Παρακμή

Αποφύγαμε να καταγγείλουμε χθες τις αθλιότητες σε βάρος του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Ευ. Βενιζέλου, από φιλικά προσκείμενους στον προκάτοχό του, Γ. Παπανδρέου, κλακαδόρους και υπό την προφανέστατη ανοχή ή και ενθάρρυνσή του. Αναμέναμε ότι ίσως αντιλαμβανόταν το βαρύτατο πολιτικό αλλά και προσωπικό ολίσθημά του.

Δυστυχώς, οι προσδοκίες διαψεύστηκαν. Ακόμη και μετά την πάροδο 24ώρου ο υπό φυσιολογικές συνθήκες ευγενέστατος πολιτικός δεν βρήκε δυο λόγια, για να μετριάσει έστω τις εντυπώσεις από τα όσα ο αδυσώπητος τηλεοπτικός φακός κατέγραψε και η κοινή γνώμη παρακολούθησε. Και μάλιστα στη διάρκεια μιας εκδήλωσης όπου ο Γ. Παπανδρέου ήταν οικοδεσπότης και ο Ευ. Βενιζέλος καλεσμένος του.

Οι συνέπειες είναι προφανέστατες. Οι αυθόρμητες ή προσχεδιασμένες (λίγο ενδιαφέρει) ακρότητες διαμορφώνουν αυτονόητα σκηνικό διάσπασης με αποκλειστικά υπεύθυνο γι' αυτό τον πρώην πρωθυπουργό, ο οποίος, στην προσπάθειά του να επανακτήσει ενεργό πολιτικό ρόλο, δεν διστάζει να υπονομεύσει όχι μόνο την ενότητα του ΠΑΣΟΚ αλλά και την πορεία του οικονομικοπολιτικού εγχειρήματος, το οποίο ο ίδιος ξεκίνησε, τη στιγμή που αυτό εισέρχεται στη φάση της επιτυχούς ολοκλήρωσής του.

Δυστυχώς για τον Γ. Παπανδρέου τα γεγονότα είναι και πρόσφατα και γνωστά σε όλους. Και κυρίως στο ενδεχόμενο κομματικό ακροατήριό του. Που, ασχέτως της όποιας απόψεως έχει για τον έναν ή τον άλλον πολιτικό, γνωρίζει πολύ καλά ότι ακόμη και σήμερα ισχύει βασικά η δανειακή συμφωνία την οποία εκείνος προσυπέγραψε με τους εταίρους και δανειστές μας και ότι η παράδοση της κυβερνητικής σκυτάλης στη ΝΔ έγινε ουσιαστικά από τον ίδιο και έπειτα από διαπραγμάτευση με τον Α. Σαμαρά και τον Γ. Καρατζαφέρη.

Ωστόσο, εκείνο που θλίβει περισσότερο είναι η εκδήλωση την οποία επέλεξε ο Γ. Παπανδρέου για να δώσει το στίγμα των προθέσεών του. Θεωρεί ότι αυτός ήταν ο καλύτερος τρόπος για να τιμήσει τα 40χρονα του Κινήματος και προσωπικά τον πατέρα του;

Με ποιους και πώς

Υπάρχουν συμπεριφορές και καταστάσεις που δεν γίνεται να τις αποφύγει ένα πολιτικό κόμμα. Για παράδειγμα, δεν είναι δυνατόν να μην υπάρχουν διαφωνίες για τους στόχους του κόμματος και για τα μέσα με τα οποία θα επιτευχθούν. Αλλά κάτι που επίσης δεν είναι δυνατόν να μη συμβαίνει είναι η προσπάθεια σταδιακής σύγκλισης των διαφορετικών απόψεων, έτσι ώστε να υπάρχει ένα μίνιμουμ κοινής αποδοχής για τα διάφορα, και κυρίως τα σοβαρά, θέματα. Οπως είναι, για παράδειγμα, οι πολιτικές συμμαχίες.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει εκλογές. Δικαίωμά του να τις θέλει. Αλλά για να κυβερνήσει, ακόμη κι αν γίνουν εκλογές και τις κερδίσει, θα χρειαστεί κυβερνητική συνεργασία και στήριξη. Και είναι γνωστό ότι στο θέμα αυτό ο καθένας λέει «το μακρύ του και το κοντό του». Συμπεριφορά που κάποτε πρέπει να σταματήσει.

