Πώς είναι δυνατόν οι εκλεγμένες κυβερνήσεις να μην μπορούν να αποφασίσουν.

 Ένα ωραίο μεσημέρι, τον Απρίλη του 2010, ο πρωθυπουργός της χώρας Γιώργος Παπανδρέου από το ακριτικό Καστελόριζο παραδέχτηκε τη χρεοκοπία της χώρας καλώντας για βοήθεια το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Έκτοτε και καθώς το οξύ οικονομικό πρόβλημα άγγιξε μέχρι το μεδούλι της την ελληνική κοινωνία τα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας άρχισαν να εμφανίζονται στο προσκήνιο με έμμεσο, αλλά σαφή τρόπο. Πώς είναι δυνατόν οι υπάλληλοι των δανειστών να ρυθμίζουν και να ορίζουν κάθε λεπτομέρεια στα δημοσιονομικά της χώρας; Πώς είναι δυνατόν οι εκλεγμένες κυβερνήσεις να μην μπορούν να αποφασίσουν ούτε για την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των υπαλλήλων της τρόικας;

Τις τελευταίες μέρες, με αφορμή τις βόλτες των Τούρκων στην κυπριακή ΑΟΖ, τα ερωτήματα που αφορούν τη δυνατότητα της κυβέρνησης να προασπίσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας αρχίζουν να εμφανίζονται με πιο πιεστικό τρόπο. Πώς μια παραδομένη στους δανειστές κυβέρνηση μιας χρεοκοπημένης χώρας μπορεί να αντιμετωπίσει τις τουρκικές αμφισβητήσεις, οι οποίες εκδηλώνονται έμπρακτα και επίμονα.

Αν λοιπόν η ψευδεπίγραφη ευημερία των εποχών της «ισχυρής Ελλάδας» μπόρεσε να κρύψει τις συνέπειες της οδυνηρής διπλωματικής ήττας των Ιμίων, αυτό δεν σημαίνει ότι αυτές οι συνέπειες εξαφανίστηκαν. Αντίθετα, αναζητούν την κατάλληλη στιγμή (πολιτική / οικονομική αστάθεια) και τον κατάλληλο τόπο (ελληνική ΑΟΖ;) για να επιβεβαιωθούν…

Τα κόμματα είναι αλλού

Το αποτύπωμα της κρίσης είναι εμφανές παντού. Τα προβλήματα που προκλήθηκαν στην οικονομία, την κοινωνία, την πολιτική άλλαξαν άρδην τα δεδομένα. Ωστόσο, τα κόμματα -παλιά και νέα-, σαν να μην πέρασε μια μέρα, κινούνται στον μικρόκοσμό τους. Αποκομμένα από τη ζώσα πραγματικότητα, δεν αντιλαμβάνονται τις μεταβολές που επήλθαν, ούτε τις υπόγειες διεργασίες που συντελούνται στο εκλογικό σώμα. Βρίσκονται σε διαρκή περιδίνηση, επαναλαμβάνουν τον παλιό κακό εαυτό τους, επιτείνοντας την κρίση εκπροσώπησης.

Κοινά στοιχεία της ατζέντας τους είναι ο λαϊκισμός, οι πελατειακές πολιτικές, η υπεράσπιση των συντεχνιακών συμφερόντων, η λογική των ειδικών διευθετήσεων. Ακόμη κι η περιβόητη διάκριση σε μνημονιακά - αντιμνημονιακά καταλήγει να είναι επίπλαστη. Κυβέρνηση και αντιπολίτευση επιδεικνύουν την ίδια αποστροφή για αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Με το άγχος του πολιτικού κόστους χαϊδεύουν αυτιά, πιστεύοντας ότι έτσι συντηρούν και διευρύνουν την κυριαρχία ή την επιβίωσή τους. Τα παλιά κόμματα -ΝΔ, ΠΑΣΟΚ-, οργανικά στοιχεία του χρεοκοπημένου συστήματος, είναι παραδομένα στη στασιμότητα και στο τέλμα. Από την άλλη τα αποκαλούμενα νέα -ΣΥΡΙΖΑ, ΔΗΜΑΡ, ΑΝΕΛ- ενσαρκώνουν παλιές πολιτικές. Και στις δύο περιπτώσεις η αναντιστοιχία τους με τις πραγματικές ανάγκες της σύγχρονης εποχής είναι εμφανής. Πολιτευόμενα εκτός οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας, στην ουσία υπόσχονται αναβίωση του παρελθόντος. Η απροθυμία τους για τομές διαιωνίζει το αντιπαραγωγικό και παρηκμασμένο μοντέλο που μας οδήγησε στη χρεοκοπία. Οι θέσεις τους δεν είναι τίποτα άλλο από μερεμέτια.

