Έτσι και βρεθείς καβάλα στο άρμα του λαϊκισμού.

Υπάρχουν κάποια θέματα που έτσι κι αποφασίσεις να ασχοληθείς μαζί τους νιώθεις σαν να πασχίζεις να ισορροπήσεις πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Δεν είναι εύκολο να συμβιβάσεις διαμορφωμένες επί μια ζωή νοοτροπίες με μια πραγματικότητα που σου υποδεικνύει διαφορετικούς δρόμους και άλλες συμπεριφορές. Παράδειγμα: είσαι χαφιές ή υπεύθυνος πολίτης αν καταγγείλεις έναν φοροφυγά;

Κάποιοι το έχουν λύσει το πρόβλημα. Και είναι εύκολο έτσι και βρεθείς καβάλα στο άρμα του λαϊκισμού. Διαβάζοντας το τσιτάτο ενός από τους αρθρογραφούντες στην «Αυγή» όπου αποφαίνεται ότι «ο Στουρνάρας θέλει να μας κάνει χαφιέδες». Προφανώς δεν του πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι με την ίδια λογική μπορεί άνετα να τον χαρακτηρίσει κανείς «παπαγαλάκι των φοροφυγάδων». Και με λιγότερο αυθαίρετες προεκτάσεις από τις δικές του να αποδώσει τον χαρακτηρισμό και στο κόμμα του.

Αλλά αρκετά με τους όποιους μυαλοφυγόδικους έχουν το ίδιο εύκολες και πρόχειρες λύσεις όσο ο Τσίπρας την έξοδο από το Μνημόνιο, την επαναδιαπραγμάτευση και άλλα σχετικά παραμύθια. 

Η εξυγίανση του Δημοσίου και η διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας αποτελούν εθνική ανάγκη.

Υστερα από δεκαετίες διακομματικής εξυπηρέτησης ημετέρων, που κατέστρεψε τη χώρα, η εξυγίανση του Δημοσίου και η διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας αποτελούν εθνική ανάγκη. Αφού αναγκαστήκαμε, δυστυχώς με τον πιο βίαιο τρόπο, να αντιληφθούμε ότι «λεφτά δεν υπάρχουν», πρέπει να λειτουργήσουμε με πιο αυστηρά κριτήρια που, εξ αντικειμένου, θα αποδειχθούν και κοινωνικά πιο δίκαια.

Η φοροεπιδρομή έχει ξεπεράσει κάθε όριο και είναι αντιπαραγωγική. Το ίδιο και η συνεχής μείωση των δημοσίων επενδύσεων που πλήττουν τις υποδομές, οι οποίες έχουν σαφή αναπτυξιακή διάσταση. Αντίθετα, το Δημόσιο παραμένει ένας τομέας που επιδέχεται τεράστια βελτίωση.

Μέσα στον διαστρεβλωτικό διαχωρισμό των πολιτών σε «μνημονιακούς» και «αντιμνημονιακούς» χάνεται η ουσία, που είναι πως πρέπει να κάνουμε μεταρρυθμίσεις. Οχι γιατί το ζητεί κάποια τρόικα, αλλά γιατί το έχουμε ανάγκη εμείς. Η παροχή καλύτερων υπηρεσιών με λιγότερο κόστος εξυπηρετεί πρωτίστως τον απλό πολίτη.

Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Από τις δύσκολες, καλούμαστε να επιλέξουμε αυτές που συμβάλλουν στον τερματισμό των ελλειμμάτων και στη βελτίωση της παραγωγικότητας. Απαιτείται περιστολή των σπαταλών, που εξακολουθούν να γίνονται, αν και σε πολύ μικρότερο εύρος είναι αλήθεια, εξορθολογισμός της λειτουργίας του Δημοσίου, και ναι, απολύσεις. Στοχευμένες και με απόλυτα αξιοκρατικά κριτήρια, όπως θα πρέπει να γίνονται και οι προσλήψεις στο μέλλον. Αλλά εξυγίανση χωρίς παρεμβάσεις στον αριθμό των απασχολουμένων και την όλη δομή του Δημοσίου δεν γίνεται.

Δυστυχώς με μαγκιές δεν βάφονται αυγά.