Ο Ν. Παππάς δεν είναι «ο καθένας», είναι το δεξί χέρι του Τσίπρα και οι όποιες απόψεις του χρεώνονται υποχρεωτικά και σ' εκείνον. Αρα όταν αφήνει ανοιχτό το παράθυρο για τους ΑΝΕΛ είναι σαν να το κάνει ο ίδιος ο Τσίπρας. Τουλάχιστον έτσι συμβαίνει στα σοβαρά κόμματα. Γιατί, για να σε πάρει στα σοβαρά ο ψηφοφόρος, πρέπει τουλάχιστον να ξέρει ποιον, εκτός από σένα, θα φορτωθεί αν σε ψηφίσει.

Επ' αυτού, λέει το ρεπορτάζ, ο Τσίπρας θα προτείνει στη Θεσσαλονίκη «έναν μεγάλο συνασπισμό εναντίον της δικομματικής κυβέρνησης», ένα είδος αντιμνημονιακού προσκλητηρίου. Μόνο που δεν θα κληθούμε να επιλέξουμε με την ψήφο μας αν θέλουμε να μείνει ή όχι η συγκυβέρνηση, αλλά και ποιος θα τη διαδεχτεί. Κι εδώ τα πράγματα μπερδεύονται.

Οσο κι αν δεν αρέσει σε κάποιους, ο όρος «μνημονιακή συγκυβέρνηση» αποτελεί πολιτική πρόταση. Ξέρεις τι σε περιμένει. Ο όρος «αντιμνημονιακός συνασπισμός» είναι αέρας κοπανιστός. Χωράει, θεωρητικά, από το φασισταριό του Μιχαλολιάκου μέχρι και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Και καλό θα είναι να καταλάβουν επιτέλους στην Κουμουνδούρου ότι στόχος τους δεν είναι απλώς και μόνο να νικήσουν τον Σαμαρά και τον Βενιζέλο αλλά και να κυβερνήσουν τη χώρα. Αλλά, για να γίνει αυτό, θα πρέπει από πριν να ξέρουν με ποιους και πώς θα το καταφέρουν.

Η Νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η αλλαγή του συστήματος.

Με μια κρίσιμη -την κρισιμότερη ίσως- καμπή της ελληνικής οικονομίας συμπίπτουν η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η αλλαγή του συστήματος χορήγησης των κοινοτικών κονδυλίων. Η χώρα πασχίζει να ξανασταθεί οικονομικά στα πόδια της και η κρίση και η ανεργία συνετέλεσαν ώστε χιλιάδες νέοι να αναζητήσουν διέξοδο στο πρόβλημα της απασχόλησής τους στις αγροτικές δραστηριότητες. Οι νέοι δεν εγκαταλείπουν πια την ύπαιθρο για να αναζητήσουν την τύχη τους στις πόλεις, αλλά ακολουθούν την αντίθετη διαδρομή.

Εκ των πραγμάτων η γεωργία και η κτηνοτροφία επανακτούν όλο και περισσότερο τον ρόλο που είχαν άλλοτε στη διαμόρφωση της ελληνικής οικονομίας. Τείνουν να εξελιχθούν -και έχουν όλες τις δυνατότητες να το κάνουν- σ' έναν από τους δυναμικότερους βραχίονές της. Κι αυτήν την παράμετρο οι κυβερνώντες θα πρέπει εφεξής να τη συνεκτιμούν στις αποφάσεις που θα λαμβάνουν και στις πολιτικές που θα χαράσσουν. Και προφανώς και κυρίως στον τρόπο με τον οποίο θα κατανέμουν τις επιδοτήσεις και θα ελέγχουν αν εφαρμόζεται σωστά το σύστημα.

Πολλά και απαράδεκτα είναι τα φαινόμενα που παρατηρήθηκαν κατά το παρελθόν στις διαδικασίες αυτές. Και εξυπακούεται ότι δεν θα πρέπει να επαναληφθούν. Ούτε κομματικές σκοπιμότητες θα πρέπει να παρεμβαίνουν, ούτε ελεγκτικές αδυναμίες θα πρέπει να επιτρέπουν τη συμμετοχή σε μη δικαιούμενους στην κατανομή των κονδυλίων. Αν αυτό καταστεί δυνατό θα έχουμε επιτύχει μια πραγματικά πολύτιμη μεταρρύθμιση στον χώρο της αγροτικής οικονομίας.

Οι νέοι που αναζητούν το μέλλον τους στις παραδοσιακότερες ελληνικές ενασχολήσεις θα πρέπει να διακατέχονται από τη βεβαιότητα ότι τα «παραθυράκια» των παρανομιών έχουν οριστικά κλείσει και ότι το σύστημα δεν λειτουργεί με κομματικά κριτήρια.