Η ΝΔ, αδυνατώντας να μετεξελιχθεί σε σύγχρονο κεντροδεξιό κόμμα, καταφεύγει ξανά στην αγκαλιά του λαϊκισμού και του παλαιοκομματισμού. Αποψιλωμένη από ικανά στελέχη, χωρίς εφεδρείες, κινείται με γνώμονα το μικροκομματικό συμφέρον. Το άγχος της κάλπης την οδηγεί σε σπασμωδικές ενέργειες, θέτοντας σε κίνδυνο την ομαλή έξοδο από τα μνημόνια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο τελευταίος ανασχηματισμός. Το ΠΑΣΟΚ, σε παραζάλη και αναζητώντας διαρκώς το στίγμα του, υποκαθιστά την πολιτική με τη συνδικαλιστική πρακτική. Ο ΣΥΡΙΖΑ, κουβαλώντας τα βαρίδια του παρελθόντος, καθυστερεί το ραντεβού του με τον ρεαλισμό. Προσδοκώντας επιπλέον πολιτικά κέρδη, αποφεύγει να διατυπώσει καθαρές προτάσεις. Βρίσκεται σε διάσταση με τις ανάγκες της εποχής. Το μόνο βέβαιο είναι πως, ενώ τα προβλήματα παραμένουν ζέοντα, τα κόμματα είναι αλλού. Κωφεύουν στη βοή των υπόγειων ρευμάτων. Ετσι εξηγείται και η αναζήτηση νέων εκφράσεων, όπως το Ποτάμι, από σημαντική μερίδα πολιτών.

Δεν έχουν καταφέρει καν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι .

Η αχτίδα φωτός για στοιχειώδη συνεννόηση στα εθνικά θέματα που διαφάνηκε χθες, από την ανταλλαγή δηλώσεων μεταξύ κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης, αποτελεί αναμφίβολα μια θετική εξέλιξη. Την ώρα που οι Τούρκοι κλιμακώνουν τις προκλήσεις τους με τη βόλτα της κορβέτας τους στο Αιγαίο, ενώ παράλληλα συνεχίζουν τις βόλτες στην κυπριακή ΑΟΖ, θα ήταν παράλογο η ελληνική πολιτική ηγεσία να μην μπορεί να διακρίνει τι επιβάλλει το εθνικό συμφέρον. Οι όποιες διαφορές απόψεων για την εσωτερική πολιτική κατάσταση και τη διαχείριση της κρίσης, δεν μπορεί να αποτελούν μονίμως άλλοθι, για να μην μπορεί να διαμορφωθεί μια ελάχιστη κοινή στρατηγική στα κρίσιμα ανοικτά μέτωπα της εξωτερικής πολιτικής.

Πολύ περισσότερο όταν η κατάσταση γύρω μας διαρκώς περιπλέκεται με τις γεωπολιτικές ισορροπίες να αναδιατάσσονται διαρκώς. Η δήλωση του εκπροσώπου του ΣΥΡΙΖΑ ότι «είμαστε ανοιχτοί να πάμε σε μία συζήτηση για τα εθνικά θέματα» και η άμεση απάντηση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης ότι είναι πρόθυμος οποιαδήποτε στιγμή να ενημερώσει σε βάθος τους αρχηγούς των κομμάτων είναι ένα πρώτο βήμα για να ανοίξει ένας δίαυλος συνεννόησης και συναίνεσης, τουλάχιστον σε αυτό το πεδίο.

