Η κρίση έχει βάλει ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας σε κίνηση.

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η κρίση έχει βάλει ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας σε κίνηση. Παλιές συνήθειες και πρακτικές  αναθεωρούνται, επιχειρηματικές, ατομικές, ακόμη και οικογενειακές στρατηγικές εξελίσσονται και, κυρίως, προσπαθούν να προσαρμοστούν στα νέα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί. Εκεί που βασιλεύει ακόμη η ακινησία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι το πολιτικό σύστημα. Ο ίδιος ανορθολογισμός, τα ίδια μικροκομματικά κόλπα, οι ίδιες στρατηγικές προσωπικής και όχι συλλογικής επιβίωσης ζουν και βασιλεύουν.

«Αλλάζουμε ή βουλιάζουμε» ήταν το αγαπημένο σλόγκαν του Γιώργου Παπανδρέου. Το μόνο που κατάφερε με τις παλινωδίες και τις αμφιθυμίες του ήταν να βουλιάξει ο ίδιος, παρασύροντας και την παράταξη της οποίας ηγείτο. Το πάλαι ποτέ κραταιό ΠαΣοΚ, πληρώνοντας βέβαια και τις συσσωρευμένες αμαρτίες του παρελθόντος, κατέληξε σήμερα ένα μικρό κομματικό μαγαζάκι που φυλλορροεί διαρκώς. Δεν αναγνωρίζεται από την πλειοψηφία της κοινής γνώμης ούτε καν η εκτός στενού κομματικού συμφέροντος συμβολή του στην προσπάθεια σταθεροποίησης της χώρας, με τη στήριξη της μόνης δυνατής σήμερα κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Θα περίμενε λοιπόν κανείς από τους κομματικούς καρεκλοκένταυρους μια ειλικρινή τουλάχιστον προσπάθεια αναζήτησης ευθυνών, απαλλαγής από τις παθογένειες του παρελθόντος και δημιουργίας μιας νέας κομματικής ταυτότητας, που θα μπορούσε να επανασυνδέσει το κόμμα που κυβέρνησε για δεκαετίες τη χώρα με τον κορμό της δημοκρατικής παράταξης. Αντ' αυτών όμως παρακολουθούμε προσωπικές σκιαμαχίες, ανερμάτιστες προσωπικές στρατηγικές και τακτικισμούς επιβίωσης. Βουλευτές και στελέχη κατώτερα των περιστάσεων, που αδυνατούν να απογαλακτιστούν από την εξουσία που τους εξέθρεψε, που αλληθωρίζουν πολιτικά πότε προς τη μία, πότε προς την άλλη κατεύθυνση, με μόνη στόχευση την προσωπική τους επιβεβαίωση. Δυστυχώς τα ίδια φαινόμενα, οι ίδιες λογικές, επικρατούν και στο άλλο κόμμα, τη ΔΗΜΑΡ, που φιλοδόξησε να εκφράσει τον πολύπαθο χώρο της Κεντροαριστεράς...

Και έτσι το παιχνίδι χάνεται και οι θυσίες κινδυνεύουν να πάνε χαμένες.

Στον δημόσιο τομέα οι μισθοί έχουν συμπιεστεί δραματικά και το αποτέλεσμα δεν είναι άλλο από ένα Δημόσιο ακόμη πιο αναχρονιστικό και αντιπαραγωγικό. Απλώς στοιχίζει λιγότερο. Είναι, όμως, αυτό το Δημόσιο που θα μπορέσει να συμβάλει στην έξοδο της χώρας από την κρίση; Φυσικά και όχι. Απλώς κάποιοι καραδοκούν στη γωνία προκειμένου να το γεμίσουν με νέους κακοπληρωμένους υπαλλήλους παραμονές εκλογών. Οπως γινόταν πάντοτε. Απλώς θα γίνει η δουλειά λίγο πιο φτηνά.

