Αν η σκηνοθεσία του Καστελλόριζου θα μείνει στη μεγάλη ιστορία του μικρού μας έθνους.

Αν η σκηνοθεσία του Καστελλόριζου θα μείνει στη μεγάλη ιστορία του μικρού μας έθνους. Ηταν το πορτρέτο ενός σχεδόν εξηντάρη Γεωργίου Ανδρέα Παπανδρέου, ευθυτενούς, καλοδιατηρημένου, να απαγγέλλει με τη στοιχειώδη σύνταξη των ελληνικών του ένα κείμενο το οποίο εμφανώς είχε αποστηθίσει, για να ανακοινώσει τη μάχη των μαχών για τη σωτηρία της χώρας. Το φόντο ήταν σημαδιακό: το τοπίο του αιγαιοπελαγίτικου νησιού, σύμβολο του αναλλοίωτου εσαεί ελληνικού αισθήματος. Ηταν η αρχή της μεγάλης ψευδαίσθησης μιας κοινωνίας που έπρεπε να αλλάξει με τη διαδικασία του επείγοντος, χωρίς όμως να προδώσει το αίσθημα που την είχε φέρει ως το μη αναστρέψιμο σημείο της εθνικής μας βλάβης. Ολοι πιστεύαμε, όλοι θέλαμε να πιστέψουμε πως σε ένα χρόνο, άντε δύο το πολύ, η ζωή θα ξανάβρισκε τους ρυθμούς και τις συνήθειές της.

Τριάμισι χρόνια μετά, κανείς δεν μιλάει για το Καστελλόριζο. Πρωθυπουργός είναι ο Αντώνης Σαμαράς, ο άνθρωπος που τότε ήταν αντίπαλος του σχεδίου σωτηρίας και τώρα το υπερασπίζεται και παλεύει να το εφαρμόσει, ο Γεώργιος Ανδρέα Παπανδρέου βιοπορίζεται δίνοντας διαλέξεις, το δε κόμμα του είναι ένα αφυδατωμένο υπόλειμμα αυτού που κάποτε υπήρξε. Η εποχή εκείνη και οι ψευδαισθήσεις της μοιάζουν μακρινές, σαν να ανήκουν σε άλλο κεφάλαιο της Ιστορίας. Η σκηνοθεσία του Καστελλόριζου, αν μείνει στην Ιστορία, θα μείνει ως η πρώτη σκηνή της ελληνικής μελαγχολίας.

Η στοιχειώδης ειλικρίνεια απαιτεί τη δυσμενή παραδοχή. Η τριετής προσπάθεια εφαρμογής των Μνημονίων δεν είναι παρά η προέκταση της ευρωπαϊκής πορείας της Ελλάδας. Στους καιρούς της πτώχευσης πορευτήκαμε με τον ίδιο τρόπο που πορευόμασταν στους καιρούς της ευμάρειας. Χωρίς πολιτικό σχέδιο προσαρμογής σε μια πραγματικότητα που ξεπερνούσε και τα σύνορα της χώρας μας, και τα σύνορα της γλώσσας μας, και τα όρια της νοοτροπίας μας. Υπογράψαμε τα Μνημόνια με τον ίδιο τρόπο που αποδεχόμασταν όλες τις ευρωπαϊκές συνθήκες. Διαβεβαιώνοντας τους εταίρους μας πως θα ακολουθήσουμε τις συνθήκες χωρίς να ξέρουμε ακριβώς τι σημαίνουν για εμάς, έχοντας την ψευδαίσθηση πως, εντέλει, θα τις προσαρμόσουμε στα μέτρα μας.

Η Παιδεία και η Υγεία, δοκιμάζονται στο όνομα του εκσυγχρονισμού και των συγχωνεύσεων.

Περνάνε τα χρόνια και παγιώνεται μια ζοφερή κατάσταση που δυστυχώς την κληρονομούμε στα παιδιά μας. Την κρίση την υφίστανται και τα ίδια μέσα στα σπίτια τους που πολλών κινδυνεύουν να τεθούν σε πλειστηριασμό. Την υφίστανται στα πανεπιστήμια και στα σχολεία που δεν λειτουργούν.

