Τι μπορεί να γίνει τώρα;

Δεν εκπλήσσει η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας. Με δεδομένη την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα των τριών τελευταίων χρόνων, δεν θα ανέμενε κανείς να είναι αισιόδοξη η εικόνα την οποία εμφανίζουν τα ασφαλιστικά ταμεία και ευοίωνες οι προοπτικές τους.

Αν μάλιστα συνεκτιμηθεί και το γεγονός ότι ήταν προβληματική η κατάστασή τους και πριν ακόμη ξεσπάσει η κρίση και επακολουθήσουν τα όσα δεινά επιφύλαξε η συνεχιζόμενη ύφεση, δεν θα μπορούσε να προσδοκά κανείς τίποτα διαφορετικό στους απολογισμούς των Ταμείων από ελλείμματα, από οφειλές και από καθυστερημένες εισφορές.

Κι όλα αυτά παρά το γεγονός ότι τα δημοσιονομικά αδιέξοδα οδήγησαν στις αλλεπάλληλες περικοπές των συντάξεων και των παροχών προς τους ασφαλισμένους και παράλληλα οι παρεμβάσεις που έγιναν περιόρισαν σημαντικά τη φαρμακευτική και άλλη σπατάλη και εξοικονόμησαν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο από τη διακοπή των συντάξεων-μαϊμού, που αποτελούσαν καθαρή κλοπή εις βάρος των Ταμείων.

Τι μπορεί να γίνει τώρα; Δυστυχώς δεν είναι πολλά αυτά στα οποία μπορούμε άμεσα να προσβλέπουμε. Ελπίζει η κυβέρνηση ότι η ρύθμιση για την καταβολή των καθυστερημένων εισφορών θα προσφέρει μια κάποια ανακούφιση στα Ταμεία, που όμως δεν θα είναι αρκετή για να βελτιώσει αισθητά την κατάστασή τους.

Τέτοια προοπτική μόνο με έναν τρόπο μπορεί να προκύψει. Και φυσικά όχι άμεσα αλλά σταδιακά. Είναι ο ίδιος τρόπος με τον οποίο θα καταστεί, ελπίζουμε, δυνατή η γενική βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης της χώρας, που μόνο μέσα από την ανάκαμψη της οικονομίας και την ανάπτυξη θα προέλθει.

Γιατί χωρίς ανάκαμψη και ανάπτυξη όχι μόνο ασφαλιστικό σύστημα, αλλά η ελληνική κοινωνία στο σύνολό της δεν πρόκειται να έχει μέλλον.

Η υποκρισία περισσεύει.

Η υποκρισία περισσεύει. Και η υποκρισία είναι το προκάλυμμα της αυθαιρεσίας. Η ελληνική κοινωνία, σε πείσμα όσων επικαλούνται την «κοινωνία των πολιτών», είναι ένα μωσαϊκό από τοπικά και επαγγελματικά συμφέροντα, οικογενειακούς και φιλικούς δεσμούς που αντιμετωπίζουν ό,τι βρίσκεται εκτός του μικρόκοσμού τους με καχυποψία και έχθρα. Μια άναρχη δόμηση που γεννήθηκε με εμβρυουλκό και φόρεσε τους δημοκρατικούς θεσμούς για να καλύψει τις αρχαϊκές αναπηρίες της.

Ο μόνος κανόνας είναι η ομερτά που συγκαλύπτει όποιον δεν «δίνει δικαιώματα» στον γείτονά του, τον θείο του, τον συνάδελφό του. Η διαφορά από τη σικελική μαφία είναι ότι δεν έχει κεντρική οργάνωση, άρα δεν έχει και γενικώς αποδεκτούς κανόνες. Οπότε, κάθε φορά που εκδηλώνεται, διεκδικεί το δικαίωμα της εξαίρεσης. Οι εργαζόμενοι στα ορυχεία στις Σκουριές της Χαλκιδικής, που δεν τολμούν να πάνε σπίτια τους και αναγκάστηκαν να πάρουν τα παιδιά τους από το σχολείο για να μην τα απειλούν οι συμμαθητές τους, τα υφίστανται όλα αυτά γιατί έσπασαν την ομερτά και έδωσαν δικαιώματα. Ας φρόντιζαν.

Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν;

Η κρίση η οποία έπληξε τους Ελληνες είναι από τα γεγονότα που επηρεάζουν τους λαούς άμεσα και απότομα. Δεν είμαστε οι μόνοι που βιώνουμε τεράστιες ανατροπές αυτό τον καιρό. Σε όλη τη Μεσόγειο -από τις αραβικές χώρες έως τα μέλη της Ε.Ε.- κάθε χώρα και κάθε λαός αντιμετωπίζει προκλήσεις που σβήνουν τουλάχιστον μέρος της εικόνας που είχαν για τους εαυτούς τους και (με τα υλικά που μένουν, με τις τάσεις και τα χαρακτηριστικά που ενισχύονται), δημιουργούν μια νέα ταυτότητα και, συνεπώς, μια νέα πορεία.

Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν; Πρέπει πρώτα να δούμε πώς διαμορφώθηκε με την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974. Η «νέα» Ελλάδα ένωνε δύο διαφορετικές αλλά και «αιμομεικτικές» τάσεις – την απόρριψη του κρατικού αυταρχισμού, όπως εκφραζόταν για πολλά χρόνια από δεξιά και ακροδεξιά καθεστώτα, και την ανάγκη να αποκατασταθούν, επιτέλους, οι μη προνομιούχοι της χώρας. Η νέα τάξη, όπου η Κεντροδεξιά και η Κεντροαριστερά εναλλάσσονταν στην εξουσία, βασίστηκε στις πελατειακές σχέσεις. Η επανάσταση, η οποία βασίστηκε και στην ευημερία και στη σταθερότητα που εξασφάλιζε η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη, δεν εκφράστηκε με την υιοθεσία ενός νέου πολιτικού και οικονομικού συστήματος που θα απελευθέρωνε παραγωγικές δυνάμεις και θα δημιουργούσε λειτουργικές κρατικές δομές - απλώς προσέφερε σε περισσότερους τα προνόμια του παλιού συστήματος.

Γνωρίζουμε ότι αυτό το σύστημα ήταν στρεβλό και αντιπαραγωγικό, αλλά οφείλουμε, επίσης, να ομολογήσουμε ότι όσο η Ελλάδα μπορούσε να δανείζεται χρήματα, το σύστημα λειτουργούσε. Για πάνω από 30 χρόνια, περίπου το 80% των Ελλήνων ψήφιζε κεντρώο κόμμα, διαμορφώθηκε μια μεγάλη μεσαία τάξη, βελτιώθηκαν τα συστήματα υγείας και εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να έχουμε εκατοντάδες χιλιάδες απόφοιτους ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων. Δυστυχώς, τα επιτεύγματα υπονομεύθηκαν από την «αντι-αυταρχική» απόρριψη βασικών αρχών κάθε κοινωνίας – όπως η αξιολόγηση, η ατομική ευθύνη, η σύνεση, η εφαρμογή των νόμων και η απρόσκοπτη λειτουργία των θεσμών. Το αποτέλεσμα ήταν η ενίσχυση κάθε ομάδας συμφερόντων και η επιταχυνόμενη πορεία προς τη σύγκρουση με την πραγματικότητα.

Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν;

Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν; Πρέπει πρώτα να δούμε πώς διαμορφώθηκε με την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974. Η «νέα» Ελλάδα ένωνε δύο διαφορετικές αλλά και «αιμομεικτικές» τάσεις – την απόρριψη του κρατικού αυταρχισμού, όπως εκφραζόταν για πολλά χρόνια από δεξιά και ακροδεξιά καθεστώτα, και την ανάγκη να αποκατασταθούν, επιτέλους, οι μη προνομιούχοι της χώρας. Η νέα τάξη, όπου η Κεντροδεξιά και η Κεντροαριστερά εναλλάσσονταν στην εξουσία, βασίστηκε στις πελατειακές σχέσεις. Η επανάσταση, η οποία βασίστηκε και στην ευημερία και στη σταθερότητα που εξασφάλιζε η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη, δεν εκφράστηκε με την υιοθεσία ενός νέου πολιτικού και οικονομικού συστήματος που θα απελευθέρωνε παραγωγικές δυνάμεις και θα δημιουργούσε λειτουργικές κρατικές δομές - απλώς προσέφερε σε περισσότερους τα προνόμια του παλιού συστήματος.

