Το φιτίλι άναψε από χέρια ασχέτων που ανέλαβαν τις τύχες του καθημαγμένου τόπου ...

Μοίρα... κακή έφερε έτσι τα πράγματα και η χώρα σχεδόν «έσκασε» στα χέρια του ΠΑΣΟΚ. Κατά άλλη πιο ρεαλιστική εκδοχή το φιτίλι άναψε από χέρια ασχέτων που ανέλαβαν τις τύχες του καθημαγμένου τόπου με τις ακατανόητες αναζητήσεις και περιπλανήσεις του Γιώργου Παπανδρέου και του στενού του κύκλου. Ολοι αυτοί που με ύφος εκατό καρδιναλίων σπατάλησαν χρόνο και χρήμα και άφησαν τη χώρα στον κατήφορο που την είχε οδηγήσει η περίοδος Κ. Καραμανλή εμφανίσθηκαν ως σωτήρες και τιμητές των πάντων σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή.
Δυστυχώς, τα όσα ακολούθησαν την εποχή των ψευδαισθήσεων είναι ακόμη χειρότερα αλλά λίγο ώς πολύ γνωστά, και πάντως καταγεγραμμέ­να. Ο λογαριασμός ως προς το πολιτι­κό τίμημα σε κάθε περίπτωση καταλογίσθηκε και ήταν βαρύτατος για το κόμμα που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Η ανατροπή που σημειώ­θηκε στις δυο τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις δεν ήταν μια ήττα που μπορεί να ξεπερασθεί αλλά μια διάλυση της ιστορικής σχέσης του κόμματος με τις κοινωνικές δυνάμεις που εκπροσωπούσε. Η σχέση αυτή καταργήθηκε όχι μόνον γιατί το ΠΑΣΟΚ έπαψε να είναι αυτό που ήταν, αλλά και γιατί η κοινωνία έχει αλλάξει.
Με αυτά τα δεδομένα, το κόμμα του οποίου ηγείται ο Ευ. Βενιζέλος οφείλει να επανεξετάσει τα πάντα από την αρχή αν θέλει να έχει μία ευκαιρία. Η τύχη του ΠΑΣΟΚ για μια κάποια ανάκαμψη είναι ευθέως συνδεδεμένη με την πορεία της χώρας και η μόνη του ελπίδα να του αναγνωρισθεί ως ένα βαθμό αναδρομικώς η όποια συμβολή στη σωτηρία του τόπου.

Είναι όμως προφανές ότι δεν λείπουν μόνο τα χρήματα. Πάσχει και η κυβερνητική μηχανή.

Mισθωτοί και συνταξιούχοι είναι οι μεγάλοι χαμένοι στη διαπραγμάτευση με την τρόικα: οι νέες θυσίες που απαιτούνται είναι τεράστιες – και αν δεν υπάρξει ανάπτυξη, θα είναι θυσίες ανώφελες, οι οποίες θα πυροδοτήσουν την κοινωνική οργή εκτροχιάζοντας το πολιτικό σκηνικό. Στην κυβέρνηση ελπίζουν ότι τα χρήματα της δόσης θα λειτουργήσουν ως μοχλός που θα επανεκκινήσει την ελληνική οικονομία. Είναι όμως προφανές ότι δεν λείπουν μόνο τα χρήματα. Πάσχει και η κυβερνητική μηχανή. Ώς τώρα οι περισσότεροι υπουργοί εξαντλούν τη δραστηριότητά τους στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα. Ομως η χώρα χρειάζεται επειγόντως αναπτυξιακό έργο ως αντιστάθμισμα των θυσιών των πολιτών. Και ο πολιτικός χρόνος είναι εξαιρετικά περιορισμένος!

Ποιος θα ελέγξει ποιον και από πού να αρχίσει κανείς;

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα πράγματα φτάνουν στο αδιέξοδο που ζούμε τις τελευταίες ημέρες. Το θέατρο του παραλόγου με την τρόικα και τους δανειστές που απαιτούν τη λήψη μέτρων τα οποία δεν οδηγούν πουθενά έχει επαναληφθεί πολλές φορές. Κάθε φορά γίνεται επίκληση του κινδύνου της καταστροφής, τα μέτρα υιοθετούνται, η οικονομία βυθίζεται βαθύτερα στο αδιέξοδο, μεγαλώνει το τμήμα της κοινωνίας που καταλήγει στην απόγνωση και οι πολιτικοί που διαχειρίζονται τα πράγματα «καίγονται» για να δώσουν τη θέση τους στους επόμενους.