Είναι καιρός να αντιληφθούν όλοι ότι δεν έχουμε την πολυτέλεια ως χώρα και ως κοινωνία να συνθλιβόμαστε σε άγονες εσωτερικές αντιπαραθέσεις που δεν οδηγούν πουθενά και επιπλέον διαμορφώνουν ένα διχαστικό κλίμα. Ο κοινός στόχος όλων των συντεταγμένων πολιτικών δυνάμεων, για προάσπιση των εθνικών συμφερόντων, υπηρετείται ουσιαστικά και αποφασιστικά  μόνο μέσα από μια κοινή στρατηγική και συμπόρευση στους βασικούς τουλάχιστον στόχους. Και είναι απαράδεκτο που μέχρι τώρα, για στενά καιροσκοπικούς λόγους, δεν έχουν  καταφέρει καν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι για να συνομιλήσουν και να ανταλλάξουν απόψεις. Ας μην αφήσουν λοιπόν για τους ίδιους λόγους, την ευκαιρία που οι ίδιοι δημιούργησαν, με τις χθεσινές δηλώσεις τους, να πάει χαμένη...

Οι ανακολουθίες του ΣΥΡΙΖΑ

Τον τελευταίο καιρό ο ΣΥΡΙΖΑ θυμίζει μικρό παιδί που χτυπάει το κεφάλι του στον τοίχο και στη συνέχεια καταγγέλλει στην Αστυνομία κακοποίηση ανηλίκου. Στο ζήτημα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, για παράδειγμα, και των πρόωρων εκλογών. Η πολιτική αβεβαιότητα προκύπτει από την άρνησή του να ψηφίσει για πρόεδρο έτσι ώστε να εκβιάσει εκλογές. Κατηγορεί, όμως, την κυβέρνηση ότι αυτή ευθύνεται επειδή ούτε λίγο, ούτε πολύ δεν δέχεται την πρότασή του για... άμεση διάλυση της Βουλής! Περιττό να πούμε ότι η πρότασή του ουδόλως αναιρεί την αβεβαιότητα. Γιατί ακόμα και αν υπήρχε συμφωνία στο πρόσωπο του Προέδρου -σε αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ επιδεικνύει μεγαθυμία αν του γίνει η χάρη για πρόωρες εκλογές-, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση.

Ακόμα χειρότερα η λογική του ΣΥΡΙΖΑ ότι μόνο μία πρόσφατα νομιμοποιημένη κυβέρνηση μπορεί να διαπραγματευτεί για το χρέος και την έξοδο από το Μνημόνιο πάσχει από μία μικρή λεπτομέρεια. Ουδείς, του ΣΥΡΙΖΑ περιλαμβανομένου, γνωρίζει ποια λύση επιδιώκει ο κ. Τσίπρας. Διότι από τη διαγραφή του χρέους και τη νομοθετική κατάργηση του Μνημονίου έως την αποφυγή μονομερών ενεργειών και την επαναδιαπραγμάτευση η απόσταση είναι χαοτική. Για την ακρίβεια είναι τόση όσο η παραμονή ή όχι στο ευρώ. Και υπάρχουν πολλοί, του γράφοντος περιλαμβανομένου, που πιστεύουν ότι ορισμένοι τουλάχιστον στον ΣΥΡΙΖΑ έχουν κρυφή ατζέντα και επιθυμούν συνθήκες αστάθειας για να την εφαρμόσουν. Το ίδιο ανακόλουθη, όμως, είναι και η λογική του ΣΥΡΙΖΑ σε σχέση με την επιθυμία της κυβέρνησης να βγούμε από το Μνημόνιο. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει να επιστραφούν και να αφαιρεθούν από το χρέος τα 11,5 δισεκατομμύρια που περίσσεψαν από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και να χρησιμοποιηθούν για την περίφημη προληπτική γραμμή στήριξης.

