Τελικά, βγάζω το καπέλο στον Ελληνα ψηφοφόρο.

Τελικά, βγάζω το καπέλο στον Ελληνα ψηφοφόρο. Τα μοίρασε όλα πολύ σωστά. Εβαλε τους συριζαίους σαν αναστενάρηδες στα καυτά κάρβουνα με μία ευκαιρία να δείξουν τα κυβικά τους. Εδωσε «σφαλιάρα» στον Σαμαρά και τον... τελείωσε πολιτικά. Εστειλε το ΠΑΣΟΚ στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας, τον Παπανδρέου στο... Χάρβαρντ και τον Βενιζέλο στα... αλώνια, πίσω από τον Βασίλη Λεβέντη. Εφερε, τέλος, μία νέα πολιτική δύναμη στην 3η θέση της πολιτικής νομιμότητας. Ισως λίγο ακόμη ψαλίδισμα στη ΧΑ που, όμως, μειώθηκε σε σχέση με το 2012, να ήταν καλύτερα. Ας μείνει, όμως, και κάτι για τη νέα κυβέρνηση.

Τι άλλο μπορούσαμε να περιμένουμε από τον ελληνικό λαό στο σημείο που είχε φτάσει η κατάσταση με τη συγκυβέρνηση Σαμαρά; Εδωσε τη δημοκρατικά αναγκαία λύση που φαινόταν αναπόφευκτη. Και, ίσως για να αντέξουμε, μας έδωσε και ένα εξάμηνο με θέαμα, δυστυχώς, χωρίς τον... άρτο που μάλλον τελείωσε. «Πρώτη φορά Αριστερά με Καμμένο αγκαλιά» ήδη είναι το σλόγκαν των ηττημένων, αλλά κανείς δεν γελάει. Οι εξαγγελίες για πιθανές υπουργοποιήσεις στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ αλλά, κυρίως, των ΑΝΕΛ στέλνουν... ρίγη σε κάθε σώφρονα πολίτη.

Στο εξάμηνο που έρχεται η νέα κυβέρνηση έχει να επιτελέσει έναν άθλο για τον οποίο δεν πείθει ότι είναι προετοιμασμένη.

Οι πρώτες κινήσεις για τη στελέχωσή της ήδη δείχνουν ότι ο δογματισμός και ο ερασιτεχνισμός δεν ήταν άδειες καταγγελίες των αντιπάλων αλλά γνήσια χαρακτηριστικά της νέας κατάστασης. Και αν ο ερασιτεχνισμός «θεραπεύεται» με τον χρόνο, ο δογματισμός οδηγεί πάντα στην καταστροφή.

Είθισται μία νέα κυβέρνηση να απολαμβάνει ανοχή και από τους πολιτικούς αντιπάλους της. Για δύο λόγους αυτό δεν αναμένεται σε αυτήν την περίπτωση.

Ο πρώτος είναι ότι τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και οι ΑΝΕΛ, με τη δομική αντιπολίτευση του «όχι σε όλα», που έφτανε και σε προσωπικές επιθέσεις, δεν έχει δημιουργήσει το στοιχειώδες απόθεμα ανεκτικότητας που θα «άξιζε» κάθε νέα κυβέρνηση.

Ο δεύτερος είναι ότι δεν υπάρχει ο χρόνος. Ηδη έχουμε γυρίσει στις αρχές του 2014 και πηγαίνουμε προς το 2010. Μετά το πρώτο εξάμηνο του 2015, πάλι ο Ελληνας ψηφοφόρος θα κληθεί να δώσει την τελική πραγματική λύση. Υπομονή ως τότε και, προς το παρόν, καληνύχτα και καλή τύχη.

Στο τρένο ή στην αποβάθρα

Ως γεγονός ήταν διασκεδαστικό. Από τη μια ν' ακούς στην τηλεόραση τον Τσίπρα να διακηρύσσει αλαζονικά ότι «δεν θα συγκυβερνήσω μαζί με την τρόικα» κι από την άλλη να διαβάζεις στις ειδησεογραφικές ιστοσελίδες ότι ο Ντράγκι διαμήνυσε πως «χωρίς ολοκλήρωση της αξιολόγησης δεν θα μας επιτραπεί να επιβιβαστούμε στο τρένο της ανάπτυξης και ν' απολαύσουμε τα οφέλη της ποσοτικής χαλάρωσης».

