ΟΙ προεκλογικές υποσχέσεις «όχι περικοπές σε μισθούς και συντάξεις, όχι νέοι φόροι»

 Πράγματι, ο Α. Σαμαράς αποτελεί, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, ευχάριστη έκπληξη ως πρωθυπουργός. Ευνοϊκά τα σχόλια από ξένους διπλωμάτες και παράγοντες: «Είναι σταθερός και αξιόπιστος», «κινείται στα δύσκολα, παίρνει κόστος», «ξέρει να συνεργάζεται».
Καλές ημέρες και καλές εντυπώσεις, χωρίς μέχρι τώρα να έχουν κατορθωθεί ξεχωριστά αποτελέσματα από τα αναγκαία, όπως η δραστική περικοπή των δημόσιων δαπανών, οι αποκρατικοποιήσεις, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, το άνοιγμα των επαγγελμάτων.
* Δυόμισι μήνες μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου ο Ελληνας πρωθυπουργός δοκιμάζεται στο διεθνές πεδίο με τις επισκέψεις του στο Παρίσι και τη Βόννη. Μην περιμένετε θεαματικά αποτελέσματα είτε υπέρ είτε κατά. Δεν πρόκειται ούτε να μας ωθήσουν στην έξοδο του ευρώ ούτε να μας ανοίξουν νέες πόρτες και παροχές. Στα σίγουρα θα δημιουργήσει νέο καλύτερο κλίμα αναγνώρισης -και όχι άμεσης βοήθειας- για την Ελλάδα.
Θα δώσει σοβαρές διαβεβαιώσεις προκειμένου να πάρει, έπειτα, βοήθεια.
Ο ρεαλιστής Σαμαράς βρίσκεται πλέον στα πολύ δύσκολα και όχι εξαιτίας του. Γνωρίζει ότι καμιά ευεργετική λύση, νέα βοήθεια (νέο κούρεμα, ευρωομόλογα, επαναδιαπραγμάτευση, παράταση - επιμήκυνση έως το 2016), δεν μπορεί να υπάρξει, να συζητηθεί σοβαρά εάν δεν προϋπάρξει η δική μας αξιοπιστία. Εάν δεν υπάρξει πρώτα η συμμόρφωσή μας στους όρους του Μνημονίου ΙΙ, του Μεσοπρόθεσμου. Πρώτος όρος η εξοικονόμηση - αφαίμαξη των 11,7 δισ. με νέες περικοπές και στερήσεις, οι οποίες οφείλονται σε αδυναμίες, αποτυχίες και καθυστερήσεις των προηγούμενων μηνών, των προηγούμενων κυβερνήσεων.
* Είναι σαφές ότι οι ξένοι εταίροι δεν βρίσκουν κανένα ελαφρυντικό σε αλλαγές πρωθυπουργών, κυβερνήσεων και χρονικές καθυστερήσεις στους συμφωνημένους στόχους.
Κατανοεί κανείς τις δυσκολίες του όλου εγχειρήματος του Αντώνη Σαμαρά, που δεν φαίνεται να έχει καμιά σχέση με τον Γιώργο Παπανδρέου παρά το ότι κάποτε υπήρξαν συμμαθητές στις ΗΠΑ, για να διαψεύσει η ζωή, η διεκδίκηση της εξουσίας και η πρωθυπουργία όλα τα υπόλοιπα. Ποια σχέση μπορεί να έχει και με τον Κώστα Καραμανλή; Ισως ότι ο νέος πρωθυπουργός διαβεβαιώνει, με διαρροές πάντα, ότι «θα ψηφίσω τα αναγκαία μέτρα κι ας πέσω» (κάτι που δεν έκανε ο κ. Καραμανλής το 2009). Ομως το βαθύτερο κοινό στοιχείο τότε και σήμερα είναι ότι άλλες υπήρξαν οι προσδοκίες του λαού, οι βουλευτές βρίσκονται σε καθεστώς πίεσης, ενώ οι προεκλογικές υποσχέσεις «όχι περικοπές σε μισθούς και συντάξεις, όχι νέοι φόροι» δοκιμάζουν την αξιοπιστία της κυβέρνησης Σαμαρά.
Καλώς, που λέει ο λόγος, ο νέος πρωθυπουργός με αυτές τις διαρροές εκδηλώνει την αποφασιστικότητά του για τα νέα μέτρα τόσο προς τους έξω όσο και προς τους μέσα. Είναι όμως αυτές οι περικοπές οι τελευταίες του δυνατότητες.

Δεν είναι βέβαιο πόσες αντοχές έχει η κυβέρνηση.