Αυτή τη φορά, όμως, τα πράγματα δείχνουν να φτάνουν σε κάποια κρίσιμα όρια. Αρχίζει να γίνεται αισθητή η αποδόμηση βασικών τομέων που συγκροτούν μια κοινωνία.

Κρατικές δομές φθείρονται, ο ιδιωτικός τομέας αργοπεθαίνει, το πολιτικό προσωπικό που διαχειρίζεται τα πράγματα απονομιμοποιείται, οι παραγωγικές δυνάμεις εξουθενώνονται, ενώ οι πολίτες μουδιάζουν πλέον από τα συνεχή χτυπήματα.

Την ίδια στιγμή, έρχονται στο φως συγκλονιστικά στοιχεία για δεκάδες χιλιάδες πολίτες που έβγαλαν στο εξωτερικό καταθέσεις εκατομμυρίων ευρώ, την ώρα που οι υποψίες στρέφονται και στο πολιτικό σύστημα.
Ποιος θα ελέγξει ποιον και από πού να αρχίσει κανείς;

Και η χώρα θα παραμείνει στο ευρώ και θα συνεχίσει να σέρνεται.

Έπειτα από τόσες γενικές απεργίες, έπειτα από τόσα συλλαλητήρια παλλαϊκά το μόνο που κατάφεραν είναι να κερδίσουν το δικαίωμα για ένα ακόμη συλλαλητήριο, για μία ακόμη απεργία. Παλεύουν για την επιβίωσή τους, όπως όλοι, θα μου πείτε. Και οι συνδικαλιστές, όπως και οι πολιτικοί, είναι οι μόνοι στη σημερινή Ελλάδα που δεν φοβούνται μην ξυπνήσουν το πρωί χωρίς δουλειά. Οσο για τους υπόλοιπους, αυτοί μπορούν να συνεχίζουν να αναρωτιούνται. Πόσες εκλογές και πόσες κυβερνήσεις ακόμη θα μας χρειαστούν για να κάνουμε το βήμα που έπρεπε να έχουμε κάνει από προχθές;

Προχθές πάντως, και από την άλλη πλευρά του φράχτη που χώριζε τους διαδηλωτές από τους επισήμους, το σούρσιμο δεν ήταν λιγότερο αισθητό. Οι μεν έβγαζαν το άχτι τους, οι δε το ψωμί τους με παρατάσεις και προσευχές για ανάκαμψη, ανάπτυξη και περαιτέρω μεταρρυθμίσεις. Πόσες μεταρρυθμίσεις, από τις 89 υποχρεωτικές, θα γίνουν σε έναν μήνα; Και με ποιο εργαλείο θα γίνουν οι μεταρρυθμίσεις; Με την αποβλακωμένη Δημόσια Διοίκηση; (Τι να κάνουμε το παιδί βγήκε βλαμμένο αλλά δεν μπορεί, παιδί σου είναι, το αγαπάς όπως και να 'ναι.) Και η χώρα θα παραμείνει στο ευρώ και θα συνεχίσει να σέρνεται. Χωρίς εκπαιδευτικό σύστημα, χωρίς σύστημα Υγείας, με μια Αστυνομία που ξέρει πετροπόλεμο η χώρα σέρνεται αλλά μένει ζωντανή. Κάπου στα σύνορα της Ευρώπης απειλείται κοινωνική έκρηξη υποστηρίζουν οι σοφοί παρατηρητές. Και ποια κοινωνία είναι αυτή που θα εκραγεί; Για την έκρηξη απαιτείται χημική αντίδραση και εδώ τίποτε πια δεν αντιδρά. Το κτίριο βρωμάει μούχλα και ο καθένας με τους δικούς του κοιτάζει να μη χάσει τα λίγα τετραγωνικά που κάποτε είχε κατακτήσει. Η ιδεολογία του τρωγλοδύτη, του επαίτη του δημόσιου ταμείου τώρα παίρνει την εκδίκησή της. Ο βάλτος δεν παράγει εκρήξεις.