Οχι λέει ο ΣΥΡΙΖΑ, αυτό θα είναι εγκληματικό. Τα χρήματα δεν πρέπει να αφαιρεθούν από το χρέος, αλλά να χρησιμοποιηθούν για τη ρευστότητα της αγοράς. Ουσιαστικά, δηλαδή, ο ΣΥΡΙΖΑ λέει δανείστε μας ξανά αυτά τα χρήματα, υπολογίστε τα στο χρέος, το οποίο, όμως, κατά τα άλλα θα διαγράψω. Δεν γνωρίζω ποιος από όλους τους φωστήρες του ΣΥΡΙΖΑ έχει την ευθύνη για τη διαπραγματευτική τακτική. Το να λες, όμως, σε κάποιον δώσε μου λεφτά τα οποία δεν πρόκειται να σου επιστρέψω, δεν ακούγεται και τόσο πειστικό. Κι όσο και αν γοητεύτηκαν από τους θεατρινισμούς του Τσάβες -για τη Βενεζουέλα δεν μιλούν πια, κινείται στα όρια της χρεοκοπίας-, κάτι θα έχουν ακούσει για το πώς διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις στην Ευρώπη. Με λογικά επιχειρήματα δηλαδή, τα οποία στον ΣΥΡΙΖΑ έχουν εξοβελίσει πλήρως νομίζοντας ότι έτσι θα κυβερνήσουν γρηγορότερα. Την κινέζικη παροιμία πάλι, να προσέχεις τι εύχεσαι γιατί μπορεί να σου συμβεί, μάλλον δεν την ξέρουν.

Μακάρι να το αντιληφθεί αυτό η κυβέρνηση.

Η κοινωνία ξέρει τι θέλει, άσχετα από τις επιθυμίες και τις πράξεις των πολιτικών. Απαίτησε ανοικτά πανεπιστήμια χωρίς θυλάκους βίας και ανομίας και άρχισε να το καταφέρνει. Θεώρησε θετικό το άνοιγμα των καταστημάτων κάποιες Κυριακές και το έδειξε. Οι πολίτες θέλουν να αφήσουν πίσω τους το χθες και στηρίζουν αλλαγές και μεταρρυθμίσεις όταν οι πολιτικοί και οι κατέχοντες θέση ευθύνης το τολμούν. Μακάρι να το αντιληφθεί αυτό η κυβέρνηση, που έχει έτοιμη μια μεταρρυθμιστική ατζέντα αλλά φοβάται να τη στηρίξει καθαρά και συγκροτημένα.

Η Ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται σε σαθρά θεμέλια.

Το μόνο βέβαιο αυτή τη στιγμή είναι ότι η χώρα δεν είναι ακόμη σε θέση να σταθεί μόνη στα πόδια της και δεν πρόκειται να το καταφέρει στο βραχυπρόθεσμο μέλλον. Το απέδειξε η πρόσφατη απόπειρα της κυβέρνησης να απαλλαγεί, επειδή έτσι αποφάσισε η ίδια, από το ΔΝΤ, την τρόικα και το Μνημόνιο, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι δεν έχει ανάγκη από περαιτέρω χρηματική στήριξη, το προβλέπουν οι αγορές και οι δανειστές που αντέδρασαν, το επισημαίνει η έκθεση Ιουλίου - Σεπτεμβρίου 2014 του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής, πρέπει επίσης να το αντιλαμβάνονται χωρίς όμως να το παραδέχονται και δίχως να αλλάζουν ουσιαστικά τη ρητορική τους τα ηγετικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτούς τους τελευταίους η γρήγορη αναρρίχηση στην εξουσία παραμένει αυτοσκοπός και δεν δείχνουν διατεθειμένοι να αλλάξουν τακτική.

Με λίγα λόγια, όποιες και αν είναι οι πολιτικές εξελίξεις και όπως και αν βαφτιστεί η συνέχεια και το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων με τους δανειστές και τους εκπροσώπους τους, η πραγματικότητα παραμένει η ίδια. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται σε σαθρά θεμέλια, οι λεγόμενες μεταρρυθμίσεις καρκινοβατούν, είτε ως σχέδια νόμων, είτε στην εφαρμογή, το διεθνές περιβάλλον παραμένει ασταθές, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της Ευρωζώνης, αλλά και γύρω από αυτήν και δεν υπάρχει καμία πρόνοια ώστε η χώρα να αποκτήσει στοιχειώδεις παραγωγικές βάσεις. Επομένως δεν υπάρχει και σχεδιασμός για τη μετά το Μνημόνιο εποχή, όπως σωστά τονίζει η έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής. Για να μην αναφέρουμε τον παράγοντα «Τουρκία» που για άλλη μία φορά δημιουργεί καταστάσεις που είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί ποιες θα είναι οι επιπτώσεις τους στην Ελλάδα.