Δεν είναι βέβαιο πόσες αντοχές έχει η κυβέρνηση. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι κυβερνήσεις συνασπισμού είναι ασταθέστερες από μονοκομματικές κυβερνήσεις. Βέβαια, τη σταθερότητα των κυβερνήσεων επηρεάζουν πολλοί άλλοι παράγοντες εκτός της σύνθεσής τους. Ισως ο σημαντικότερος από αυτούς είναι η φύση του κοινωνικού κεφαλαίου και των με αυτό συνυφασμένων πολιτικών παραδόσεων. Κατά τη γνώμη μου, σε χώρες μη εμπιστοσύνης όπως είναι η ελληνική, όπου εκτός άλλων επικρατούν πελατειακές παραδόσεις, οικογενειακοί δεσμοί, πανίσχυρες συντεχνίες και εκτεταμένος κρατισμός), κυβερνήσεις συνασπισμού είναι ασταθέστερες από εκείνες χωρών εμπιστοσύνης!

Πιθανόν, λοιπόν, η σημερινή κυβέρνηση συνασπισμού παρά τον αξιοσημείωτο ακτιβισμό της είναι πολύ ασθενέστερη από όσο δείχνει η κοινοβουλευτική της πλειοψηφία. Τις επόμενες εβδομάδες, καθώς θα πρέπει να περάσουν από τη Βουλή διάφορα μέτρα, θα τη δοκιμάσουν ισχυρότερες φυγόκεντρες δυνάμεις. Αν η πλειοψηφία διαλυθεί, η χώρα θα βρεθεί σε νέες περιπέτειες.

Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η αγωνία για την κομματική συνοχή και εκλογική επιβίωση υποκρύπτει μια μεγάλη, ας πούμε αντικειμενική δυσκολία: η σοβαρότητα των προβλημάτων του ελληνικού κράτους επιβάλλει περισσότερο από ποτέ θεσμική αναδόμηση ευρείας κλίμακας, που σε πολλούς τομείς σημαίνει μείωση του κράτους και της κρατικής παρέμβασης. Αυτό είναι μεν αναγκαίο αλλά έχει απέναντι μια κοινωνία που ελάχιστη εμπιστεύεται τους πολιτικούς μετά από όσα συνέβησαν και, το σπουδαιότερο, ειδικά σε περίοδο κρίσης, περιμένει ή απαιτεί περισσότερο κράτος! Πρόσφατες έρευνες έδειξε ότι άτομα που βιώνουν οικονομικές κρίσεις (ιδίως αν ανήκουν στη γενιά των 18-25 ετών) τείνουν να υποστηρίζουν περισσότερο αναδιανεμητικές πολιτικές μέσω κρατικών θεσμών. Πιθανόν, έτσι εξηγείται εν μέρει τουλάχιστον η απήχηση του ΣΥΡΙΖΑ στις νεότερες γενιές. Τέλος, οι αντιλήψεις που διαμορφώνονται σήμερα θα επηρεάσουν το αυριανό ιδεολογικό κλίμα και σε τελευταία ανάλυση τις επιλογές πολιτικής.

Εδώ, σε αυτήν την αντίφαση μεταξύ αναγκαίας πολιτικής και προσδοκιών, εντοπίζουμε μια πρόσθετη πηγή πολιτικής αστάθειας, πέρα από τις αντιστάσεις των συντεχνιών. Επομένως, η διαχείριση των προσδοκιών πρέπει να είναι αναπόσπαστο μέρος της κυβερνητικής πολιτικής.

Μήπως θα πρέπει επιτέλους να πάψει να τρομοκρατείται ο απλός πολίτης ...

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η τρικομματική κυβέρνηση δείχνει αποφασισμένη να τα δώσει όλα -ό,τι έχει μείνει, δηλαδή- για την παραμονή στο ευρώ και απορρίπτει μετά βδελυγμίας, καταγγέλοντας περίπου ως... προδότη της χώρας, όποιον επιχειρήσει να μιλήσει -ευθέως ή πλαγίως- για το ενδεχόμενο εξόδου από την ευρωζώνη και επιστροφής στη δραχμή. Αναδεικνύοντας το ενιαίο νόμισμα σε κορυφαία προτεραιότητα, έναντι του λαού, οι κυβερνώντες επιλέγουν να «θυσιάσουν» εκατομμύρια Ελλήνων για ένα... «πουκάμισο αδειανό, για μια Ελένη», όπως αργά ή γρήγορα αναμένεται να αποδειχθεί ότι ήταν η ζώνη των «17».

Μήπως λοιπόν θα ήταν φρόνιμο, την ώρα που η ύφεση και η ανεργία καλπάζουν, που η «μαύρη τρύπα» του ελλείμματος μεγαλώνει, που διεθνείς τραπεζικοί όμιλοι, επενδυτές και επιχειρήσεις αποσύρονται από την ευρωζώνη, να ξεκινήσει επιτέλους ο διάλογος για την επόμενη μέρα; Μήπως θα πρέπει επιτέλους να πάψει να τρομοκρατείται ο απλός πολίτης και να πληροφορηθεί αρμοδίως, από οικονομολόγους και πολιτικούς, από τα μέσα ενημέρωσης, από επίσημα και υπεύθυνα χείλη, για τις δυνητικές συνέπειες και τα όποια οφέλη της επιστροφής στη δραχμή; Από την στιγμή που το ενδεχόμενο αυτό είναι πιο ορατό από ποτέ και το σενάριο δεν έφυγε ποτέ από το τραπέζι, ο «στρουθοκαμηλισμός» και η άρνηση της πραγματικότητας ποιον σκοπό, άραγε, εξυπηρετούν;