Δύο βασικοί πυλώνες της κοινωνικής πολιτικής, η Παιδεία και η Υγεία, δοκιμάζονται στο όνομα του εκσυγχρονισμού και των συγχωνεύσεων. Με άλλα λόγια, την πληρώνουν οι ανήμποροι ασθενείς, δηλαδή οι γονείς και οι παππούδες των παιδιών μας, που μέσα σ' αυτήν τη σκληρή πραγματικότητα κατέκτησαν την πανευρωπαϊκή πρωτιά να έχει καταρρεύσει η απόδοσή τους στη Φυσική και στα Μαθηματικά και, το χειρότερο, να θεωρούν μάταιο να σπουδάσουν, γιατί όποιο πτυχίο και να πάρουν δεν θα βρουν δουλειά.

Η επιλογή σπουδών, δυστυχώς, έχει συνδεθεί με τη δουλειά και όχι με την παιδεία και τη γνώση - μόρφωση. Εχουν συμβάλει οι λεγόμενες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των εκάστοτε υπουργών που ματαιόδοξα θέλησαν να βάλουν τη σφραγίδα τους δανειζόμενοι πρότυπα εκπαιδευτικά ξένων χωρών στο όνομα της ομογενοποίησης σε μια παγκοσμιοκρατική ανάγκη, που θέλει εξειδικευμένους «ηλίθιους», γρανάζια στο καπιταλιστικό τους σύστημα.

Τώρα όμως κανείς πια δεν μας εμπιστεύεται ...

Αυτά απουσιάζουν από μας που είμαστε επί πλέον επιβαρυμένοι με έντονη διαφθορά και φοροδιαφυγή. Είναι τόσα πολλά τα στραβά ώστε η όποια κυβέρνηση δεν ξέρει τι να πρωτοπιάσει. Κυβέρνηση Εθνικής Σωτηρίας δεν επιτεύχθηκε και οι διαρθρωτικές αλλαγές έχουν καθυστερήσει αδικαιολόγητα. Δεν έγινε δημόσιος διάλογος, δεν προτάθηκε όραμα και δεν μπήκαν σωστά και δίκαια θεμέλια σχεδόν για τίποτε. Ό,τι έγινε ήταν λαϊκίστικο, στο γόνατο και οφείλεται στις πιέσεις της Τρόϊκας ενώ τις περισσότερες διορθωτικές κινήσεις θάπρεπε να τις κάνουμε από μόνοι μας. Τέσσερα χρόνια δεν έγινε κάτι ουσιαστικό για την Εκπαίδευση, την Αξιοκρατία, τη Δημόσια Διοίκηση, τη Δικαιοσύνη, την Παραγωγή, τον κολασμό των υπεύθυνων της κρίσης. Κάτι πάει να γίνει με τη φοροδιαφυγή, το άνοιγμα των επαγγελμάτων και τη λαθρομετανάστευση.  Αυτό που πετύχαμε μέχρι στιγμής είναι να περικόψουμε διαθέσιμα εισοδήματα και κοινωνικό κράτος για να πέσει η κατανάλωση και να περιοριστεί η σπατάλη ώστε να μη χρειάζεται άλλος δημόσιος δανεισμός. Αλλά, με 1,5 εκατομμύριο άνεργους στον ιδιωτικό τομέα και σχεδόν καθόλου στο Δημόσιο και χωρίς παραγωγικές επενδύσεις, τι προοπτικές μπορούμε να έχουμε;