Αβαθής πολιτική

Μολονότι τα προβλήματα της χώρας και της οικονομίας προσέλαβαν εκρηκτικές διαστάσεις, το κομματικό σύστημα εξακολουθεί να τα προσεγγίζει με επιφανειακό, ακόμη και επιπόλαιο τρόπο. Αποφεύγει να πάρει καθαρές και σαφείς θέσεις. Αναλώνεται σε λεκτικούς ακροβατισμούς. Οι προτάσεις που διατυπώνει είναι γενικόλογες και αόριστες. Περισσότερο κινούνται στη σφαίρα της κοινοτοπίας, παρά απαντούν ουσιαστικά στα φλέγοντα ζητήματα. Εχοντας εντρυφήσει για χρόνια στην αβαθή πολιτική, δεν μπαίνει στην ουσία των προβλημάτων. Ετσι οι λύσεις που προκρίνονται είτε είναι μεσοβέζικες είτε παραπέμπονται σε βάθος χρόνου.

Οι διαρθρωτικές αλλαγές στο υπερτροφικό κράτος και στην αναποτελεσματική διοίκηση νοθεύονται. Η αξιολόγηση -η πλέον αυτονόητη ενέργεια- κατέληξε σε φάρσα. Οι μεταρρυθμίσεις ευνουχίζονται και οι αποκρατικοποιήσεις καρκινοβατούν. Φαίνεται πλέον καθαρά ότι τα καίρια αυτά ζητήματα δεν απασχολούν σοβαρά την υπάρχουσα πολιτική τάξη. Κυρίως αναλώνεται σε λογικές διευθετήσεων. Μέλημά της η εξυπηρέτηση της κομματικής πελατείας και των ποικιλώνυμων μικροσυμφερόντων. Οι δύο εταίροι (ΝΔ - ΠΑΣΟΚ) συναγωνίζονται στον λαϊκισμό, προκειμένου να διασφαλίσουν την εύνοια διαφόρων κοινωνικών ομάδων. Η συνεκτική ουσία της συγκυβέρνησης δεν είναι η υλοποίηση ενός σχεδίου εξόδου από την κρίση, αλλά η διαχείριση της εξουσίας και η προσδοκία πολιτικών κερδών. Αξιοσημείωτες είναι οι πρόσφατες παλινωδίες για μια σειρά ζητημάτων στον ευαίσθητο τομέα της Παιδείας, αλλά και τα αιτήματα για ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις.

Κι όλα αυτά τη στιγμή που η ανάπτυξη παραμένει ζητούμενο, ενώ το αποκαλούμενο εθνικό σχέδιο παραγωγικής και διοικητικής ανασυγκρότησης της χώρας έχει παντελώς ξεχαστεί. Η πολιτική ρηχότητα είναι οργανικό στοιχείο και του ΣΥΡΙΖΑ. Επενδύοντας στην κοινωνική δυσαρέσκεια που προκαλεί η κυβερνητική πολιτική, περιορίζεται στη στείρα άρνηση. Αρνείται να μπει στην ουσία των ζητημάτων και επιδίδεται στη διατύπωση γενικόλογων θέσεων, ακόμη και αντικρουόμενων μεταξύ τους. Το αλαλούμ που δημιουργήθηκε από δηλώσεις στελεχών του για τον ΕΝΦΙΑ είναι χαρακτηριστικό. Με επιφανειακές και επιπόλαιες πολιτικές που δεν συνάδουν με την κρισιμότητα των προβλημάτων, το κομματικό σύστημα ακολουθεί χρόνια τώρα μια αβαθή πολιτική. Βιώνοντας το άγχος του πολιτικού κόστους, αποφεύγει να διατυπώσει και να υποστηρίξει καθαρές και ουσιαστικές προτάσεις. Χαϊδεύοντας τα αυτιά της κοινής γνώμης αποσκοπεί στο εφήμερο, αδιαφορώντας για το μακροπρόθεσμο. Στην πραγματικότητα επαναλαμβάνει τον παλιό κακό εαυτό του.

Πρόκειται για τον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ έχει κολλήσει διότι κουβαλάει όλη την εκτελεστική εξουσία πολύ δύσκολων αποφάσεων επί δύο χρόνια. Η αντιπολίτευση επίσης έχει κολλήσει είτε για λόγους εσωκομματικούς είτε για λόγους μη εύκολης απόδειξης της ύπαρξης ή της ρεαλιστικότητας ενός προγράμματος.