Στο κάτω-κάτω της γραφής αυτός είναι ο ρόλος του Κοινοβουλίου κι αυτός είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος να πέφτουν οι κυβερνήσεις. Οχι με τάγματα εφόδου που κυνηγούν, προπηλακίζουν και γιαουρτώνουν τους βουλευτές για να τους εκφοβίσουν, μεθόδους τις οποίες χρησιμοποίησαν οι οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του κ. Γ. Παπανδρέου.

Το πρόβλημα όμως είναι στην ουσία των λεγομένων του κ. Τσίπρα. Είναι πολύ πιθανό οι βουλευτές που θα αποφασίσουν τη ρήξη της χώρας με τους θεσμικούς δανειστές (δηλαδή τους φορολογούμενους των άλλων εταίρων) να «έχουν την πλατιά αποδοχή της λαϊκής βάσης, των τοπικών κοινωνιών και των πολιτών που τους εξέλεξαν».

Για πόσο όμως; Για δυο-τρεις μέρες, όπως έγινε και στην Κύπρο; Δεν πρέπει να ξεχνάμε τη θέρμη με την οποία χαιρέτισε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ τους βουλευτές της μεγαλονήσου, που οδήγησαν τον κυπριακό λαό στα χειρότερα: «το «όχι» της Κύπρου θα κυνηγά για πάντα τον κ. Σαμαρά και τον κ. Στουρνάρα, θα κυνηγά για πάντα τις θλιβερές φιγούρες που χτύπαγαν τα τραπέζια ουρλιάζοντας πως δεν υπάρχει «όχι», δεν υπάρχουν όροι, δεν υπάρχει αντίσταση και πρέπει να δεχτούμε ό,τι και αν μας ζητήσουν» Τέτοια «μεγαλεία» και τόση «πλατιά αποδοχή» υπόσχεται στους βουλευτές της πλειοψηφίας ο κ. Τσίπρας;

Δυστυχώς με μαγκιές δεν βάφονται αυγά. Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι η κοινοβουλευτική πλειοψηφία που λέει «ναι» στα μνημόνια, είναι το γεγονός ότι ψηφίζει μέτρα τα οποία -πλην των οριζοντίων περικοπών- δεν εφαρμόζονται. Και αν είναι να πέσει αυτή η κυβέρνηση διότι διαπνέεται από παλαιοκομματικές λογικές και κρατά τη χώρα πίσω, ας τη ρίξουν οι βουλευτές της πλειοψηφίας. Οχι όμως για τους λαϊκιστικούς λόγους που επικαλείται ο κ. Τσίπρας. Στο κάτω-κάτω της γραφής και όσοι μας έφεραν ώς εδώ είχαν «την πλατιά αποδοχή της λαϊκής βάσης». Μας οδήγησαν ουσιαστικώς στη χρεοκοπία. Πρέπει τώρα να χρεοκοπήσουμε και τυπικώς;

Ο περιορισμός της διαφθοράς και του πελατειακού κράτους μειώνει την ισχύ των πολιτικών.

 Και ενώ θεωρητικά βρισκόμαστε ένα βήμα πριν από την έξοδο από το μνημόνιο και την πολυπόθητη ανάκαμψη, το βήμα αυτό είναι τόσο μεγάλο για τους Ελληνες πολιτικούς που είναι αμφίβολο αν θα καταφέρουν να το κάνουν. 

Οι αποφάσεις για τις διαρθρωτικές αλλαγές είναι τόσο αναγκαίες όσο και δύσκολες. Είναι αποφάσεις που επιβάλλονται από την τρόικα και τους Ευρωπαίους, αλλά κανονικά θα έπρεπε να τις έχουμε πάρει από μόνοι μας εδώ και δεκαετίες. Αποφάσεις όπως το κλείσιμο άχρηστων δημόσιων οργανισμών, ο περιορισμός της σπατάλης στο Δημόσιο, το άνοιγμα των επαγγελμάτων και των αγορών, η εκδίωξη των φαύλων και των τεμπέληδων από τον δημόσιο τομέα.

Και κοντά σε αυτές υπάρχουν άλλες αποφάσεις για εξορθολογισμό του κόστους στα νοσοκομεία, για εξίσωση των συντάξεων με περικοπές των υπερβολών και των προνομίων, για αύξηση της ανταγωνιστικότητας όσων ΔΕΚΟ παραμείνουν στο Δημόσιο.
Ολα αυτά θα έπρεπε να τα είχαμε κάνει μόνοι μας και έτσι δεν θα είχαμε φτάσει εδώ που φτάσαμε.