Δεν είναι η πρώτη φορά που πετάμε την τύχη μας στο καλάθι των αχρήστων. Το 1981 είχαμε μια ιστορική ευκαιρία να συγκλίνουμε με την Ευρώπη. Τη λοιδορήσαμε επί 30 χρόνια. Γιατί μόνο αυτό σήμαινε το slogan "Άσε τα κορόϊδα τους Γερμανούς να δουλεύουν για να καλοπερνάμε εμείς οι ξύπνιοι "...  Αλλά και η μεγάλη αυτή κρίση που βιώνουμε ήταν για μας μια σπουδαία  ευκαιρία ν' αποτινάξουμε επί τέλους τη φαυλότητα και να βάλουμε τις βάσεις κάποιας αξιοκρατίας. Και την αφήνουμε κι αυτή να προσπεράσει. Η χώρα καταστρέφεται και ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Και δυστυχώς πάμε να βολευτούμε και  πάλι κάτω από την ομπρέλλα της "Κοινοτικής Αλληλεγγύης".Τώρα όμως κανείς πια δεν μας εμπιστεύεται και επί πλέον πέσαμε και σε διεθνή κρίση και άλλη σωτηρία απ' έξω δεν διαφαίνεται.

Θα έλεγε κανείς ότι εκδικούνται τους Ελληνες.

Οι πλειστηριασμοί είναι βέβαιον ότι δεν θα αναστήσουν μια πεθαμένη κτηματαγορά, ενώ οι ομαδικές απολύσεις είναι επίσης βέβαιον ότι δεν θα αποτελούσαν... ανάχωμα στην ανεργία! Γιατί, λοιπόν, επιμένουν; Γιατί αρνούνται πεισματικά να αναγνωρίσουν τη σαφή πρόοδο που έχει καταγράψει η Ελλάδα και στο δημοσιονομικό αλλά και στο διαρθρωτικό επίπεδο; Είναι άσχετοι περί τα οικονομικά, όπως αρχίζουν και λένε ορισμένοι, ή έχουν δεύτερες σκέψεις; Εάν συμβαίνει το πρώτο, τότε είναι βέβαιον ότι ως χώρα έχουμε μπλέξει πολύ άσχημα. Εάν ισχύει το δεύτερο, τότε είναι στο «χέρι» της κυβέρνησης να το ερευνήσει και, εφόσον πειστεί, να παρουσιάσει τις αποδείξεις στην ελληνική κοινή γνώμη.

Αυτό που είναι σίγουρο είναι πως οι εκπρόσωποι των δανειστών της χώρας παίζουν με την πολιτική σταθερότητα. Θα έλεγε κανείς ότι εκδικούνται τους Ελληνες για τα όσα συνέβησαν την περίοδο της ευημερίας. Θα έλεγε κανείς ότι δεν τους φτάνει το γεγονός ότι ένα σημαντικό τμήμα του ελληνικού λαού ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας και ότι έχει απολεσθεί το 40% του ΑΕΠ μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια.

Αυτό που απειλείται με πλειστηριασμό, κι ας είναι το μοναδικό του.

Η πολιτεία, τα υπουργεία και οι μηχανισμοί τους δεν επιτρέπεται να βολεύονται στον ρόλο ενός κυτίου παραπόνων ή καταγγελιών. Αυτή τη δουλειά την έχουν αναλάβει όσα κανάλια λειτουργούν σαν υποδοχείς της κοινωνικής αγανάκτησης ή απόγνωσης, που τη χρησιμοποιούν σαν όπλο στον πόλεμο της θεαματικότητας. Ο υπουργός γνωρίζει (ή οφείλει να γνωρίζει, αυτό απαιτεί το αξίωμά του) ότι το εργασιακό περιβάλλον απέκτησε γνωρίσματα ζούγκλας. Οτι σ’ αυτόν τον νέο κόσμο, το αίσθημα της αλληλεγγύης μεταξύ των εργαζομένων κονταροχτυπιέται με το ένστικτο της ατομικής επιβίωσης. Οτι πολλοί εργοδότες μετέτρεψαν σε προσοδοφόρο πρόσχημα την κρίση για να απολύουν, να μειώνουν μισθούς, να κατακρατούν το δώρο, να πληρώνουν σε είδος, να διώχνουν εκδικητικά συνδικαλιστές.