Το αύριο δεν ξέρουμε τι θα φέρει.

Στην Ελλάδα βρισκόμαστε σε άλλο κόσμο – πέφτοντας από την υπερβολή της ευημερίας στην υπερβολή της στέρησης. Υπό τις επιταγές των δανειστών εφαρμόζεται μια οικονομική πολιτική που ενώ έχει στόχο την εξάλειψη του δημόσιου ελλείμματος και του χρέους, αυξάνει την ανεργία, μειώνει την παραγωγή, αυξάνει το κόστος του κράτους και μειώνει τα δημόσια έσοδα. Και όσο η οικονομική πολιτική στοχεύει μόνο στη λιτότητα, τόσο η πολιτική αποσυνδέεται από την κοινωνία. Οταν οι πολίτες αισθάνονται ότι οι ηγέτες τους δεν νοιάζονται, όταν κατηγορούν τις πολιτικές ηγεσίες για τα λάθη του παρελθόντος και για τη σημερινή πολιτική στέρησης, θα στραφούν προς τις «σειρήνες» των υποσχέσεων. Το Ελντοράντο δεν είναι κάποια ουτοπία του μέλλοντος, αλλά το πρόσφατο παρελθόν. Σήμερα, ο ΣΥΡΙΖΑ καρπώνεται τη νοσταλγία για τη χαμένη ευημερία, στο άλλο άκρο, η Χρυσή Αυγή τρέφεται με τον φόβο και την οργή, αποπλανεί αδύναμους με παραληρήματα εθνικού μεγαλείου. Το αύριο δεν ξέρουμε τι θα φέρει.
Με τα «ασυμβίβαστα» άκρα ενισχυμένα και το «βεβαρημένο» κέντρο σε μαρασμό, θα έρθει η μέρα που οι πολιτικοί δεν θα μπορούν να επιμένουν σε περικοπές και μεταρρυθμίσεις – επειδή η λαϊκή δυσφορία δεν θα τιθασεύεται. Με την ανεργία στο 24,4% τον Αύγουστο, με τους μισούς νέους χωρίς δουλειά, με 650.000 θέσεις εργασίας να έχουν χαθεί από το 2009, οι πληγές που ανοίγουν θα ταλαιπωρούν την κοινωνία για τουλάχιστον μία γενιά. Θα επηρεάσουν την ποιότητα ζωής, την κοινωνική συμπεριφορά, την οικονομική εξέλιξη και την πολιτική πορεία της χώρας.

Τι δεν κάναμε έως τώρα και αν θα κάνουμε από δω και πέρα όσα πρέπει.

Τι δεν κάναμε έως τώρα και αν θα κάνουμε από δω και πέρα όσα πρέπει.
Να μην τα ξαναλέμε. Δεν ήταν ιδανικό το Μνημόνιο. Αλλά μήπως το τηρήσαμε; Αλλα υποσχόμασταν και άλλα κάναμε. Ή μάλλον τα μόνα που κάναμε ήταν να κόβουμε μισθούς, συντάξεις κι επιδόματα. Τίποτα άλλο. Για τη φοροδιαφυγή μας φώναζαν οι ξένοι, αλλά ούτε που την αγγίξαμε. Κάτι πάει να γίνει τώρα τελευταία, αλλά, μέχρι να δούμε οριστικά και τελεσίδικα πράγματα, καλό είναι να μη θεωρούμε τίποτα ως δεδομένο.
Θα την πάρουμε, λοιπόν, τη δόση, θα μας παραχωρηθούν και κάποιες διευκολύνσεις, αλλά μετά; Αυτό είναι το ζητούμενο. Θα την αξιοποιήσουμε την ευκαιρία ή θα ξανακάνουμε τα ίδια με τις προηγούμενες φορές; Θα καταλάβουμε επιτέλους ότι δεν είναι οι ξένοι εκείνοι που θα λύσουν τα προβλήματά μας, αλλά αυτό είναι δική μας υποχρέωση και ευθύνη;
Για να το πούμε πιο απλά, ξέρουμε τι θέλουμε να κάνουμε, έχουμε κάποιο σχέδιο ή θα επιδοθούμε για μια ακόμη φορά στους αυτοσχεδιασμούς που, κατά κανόνα, χαρακτηρίζουν την ελληνική πολιτική πρακτική; Σ' αυτό τον προβληματισμό δεν μπορεί ν' απαντήσει κανένας ξένος. Οι δικοί μας πολιτικοί -κυβερνώντες και μη- είναι που μας χρωστάνε μια απάντηση. Αλλά σοβαρή απάντηση, βασισμένη στα πραγματικά δεδομένα της εποχής μας, ρεαλιστική και εφαρμόσιμη και όχι τις γνωστές μεγαλοστομίες περί οικονομικών και αναπτυξιακών προγραμμάτων που όλα τα λύνουν και όλα τα θεραπεύουν με κονδύλια που δεν υπάρχουν και επενδύσεις που δεν γίνονται.