Κι όλα αυτά δύο εικοσιτετράωρα πριν ανοίξουν οι κάλπες και προσέλθουμε σε μια ψηφοφορία που οι δημοσκοπήσεις φέρουν τον ΣΥΡΙΖΑ να είναι άνετος νικητής, αν όχι και θριαμβευτής, και πολλοί διατείνονται ότι όσο περνάνε οι ώρες τόσο η διαφορά θα μεγαλώνει. Μόνο που ο Ντράγκι δεν ψηφίζει στην Ελλάδα και οι αποφάσεις του δεν επηρεάζονται από τις επιλογές του ελληνικού λαού και τα όποια σχέδια του Τσίπρα και των συνεργα­τών του. Αυτός στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης έχει κολλήσει.

Κι εδώ είναι που οι μεγαλοστομίες του υποψήφιου πρωθυπουργού αλλά και των συνεργατών του έχουν τόση αξία όση και το χαρτί πάνω στο οποίο είναι γραμμένες. Γιατί μπορεί ακόμη και ο μετριοπαθής Σταθάκης να διατείνεται πως «δεν υπάρχει καμία τρόικα, κανένα μνημόνιο, καμία συζήτηση», αλλά εκείνο που δεν αλλάζει είναι ένα και μόνο: περισσότερο από κάθε άλλη φορά το μέλλον της Ελλάδας είναι ταυτισμένο με την τρόικα, με το μνημόνιο και με την εκπλήρωση των προϋποθέσεων που αυτό θέτει.

Η πρώτη αντίδραση του ηγέτη του ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε επιεικώς απογοη­τευτική. Διαστρέβλωσε το γράμμα και το πνεύμα των ανακοινώσεων του Ντράγκι για να τις φέρει στα μέτρα του και στα μέτρα της πολιτι­κής του. Ηταν και ιδιοτελής η προσπά­θειά του. Αυτοπροβλήθηκε ως ο ηγέτης της προσπάθειας να χτυπηθεί η λιτότητα όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σ' όλη την Ευρώπη. Μόνο που ο ρόλος αυτός «κλείστηκε» ήδη από άλλον. Το σάλπισμα αλλά και τα όπλα για τον τερματισμό της λιτότητας δόθηκαν από τον Ντράγκι. Και το ερώτημα για μας είναι αν και κατά πόσο θ' ανεβούμε στο τρένο. Αγκαλιά πάντα με την τρόικα και εκπληρώνοντας τις υποχρεώσεις μας. Ή μένοντας υπερηφάνως στην αποβάθρα να του κουνάμε το μαντίλι.

Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω

H κρισιμότερη εκλογική αναμέτρηση της Μεταπολίτευσης φαίνεται πως δεν έτυχε της προσοχής που της άξιζε και οι πολίτες μάλλον χαλαρά, ως να επρόκειτο για μια συνήθη διαδικασία, θα προσέλθουν στις κάλπες χωρίς να έχουν πλήρως συνειδητοποιήσει τι ακριβώς κρίνεται. Λίγο οι χαοτικές καμπάνιες των κομμάτων, λίγο η απουσία διαλόγου μεταξύ των αρχηγών αλλά και η ροπή των πολιτών στις ευχάριστες υποσχέσεις των λαϊκιστών φθάνουμε στις εκλογές χαρωπά και ανέμελα σαν η υπόθεση να αφορά σε κάποιους άλλους γενικώς.

Από τη Δευτέρα όμως τα πράγματα θα αποκτήσουν την πραγματική τους διάσταση και με την ταχύτητα του φωτός θα αποκαλυφθεί πως δεν είναι έτσι, επειδή έτσι νομίζουμε. Ανεξαρτήτως αποτελέσματος την επομένη των εκλογών η χώρα οφείλει να απαντήσει στους εταίρους και δανειστές πότε και πώς θα ολοκληρωθεί η αξιολόγηση που βρίσκεται σε εκκρεμότητα προκειμένου να προχωρήσουμε στα επόμενα βήματα. Αυτοί που κρατούν τα κλειδιά του ταμείου δεν ενδιαφέρονται για τις προεκλογικές παρόλες του εγχώριου πολιτικού συστήματος.

