Η Ελλάδα θέλει και μπορεί να τα καταφέρει.

Και τυπικά από χθες το βράδυ, με την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση, κλείνει μια σημαντική εκκρεμότητα, ένα πολιτικό κενό που στοίχισε στη χώρα. Μια περίοδος που έριξε ακόμη περισσότερο τη χώρα στην παραλυσία, αποδυνάμωσε την κοινωνική συνοχή και πριόνισε την όποια εμπιστοσύνη είχε απομείνει σε εταίρους και συμμάχους ότι η Ελλάδα θέλει και μπορεί να τα καταφέρει.
Από σήμερα η κυβέρνηση ξεκινά έναν πραγματικό μαραθώνιο για να αντιστρέψει το κλίμα, να ανακτήσει το χαμένο έδαφος και να επιχειρήσει να ανακόψει αρχικά την κατάρρευση και στη συνέχεια να διαμορφώσει τις συνθήκες για να δρομολογηθεί η ανάκαμψη. Το κλίμα είναι δυσμενές και αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με τις διαθέσεις της τρόικας, αλλά και με την αρνητική εικόνα που τείνει να εμπεδωθεί πλέον στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη για την Ελλάδα.
Ο υπουργός Οικονομικών Γ. Στουρνάρας δεν θα έχει εύκολη ούτε ευχάριστη αποστολή σήμερα στο Eurogroup, όπου οι εταίροι θα ακούσουν, για πολλοστή φορά, τις δεσμεύσεις για αποκρατικοποιήσεις και μεταρρυθμίσεις, ενώ συγχρόνως θα έχουν στα χέρια τους μια πρώτη εικόνα των ευρημάτων της τρόικας από την τελευταία επίσκεψή της στην Ελλάδα.
Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο εάν υπήρχε τεχνική δυνατότητα να συνόδευαν σήμερα στις Βρυξέλλες και να παρακολουθούσαν τη συνεδρίαση του Eurogroup είτε ο ίδιος ο κ. Τσίπρας είτε κάποιοι από τους βουλευτές του που με τόσο θόρυβο πρόβαλλαν στη Βουλή εύκολες λύσεις για τα πάντα.

Αντιπολίτευση με απειλές την κρίσιμη αυτή ώρα δεν μπορεί να πει κανείς ότι θα κάνει κάποιο καλό.

Ομως τις τελευταίες ημέρες, και ειδικά χθες λίγο πριν από την ανάγνωση των προγραμματικών θέσεων της κυβέρνησης από τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, άρχισε ένα σφυροκόπημα που παραπέμπει σε εικόνα και τακτική στείρας άρνησης.
Οχι σε όλα όσα μπορεί να ανακοινωθούν, λένε τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Προειδοποιούν με συγκρούσεις, παρομοιάζουν την κυβέρνηση με αυτές των κ.κ. Γ. Παπανδρέου και Παπαδήμου, πετούν ατάκες περί κυβερνήσεως Μνημονίου και… απειλούν.
Απειλούν με δικαστήρια όσους υπογράψουν ιδιωτικοποιήσεις, όσους επιχειρήσουν να πωλήσουν Οργανισμούς ανεξαρτήτως αν αυτοί είναι κερδοφόροι ή το μόνο που παράγουν είναι ελλείμματα και χρέη.
Μάλιστα σε κλειστή σύσκεψη της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ, λένε πως ειπώθηκαν διάφορα στο στυλ «δεν θα τους αφήσουμε σε χλωρό κλαρί» ή «δεν θα κάνουμε βήμα πίσω».
Είπαμε, μια καλή αντιπολίτευση λειτουργεί προς όφελος της χώρας. Μια στείρα αντιπολίτευση με απειλές την κρίσιμη αυτή ώρα δεν μπορεί να πει κανείς ότι θα κάνει κάποιο καλό.
Αλλο να επισημαίνεις λάθη και παραλείψεις και άλλο να λες πως όποιος υπογράψει κάτι θα πάει φυλακή. Είναι σαν να προσπαθείς να σταματήσει τη λειτουργία του το κράτος. Θυμίζουν δε κορώνες άλλων εποχών.