Με έκπληξη ανακαλύπτουμε ότι οι οργανισμοί που θα έκλειναν το 2009 είναι ακόμη ανοιχτοί, προσφέροντας μισθούς που πληρώνει μία κοινωνία γονατισμένη. Ανακοινώνονται διορισμοί διευθυντών νοσοκομείων και οργανισμών. Σχεδόν παντού γνώριμα ονόματα .Αποτυχόντων πολιτευτών, κομματικών στελεχών που αναζητούν εναγωνίως μία καλή αργομισθία. Οπως γινόταν πάντοτε. Ισως τώρα στοιχίζουν πιο φτηνά, αλλά το αποτέλεσμα δεν θα διαφέρει και πολύ από αυτό που έχουμε δει τα τελευταία τριάντα χρόνια. Σίγουρα όταν η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ μιλούν για μεταρρυθμίσεις δεν μπορεί να εννοούν όλα αυτά... Αποδεικνύεται, όμως, ότι αυτή τείνει να γίνει εθνική πολιτική. Δείτε την αντιπολίτευση: η θεοποίηση των «κεκτημένων» και το «συμβόλαιο με τον λαό» ότι όλα θα γίνουν όπως πριν είναι ο άλλος τρόπος με τον οποίο το σύστημα προσπαθεί να επιβιώσει.

Οι υποσχέσεις για επαναπρόσληψη όσων απολυθούν, για μισθολογική αποκατάσταση όσων σήμερα υφίστανται μειώσεις. Η δικαιολόγηση της φορολογική ανυπακοής, με το άλλοθι ότι θα βρεθούν τα λεφτά από τους πλούσιους, ο γενικευμένος ανένδοτος εναντίον των πλειστηριασμών, που έχει μετατραπεί σε άσυλο όσων μπαταχτσήδων γεύονται τα θαλασσοδάνεια σε βάρος των πολιτών που κινδυνεύουν να χάσουν το μοναδικό σπίτι τους, δεν είναι μεταρρυθμιστική πολιτική. Πολύ περισσότερο δεν είναι αριστερή πολιτική. Η απόλυτη άρνηση σε όλα απλώς διαβρώνει τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί τον μετατρέπει ασυνείδητα σε σταυροφόρο διάσωσης και επιβίωσης του «παλιού». Και έτσι το παιχνίδι χάνεται και οι θυσίες κινδυνεύουν να πάνε χαμένες. Και ο μόνος που θα έχει λόγο να χαίρεται θα είναι ο Ν. Μιχαλολιάκος και οι όμοιοί του.

Έτσι και βρεθείς καβάλα στο άρμα του λαϊκισμού.

Υπάρχουν κάποια θέματα που έτσι κι αποφασίσεις να ασχοληθείς μαζί τους νιώθεις σαν να πασχίζεις να ισορροπήσεις πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Δεν είναι εύκολο να συμβιβάσεις διαμορφωμένες επί μια ζωή νοοτροπίες με μια πραγματικότητα που σου υποδεικνύει διαφορετικούς δρόμους και άλλες συμπεριφορές. Παράδειγμα: είσαι χαφιές ή υπεύθυνος πολίτης αν καταγγείλεις έναν φοροφυγά;

Κάποιοι το έχουν λύσει το πρόβλημα. Και είναι εύκολο έτσι και βρεθείς καβάλα στο άρμα του λαϊκισμού. Διαβάζοντας το τσιτάτο ενός από τους αρθρογραφούντες στην «Αυγή» όπου αποφαίνεται ότι «ο Στουρνάρας θέλει να μας κάνει χαφιέδες». Προφανώς δεν του πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι με την ίδια λογική μπορεί άνετα να τον χαρακτηρίσει κανείς «παπαγαλάκι των φοροφυγάδων». Και με λιγότερο αυθαίρετες προεκτάσεις από τις δικές του να αποδώσει τον χαρακτηρισμό και στο κόμμα του.

Αλλά αρκετά με τους όποιους μυαλοφυγόδικους έχουν το ίδιο εύκολες και πρόχειρες λύσεις όσο ο Τσίπρας την έξοδο από το Μνημόνιο, την επαναδιαπραγμάτευση και άλλα σχετικά παραμύθια. 

Η εξυγίανση του Δημοσίου και η διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας αποτελούν εθνική ανάγκη.