Απευθύνονται στις ελληνικές Αρχές από θέση ισχύος έτσι και αλλιώς, αναμένοντας μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, όχι πέραν των ολίγων εβδομάδων, να κλείσει ο κύκλος της συζήτησης. Εδώ δεν χωρούν υπεκφυγές και παραμύθια. Συμφωνία σημαίνει μέτρα και δεσμεύσεις στο ακέραιο, που μεταφράζονται σε μερικά δισ. ευρώ για τα επόμενα δύο χρόνια.

Βεβαίως υπάρχει και η επιλογή του «αντάρτικου», με τη διαφορά ότι τότε κλείνουν οι στρόφιγγες της χρηματοδότησης και η εμπειρία της Κύπρου μάς δείχνει τον δρόμο. Αν μάλιστα συνυπολογιστεί η κατάρρευση των εσόδων, τα ταμειακά διαθέσιμα για τις εσωτερικές ανάγκες του κράτους φθάνουν το πολύ έως τις πρώτες ημέρες του Φεβρουαρίου.

Κάπου εκεί τελειώνουν τα ψέματα και αρχίζει η... Αποκάλυψη για όλους και για όλα. Τότε όμως θα είναι αργά για εκείνους που θα έχουν κάνει την επιλογή τους την Κυριακή χωρίς να σκεφθούν ότι ακολουθεί η Δευτέρα, καθώς, ως γνωστόν, μετά την απομάκρυνση από την... κάλπη ουδέν λάθος αναγνωρίζεται. Θα υποστούμε τα οφέλη ή τις συνέπειες των επιλογών μας και όπως συμβαίνει συνήθως στη ζωή ο... αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω, κυριολεκτικώς και όχι όπως θέλει η χριστιανική παραβολή, που υμνεί τη μεταμέλεια και τη σωφροσύνη.

ΣTH ΔΕΞΑΜΕΝΗ των «αναποφάσιστων»...

ΣTH ΔΕΞΑΜΕΝΗ των «αναποφάσιστων»  «κλειδί» για το τελικό αποτέλεσμα, στρέφονται τα κομματικά επιτελεία για να αλιεύσουν ψήφους.

Οσο πλησιάζει η κρίσιμη ώρα της κάλπης το προεκλογικό θερμόμετρο ανεβαίνει και στο παιχνίδι κυριαρχούν υποσχέσεις και διλήμματα, χωρίς όμως να δίνονται στους πολίτες πειστικές απαντήσεις για όλα εκείνα τα καυτά προβλήματα που παραμένουν άλυτα και τα οποία εμποδίζουν τους ψηφοφόρους να επιλέξουν το κόμμα στο οποίο θα εμπιστευτούν το μέλλον της χώρας και το δικό τους. 

Οι κομματικοί επιτελείς αναζητούν τον δρόμο που οδηγεί στη νίκη. Εφευρίσκουν νέα τεχνάσματα ή ανασύρουν παλαιές πρακτικές με ανέξοδα συνθήματα, χωρίς όμως να κατορθώνουν να κεντρίσουν το ενδιαφέρον των πολιτών.

Οι «αναποφάσιστοι» απαιτούν από όλους τους πολιτικούς σεβασμό, ειλικρίνεια και εντιμότητα. Απαιτούν λόγο σοβαρό και σταθερό, που δεν θα μεταβάλλεται ανάλογα με το ακροατήριο και τις συγκυρίες. Απαιτούν καθαρά μηνύματα και όχι σειρήνες παραπλάνησης, που μοναδικό στόχο έχουν την αύξηση των ποσοστών.

Οι διεκδικητές της εξουσίας δεν πρέπει να αγνοούν ότι όσοι προστίθενται την τελευταία στιγμή στους ψηφοφόρους τους είναι οι ίδιοι που θα αλλάξουν το πολιτικό κλίμα με το πρώτο στραβοπάτημα της όποιας κυβέρνησης.

Η αλαζονεία κυριαρχεί. Και οι αλαζόνες παγίως γίνονται παρένθεση.