Και προπαντός όχι άλλα λόγια, όχι άλλα «όνειρα.

Ας αφήσουν αυτό τον λαό, λοιπόν, αφού τον σώσανε όπως τον σώσανε, να ξαναγυρίσει στις δουλειές του, αν έχει δουλειές, και ας αφήσουν την κυβέρνηση που όλοι συγκρότησαν, όπως συγκρότησαν, να κάνει κάποια δουλειά μπας και βρουν δουλειά κάποιοι από τους χιλιάδες χιλιάδων που την έχουν χάσει. Και προπαντός όχι άλλα λόγια, όχι άλλα «όνειρα», όχι άλλοι αγώνες εκ του ασφαλούς και χωρίς ρίσκο, όχι άλλος αριστερός επαγγελματισμός, όχι άλλες πομφόλυγες, αλλά και λίγη σιωπή και ο ελάχιστος διαλογισμός μπας και αντιληφθούμε το τι μας συμβαίνει κατά βάθος. Σε τι δηλαδή φταίμε και εμείς, αφού οι προειρημένοι κύριοι δεν πρόλαβαν ούτε να μας το πουν, ούτε να μας το εξηγήσουν, επειδή έπρεπε να λένε άλλα. Τώρα, για λίγο, σιωπή. Α, λίγη, κατευναστική ησυχία. Εφόσον ό,τι ήταν να γίνει, έγινε και ό,τι είναι να γίνει, ελάχιστα μπορούμε να το επηρεάσουμε, ώστε να μην γίνει, αν συνεχίσουμε να έχουμε τέτοια νοοτροπία .

Ομως η κρίση βαθαίνει και η απελπισία των Ελλήνων πολιτών είναι πια εμφανής...

Ομως η κρίση βαθαίνει και η απελπισία των Ελλήνων πολιτών είναι πια εμφανής και κάνει τον γύρο του κόσμου. Ανεργία ή υποαπασχόληση, απώλεια ιδιοκτησίας λόγω κατάσχεσης, χαμηλές συντάξεις, όποια και αν είναι η αιτία, η φτώχεια πλήττει πλέον και όσους είχαν επαρκές βιοτικό επίπεδο. Η ύφεση και η ανεργία έχουν πλέον ξεφύγει από κάθε έλεγχο και αποτελούν πια το βασικό πρόβλημα επιβίωσης της χώρας. Και το τρέχον έτος η οικονομία συνεχίζει να βουλιάζει και η έκρηξη του αριθμού των αστέγων στα αστικά κέντρα έχει προ πολλού ξεπεράσει ακόμα και τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις.
Το κλεπτοκρατικό και σπάταλο μοντέλο, που κυριάρχησε για πάρα πολλά χρόνια στη χώρα, δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια ιδιότυπη «φούσκα». Η αιτία είναι διπλή: Πρώτον, η μάστιγα της διαπλο­κής/διαφθοράς εμπόδισε την ανάπτυξη. Δεύτερον, η εκτεταμένη σπατάλη στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Οι πόροι δεν διοχετεύθηκαν σε παραγωγικές επενδύσεις, οι οποίες θα δημιουργούσαν πρόσθετο πλούτο. Κατά κανόνα, λεηλατήθηκαν και σπαταλήθηκαν. Τροφοδότησαν την κατανάλωση και μάλιστα τις εισαγωγές. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε πολύ χρήμα, αλλά με δυσανάλογα μικρό παραγωγικό αποτέλεσμα. Αυτό ισχύει από την εκπαίδευση μέχρι τους εξοπλισμούς, από την έρευνα μέχρι την υγεία και από την κοινωνική πολιτική μέχρι τα δημόσια έργα. Με μαθηματική ακρίβεια κάποια στιγμή η φούσκα θα έσκαγε.

Ωστόσο, η οικονομία δεν μπορεί να είναι ασύνδετη από την πολιτική και κόντρα στο γενικότερο συμφέρον της κοινωνίας. Η Ιστορία καταδεικνύει ότι μέσα από την ίδια την κρίση, κάθε φορά, μπαίνει μπροστά μία δυναμική ανατροπής, η οποία αναδύει ή υποβαθμίζει δυνάμεις, μεταβάλλει επιρροές και κυριαρχίες στον σκληρό οικονομικό και, κατ’ επέκταση, πολιτικό στίβο.

