Μπορεί πράγματι η Ιστορία να είναι άδικη.

Αυτό πρέπει όλοι να το χωνέψουμε και να βάλουμε στην άκρη προσωπικούς εγωισμούς, υπολογισμούς και κομματικά συμφέροντα. Αν η σημερινή κυβέρνηση καταρρεύσει ενδέχεται να έχουμε μισή ακόμη ευκαιρία, εφόσον αποφευχθούν οι πρόωρες εκλογές. Οι συνθήκες όμως θα είναι σε μια τέτοια περίπτωση εξαιρετικά οριακές. Ισως στα χαρτιά και τους υπολογισμούς κάποιων αυτό να φαντάζει ως ένα λογικό και διαχειρίσιμο σενάριο. Στην πράξη, όμως, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για όσους στηρίζουν αυτή την κυβέρνηση μόνο στα χαρτιά. Πρέπει να δώσουν ό,τι καλύτερο διαθέτουν οι ίδιοι και ο πολιτικός τους χώρος για να πετύχει.
Μπορεί πράγματι η Ιστορία να είναι άδικη. Υπάρχουν παραδείγματα όπου κάποιος παλεύει σκληρά και η μοίρα τα φέρνει έτσι ώστε κάποιος άλλος να γευθεί τα οφέλη της δουλειάς του. Μόνο που στη δική μας περίπτωση οι εγωισμοί και οι τρικλοποδιές το μόνο που θα πετύχουν είναι η χώρα να σκάσει μια ώρα αρχύτερα. Οποιος πιστεύει ότι με τερτίπια και μένοντας και μέσα και έξω από μια κυβέρνηση θα προφυλαχθεί από την ανεξέλεγκτη έκρηξη, πρέπει προφανώς να είναι ή πολύ αφελής ή αθεράπευτα εγωκεντρικός.

Δεν θα πληρώνουν, όχι γιατί αρνούνται να πληρώσουν, όχι από ανυπακοή, αλλά γιατί δεν έχουν, γιατί δεν μπορούν.

Πράγματι η ψήφος δεν επηρεάστηκε άμεσα από τον δυσβάστακτο φόρο εισοδήματος, όπως προέκυψε από τις μνημονιακές δεσμεύσεις. Επηρεάζονται όμως τώρα με σφοδρότητα τόσο ο κρατικός προϋπολογισμός όσο και οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί εκατομμυρίων Ελλήνων. Τα ελληνικά νοικοκυριά ακολουθούν μοιραία και αγεληδόν το ελληνικό κράτος στο σπιράλ πτώχευσης και παρακμής. Διότι απλούστατα πολλοί νομοταγείς μισθωτοί και εργαζόμενοι δεν θα μπορούν να πληρώσουν τους υπέρογκους φόρους, πολλαπλάσιους από κάθε περασμένη χρονιά, καθώς μάλιστα βρίσκονται ήδη εκτός προϋπολογισμού, εξαντλημένοι από διαδοχικές μειώσεις εισοδήματος, εξαντλημένοι από έκτακτες εισφορές, με μειωμένα ή μηδενισμένα τα αποθέματα ανάγκης, βαρυνόμενοι από άνεργα τέκνα ή άλλους συγγενείς.
Διπλό το κακό άρα: οι πολίτες περνούν το όριο αντοχής, το κράτος δεν μπορεί να συγκεντρώσει αναγκαίους πόρους για συντήρηση θεμελιωδών λειτουργιών. Η κουτοπόνηρη αναβολή των φορολογικών δηλώσεων σε μετεκλογικό χρόνο ανέβαλε απλώς την έκρηξη της βόμβας. Δυστυχώς όμως η βόμβα απασφαλίζεται μες στο καλοκαίρι: πολλοί συνεπείς πολίτες δεν θα παραμείνουν συνεπείς. Το χρέος θα τους λυγίσει, θα τους οδηγήσει σε ακούσια πλην αναγκαστική παύση πληρωμών. Δεν θα πληρώνουν, όχι γιατί αρνούνται να πληρώσουν, όχι από ανυπακοή, αλλά γιατί δεν έχουν, γιατί δεν μπορούν.

Δυστυχώς, η πολιτική τάξη ενώπιον της ιστορικής πρόκλησης αποδεικνύεται διπλά ανίκανη και άβουλη: όπως δεν διαπραγματεύτηκε εγκαίρως και λυσιτελώς μια βιώσιμη λύση του δημόσιου χρέους, έτσι ακριβώς δεν εξυγίανε τα δημοσιονομικά με ορθολογικό και λειτουργικό τρόπο, με εντοπισμένες ενέργειες και δίκαιη φορολόγηση. Δουλικότητα και ανεπάρκεια προς τα έξω, λεηλασία και αδικία προς τα μέσα, λεηλασία στρεφόμενη προς τους νομοταγείς και παραγωγικούς.