Ανάμεσα στην κυβέρνηση και στην αντιπολίτευση εξακολουθεί να υπάρχει και να μεγαλώνει μία τεράστια «μαύρη τρύπα» με ανυπολόγιστη βαρυτική έλξη προς το εκλογικό σώμα. Πρόκειται για τον χώρο της Κεντροαριστεράς, που παραδοσιακά αποτέλεσε μεταπολιτευτικά τη σιγουριά και το χουχούλιασμα που στους εκάστοτε δύσκολους καιρούς αναζητούσε ο Ελληνας πολίτης. Η «προστατευτική μάνα».

Την ίδια στιγμή, ο δυνάμει χώρος της «Κεντροαριστεράς» είναι τεμαχισμένος σε ανομοιόμορφα α) Φθαρμένα (ΠΑΣΟΚ) β) Αδιάφορα (ΔΗΜΑΡ) και γ) Αδιαμόρφωτα νεογνά (Ποτάμι) κομμάτια με κύριο και κορυφαίο πρόβλημα τη μη ύπαρξη καθαρόαιμου «ηγέτη» που θα εμπνεύσει και θα συνθέσει.

Οι πολίτες σήμερα θέλουν απεγνωσμένα και μετά μανίας να μπουν στο «κατάστημα» της «Κεντροαριστεράς», τους αρέσει να ψωνίζουν από εκεί, αλλά δεν βρίσκουν τον «Ιδιοκτήτη», έστω έναν εμπνευσμένο «διευθυντή». Και είναι γνωστό ότι αυτές οι θέσεις στην πολιτική δεν ανατίθενται με αρχαιρεσίες και συστημικές διαδικασίες, κατακτιούνται με «επανάσταση» και «λεπίδι». 

Με 180 ανακηρύσσεται και... άγιος!

Σήμερα όποιος μπορεί να συγκεντρώσει 180 ψήφους βουλευτών όχι μόνο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται, αλλά ανακηρύσσεται και... άγιος! Σύμφωνα με διαρροές από το Μαξίμου, η επιλογή του Σαμαρά για την Προεδρία είναι ο Κουβέλης! Μετά τα... αναθέματα, αναγνωρίζονται τα προτερήματά του. Οπως «το αγώι κάνει τον αγωγιάτη», έτσι και στην πολιτική -ως γνωστόν- οι «ανάγκες» καθορίζουν εν πολλοίς τις επιλογές.

Η πρώτη παρατήρηση αφορά τον χρόνο της διαρροής. Λίγο πριν από τη συνάντηση των Παρισίων, μια «ένεση» ενίσχυσης μιας δυνατότητας πολιτικής σταθερότητας της χώρας με «προσωπικά χαρακτηριστικά» κάθε άλλο παρά άσχημη επιλογή είναι. Βέβαια, με το άνοιγμα από τώρα, τόσο νωρίς σε σχέση με την προεδρική εκλογή, μιας τέτοιας συζήτησης θα μπορούσε να πει κάποιος ότι η «πρόταση» εύκολα καίγεται... Παρόλο που εκτιμούμε ότι η πρόθεση του Μαξίμου δεν είναι αυτή. Αν και ο κίνδυνος υπάρχει: να δημιουργηθούν συνθήκες αντίθετες από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα... Η στάση πάντως της ΔΗΜΑΡ και του Κουβέλη προσωπικά είναι σταθερή και σαφής: η εκλογή Προέδρου θα κριθεί τον κατάλληλο χρόνο, σε συνάφεια με το κλίμα και τις πολιτικές που θα ασκούνται, καθώς η εκλογή δεν είναι διαδικαστικό ζήτημα, αλλά βαθύτατα πολιτικό. Υπάρχει όμως, όπως έχουμε επισημάνει από τις αρχές του καλοκαιριού, μια άποψη στους κόλπους της κυβέρνησης περί επίσπευσης (όσο είναι φυσικά δυνατόν) των σχετικών διαδικασιών και επιλογών, καθώς όσο υπάρχει το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών και αν τραβήξει μέχρι τον Μάιο του 2015, λειτουργεί παραλυτικά για την κυβέρνηση και δεν διευκολύνει αυτή η ασάφεια τη διαπραγμάτευση κρίσιμων θεμάτων με τους εταίρους-δανειστές. Αρα, η προεδρική εκλογή πρέπει να έρθει πιο μπροστά... Εξ ου και οι σχετικές διαρροές.