Μπορεί πράγματι η Ιστορία να είναι άδικη.

Αυτό πρέπει όλοι να το χωνέψουμε και να βάλουμε στην άκρη προσωπικούς εγωισμούς, υπολογισμούς και κομματικά συμφέροντα. Αν η σημερινή κυβέρνηση καταρρεύσει ενδέχεται να έχουμε μισή ακόμη ευκαιρία, εφόσον αποφευχθούν οι πρόωρες εκλογές. Οι συνθήκες όμως θα είναι σε μια τέτοια περίπτωση εξαιρετικά οριακές. Ισως στα χαρτιά και τους υπολογισμούς κάποιων αυτό να φαντάζει ως ένα λογικό και διαχειρίσιμο σενάριο. Στην πράξη, όμως, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για όσους στηρίζουν αυτή την κυβέρνηση μόνο στα χαρτιά. Πρέπει να δώσουν ό,τι καλύτερο διαθέτουν οι ίδιοι και ο πολιτικός τους χώρος για να πετύχει.
Μπορεί πράγματι η Ιστορία να είναι άδικη. Υπάρχουν παραδείγματα όπου κάποιος παλεύει σκληρά και η μοίρα τα φέρνει έτσι ώστε κάποιος άλλος να γευθεί τα οφέλη της δουλειάς του. Μόνο που στη δική μας περίπτωση οι εγωισμοί και οι τρικλοποδιές το μόνο που θα πετύχουν είναι η χώρα να σκάσει μια ώρα αρχύτερα. Οποιος πιστεύει ότι με τερτίπια και μένοντας και μέσα και έξω από μια κυβέρνηση θα προφυλαχθεί από την ανεξέλεγκτη έκρηξη, πρέπει προφανώς να είναι ή πολύ αφελής ή αθεράπευτα εγωκεντρικός.

Δεν θα πληρώνουν, όχι γιατί αρνούνται να πληρώσουν, όχι από ανυπακοή, αλλά γιατί δεν έχουν, γιατί δεν μπορούν.

Πράγματι η ψήφος δεν επηρεάστηκε άμεσα από τον δυσβάστακτο φόρο εισοδήματος, όπως προέκυψε από τις μνημονιακές δεσμεύσεις. Επηρεάζονται όμως τώρα με σφοδρότητα τόσο ο κρατικός προϋπολογισμός όσο και οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί εκατομμυρίων Ελλήνων. Τα ελληνικά νοικοκυριά ακολουθούν μοιραία και αγεληδόν το ελληνικό κράτος στο σπιράλ πτώχευσης και παρακμής. Διότι απλούστατα πολλοί νομοταγείς μισθωτοί και εργαζόμενοι δεν θα μπορούν να πληρώσουν τους υπέρογκους φόρους, πολλαπλάσιους από κάθε περασμένη χρονιά, καθώς μάλιστα βρίσκονται ήδη εκτός προϋπολογισμού, εξαντλημένοι από διαδοχικές μειώσεις εισοδήματος, εξαντλημένοι από έκτακτες εισφορές, με μειωμένα ή μηδενισμένα τα αποθέματα ανάγκης, βαρυνόμενοι από άνεργα τέκνα ή άλλους συγγενείς.
Διπλό το κακό άρα: οι πολίτες περνούν το όριο αντοχής, το κράτος δεν μπορεί να συγκεντρώσει αναγκαίους πόρους για συντήρηση θεμελιωδών λειτουργιών. Η κουτοπόνηρη αναβολή των φορολογικών δηλώσεων σε μετεκλογικό χρόνο ανέβαλε απλώς την έκρηξη της βόμβας. Δυστυχώς όμως η βόμβα απασφαλίζεται μες στο καλοκαίρι: πολλοί συνεπείς πολίτες δεν θα παραμείνουν συνεπείς. Το χρέος θα τους λυγίσει, θα τους οδηγήσει σε ακούσια πλην αναγκαστική παύση πληρωμών. Δεν θα πληρώνουν, όχι γιατί αρνούνται να πληρώσουν, όχι από ανυπακοή, αλλά γιατί δεν έχουν, γιατί δεν μπορούν.