Το αποτέλεσμα είναι διπλά ολέθριο. Η χώρα αποδέχεται στόχους τους οποίους αδυνατεί να επιτύχει, και στην ασυλλόγιστη πορεία προς τους στόχους εξοντώνει τους πολίτες της και εξευτελίζεται διεθνώς. Καταρρακωμένo κράτος και απροστάτευτοι άνθρωποι:

Είμαστε όμως ακόμα στο ξεκίνημα.

 Δύο μεγάλες ελλείψεις του χαμένου, έως τώρα, χρόνου, που πρέπει να ξανακερδηθεί, είναι οι Προγραμματικές Δηλώσεις (δηλαδή επιλογής και κατευθύνσεις) της νέας κυβέρνησης, που θα απαιτήσουν άλλη μια εβδομάδα και οι νέες διοικήσεις.
Γενικώς τα νέα πρόσωπα σε Γενικές Γραμματείες, οι νέοι πρόεδροι και διευθύνοντες σύμβουλοι, οι οποίοι παραμένουν τέσσερις κυβερνήσεις τώρα στις θέσεις τους (πλην όσων θέλησαν να γίνουν υποψήφιοι βουλευτές), από τον Οκτώβριο του 2009. Επιλογές οι περισσότεροι του κύκλου επιρροής του τότε πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου και των αποτυχημένων υπουργών – αυλικών του. Δεν είναι όλοι για πέταμα, οι περισσότεροι όμως είναι.
* Τι έχει δείξει η μέχρι τώρα στελέχωση με υπουργούς και υφυπουργούς; Οτι ο Αντώνης Σαμαράς δεν ξέρει να λέει όχι και να αρνείται γενικώς. Οτι ο Ευάγγελος Βενιζέλος συχνά δεν ξέρει και δεν θέλει να κάνει επιλογές προσώπων. Οτι ο Φώτης Κουβέλης δεν τολμά να επιλέξει από τους βουλευτές του.
Οι τρεις αρχηγοί κατόρθωσαν μια ιστορική συμφωνία (πιο ιστορική από τον πολυλογά, αυτάρεσκο ΣΥΡΙΖΑ και την επανάληψη της ΕΔΑ του 1958), διαμορφώνοντας τις συνθήκες διακομματικής συνεργασίας των δυνάμεων του ευρύτερου αστικού και φιλοευρωπαϊκού χώρου. Καθιέρωσαν ένα μοντέλο συνεργασίας και συγκυβέρνησης, αφήνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ χωρίς συμμάχους (δεξιά και αριστερά του) και με μόνη ελπίδα διακυβέρνησης την επίτευξη αυτοδυναμίας. Απίθανης.
* Αδύνατης εάν τροποποιηθεί –όπως και ο ΣΥΡΙΖΑ ζητούσε– ο εκλογικός νόμος και ανεβάσει την αυτοδυναμία στο 40–42%. Να γιατί οι εξελίξεις της 17ης Ιουνίου και η ευέλικτη, γενναιόδωρη συμπεριφορά (έως τώρα τουλάχιστον) του Ανώνη Σαμαρά συνιστούν μια ήττα της Αριστεράς στην Ελλάδα, ήττα στρατηγική, εκεί όπου άλλοι διαλαλούν περί θριάμβου της στο όνομα του ΣΥΡΙΖΑ. Είμαστε όμως ακόμα στο ξεκίνημα.

Η Ιστορία αποδίδει ασφαλώς ευθύνες με πιο ώριμο και ψύχραιμο τρόπο με το πέρασμα του χρόνου.