Το κακό με αυτές τις αποφάσεις είναι ότι το πολιτικό σύστημα δεν θέλει να τις πάρει. Και δεν θέλει διότι ο περιορισμός της διαφθοράς και του πελατειακού κράτους μειώνει την ισχύ των πολιτικών. Παράλληλα περιορίζει τις δυνατότητες των κομματικών μηχανισμών να ελέγχουν τη δημόσια διοίκηση. 

Είναι λοιπόν αποφάσεις στις οποίες αντιδρούν και οι βουλευτές, αλλά και το σύνολο σχεδόν των κομματικών στελεχών. Φτάσαμε όμως τώρα σε μια στιγμή που η τρόικα επιμένει στη λήψη τους και το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί πλέον να τις αποφύγει όπως έκανε επί τρία χρόνια επιβαρύνοντας άδικα όλους τους ιδιωτικούς υπαλλήλους, τις επιχειρήσεις και τους έντιμους φορολογουμένους.

Μπορεί ο Σαμαράς με τον Βενιζέλο να πάρουν αυτές τις αποφάσεις; Ολα δείχνουν ότι τους είναι αδύνατον. Για να προχωρήσει η εξυγίανση του Δημοσίου χρειάζεται μια πολύ ευρύτερη πλειοψηφία στη Βουλή. Μια πλειοψηφία που ούτε υπάρχει σήμερα, ούτε είναι πιθανόν να υπάρξει. 

Για να προχωρήσουμε πρέπει όλα τα κόμματα να συνεννοηθούν και να συναποφασίσουν. Γι’ αυτό εξάλλου ακούγονται και διάφορες φωνές ότι χωρίς εκλογές μέσα από αυτή τη Βουλή ενδέχεται να υπάρξει νέα κυβέρνηση ευρύτερης συνεργασίας. Κατά πάσα πιθανότητα ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ δεν θα συμφωνήσουν σε καμία απόφαση. 

Ο πρώτος διότι εκπροσωπεί όλους αυτούς τους κρατικοδίαιτους που δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα και θεωρεί ότι θα του δοθεί η ευκαιρία σύντομα να κυβερνήσει, το δεύτερο διότι ούτως ή άλλως διαφωνεί σε όλα. Οι υπόλοιποι επίσης δεν θα συμφωνήσουν - αλλά και να συμφωνούσαν δεν θα προσέφεραν επαρκή στήριξη στην κυβέρνηση γι' αυτές τις αποφάσεις. Εξάλλου και η ίδια η κυβέρνηση έχει δυσκολίες να τις λάβει διότι κινδυνεύει να πέσει από τους δικούς της βουλευτές.

Με λίγα λόγια, η διαπραγμάτευση που γίνεται τώρα με την τρόικα μπορεί να μην κολλήσει στις διαφορετικές εκτιμήσεις για το δημοσιονομικό κενό, στον φόρο για τα ακίνητα, ή στο ζήτημα των πλειστηριασμών, αλλά αργά ή γρήγορα θα φτάσουμε σε αδιέξοδο για τα διαρθρωτικά μέτρα. Μέτρα που κανένας Ελληνας πολιτικός δεν θέλει να πάρει.

Χορτάσαμε από λόγια, αλλά ακόμα «εθνικό σχέδιο» δεν έχουμε δει...

Αυτό το «αλαλούμ» που έγινε στον δημόσιο τομέα, καμιά σχέση δεν έχει με δομικές αλλαγές. Περισσότερο με τον «πάγκο του χασάπη» μοιάζει... Και, βέβαια, ακόμα περιμένομε ένα συγκεκριμένο εθνικό σχέδιο ανάπτυξης με στόχους μετρήσιμους, «εργαλεία» υλοποίησης, μηχανισμούς ελέγχου κ.λπ. Χορτάσαμε από λόγια, αλλά ακόμα «εθνικό σχέδιο» δεν έχουμε δει...