Δυστυχώς, η πολιτική τάξη ενώπιον της ιστορικής πρόκλησης αποδεικνύεται διπλά ανίκανη και άβουλη: όπως δεν διαπραγματεύτηκε εγκαίρως και λυσιτελώς μια βιώσιμη λύση του δημόσιου χρέους, έτσι ακριβώς δεν εξυγίανε τα δημοσιονομικά με ορθολογικό και λειτουργικό τρόπο, με εντοπισμένες ενέργειες και δίκαιη φορολόγηση. Δουλικότητα και ανεπάρκεια προς τα έξω, λεηλασία και αδικία προς τα μέσα, λεηλασία στρεφόμενη προς τους νομοταγείς και παραγωγικούς.

Το αποτέλεσμα είναι διπλά ολέθριο. Η χώρα αποδέχεται στόχους τους οποίους αδυνατεί να επιτύχει, και στην ασυλλόγιστη πορεία προς τους στόχους εξοντώνει τους πολίτες της και εξευτελίζεται διεθνώς. Καταρρακωμένo κράτος και απροστάτευτοι άνθρωποι:

Είμαστε όμως ακόμα στο ξεκίνημα.

 Δύο μεγάλες ελλείψεις του χαμένου, έως τώρα, χρόνου, που πρέπει να ξανακερδηθεί, είναι οι Προγραμματικές Δηλώσεις (δηλαδή επιλογής και κατευθύνσεις) της νέας κυβέρνησης, που θα απαιτήσουν άλλη μια εβδομάδα και οι νέες διοικήσεις.
Γενικώς τα νέα πρόσωπα σε Γενικές Γραμματείες, οι νέοι πρόεδροι και διευθύνοντες σύμβουλοι, οι οποίοι παραμένουν τέσσερις κυβερνήσεις τώρα στις θέσεις τους (πλην όσων θέλησαν να γίνουν υποψήφιοι βουλευτές), από τον Οκτώβριο του 2009. Επιλογές οι περισσότεροι του κύκλου επιρροής του τότε πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου και των αποτυχημένων υπουργών – αυλικών του. Δεν είναι όλοι για πέταμα, οι περισσότεροι όμως είναι.
* Τι έχει δείξει η μέχρι τώρα στελέχωση με υπουργούς και υφυπουργούς; Οτι ο Αντώνης Σαμαράς δεν ξέρει να λέει όχι και να αρνείται γενικώς. Οτι ο Ευάγγελος Βενιζέλος συχνά δεν ξέρει και δεν θέλει να κάνει επιλογές προσώπων. Οτι ο Φώτης Κουβέλης δεν τολμά να επιλέξει από τους βουλευτές του.
Οι τρεις αρχηγοί κατόρθωσαν μια ιστορική συμφωνία (πιο ιστορική από τον πολυλογά, αυτάρεσκο ΣΥΡΙΖΑ και την επανάληψη της ΕΔΑ του 1958), διαμορφώνοντας τις συνθήκες διακομματικής συνεργασίας των δυνάμεων του ευρύτερου αστικού και φιλοευρωπαϊκού χώρου. Καθιέρωσαν ένα μοντέλο συνεργασίας και συγκυβέρνησης, αφήνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ χωρίς συμμάχους (δεξιά και αριστερά του) και με μόνη ελπίδα διακυβέρνησης την επίτευξη αυτοδυναμίας. Απίθανης.
* Αδύνατης εάν τροποποιηθεί –όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ ζητούσε– ο εκλογικός νόμος και ανεβάσει την αυτοδυναμία στο 40–42%. Να γιατί οι εξελίξεις της 17ης Ιουνίου και η ευέλικτη, γενναιόδωρη συμπεριφορά (έως τώρα τουλάχιστον) του Ανώνη Σαμαρά συνιστούν μια ήττα της Αριστεράς στην Ελλάδα, ήττα στρατηγική, εκεί όπου άλλοι διαλαλούν περί θριάμβου της στο όνομα του ΣΥΡΙΖΑ. Είμαστε όμως ακόμα στο ξεκίνημα.