Υστερα από δεκαετίες διακομματικής εξυπηρέτησης ημετέρων, που κατέστρεψε τη χώρα, η εξυγίανση του Δημοσίου και η διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας αποτελούν εθνική ανάγκη. Αφού αναγκαστήκαμε, δυστυχώς με τον πιο βίαιο τρόπο, να αντιληφθούμε ότι «λεφτά δεν υπάρχουν», πρέπει να λειτουργήσουμε με πιο αυστηρά κριτήρια που, εξ αντικειμένου, θα αποδειχθούν και κοινωνικά πιο δίκαια.

Η φοροεπιδρομή έχει ξεπεράσει κάθε όριο και είναι αντιπαραγωγική. Το ίδιο και η συνεχής μείωση των δημοσίων επενδύσεων που πλήττουν τις υποδομές, οι οποίες έχουν σαφή αναπτυξιακή διάσταση. Αντίθετα, το Δημόσιο παραμένει ένας τομέας που επιδέχεται τεράστια βελτίωση.

Μέσα στον διαστρεβλωτικό διαχωρισμό των πολιτών σε «μνημονιακούς» και «αντιμνημονιακούς» χάνεται η ουσία, που είναι πως πρέπει να κάνουμε μεταρρυθμίσεις. Οχι γιατί το ζητεί κάποια τρόικα, αλλά γιατί το έχουμε ανάγκη εμείς. Η παροχή καλύτερων υπηρεσιών με λιγότερο κόστος εξυπηρετεί πρωτίστως τον απλό πολίτη.

Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Από τις δύσκολες, καλούμαστε να επιλέξουμε αυτές που συμβάλλουν στον τερματισμό των ελλειμμάτων και στη βελτίωση της παραγωγικότητας. Απαιτείται περιστολή των σπαταλών, που εξακολουθούν να γίνονται, αν και σε πολύ μικρότερο εύρος είναι αλήθεια, εξορθολογισμός της λειτουργίας του Δημοσίου, και ναι, απολύσεις. Στοχευμένες και με απόλυτα αξιοκρατικά κριτήρια, όπως θα πρέπει να γίνονται και οι προσλήψεις στο μέλλον. Αλλά εξυγίανση χωρίς παρεμβάσεις στον αριθμό των απασχολουμένων και την όλη δομή του Δημοσίου δεν γίνεται.

Δυστυχώς με μαγκιές δεν βάφονται αυγά.

Στο κάτω-κάτω της γραφής αυτός είναι ο ρόλος του Κοινοβουλίου κι αυτός είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος να πέφτουν οι κυβερνήσεις. Οχι με τάγματα εφόδου που κυνηγούν, προπηλακίζουν και γιαουρτώνουν τους βουλευτές για να τους εκφοβίσουν, μεθόδους τις οποίες χρησιμοποίησαν οι οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του κ. Γ. Παπανδρέου.

Το πρόβλημα όμως είναι στην ουσία των λεγομένων του κ. Τσίπρα. Είναι πολύ πιθανό οι βουλευτές που θα αποφασίσουν τη ρήξη της χώρας με τους θεσμικούς δανειστές (δηλαδή τους φορολογούμενους των άλλων εταίρων) να «έχουν την πλατιά αποδοχή της λαϊκής βάσης, των τοπικών κοινωνιών και των πολιτών που τους εξέλεξαν».

Για πόσο όμως; Για δυο-τρεις μέρες, όπως έγινε και στην Κύπρο; Δεν πρέπει να ξεχνάμε τη θέρμη με την οποία χαιρέτισε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ τους βουλευτές της μεγαλονήσου, που οδήγησαν τον κυπριακό λαό στα χειρότερα: «το «όχι» της Κύπρου θα κυνηγά για πάντα τον κ. Σαμαρά και τον κ. Στουρνάρα, θα κυνηγά για πάντα τις θλιβερές φιγούρες που χτύπαγαν τα τραπέζια ουρλιάζοντας πως δεν υπάρχει «όχι», δεν υπάρχουν όροι, δεν υπάρχει αντίσταση και πρέπει να δεχτούμε ό,τι και αν μας ζητήσουν» Τέτοια «μεγαλεία» και τόση «πλατιά αποδοχή» υπόσχεται στους βουλευτές της πλειοψηφίας ο κ. Τσίπρας;