Η πολιτική αντίφαση όμως είναι προφανής. Χωρίς σαφές νέο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον, με ΕΝΦΙΑ στο προσκήνιο, μη αποκλιμάκωση των πολιτικών λιτότητας, συνέχιση των απολύσεων, νέες μειώσεις μισθών και συντάξεων και εντέλει χωρίς βιώσιμο σχέδιο εξόδου από την κρίση, πώς μπορεί να επιτευχθεί η πλειοψηφία 180 βουλευτών που απαιτεί η εκλογή Προέδρου; Καλή η πρόταση, αλλά λείπει η ουσία..

Μικρή όαση ορθολογισμού

Αν ο πατριωτισμός είναι το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων, ο ανορθολογισμός είναι ένα πολύ πιο ευρύχωρο καταφύγιο. Και όχι κατ' ανάγκη για απατεώνες. Καταφεύγουν σε αυτόν και άνθρωποι φοβισμένοι από το μέγεθος της κρίσης που σαρώνει τη ζωή τους, που βιώνουν καταστάσεις «που δεν τις χωρά ο νους τους» και αναζητούν στήριξη πέρα από τον ορθό λόγο. Κάτι σαν τις λιτανείες σε εποχή ξηρασίας. Αυτοί όμως που σέρνουν τον χορό του ανορθολογισμού είναι απατεώνες και φανατικοί, πολλές φορές και τα δύο. Η Ιστορία της ανθρωπότητας και της χώρας είναι γεμάτη από καταστροφές που προξένησαν απατεώνες, ανόητοι και φανατικοί, πάντα με την υποστήριξη ενός τμήματος του λαού.

Ζούμε μια τέτοια εποχή; Και ναι και όχι. Σημάδια ανησυχητικά υπάρχουν: Οι 38 της ΝΔ, οι 8 «ανεξάρτητοι», οι μητροπολίτες, ο Τσίπρας στο Αγιον Ορος, οι... Ασυνάρτητοι Ελληνες και η Χρυσή Αυγή. Φανατικοί και μικροαπατεώνες της πολιτικής σε διαφορετική δοσολογία επικινδυνότητας προσπαθούν να μας πείσουν ότι η χώρα ανήκει στην Ανατολή. Είναι εντυπωσιακό αλλά ιστορικά εξηγήσιμο ότι ο ιός του αντιδυτικισμού έχει προσβάλει και δυνάμεις που βρίσκονται πέραν του αντιμνημονιακού ανορθολογισμού. Και αυτό γιατί οι ρίζες της Δεξιάς του Κυρίου βρίσκονται στον αντικομμουνισμό και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο μαρξισμός γεννήθηκε ως νόθο παιδί του επάρατου διαφωτισμού.

Γι' αυτό και ο μετεωρισμός της Δεξιάς που ενώ κομπορρημονεί ότι ανήκει στη Δύση, κλείνει το μάτι στην καθ' ημάς Ανατολή. Κατά τα αλλά εντυπωσιάζει η επαναφορά στερεοτύπων, που ορισμένα παραπέμπουν στα μαύρα χρόνια του μεσοπολέμου: Το έθνος εν κινδύνω επιβιώνει μέσα από συνεχή ολοκαυτώματα, με τελευταίο το μνημονιακό. Περικυκλωμένοι και παντελώς αθώοι αναζητούμε τον ένοχο στον ξένο και διαφορετικό. Στον κακό δανειστή (ακόμα και όταν μας δανείζει φθηνότερα, οι ανορθολογιστές μας θα θέλανε να δανειστούμε από το ξανθό γένος), στον μετανάστη (γι' αυτό και η δυστοκία στο αντιρατσιστικό), στον αιώνιο Εβραίο (γι' αυτό και η έμμεση αμφισβήτηση του Ολοκαυτώματος), στους ομοφυλόφιλους με την άρνηση νομοθέτησης του δυτικότροπου Συμφώνου Συμβίωσης (άστε το για μετά το μνημόνιο, είπε κομψά ο Τσίπρας). Μέσα σε αυτό το περιβάλλον το σημερινό ΠΑΣΟΚ -κατά πλειοψηφία- αποτελεί όαση ορθολογισμού. Γιατί το αλλοτινό, με εξαίρεση την περίοδο Σημίτη, ευθύνεται για τις παθογένειες που προανέφερα. Γι' αυτό και το βαθύ ΠΑΣΟΚ δραπέτευσε στις δυνάμεις του ανορθολογισμού, δεξιά και αριστερά. Αν το σημερινό ΠΑΣΟΚ, η Ελιά, η Δημοκρατική Παράταξη (πού θα πάει θα τη βρούμε την άκρη) δεν υπήρχαν, η επέλαση των δυνάμεων του ανορθολογισμού θα ήταν απρόσκοπτη.