 Τα δύο πρώην κυρίαρχα κόμματα ήταν «σε κατάσταση παρακμής». Ηταν γυμνά σε στελεχικό δυναμικό. Είχαν αδύναμες ηγεσίες. Είχαν απέναντί τους προβλήματα που υπερέβαιναν τις δυνάμεις τους. Είχαν φθαρμένη εικόνα. Αντιμετώπιζαν μεγάλες προκλήσεις. Στη μάχη τού μη χείρον είχαν απέναντί τους έναν πολιτικό που «εκφράζει κάτι διαφορετικό στο ρυτιδιασμένο πολιτικό τοπίο». Αν ο Τσίπρας δεν κάνει το μεγάλο λάθος, θα επωφεληθεί από την αναπόφευκτη φθορά της κυβέρνησης ανατρέποντας το σημερινό εύθραυστο κομματικό τοπίο». Τα δύο παρακμιακά κόμματα έστρωσαν, έκτοτε, το χαλί στον Τσίπρα πανηγυρικά. Και αυτός έγινε μετριοπαθέστερος και καθησυχαστικός.

Αν κερδίσει ο Τσίπρας, και η δική του νίκη κινδυνεύει να είναι εύθραυστη. Διότι θα στηρίζεται σε αρνητική ψήφο. Μπορεί να μην τρομάζει, όμως δεν προκαλεί εμπιστοσύνη. Απλώς οι ψηφοφόροι θα αποδοκιμάσουν τους «άλλους», που τους προκαλούν πλέον απέχθεια. Θα τον δοκιμάσουν με μύριες επιφυλάξεις. Υπέρ του λειτουργεί ότι δεν έχει «κυβερνητικό παρελθόν». Οτι βρίσκεται «εκτός του συστήματος εξουσίας». Την Κυριακή, η πλειοψηφία είναι πολύ πιθανό να γυρίσει σελίδα. Το ξεκίνημα του Τσίπρα θα κρίνει αν μια τυχόν νίκη του θα είναι πύρρειος ή όχι.

Το πρώτο που πρέπει να αποφύγει πάση θυσία είναι να κυβερνήσει μόνος του. Είτε κερδίσει αυτοδυναμία, είτε όχι, οφείλει να διαμορφώσει μια συμμαχική κυβέρνηση με πολιτικούς του «μεσαίου χώρου». Μόνο έτσι θα ισορροπήσει τιθασεύοντας την «παιδική ασθένεια του αριστερισμού», που υπάρχει στον ΣΥΡΙΖΑ, όπως θα έλεγε ο Λένιν. Μόνο έτσι θα πείσει την κοινή γνώμη ότι επιδιώκει το εύρος και όχι την περιχαράκωση. Επίσης, η κυβέρνησή του οφείλει να συμπεριλάβει, αδογμάτιστα, ικανούς εκτός των κομματικών τειχών. Ολα τα παραπάνω είναι απολύτως αυτονόητα. Τα αυτονόητα βεβαίως συχνά αγνοούνται. Η αλαζονεία κυριαρχεί. Και οι αλαζόνες παγίως γίνονται παρένθεση.

«Λεπτομέρειες»

Τελικά κάτι στο DNA μας πρέπει να φταίει. Γιατί άλλη εξήγηση δεν υπάρχει. Φτάσαμε ως κράτος στην άκρη του γκρεμού επειδή ξοδεύαμε λεφτά που δεν είχαμε και ζούμε ως πολίτες (στην πλειονότητά μας) επί πέντε χρόνια αναγκασμένοι να μετράμε και το τελευταίο ευρώ, αλλά αυτό δεν μας εμποδίζει να καταπίνουμε αμάσητο το κάθε παραμύθι που μας σερβίρεται.

Το είδατε το διαφημιστικό του ΣΥΡΙΖΑ για τη φορολογία; Ωραία και ευχάριστα αυτά που λέει. Στα 12.000 ευρώ το αφορολόγητο και κατάργηση του ΕΝΦΙΑ. Βέβαια ο νέος φόρος ακίνητης περιουσίας κάτι θα αποδώσει, αλλά η τρύπα που θα μείνει θα είναι τεράστια και θα προστεθεί στις άλλες τρύπες που δημιουργούνται από τα χουβαρνταλίκια του Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη αλλά και τα επόμενα. Και μιλάμε για τρύπες που θα μας προκύψουν από τον Μάρτη και μετά.

Υπάρχει, όμως, και αντίδοτο, μας λένε. Γιατί το σχέδιο προβλέπει και έσοδα. Από τη φοροδιαφυγή, από το λαθρεμπόριο καυσίμων και τσιγάρων, από τη λίστα Λαγκάρντ, από τους εκατοντάδες που έβγαλαν λεφτά σε ξένες τράπεζες μετά το 2010, από τις offshore εταιρείες και πάει λέγοντας. Κι εδώ δεν μιλάμε για «τρύπες», αλλά για πακτωλό χρυσού έτσι και το φοροκυνηγητό αποδώσει.