Μεγάλη, αν όχι ιστορική, είναι η ευθύνη εκείνων που έχυσαν όλο αυτό το αντιμνημονιακό δηλητήριο σε ανεξέλεγκτες δόσεις στο μυαλό του Ελληνα. Τώρα που ήλθε η ώρα του ρεαλισμού και της εθνικής συλλογικής ευθύνης μπορούμε να καταλάβουμε το μέγεθος της ζημιάς.
Η Ιστορία αποδίδει ασφαλώς ευθύνες με πιο ώριμο και ψύχραιμο τρόπο με το πέρασμα του χρόνου. Η Ελλάδα ήταν το πρώτο θύμα μιας πρωτόγνωρης και μοναδικής κρίσης χρέους. Ο κ. Παπανδρέου ήταν προφανώς ακατάλληλος για να κυβερνήσει τη χώρα σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία. Τα μεγαλύτερα λάθη του δεν είχαν να κάνουν με «προδοσίες» ή άλλες συνωμοσίες. Αφορούσαν την κακή επιλογή συμβούλων, τον αποκλεισμό των έμπειρων με απροσδιόριστα κριτήρια, την πολύ μεγάλη αργοπορία στη λήψη αποφάσεων το πρώτο εξάμηνο και την κουτοπόνηρη προσπάθεια αποφυγής των διαρθρωτικών αλλαγών που είχαν πολιτικό κόστος. Πρέπει κάποια ώρα να αντιμετωπίσουμε ψύχραιμα και αντικειμενικά το επεισόδιο του Μνημονίου γιατί κινδυνεύουμε να μπούμε σε ένα φαύλο κύκλο. Το εφιαλτικό σενάριο θα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ να κατηγορεί τον κ. Σαμαρά και τη σημερινή κυβέρνηση για «προδοσία» και «κακή επαναδιαπραγμάτευση», η κυβέρνηση να μην αντέξει, να έλθει όντως ο κ. Τσίπρας στην εξουσία και να προσγειωθεί και εκείνος πολύ απότομα, οπότε πλέον θα έχει έλθει η ώρα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ και των άλλων πιο «αυθεντικών» αντιμνημονιακών πολιτικών δυνάμεων. Είναι πολύ κρίσιμο, λοιπόν, να βρεθεί γρήγορα αντίδοτο για όλες τις παλαβομάρες, άρρωστες θεωρίες συνωμοσίας και κουβέντες του τηλεκαφενείου, που έχουν σφραγίσει τον δημόσιο διάλογο τα τελευταία δυόμισι χρόνια.

Πότε θα απαλλαγούμε από αυτή την ανούσια φλυαρία...

Λόγια και κινήσεις εντυπωσιασμού, προπέτασμα καπνού για να μην φαίνεται η ένδεια, η ανικανότητα, η φοβία, η έλλειψη βούλησης να γίνει η δουλειά. Γι' αυτό και πρότειναν να πηγαίνουν όλοι μαζί στην Ευρώπη μην ξεχωρίσει κάποιος, μην αυτονομηθεί. Χεράκι χεράκι, σαν νήπια που διστάζουν να κάνουν το δικό τους αποφασιστικό βήμα.

Μετά το επιβεβλημένο και τολμηρό βήμα της συγκυβέρνησης, αμηχανία και επιστροφή στα παλαιά. Η δε νεόκοπη αξιωματική αντιπολίτευση, καθώς ξαποσταίνει στα κανάλια μετά τα μπουρλότα, ή τα βαρελότα, της ευρωπαϊκής επανάστασης, εξακολουθεί να καταγγέλλει συλλήβδην τα «μνημόνια», λέξη που έχει γίνει πλέον κέρμα στο στόμα. Πάμε για τα «μετάλλια» έλεγαν οι ελληνοποιημένοι αθλητές παλιά, καθώς δεν είχαν τη γλωσσική ευχέρεια και έβλεπαν τι πουλάει. Μετάλλια κι ας είναι ντοπαρισμένα. Κάτω, λοιπόν, τα μνημόνια ό,τι κι αν λένε αυτά. Αυτό πουλάει, αυτό βγάζει η αντιπολίτευση στην αγορά χωρίς δεύτερη σκέψη, χωρίς συναίσθηση καθήκοντος.

Πότε θα απαλλαγούμε από αυτή την ανούσια φλυαρία, αυτή την υποκρισία, την αβελτηρία, τη συνειδητή παραπλάνηση; Πότε θα έχουμε μπροστά μας σχέδια που διαβάζουν το πρόβλημα και επιχειρούν να το λύσουν αντί για σχέδια που κλείνοντάς μας το μάτι μάς οδηγούν στην τυφλή σύγκρουση; Οι λίγοι σοβαροί στην κυβέρνηση ας μας δώσουν ελπίδα, ας αντισταθούν στον πολτό και στη δίνη του, οδηγώντας το σκάφος μακριά από την τρικυμία σε πιο ήρεμα νερά.

Οι κομματικοί στρατοί καραδοκούν για να πάρουν μία θέση στον κρατικό μηχανισμό.