Με αυτό το πλαίσιο πόσο πειστική και αποτελεσματική μπορεί να είναι μία διαπραγμάτευση με τους εταίρους - δανειστές μας. Η οποία έχει ακόμα δύο προβλήματα: Πρώτον, την εμφανή πολιτική ρευστοποίηση του κυβερνητικού μπλοκ (κυρίως ΠΑΣΟΚ) που έχει «άστοχα ξοδέψει» τις αντοχές του. Και, δεύτερον, το συνολικό ευρωπαϊκό κλίμα που, όπως φαίνεται, δεν είναι έτοιμο για ουσιαστικές επιλογές και λύσεις. Προς το παρόν «καθυστερεί» και ακολουθεί την «πεπατημένη». Ολα αυτά μαζί συνιστούν αυτό που μπορεί να ονομάσει κανείς «ελληνική κόπωση».

Τώρα που τελειώνουν τα «μνημόνια», ανακυκλώνονται και αποτυπώνονται στα αποτελέσματα τα «λάθη» που έγιναν και από τους τροϊκανούς και από τις ελληνικές κυβερνήσεις. Οι αστοχίες, οι παραλείψεις, η έλλειψη πραγματικών μεταρρυθμίσεων κ.λπ. Αποτυπώνονται μαζί με τα «δημοσιονομικά κέρδη» και οι ανεπανόρθωτες οικονομικές, παραγωγικές και κοινωνικές ζημιές. Εάν δεν αλλάξουν οι προτεραιότητες, δεν υπάρξουν χρονική επίσπευση και πολιτική διαπραγμάτευση θεσμικού ευρωπαϊκού χαρακτήρα, με επίκεντρο την ανάπτυξη, η επανάληψη μιας «συνταγής από τα ίδια» δεν έχει να προσφέρει τίποτα καλύτερο, αλλά μάλλον το αντίθετο...

Τίποτα δεν αποκλείεται.

Σε κανέναν, άλλωστε, δεν αρέσει να παίρνει δυσάρεστες αποφάσεις και ήδη έχουν πάρει πολλές - οι του ΠΑΣΟΚ ασύγκριτα περισσότερες. Δεν αποκλείεται μάλιστα να χρειαστεί να πάρουν κι άλλες. Τίποτα δεν αποκλείεται.

Υποτίθεται, όμως, ότι είναι πολιτικοί. Βρέθηκαν στη θέση που είναι σήμερα επειδή επέλεξαν να υπηρετήσουν τον λαό. Τουλάχιστον έτσι διατείνονται. Και σε κάποια στιγμή πήραν αποφάσεις οι οποίες έχουν επηρεάσει καθοριστικά τις ζωές της συντριπτικής πλειονότητας όσων ζούμε σ' αυτή τη χώρα.

Φυσικά οι βουλευτές πρέπει ν' αποφασίζουν ελεύθερα και αβίαστα για τις όποιες αποφάσεις τους. Και επικαλούμενοι αυτό το επιχείρημα, έχουν σπεύσει πολλοί -κυρίως βουλευτές αλλά και μεγαλοστελέχη από το ΠΑΣΟΚ- ή ν' αποστασιοποιηθούν ή να προσχωρήσουν στο αντιμνημονιακό στρατόπεδο, με προφανή την υστεροβουλία να επωφεληθούν και να διεκδικήσουν με περισσότερες πιθανότητες μια θέση στην επόμενη Βουλή. Τουλάχιστον έτσι ελπίζουν.

Αλλά οι βουλευτές δεν έχουν μόνο δικαιώματα. Εχουν και υποχρεώσεις. Και δεν εννοώ απέναντι στα κόμματα με τα οποία έχουν εκλεγεί, που κάπου υπάρχουν και τέτοιες. Εννοώ απέναντι στον λαό. Και σ΄ εκείνους που ψήφισαν το κόμμα με το οποίο εξελέγησαν, αλλά και σ' εκείνους που έκαναν αντιμνημονιακή επιλογή. Κι αυτό γιατί από τη δική τους στάση καθορίστηκε η ζωή όλων.

Γι' αυτόν τον λόγο είναι  ότι πολιτικοί οι οποίοι έχουν υπηρετήσει μια κορυφαία πολιτική επιλογή δεν έχουν ηθικά το δικαίωμα να μεταπηδήσουν στο αντίπαλο στρατόπεδο, επιδιώκοντας να επωφεληθούν. Και το αντίθετο ισχύει για εκείνους που επωμίζονται ευθύνες και υποχρεώσεις αλλάζοντας στρατόπεδο.