Δυστυχώς με μαγκιές δεν βάφονται αυγά. Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι η κοινοβουλευτική πλειοψηφία που λέει «ναι» στα μνημόνια, είναι το γεγονός ότι ψηφίζει μέτρα τα οποία -πλην των οριζοντίων περικοπών- δεν εφαρμόζονται. Και αν είναι να πέσει αυτή η κυβέρνηση διότι διαπνέεται από παλαιοκομματικές λογικές και κρατά τη χώρα πίσω, ας τη ρίξουν οι βουλευτές της πλειοψηφίας. Οχι όμως για τους λαϊκιστικούς λόγους που επικαλείται ο κ. Τσίπρας. Στο κάτω-κάτω της γραφής και όσοι μας έφεραν ώς εδώ είχαν «την πλατιά αποδοχή της λαϊκής βάσης». Μας οδήγησαν ουσιαστικώς στη χρεοκοπία. Πρέπει τώρα να χρεοκοπήσουμε και τυπικώς;

Ο περιορισμός της διαφθοράς και του πελατειακού κράτους μειώνει την ισχύ των πολιτικών.

 Και ενώ θεωρητικά βρισκόμαστε ένα βήμα πριν από την έξοδο από το μνημόνιο και την πολυπόθητη ανάκαμψη, το βήμα αυτό είναι τόσο μεγάλο για τους Ελληνες πολιτικούς που είναι αμφίβολο αν θα καταφέρουν να το κάνουν. 

Οι αποφάσεις για τις διαρθρωτικές αλλαγές είναι τόσο αναγκαίες όσο και δύσκολες. Είναι αποφάσεις που επιβάλλονται από την τρόικα και τους Ευρωπαίους, αλλά κανονικά θα έπρεπε να τις έχουμε πάρει από μόνοι μας εδώ και δεκαετίες. Αποφάσεις όπως το κλείσιμο άχρηστων δημόσιων οργανισμών, ο περιορισμός της σπατάλης στο Δημόσιο, το άνοιγμα των επαγγελμάτων και των αγορών, η εκδίωξη των φαύλων και των τεμπέληδων από τον δημόσιο τομέα.

Και κοντά σε αυτές υπάρχουν άλλες αποφάσεις για εξορθολογισμό του κόστους στα νοσοκομεία, για εξίσωση των συντάξεων με περικοπές των υπερβολών και των προνομίων, για αύξηση της ανταγωνιστικότητας όσων ΔΕΚΟ παραμείνουν στο Δημόσιο.
Ολα αυτά θα έπρεπε να τα είχαμε κάνει μόνοι μας και έτσι δεν θα είχαμε φτάσει εδώ που φτάσαμε.

Το κακό με αυτές τις αποφάσεις είναι ότι το πολιτικό σύστημα δεν θέλει να τις πάρει. Και δεν θέλει διότι ο περιορισμός της διαφθοράς και του πελατειακού κράτους μειώνει την ισχύ των πολιτικών. Παράλληλα περιορίζει τις δυνατότητες των κομματικών μηχανισμών να ελέγχουν τη δημόσια διοίκηση. 

Είναι λοιπόν αποφάσεις στις οποίες αντιδρούν και οι βουλευτές, αλλά και το σύνολο σχεδόν των κομματικών στελεχών. Φτάσαμε όμως τώρα σε μια στιγμή που η τρόικα επιμένει στη λήψη τους και το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί πλέον να τις αποφύγει όπως έκανε επί τρία χρόνια επιβαρύνοντας άδικα όλους τους ιδιωτικούς υπαλλήλους, τις επιχειρήσεις και τους έντιμους φορολογουμένους.

Μπορεί ο Σαμαράς με τον Βενιζέλο να πάρουν αυτές τις αποφάσεις; Ολα δείχνουν ότι τους είναι αδύνατον. Για να προχωρήσει η εξυγίανση του Δημοσίου χρειάζεται μια πολύ ευρύτερη πλειοψηφία στη Βουλή. Μια πλειοψηφία που ούτε υπάρχει σήμερα, ούτε είναι πιθανόν να υπάρξει. 