Οφείλει να γνωρίζει ότι, δυστυχώς, δεν είναι καθόλου εύκολο να καταφύγει στο υπουργείο ένας εργαζόμενος που βρίσκεται στα όρια της απελπισίας, επειδή αδυνατεί να συντηρήσει την οικογένειά του και νιώθει να σαρώνονται οι αξίες και οι πεποιθήσεις του. Και δεν είναι εύκολο, όχι μόνο επειδή ξέρει ότι θα ακούσει απλώς κάποιες φράσεις υποκριτικής συμπάθειας, αλλά και επειδή με την κίνησή του αυτή θα έρθει αμέσως αντιμέτωπος με το αφεντικό. Που έμαθε πια (λόγω «έκτακτων συνθηκών») να εκφοβίζει, να απειλεί, να εκβιάζει - και να πραγματοποιεί τις απειλές του:

«Οποιoς δεν δέχεται μείωση - σπίτι του. Οποιος αρνείται να βάλει πλάτη και θέλει ο φιλοτομαριστής να μην πληρώνεται “έναντι” - σπίτι του· τόσοι αναγκεμένοι άνεργοι υπάρχουν, έτοιμη λεία. Οποιος δεν συμμορφώνεται με το ελαστικό ωράριο - σπίτι του. Οποιος μπλέκει τα συνδικάτα - σπίτι του. Οποιος δεν θέλει να δουλέψει Κυριακή - σπίτι του. Οποιος λέει ότι θα προσφύγει στην Επιθεώρηση Εργασίας - σπίτι του. Οποιος δεν ανέχεται να ανήκει στις εννιακόσιες χιλιάδες όσων δουλεύουν και πληρώνονται με δεκάμηνη καθυστέρηση, δεν ανέχεται δηλαδή να είναι εργαζόμενος-άνεργος, ένας ανεργοεργάτης, και διαμαρτύρεται - σπίτι του».

Ποιο σπίτι του; Αυτό που απειλείται με πλειστηριασμό, κι ας είναι το μοναδικό του. Διότι το ορέχτηκαν τα αμείλικτα funds που αγόρασαν κόκκινα δάνεια, τζογάροντας πάνω στη ζωή των αδύναμων αυτού του κόσμου – του νέου, μα και τόσο παλιού.

Η διολίσθηση της πολιτικής .

Η διολίσθηση της πολιτικής από το δημόσιο πεδίο στο πεδίο της ιδιωτικότητας εκδηλώνεται με τον αποικισμό του κράτους από ιδιωτικά κέντρα οικονομικής ή επικοινωνιακής ισχύος και την αδυναμία των συλλογικών υποκειμένων να θέσουν με πολιτικούς όρους τα διακυβεύματα της πολιτείας.

Η αποξένωση ανάμεσα στα πολιτικά κόμματα και την κοινωνία δεν συνοδεύεται μόνο από την εξατομίκευση και την αποπολιτικοποίηση, αλλά και από τη δυσπιστία απέναντι σε κάθε μορφή θεσμοποιημένης εξουσίας. Η κατάργηση του ανοικτού και ανταγωνιστικού χαρακτήρα της δημοκρατίας οδηγεί στην ενίσχυση των αντισυστημικών μορφών πολιτικής δράσης, είτε αυτές εκφράζονται ως ενδυνάμωση των κομμάτων των άκρων είτε εκδηλώνονται ως βίαιες κοινωνικές συμπεριφορές.

Η αντισυστημική κοινωνική έκρηξη πυροδοτείται από τη διεύρυνση των οικονομικών ανισοτήτων, την αποδόμηση των μηχανισμών κοινωνικής αλληλεγγύης και την κατάρρευση της κοινωνικής συνοχής, όμως θεμελιώνεται πρωτίστως στην παγιωμένη αποδοκιμασία των πολιτικών θεσμών και στη θεώρηση της επίσημης πολιτικής ως ενός πεδίου όπου οργανώνεται και μεθοδεύεται η χειραγώγηση της κοινωνίας. Η κατάρρευση της εμπιστοσύνης προς τη θεσμικά οργανωμένη πολιτική αντιμαχία είναι αναπόφευκτο να αποτυπωθεί, στην πλειονότητα των κρατών-μελών της Ενωσης, στις Ευρωεκλογές του Μαΐου.

Υπάρχουν, όμως, σημαντικές διαφορές συγκυρίας.

