια συμφωνία «κυρίων» (εδώ γελάμε βέβαια) για μοιρασιά των προνομιούχων θέσεων με κάποια αναλογία, 6:4 ή κάτι τέτοιο, ανάμεσα στην κυβέρνηση και τη μείζονα αντιπολίτευση.

Και η υπόλοιπη αντιπολίτευση (που «δεν κυβέρνησε») κατακτούσε θέσεις εξουσίας στο τοπικό επίπεδο για να προωθήσει τη δική της πελατεία. Και πίεζε γενικά με την πολιτική και συνδικαλιστική της δύναμη για όλο και περισσότερους διορισμούς με όλο και περισσότερα δάνεια πάνω στην πλάτη του κόσμου. Τότε δεν τους ενδιέφεραν ποσώς οι «τοκογλύφοι», το «επαχθές χρέος» κτλ.

Η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Η ελληνική οικονομία μετεξελίσσεται και τα ξένα κεφάλαια λαμβάνουν θέσεις ενω μόνο ορισμένα ελληνικά θα επικρατήσουν. Εν τω μεταξύ, στην ελληνική κοινωνία συνεχίζουμε να μετράμε ακόμη “πτώματα” της παρατεταμένης κρίσης απο το Μνημόνιο. 

Όσο κι αν δεν μας αρέσει η κυνική έκφραση “πτώματα” αφορά όλους όσοι επλήγησαν στον ιδιωτικό τομέα. Οι υπόλοιποι μπορεί να έχασαν μισθούς, αλλά δεν έχασαν - όλοι- τις δουλειές τους. Αυτή η αλήθεια πρέπει να αναγνωριστεί απ όλους.

Ο ιδιωτικός τομέας δουλεύει με 330 ευρώ τις 4 ώρες και οι υπάλληλοι είναι και ευχαριστημένοι. Δεν διαμαρτύρονται, δεν απεργούν, και υπομένουν. Αυτό, όμως, το εργασιακό κόστος είναι η μεγαλύτερη αδικία που επέβαλλαν ορισμένοι με άλλοθι το εργασιακό κόστος. Η κατάσταση λοιπόν είναι εκρηκτική και την επόμενη φορά οι σανίδες θα είναι “βρεγμένες”, ειδικά για τα συγκεκριμένα πολιτικά πτώματα που προκαλούν με εκδηλώσεις κλακαδόρων περασμένων δεκαετιών. Τα 4ωρα χρειάζεται να σταματήσουν, όπως και η άδικη φορολογία στα μπλοκάκια παροχής υπηρεσιών. 

Όσο πιο γρήγορα το καταλάβουν στην κυβέρνηση  και στον Σύριζα, τόσο το καλύτερο, διότι θα καταλήξουν στην ίδια θέση με τα προαναφερόμενα πολιτικά πτώματα. Διότι στην  κυβέρνηση περιμένουν την ανάπτυξη και ο Σύριζα λέει πως αυτόματα ο κατώτατος μισθός με νέες εργασιακές συμβάσεις  θα πάει στα 700 ευρώ.

Πως θα γίνει αυτό άραγε ; Με ένα μαγικό τρόπο θα υπογραφούν εργασιακές συμβάσεις με 700 ευρώ ; Θα βγάλει, προφανώς, απόφαση το πολιτ – μπυρό της Κουμουνδούρου. Εν όψει εκλογών λοιπόν κάποιοι επιμένουν στην ανόητη διαμάχη Σύριζα – Αντισύριζα. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. 

Πώς είναι όμως η σημερινή συνθήκη;

Πώς είναι όμως η σημερινή συνθήκη; Πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις ανάμεσα σε γονείς και παιδιά; Επηρεάζονται και πόσο από τις δυσκολίες; Αναζητούν λύσεις επιβίωσης με τους δεσμούς να παραμένουν συνεκτικοί ή η απογοήτευση και η δυσπραγία τραυματίζουν ψυχικά, μειώνοντας αντοχές και κουράγια; Βέβαιο είναι ότι ο παραδοσιακός καταμερισμός εργασιών έχει αλλάξει. Συχνά δουλεύει μόνο η σύζυγος και ο σύζυγος αναλαμβάνει την καθημερινότητα του σπιτιού, αλλού τα παιδιά συμβάλλουν στο εξαιρετικά χαμηλό εισόδημα των γονέων, οι αναγκαστικές επανενώσεις (ο 30χρονος που δεν μπορεί να συντηρηθεί μόνος και επιστρέφει στο πατρογονικό) δεν είναι ούτε ευχάριστες ούτε ομαλές. Οι ανατροπές πολλές και μάλλον δυσλειτουργικές. Παρ’ όλα αυτά ο οικογενειακός θεσμός ανακηρύσσεται, καθώς φαίνεται, το πιο ισχυρό ανάχωμα στις σαρωτικές αλλαγές. Καθώς τα έως σήμερα γνωστά μοντέλα οικογενειακής συμβίωσης και ρόλων αναδιατάσσονται, καθώς το κράτος-πατερούλης εξασθενεί όπως όφειλε, συμπαρασύροντας όμως και ένα σημαντικό μέρος του κράτους πρόνοιας, οι πολίτες βιώνουν μια συνοπτική διαδικασία ωρίμανσης. Ο οδηγός επιβίωσης στην Ενωμένη Ευρώπη, κυρίως του Νότου, αλλάζει. Προς ποια κατεύθυνση;