Γνωρίζουμε ότι αυτό το σύστημα ήταν στρεβλό και αντιπαραγωγικό, αλλά οφείλουμε, επίσης, να ομολογήσουμε ότι όσο η Ελλάδα μπορούσε να δανείζεται χρήματα, το σύστημα λειτουργούσε. Για πάνω από 30 χρόνια, περίπου το 80% των Ελλήνων ψήφιζε κεντρώο κόμμα, διαμορφώθηκε μια μεγάλη μεσαία τάξη, βελτιώθηκαν τα συστήματα υγείας και εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να έχουμε εκατοντάδες χιλιάδες απόφοιτους ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων. Δυστυχώς, τα επιτεύγματα υπονομεύθηκαν από την «αντι-αυταρχική» απόρριψη βασικών αρχών κάθε κοινωνίας – όπως η αξιολόγηση, η ατομική ευθύνη, η σύνεση, η εφαρμογή των νόμων και η απρόσκοπτη λειτουργία των θεσμών. Το αποτέλεσμα ήταν η ενίσχυση κάθε ομάδας συμφερόντων και η επιταχυνόμενη πορεία προς τη σύγκρουση με την πραγματικότητα.

Ξεφτιλίστηκαν νόμοι και θεσμοί, καταρρακώθηκε ακόμα και το Σύνταγμα της χώρας,

Στην αρχή μάς είπαν πως δεν είναι τίποτα, θα πάρουμε τη βοήθεια, θα πάρουμε κάποια προσωρινά μέτρα και από το 2011 θα ξαναβγούμε στις αγορές για δανεισμό και θα περάσουμε στην ανάπτυξη.

Εκτοτε έχει κυλήσει μπόλικο νερό στ’ αυλάκι και τα τρία χρόνια έγιναν αιώνας, με την κατακρήμνιση των πάντων από τη λαίλαπα των διαρκών απαιτήσεων των δανειστών. Διαλύθηκαν οι ζωές της συντριπτικής πλειονότητας των Ελλήνων, ξεφτιλίστηκαν νόμοι και θεσμοί, καταρρακώθηκε ακόμα και το Σύνταγμα της χώρας, εξαφανίστηκαν τα κυριαρχικά δικαιώματά της και η εθνική ανεξαρτησία, η εκτελεστική και νομοθετική εξουσία παραχωρήθηκαν στην ουσία στους δανειστές, τα καλύτερα μυαλά μεταναστεύουν και οι νέες γενιές των Ελλήνων υποχρεώνονται εν έτει 2013 να ζήσουν όπως οι παππούδες τους στη μεταπολεμική Ελλάδα. 

Και παρά τις αμέτρητες αναγκαστικές θυσίες στις οποίες υποβαλλόμαστε, συνεχίζουμε να μη βλέπουμε έστω και μια θετική ένδειξη ότι η πατρίδα μπορεί να σωθεί.

Μια θολούρα με πολλά «εφόσον και αν», αλλά και νέες συνεχώς απαιτήσεις από έναν λαό που πνέει τα λοίσθια. Το κυριότερο δε, οι «δόκτορες θάνατοι» που επιχειρούν αυτό το πρωτοφανές σε παγκόσμιο επίπεδο πείραμα με μια ιστορική χώρα αλλάζοντας κάθε τόσο τακτικές και εφευρίσκοντας νέες μεθόδους επειδή απέτυχαν οι προηγούμενες.
Εκεί που τους βλέπεις να ωθούν, για παράδειγμα, τη συγχώνευση τραπεζών, αλλάζουν αίφνης άποψη και λένε τώρα «όχι στη συγχώνευση», αδιαφορώντας για τις συνέπειες και την προετοιμασία χιλιάδων ανθρώπων πάνω στο πρώτο τους πλάνο.