Ολα αυτά περιγράφουν πολύ συνοπτικά και σε γενικές γραμμές την αβεβαιότητα που καθορίζει το παρόν και κυρίως το βραχυπρόθεσμο μέλλον της χώρας. Αβεβαιότητα που παράγεται σε μεγάλο βαθμό εδώ αλλά και στο εξωτερικό, από εκείνους που θέτουν κανόνες και επηρεάζουν εξελίξεις. Η αλήθεια είναι ότι το διεθνές οικονομικό σύστημα έχει πολλές επικίνδυνες παραμέτρους με άμεσες δυσάρεστες συνέπειες για πάρα πολλές χώρες και δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη, περιλαμβανομένων των Ελλήνων πολιτών. 

Η χώρα αυτή και ο λαός της έχουν ματώσει στα χρόνια της κρίσης .

Kάθε άλλο παρά δικαιολογείται αυτό το νέο κύμα απαιτήσεων που προβάλλεται από πλευράς της τρόικας προκειμένου να ολοκληρωθεί η τελική αξιολόγηση και να ανάψει το «πράσινο φως» για τις προγραμματισμένες εξελίξεις. Και το γνωρίζουν καλά αυτό τόσο τα μέλη της τρόικας όσο και εκείνοι τους οποίους εκπροσωπούν.

Σε μια χώρα που η ανεργία της έφτασε στο εξωφρενικό ποσοστό του 27,5% και μόλις τελευταία εμφανίστηκαν τα πρώτα δειλά ίχνη αποκλιμάκωσής της είναι αδιανόητη ακόμη και η σκέψη για καθιέρωση των μαζικών απολύσεων. Οπως επίσης είναι αδιανόητη η απαίτηση για νέες μειώσεις μισθών και περικοπές συντάξεων, που θα έχουν ως αναπότρεπτο αποτέλεσμα την υποχώρηση σε νέα υφεσιακά τέλματα.

Η χώρα αυτή και ο λαός της έχουν ματώσει στα χρόνια της κρίσης όσο καμία άλλη χώρα και κανένας άλλος λαός υπό συνθήκες ομαλής πολιτικής ζωής. Τα όποια όρια αντοχής τους έχουν εξαντληθεί προ πολλού και δεν υπάρχουν περιθώρια για άλλες ασκήσεις επί χάρτου και εκ των υστέρων ομολογίες εσφαλμένων υπολογισμών και εκτιμήσεων που με ασυγχώρητη επιπολαιότητα προωθούνται και επιβάλλονται.

Ταυτόχρονα, όμως, θα πρέπει κι εμείς επιτέλους να καταλάβουμε πως η απαίτηση για πολιτική σταθερότητα και κοινωνική γαλήνη είναι απαράβατη προϋπόθεση για να περάσουμε στην ομαλή οικονομική λειτουργία. Και πως η ενδεχόμενη απεμπλοκή από τις μνημονιακές υποχρεώσεις δεν θα ισοδυναμεί με εγκατάλειψη των προγραμματισμένων μεταρρυθμίσεων, χωρίς τις οποίες δεν θα προκύψει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα για την αναπτυξιακή από εδώ και πέρα πορεία του τόπου.

Η λύση στο πρόβλημα που έχει ανακύψει είναι απλή αν υπάρξει κατανόηση και καλή θέληση και από τις δύο πλευρές. Αν εμείς κατανοήσουμε τις ανησυχίες των εταίρων και δανειστών μας και αν εκείνοι συνειδητοποιήσουν ότι τα όριά μας έχουν εξαντληθεί.