Ατυχήσαμε στο πρώτο μνημόνιο, ατυχήσαμε στο Μεσοπρόθεσμο, είναι ανάγκη να την πατήσουμε και στο τωρινό;

Να, λοιπόν, τη στιγμή που η τύχη της χώρας κρέμεται από μια κλωστή, ένα θέμα το οποίο σε διαφορετικές περιόδους θα ήταν απλώς το κλασικό θέμα της ελληνικής πολιτικής ατολμίας και μία ακόμα έκφανση του παροιμιώδους μπάχαλου των ελληνικών δημόσιων υπηρεσιών απειλεί να τινάξει στον αέρα τόσο το εναπομείναν πολιτικό σύστημα όσο και την ίδια την κυβέρνηση, η οποία μοιραία στηρίζεται σε τρία κόμματα, το ένα εκ των οποίων ετοιμόρροπο. Ετσι, μία ολόκληρη εβδομάδα η προσοχή της κοινής γνώμης είναι στραμμένη στους υπαίτιους που «λούφαραν» τους φοροφυγάδες της λίστας Λαγκάρντ και ελάχιστα στα αγόρια της τρόικας που κάνουν επίδειξη δύναμης σε μια ετοιμοθάνατη χώρα με εκατομμύρια αναξιοπαθούντες πολίτες. Βλέπετε, ποντάρουν στη δεδηλωμένη θέση των τριών πολιτικών σχηματισμών ότι θα κάνουν τα πάντα για να μείνει η χώρα στο ευρώ.  Αν τόσο η τρόικα όσο και τα αφεντικά της έβλεπαν στην προγραμματική συμφωνία και μια υποπαράγραφο στην οποία θα έλεγε πάνω κάτω: «Εκτός κι αν οι θυσίες που απαιτούνται είναι παράλογες και οδηγούν σε κοινωνική εξαθλίωση και έκρηξη»...

Γιατί, κακά τα ψέματα, αν φτάσαμε δύο χρόνια μετά την ένταξή μας στο πρόγραμμα διάσωσης σε τρισχειρότερη κατάσταση απ’ αυτήν που ήμασταν τότε, είναι γιατί ακριβώς δεν είπαμε ποτέ ως χώρα ένα ηχηρό όχι. Δεν υπαινιχθήκαμε καν πως αν παρατραβήξουν το σκοινί και σπάσει, τότε οι απώλειες θα είναι ένθεν κακείθεν. Δυστυχώς, όμως, η κρίση υπερέβαινε τις επιστημονικές γνώσεις των ανθρώπων που είχαν αναλάβει να τη διαχειριστούν από την πρώτη στιγμή, έστω κι αν είχαν καλές προθέσεις, και αυτές από μόνες τους δεν ήταν αρκετές για να πάρουν τις σωστές αποφάσεις. Χρειαζόταν μια προσωπικότητα, από εκείνες που έχουν εκλείψει από το πολιτικό προσκήνιο, που θα διαχειριζόταν πρωτίστως πολιτικά το όλο ζήτημα και δευτερευόντως οικονομοτεχνικά. Ατυχήσαμε στο πρώτο μνημόνιο, ατυχήσαμε στο Μεσοπρόθεσμο, είναι ανάγκη να την πατήσουμε και στο τωρινό;