Τα νοικοκυριά αδυνατούν να ανταποκριθούν στις φορολογικές και δανειακές υποχρεώσεις τους.

Οι μειώσεις των εισοδημάτων, σε συνδυασμό με τις πρόσθετες βαριές φορολογίες, έχουν συρρικνώσει περαιτέρω την ενεργό ζήτηση, γεγονός που αφυδατώνει μια ήδη στεγνή αγορά. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι έχουν ήδη αρχίσει να βιώνουν τα μέτρα που μέχρι πρότινος ήταν απλώς πληροφορίες. Η διάχυτη αίσθηση των πολιτών ότι τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο θα καταγραφεί και στις δημοσκοπήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι το τελευταίο διάστημα δεν δημοσιεύονται δημοσκοπήσεις. Η «παράταξη του Μνημονίου» κάνει ό,τι μπορεί για να διατηρήσει την ψευδαίσθηση του περασμένου Ιανουαρίου, όταν η ΝΔ έδειχνε να έχει ένα οριακό προβάδισμα.

Είναι ορατό διά γυμνού οφθαλμού, όμως, ότι το κλίμα στην κοινωνία αλλάζει συνεχώς σε βάρος των κυβερνητικών εταίρων. Πώς θα μπορούσε να συμβεί αλλιώς, όταν ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις και νοικοκυριά αδυνατούν να ανταποκριθούν στις φορολογικές και δανειακές υποχρεώσεις τους; Συχνά ο μόνος τρόπος για να ανταποκριθούν είναι να ρευστοποιήσουν ακίνητη περιουσία. Όποιος, όμως, επείγεται να πωλήσει, εάν βρει αγοραστή, θα βρει σε εξευτελιστική τιμή. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνονται με ταχύ ρυθμό αφενός οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και, αφετέρου, τα «κόκκινα δάνεια». Από την άλλη, με εντολή της τρόικας υψώνεται ο πέλεκυς και της εκποίησης περιουσίας και της φυλάκισης για τους οφειλέτες.

Το πράγμα, όμως, «ξεφεύγει» πλέον σε βαθμό επικίνδυνο για την πολιτική ηγεσία.

Το πράγμα, όμως, «ξεφεύγει» πλέον σε βαθμό επικίνδυνο για την πολιτική ηγεσία. Η ανεργία γιγαντώνει. Η αδικία πνίγει τα παγίως φορολογούμενα κοινωνικά στρώματα που επί δεκαετίες κίνησαν με τη δουλειά τους την πραγματική οικονομία, την ώρα που οι κατ’ επάγγελμα φοροφυγάδες είχαν την «κατανόηση» των κομμάτων εξουσίας, καθότι πολύ καλοί «πελάτες» και «χορηγοί» τους. Σήμερα, η τακτική της κυβέρνησης, που ντυμένη με στολή φοροεισπράκτορα του Σερίφη του Νότιγχαμ αποσπά με τη βία από την κοινωνία των μη ισχυρών και εκλεκτών πόρους απαραίτητους για μια στοιχειώδη διαβίωση καθίσταται πλέον αφόρητη. Η αρπαγή γίνεται από μια ηγεσία που απέσπασε το 2012 κοινοβουλευτική πλειοψηφία με την πολιτική υπόσχεση μιας επαναδιαπραγμάτευσης του προγράμματος της τρόικας. Είναι δε άκρως εντυπωσιακό ότι η αρπαγή φέρει την υπογραφή ενός πολιτικού αρχηγού, του κ. Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος την άνοιξη του 2010 αποδοκίμασε το τότε Μνημόνιο, αναλύοντάς το σωστά και προβλέποντας ότι αυτό δεν θα οδηγήσει παρά σ’ ένα φαύλο κύκλο ύφεσης και ανεργίας. Όλες οι προβλέψεις του κ. Σαμαρά επιβεβαιώθηκαν απολύτως. Έτσι, το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός υπηρετεί σήμερα μια υπόθεση στη λογική της οποίας καθόλου δεν πιστεύει επιδεινώνει σημαντικά τη θέση του απέναντι στην κοινωνία.