Οτι και να συμβαίνει σε αυτήν τη χώρα, ένα πράγμα είναι βέβαιο: οι κομματικοί στρατοί καραδοκούν για να πάρουν μία θέση στον κρατικό μηχανισμό. Η ρουτίνα είναι δεδομένη. Τα κομματικά «μαμούνια» συνωστίζονται στα γραφεία του κόμματος, ζυμώνουν τους βουλευτές και αξιωματούχους που συναντούν εκεί και προετοιμάζουν το έδαφος, προκειμένου να εξασφαλίσουν κάποια θέση μόλις έλθει η ώρα. Το ζήσαμε ακόμη και στη δήθεν μεταμοντέρνα κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου. Την ίδια ώρα που ο τότε πρωθυπουργός διαφήμιζε διεθνώς το περίφημο open gov (ανοικτή διακυβέρνηση), κάποια αόρατα κομματικά ανθρωπάκια στο Μαξίμου διόριζαν τους πλέον άσχετους στις διοικήσεις των νοσοκομείων και σε διάφορες άλλες θέσεις. Ηξεραν όλοι πόσο κρίσιμες είναι οι διοικήσεις αυτές, γιατί ένα μεγάλο τμήμα του δημοσιονομικού εκτροχιασμού οφειλόταν στην απίστευτη σπατάλη και διαφθορά στον τομέα της υγείας. Δεν είχε, όμως, καμία απολύτως σημασία από τη στιγμή που επρόκειτο για «δικούς τους ανθρώπους», τα ονόματα των οποίων βρίσκονταν σε καλά ετοιμασμένες λίστες.
Και σήμερα, πάντως, εκτυλίσσονται ίδιες σκηνές, που δείχνουν ότι είτε με κρίση είτε χωρίς μερικά πράγματα δεν αλλάζουν. Αδικημένοι απόστρατοι, θαμώνες των κομματικών μαγειρείων και άλλοι αποζητούν με αγωνία μια θέση σε Δ.Σ. ή στον ευρύτερο κρατικό μηχανισμό. Πολλοί εξ’ αυτών έχουν όντως τις ικανότητες να διεκδικήσουν μια τέτοια θέση, αλλά ποιος μπορεί να τους αξιολογήσει και να τους κρίνει μακριά από προσωπικά ή κομματικά κριτήρια;

Βεβαίως πρέπει να αναγνωρίσουμε πως ένα μείζον πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα πλέον είναι η άρνηση ικανών και άξιων ανθρώπων να ασχοληθούν με τα δημόσια πράγματα. Η απέχθεια προς την κομματική καμαρίλα, ο φόβος του εισαγγελέα και άλλα πολλά κρατούν πολλούς μακριά από την πολιτική και το Δημόσιο.

Εδώ φαίνεται η αδυναμία όλου του πολιτικού συστήματος ...

Αν είμαστε μια «χαμένη υπόθεση» είναι επειδή φαινόμαστε ανίκανοι να διαχειριστούμε τα προβλήματα που μας αφορούν σαν οικονομία αλλά και σαν χώρα, σαν κοινωνία. Εδώ φαίνεται η αδυναμία όλου του πολιτικού συστήματος να παίξει υπεύθυνο ηγετικό ρόλο. Ενώ οι πολλοί πολίτες -οι μισθωτοί, συνταξιούχοι και οι νομοταγείς επιχειρηματίες και ιδιοκτήτες ακινήτων- έχουν υποστεί πρωτοφανείς μειώσεις στα εισοδήματά τους και ζουν με τον φόβο και την ανασφάλεια, δεν τους έχει προσφερθεί ούτε μια καλή είδηση σε αντάλλαγμα, ούτε η ελάχιστη βελτίωση στις υπηρεσίες, ούτε το ελάχιστο αίσθημα δικαιοσύνης. Με άλλα λόγια, οι πολιτικοί δέχονται το πολιτικό κόστος που προκύπτει από τη στέρηση των πολλών, αλλά δεν μπορούν ή δεν τολμούν να οργανώσουν το φορολογικό σύστημα, τη δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, το σύστημα υγείας και τις δημόσιες συγκοινωνίες ώστε να βελτιωθεί η καθημερινότητα των πολιτών. Σαν να μην έχει πολιτικό κόστος η αποτυχία αυτή.
Αν η Ελλάδα είναι μια «χαμένη υπόθεση» είναι επειδή το πολιτικό μας σύστημα δεν πίστεψε στην ανάγκη της μεταρρύθμισης και αρκέστηκε στο να παίζει κρυφτό με τους δανειστές μας - ζητώντας χρήματα, αλλά αποφεύγοντας το καθήκον να καταστρώσει εθνικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της χώρας. Χωρίς δικές μας προτάσεις, επόμενο ήταν να περιμένουμε τις επιταγές άλλων και μετά να δυσανασχετούμε και να κάνουμε κύκλους γύρω από τους εαυτούς μας. Τώρα που οι άλλοι βλέπουν τον κίνδυνο μας παρακολουθούν άναυδοι - ενώ εμείς που πρώτοι κινδυνεύσαμε κάνουμε σαν να μην βλέπουμε τον κίνδυνο.