Για να προχωρήσουμε πρέπει όλα τα κόμματα να συνεννοηθούν και να συναποφασίσουν. Γι’ αυτό εξάλλου ακούγονται και διάφορες φωνές ότι χωρίς εκλογές μέσα από αυτή τη Βουλή ενδέχεται να υπάρξει νέα κυβέρνηση ευρύτερης συνεργασίας. Κατά πάσα πιθανότητα ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ δεν θα συμφωνήσουν σε καμία απόφαση. 

Ο πρώτος διότι εκπροσωπεί όλους αυτούς τους κρατικοδίαιτους που δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα και θεωρεί ότι θα του δοθεί η ευκαιρία σύντομα να κυβερνήσει, το δεύτερο διότι ούτως ή άλλως διαφωνεί σε όλα. Οι υπόλοιποι επίσης δεν θα συμφωνήσουν - αλλά και να συμφωνούσαν δεν θα προσέφεραν επαρκή στήριξη στην κυβέρνηση γι' αυτές τις αποφάσεις. Εξάλλου και η ίδια η κυβέρνηση έχει δυσκολίες να τις λάβει διότι κινδυνεύει να πέσει από τους δικούς της βουλευτές.

Με λίγα λόγια, η διαπραγμάτευση που γίνεται τώρα με την τρόικα μπορεί να μην κολλήσει στις διαφορετικές εκτιμήσεις για το δημοσιονομικό κενό, στον φόρο για τα ακίνητα, ή στο ζήτημα των πλειστηριασμών, αλλά αργά ή γρήγορα θα φτάσουμε σε αδιέξοδο για τα διαρθρωτικά μέτρα. Μέτρα που κανένας Ελληνας πολιτικός δεν θέλει να πάρει.

Χορτάσαμε από λόγια, αλλά ακόμα «εθνικό σχέδιο» δεν έχουμε δει...

Αυτό το «αλαλούμ» που έγινε στον δημόσιο τομέα, καμιά σχέση δεν έχει με δομικές αλλαγές. Περισσότερο με τον «πάγκο του χασάπη» μοιάζει... Και, βέβαια, ακόμα περιμένομε ένα συγκεκριμένο εθνικό σχέδιο ανάπτυξης με στόχους μετρήσιμους, «εργαλεία» υλοποίησης, μηχανισμούς ελέγχου κ.λπ. Χορτάσαμε από λόγια, αλλά ακόμα «εθνικό σχέδιο» δεν έχουμε δει...

Με αυτό το πλαίσιο πόσο πειστική και αποτελεσματική μπορεί να είναι μία διαπραγμάτευση με τους εταίρους - δανειστές μας. Η οποία έχει ακόμα δύο προβλήματα: Πρώτον, την εμφανή πολιτική ρευστοποίηση του κυβερνητικού μπλοκ (κυρίως ΠΑΣΟΚ) που έχει «άστοχα ξοδέψει» τις αντοχές του. Και, δεύτερον, το συνολικό ευρωπαϊκό κλίμα που, όπως φαίνεται, δεν είναι έτοιμο για ουσιαστικές επιλογές και λύσεις. Προς το παρόν «καθυστερεί» και ακολουθεί την «πεπατημένη». Ολα αυτά μαζί συνιστούν αυτό που μπορεί να ονομάσει κανείς «ελληνική κόπωση».

Τώρα που τελειώνουν τα «μνημόνια», ανακυκλώνονται και αποτυπώνονται στα αποτελέσματα τα «λάθη» που έγιναν και από τους τροϊκανούς και από τις ελληνικές κυβερνήσεις. Οι αστοχίες, οι παραλείψεις, η έλλειψη πραγματικών μεταρρυθμίσεων κ.λπ. Αποτυπώνονται μαζί με τα «δημοσιονομικά κέρδη» και οι ανεπανόρθωτες οικονομικές, παραγωγικές και κοινωνικές ζημιές. Εάν δεν αλλάξουν οι προτεραιότητες, δεν υπάρξουν χρονική επίσπευση και πολιτική διαπραγμάτευση θεσμικού ευρωπαϊκού χαρακτήρα, με επίκεντρο την ανάπτυξη, η επανάληψη μιας «συνταγής από τα ίδια» δεν έχει να προσφέρει τίποτα καλύτερο, αλλά μάλλον το αντίθετο...