Είναι γνωστός ο μιμητικός θαυμασμός του κ. Τσίπρα στις ενέργειες Παπανδρέου οι οποίες καθιέρωσαν το ΠΑΣΟΚ στη μνήμη των ψηφοφόρων των λαϊκών τάξεων. Η μεμιάς κατάργηση όλων των μεταμνημονιακών ρυθμίσεων θα μπορούσε να μοιάζει με την «υπουργική απόφαση» που αύξησε «μέσα σε μια νύχτα» τις κατώτατες αμοιβές.

Υπάρχουν, όμως, σημαντικές διαφορές συγκυρίας. Τότε, την πληθωριστική επίπτωση την υπέστη η δραχμή, που αρχικώς διολίσθησε και τον Ιανουάριο 1983 υποτιμήθηκε επισήμως. Τότε, η σημαντική άνοδος της ανεργίας, που προκάλεσε το μέτρο, μετριάστηκε επειδή έγιναν αθρόες προσλήψεις στο ευρύτερο Δημόσιο.

Στην πράξη, το ζητούμενο για τους επιτελείς του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι τόσο η «αποκατάσταση μιας αδικίας», αλλά η ενδιαφέρουσα πολιτική ευκαιρία να δέσουν μια μάλλον ασταθή ψήφο. Πιστεύουν –και ορθώς– ότι θα χρειαστούν την υποστήριξη των πολιτών όταν θα γίνουν εμφανείς οι επιπτώσεις της πολιτικής που θέλουν να εφαρμόσουν.

Πράγματι, καμία ανοικτή οικονομία δεν μπορεί να απορροφήσει παρόμοιο σοκ. Με την απαγόρευση των απολύσεων στο επίπεδο της ημέρας των εκλογών, όπως συζητούν οι θεματοφύλακες της αριστεροσύνης μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ, η υποχρεωτική άνοδος των αμοιβών οδηγεί αμέσως σε σοβαρές ζημίες, που υποβαθμίζουν την ποιότητα των υφισταμένων δανείων, αυξάνουν τον τραπεζικό κίνδυνο και σταματούν ακόμη και τις επενδύσεις συντήρησης. Επηρεασμένοι από την ιδεολογία τους, υπό την πίεση του κομματικού οφέλους, παγιδευμένοι στο κύκλωμα της κρατικής οικονομίας, οι επιτελείς οικονομολόγοι του ΣΥΡΙΖΑ ερμηνεύουν τις αντιδράσεις της οικονομίας με στατικό τρόπο.

Ομως, όπως καλά γνωρίζουν εκείνοι που, τόσον καιρό τώρα, αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της πραγματικής ιδιωτικής οικονομίας, οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν επιβιώσει προσαρμόζοντας το μοντέλο παραγωγής και, βεβαίως, το εργατικό κόστος. Υπάρχουν πολλές χιλιάδες επιχειρήσεις που, αν τους επιβάλλουν, όπως ονειρεύονται άνθρωποι που δεν έχουν ποτέ τους μπει σε λογιστήριο, μια βίαιη αλλαγή στο κόστος λειτουργίας τους, δεν θα έχουν άλλη διέξοδο παρά να κατεβάσουν ρολά. Αφού προηγουμένως σταματήσουν να πληρώνουν το κράτος, τα ταμεία, τις τράπεζες και τους προμηθευτές τους.

Η υπόσχεση Τσίπρα ότι, στις 100 πρώτες ώρες, θα έχει οδηγήσει την οικονομία στην αύξηση κατά 15 - 20% της μισθοδοτικής δαπάνης αποτελεί είτε χίμαιρα είτε ψέμα. Αν δεν εξηγήσουν, με τρόπο κατανοητό, τον χρονικό ορίζοντα και τις προϋποθέσεις που απαιτεί η αποκατάσταση των εισοδημάτων των Ελλήνων, είναι σίγουρο ότι θα προκαλέσουν, για διάστημα που θα ξεπερνά και τις πρώτες 100 μέρες, αναταραχή και παρανομία. Οσα έκανε ο Παπανδρέου τα έκανε με φυλαγμένα τα (οικονομικά) σύνορα και με τον Χολαργό να τυπώνει χαρτονόμισμα!