Η βίαιη άδικη πτώχευση τρελαίνει, αφαιρεί βίαια τον χρόνο, την προσδοκία, το ψηλάφισμα του μέλλοντος...

Η οικονομική χρεοκοπία ήταν μια μόνο έκφραση της πολιτικής πτώχευσης, η πιο αισθητή, η πιο οδυνηρή ασφαλώς. Η ηθική εξαχρείωση, η διανοητική αποσάθρωση, η παγωνιά των αισθημάτων ή η γενίκευση των αισθημάτων φθόνου και κανιβαλισμού, προέλαυναν επί χρόνια, κατελάμβαναν κάθε εκατοστό του δημόσιου χώρου, αφαιρούσαν το οξυγόνο, ξυπνούσαν δυσοίωνα προαισθήματα, γέμιζαν ανησυχία· αλλά το σοκ το ένιωσαν όλοι μόνο με την υλική πτώση, με την πτώχευση, μπρος στα ειδεχθή ταξικά βάραθρα. Μόνο τότε αντιληφθήκαμε οι Ελληνες, και όχι όλοι ακόμη, ότι ο συλλογικός βίος εκπίπτει και μαραίνεται, αλλάζει έτσι που μπορεί να μη μας περιλαμβάνει όλους ακέραιους, και μόνο τότε, και όχι όλοι, αντιληφθήκαμε ότι ο ατομικός βίος είναι αξεχώριστος από τον συλλογικό. Αυτή η σχέση ατομικού-συλλογικού είναι η πολιτική, και αυτή η σχέση είχε μαραζώσει πολύ καιρό πριν απ’ την πτώχευση.

Μα το πολιτικό εξακολουθεί να υπάρχει και χωρίς την έλλογη πολιτική· να υπάρχει υλικό και πρωταρχικό, θεμελιώδες και αρχέγονο, να υπάρχει απαιτώντας να εκφραστεί με κάθε τρόπο. Στο άγονο κενό που κατέλιπε η πεπτωκυία έλλογη πολιτική, βλασταίνουν τώρα άλογες φανερώσεις του πολιτικού: η απόγνωση, η μοχθηρία, η ξενηλασία, η μνησικακία, ο κερματισμός, η απάθεια, η βουβαμάρα, η καθολική δυσπιστία. Απάθεια μα και απόλυτη δυσπιστία απέναντι στον κυρίαρχο λόγο, σ’ έναν ποβερταλισμό αναβλύζοντα απευθείας από την κλεπτοκρατία και τον παρασιτισμό, μια πτωχολαγνεία που υποδύεται τη Μοναδική Εναλλακτική Λύση φορώντας ηθικολογική προβιά, αλλά που στην ουσία είναι μια κυνική και σεχταριστική ιδεολογία, μια κοσμική σαρία: οι αδύναμοι αξίζουν τη μοίρα τους, οι μεσαίοι αξίζουν την τιμωρία τους, και η μοίρα τους και η τιμωρία τους είναι φρικτές, δικαιολογημένες από την Αόρατο Χείρα της αγοράς.

Η σύγχυση, η αλλοφροσύνη, το μαλλιοτράβηγμα, το τρελό πινγκ-πονγκ του μίσους όλων εναντίον όλων απορρέουν από αυτήν την κατάρρευση του πολιτικού Λόγου, από την επικράτηση του ψευδοορθολογικού τζιχάντ και της απόγνωσης των γυμνών ψυχών στη σφαίρα του πολιτικού. Το πραγματικό είναι μια μόνο στιγμή στο γενικευμένο ψεύδος - η εγελιανή-ντεμπορική αντιστροφή είναι η αβάσταχτη αλήθεια μας.

Η πενία είναι υλική συνθήκη που δεν οδηγεί κατ’ ανάγκην στην ανελευθερία, στη γύμνωση της ύπαρξης· ένας βίος οικονομημένος και όχι άπληστος μπορεί να οδηγεί λυσιτελέστερα στην ελευθερία. Οχι όμως η τρέχουσα οικονομία της δυστυχίας. Η βίαιη άδικη πτώχευση τρελαίνει, αφαιρεί βίαια τον χρόνο, την προσδοκία, το ψηλάφισμα του μέλλοντος: κατ’ επέκτασιν, υποδουλώνει ή αποθηριώνει ή και τα δύο μαζί.