Μόνο που υπάρχει μία «λεπτομέρεια» την οποία οι οικονομικοί εγκέφαλοι του ΣΥΡΙΖΑ δεν έχουν συνεκτιμήσει. Διότι οι δαπάνες θα είναι πολλές, άμεσες και πιεστικές, ενώ τα έσοδα θα είναι στην καλύτερη περίπτωση μελλοντικά και στη χειρότερη θεωρητικά. Εκτός κι αν ζουν σε άλλον κόσμο και αγνοούν ότι οι έλεγχοι, οι καταλογισμοί και η εξάντληση των ένδικων μέσων θέλουν χρόνο, πολύ χρόνο. Τόσο χρόνο ώστε δεν ξέρω αν, όταν αρχίσει η προσπάθεια να αποφέρει έσοδα, θα υπάρχει ο ΣΥΡΙΖΑ ή θα υπάρχει και η Ελλάδα όπως την ξέρουμε.

Γιατί, βλέπετε, δεν είναι μόνο οι ετεροχρονισμένης απόδοσης οικονομικοί υπολογισμοί, είναι και η διαπραγμάτευση που θα προηγηθεί. Κι όπως ευθαρσώς δήλωσε σε συνέντευξή του ο επί του Τύπου αρμόδιος του ΣΥΡΙΖΑ Σκουρλέτης, «δεν μας ενδιαφέρει η συνέχιση του παρόντος προγράμματος». Που σημαίνει πως αν και η άλλη πλευρά προσέλθει με ανάλογα μυαλά στον διάλογο, κλάφ' τα Χαράλαμπε.

 ΝΙΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ

Αδιαφορία ή άγνοια κινδύνου;

ΠΟΛΙΤΙΚΗ 18:12

​Η πρόθεση του ΣΥΡΙΖΑ, εάν κερδίσει τις εκλογές, να διαπραγματευθεί τη μείωση του χρέους με τους ξένους δανειστές, γεννά πολλά ερωτήματα ως προς την πιθανή κατάληξη της διαδικασίας. Αυτό δεν θα κριθεί μόνο από τη διάθεση των εταίρων να αλλάξουν τα συμπεφωνημένα, αλλά και από τη διαπραγματευτική δεινότητα της ελληνικής αντιπροσωπείας. Εάν κρίνουμε απ’ όσα έχουμε δει στην πολιτική μας σκηνή τις τελευταίες δεκαετίες, η ελληνική πλευρά θα έχει σοβαρότατο μειονέκτημα – θα αντιπροσωπεύει μια πολιτική κουλτούρα που δεν κατέχει την τέχνη της διαπραγμάτευσης, της συναίνεσης και του συμβιβασμού.

Οι ρίζες αυτού του κακού είναι βαθιές. Ο προηγούμενος αιώνας σημαδεύτηκε από διχόνοια και εσωτερικές συγκρούσεις τις οποίες ο λαός πλήρωσε με το ακριβότερο τίμημα. Η Ελλάδα τότε ήταν μικρή και αδύναμη, με λιγοστούς πόρους· η ανάγκη και ο φόβος υπέθαλπαν τη σύγκρουση και συσπείρωση των ανθρώπων σε ομάδες που έβλεπαν τους υπόλοιπους σαν εχθρούς που επιβουλεύονταν την ίδια μικρή πίτα. Το δυστύχημα είναι ότι οι πρόσφατες δεκαετίες σπάνιας και πολύτιμης ευημερίας δεν έγιναν αφορμή για αλλαγή νοοτροπίας. Αντιθέτως, η αίσθηση ότι υπήρχαν χρήματα και ευκαιρίες για όλους ενθάρρυνε ακόμη περισσότερο κάθε ομάδα να πιέζει για τα περισσότερα προνόμια χωρίς να λογαριάζει το κόστος που θα πλήρωνε η υπόλοιπη κοινωνία – επειδή, για πρώτη φορά, φαινόταν ότι υπήρχαν χρήματα για όλους.

Σε αυτό το κλίμα της μεταπολίτευσης, της ανάπτυξης και της ευημερίας ανδρώθηκαν οι νεότεροι πολιτικοί μας. Ο Αλέξης Τσίπρας, για παράδειγμα, γεννήθηκε τον Ιούλιο του 1974 με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και γαλουχήθηκε σε ένα κλίμα όπου ήταν αυτόματη η μαξιμαλιστική απαίτηση κάθε οργανωμένης ομάδας για δικαιώματα και προνόμια. Και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πολιτικοί είναι προϊόντα του συστήματος της μεταπολίτευσης, όπου δύο μεγάλα κόμματα εναλλάσσονταν στην εξουσία χωρίς να αναγκάζονται να διαπραγματευτούν με εταίρους για τον σχηματισμό συνασπισμών, χάρη σε εκλογικά συστήματα που εξασφάλιζαν την αυτοδυναμία. Ετσι, τα στελέχη και οι οπαδοί των μεγάλων κομμάτων, αλλά και των μικρών, έμαθαν να απαιτούν τα πάντα – οι μεν επειδή γνώριζαν ότι θα ερχόταν η σειρά τους να χαρούν την εξουσία, οι δε επειδή δεν κινδύνευαν να μολύνουν τις ιδεολογίες τους με την πραγματικότητα της διακυβέρνησης αλλά με την κριτική τους επηρέαζαν την πολιτική των «γενναιόδωρων» μεγάλων κομμάτων. Κυβερνητικοί, αντιεξουσιαστές και ουτοπιστές ζούσαν σε παράλληλους κόσμους, όπου φαινόταν ότι οι πράξεις δεν είχαν κόστος, όπου ο καθένας μπορούσε να έχει αυτά που ήθελε.

Σήμερα, το ΠΑΣΟΚ έχει εξαερωθεί και η Νέα Δημοκρατία έχει πληγεί βαρύτατα από το κόστος της διακυβέρνησης στα δύσκολα χρόνια της βίαιης προσαρμογής. Ο κάποτε ισχνός ΣΥΡΙΖΑ είναι πρώτος στις δημοσκοπήσεις, συσπειρώνοντας κάθε τάση ιδεολογικής «καθαρότητας» και πολλά ρεύματα διαμαρτυρίας. Εχει υιοθετήσει την αλαζονεία των κομμάτων εξουσίας (όπως αυτοαποκαλούνταν αυτάρεσκα η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ). Ολα αυτά θα τον δυσκολέψουν να αντιμετωπίσει έναν κόσμο όπου οι ψηφοφόροι χρειάζονται ανακούφιση και ελπίδα, όπου οι ξένοι δανειστές απαιτούν συνέχιση του προγράμματος χρηματοδότησης σε αντάλλαγμα μεταρρυθμίσεων.

Η συμπεριφορά του ΣΥΡΙΖΑ είναι αντιγραφή του ναρκισσισμού των παλαιότερων μεγάλων κομμάτων, τα οποία δεν είχαν καμία ανάγκη να συμβιβαστούν ούτε μεταξύ τους ούτε με δανειστές και εταίρους. Οταν αναγκάστηκαν να συνεργαστούν, οι συμφωνίες τους δεν ήταν προϊόντα μακράς συζήτησης και συμβιβασμού αλλά βιαστικές και πρόχειρες, με αποτέλεσμα να προκύπτουν συνεχώς προβλήματα και τριβές μεταξύ των κυβερνητικών συμμάχων. Επίσης, οι διαπραγματεύσεις με τους ξένους εταίρους έδειχναν την τραγική έλλειψη πείρας της ελληνικής πλευράς. Στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, υπάρχει κι άλλος ένας ανησυχητικός οιωνός: ενώ η ηγεσία του δεν διστάζει να συγκρουστεί με άλλα κόμματα και δηλώνει ότι θα τηρήσει σκληρή στάση εναντίον των δανειστών, αντιμετωπίζει τις εσωτερικές έριδες μεταξύ των συνιστωσών του με τη γνωστή ελληνική μέθοδο – κάνει ότι δεν τις βλέπει. Ούτε εκεί δείχνει κάποια διαπραγματευτική ικανότητα.

Η μεγαλύτερη αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, είναι ότι ενώ κάθε πολίτης διαπραγματεύεται μονίμως πλέον με την ανάγκη και το χρέος, και χρειάζεται κυβέρνηση με νέους ανθρώπους, νέες ιδέες και άλλες συμπεριφορές, το κόμμα που υπόσχεται ανατροπή μιμείται πιστά όσα οδήγησαν στο αδιέξοδο. Από αδιαφορία ή άγνοια κινδύνου;