Φυσικά, είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς το μέλλον. Δεν είναι αυτό το ζητούμενο από την κυβέρνηση-θιασώτη ενός νομίσματος που καταρρέει. Είναι ωστόσο θεμελιώδης η ύπαρξη ενός «plan B» επαρκώς σχεδιασμένου και αναλυτικά επεξηγημένου, προκειμένου η μετάβαση -ή η επιστροφή, αν προτιμάτε- στο εθνικό νόμισμα, να γίνει όσο το δυνατόν πιο ομάλα, δίχως «να βγουν τα τανκς στους δρόμους», όπως χαρακτηριστικά έλεγε πέρυσι ο κ. Πάγκαλος. Ο στόχος της παραμονής στο ευρώ είναι κατανοητός. Υπάρχει, όμως, σχέδιο για την επόμενη μέρα, εάν δεν καταστεί εφικτός; Ή τότε θα τρέχουν όλοι να πηδήξουν από το καράβι;

Πολλά τα λάθη, αλλά το μείζον στην πολιτική είναι το αποτέλεσμα.

Οι ψευδείς προεκλογικές υποσχέσεις - επαναδι­απραγμάτευση κ.λπ. - και η ταχεία μετεκλογική διάψευσή τους είναι το πρώτο λάθος. Το δεύτερο είναι η έλλειψη σαφούς πολιτικού στόχου. Το τρίτο είναι η εύκολη πλατφόρμα πολιτικής συμφωνίας στην οποία στηρίχθηκε η συγκρότηση της κυβέρ­νησης.
Πολλά τα λάθη, αλλά το μείζον στην πολιτική είναι το αποτέλεσμα. Κι αυτό, μέχρι στιγμής, είναι ότι η χώρα συνεχίζει να κινείται προς την καταστροφή. Δυστυχώς, όσο κυλάει ο χρόνος, τόσο «καίγονται» οι δυνατότητες να σταματήσει ο κατήφορος σε ένα οικονομικά και κοινωνικά ανεκτό σημείο. Η διάλυ­ση επιταχύνεται και η διέξοδος μετατίθεται βιαίως όλο και πιο μακριά.
Δεν είναι τυχαίο ότι, το τελευταίο διάστημα, ακόμη και ισχυροί «φρουροί» των μνημονίων κάνουν λό­γο για την έλλειψη ενός δεύτερου ή τρίτου εναλλακτικού πολιτικού και οικονομικού σχεδίου, καθώς - πέρα από τις ποικίλες και ενίοτε αδιαφανείς προ­θέσεις τους - είναι προφανής η εκ μέρους τους δι­απίστωση του αδιεξόδου.

Μαζί τα φάγαμε αφού η διαφθορά είναι οριζόντια στην ελληνική κοινωνία.

 Μαζί τα φάγαμε αφού η διαφθορά είναι οριζόντια στην ελληνική κοινωνία. Όμως δείχνουν και κάτι επιπλέον. Το διαχρονικό έλλειμμα ηγεσίας που υπάρχει στην Ελλάδα. Μια 100% βαλκανική χώρα χωρίς πεφωτισμένες πολιτικές, οικονομικές και πνευματικές ελίτ. Κι εδώ είναι που έρχεται η απάντηση στις προκλήσεις Πάγκαλου. Ναι κύριε υπουργέ. Μαζί τα φάγαμε, επειδή εσείς και οι όμοιοι σας πολιτικοί ήσασταν κατώτεροι των περιστάσεων και ανίκανοι ηγέτες. Εσείς προσωπικά που υπήρξατε στην πολιτική σκηνή πρωτοκλασάτο στέλεχος, υπουργός κι αντιπρόεδρος κυβερνήσεων, κρίνεστε ως κατώτερος των περιστάσεων, άρα την αναλυτική σας δεινότητα ως προς το φαινόμενο της διαφθοράς την πετάμε στο καλάθι των αχρήστων.

Γιατί τί να το κάνουμε να μας λέτε αυτά τα πράγματα στα 74 χρόνια σας, όταν είστε στην πολιτική ηγεσία από τα 40; Τότε σας θέλαμε να τα πείτε. Τώρα, απλά διαχειρίζεστε την υστεροφημία σας. Μια υστεροφημία που δεν σας αξίζει, αφού κι εσείς δεν σταθήκατε ικανός ηγέτης όταν ο λαός αυτό χρειαζόταν. Μια υστεροφημία, που δεν σας αξίζει καθώς το περίφημο «μαζί τα φάγαμε» τολμήσατε να το πείτε μόνο όταν εσείς αποφασίσατε να αποστρατευτείτε πολιτικά, άρα κόστος για εσάς δεν υπήρχε.

Εσείς λοιπόν και οι όμοιοι σας ανοίξατε την πόρτα του «πάρτυ» σε έναν ανώριμο από όλες τις απόψεις λαό. Κι όταν σε καλούν σε ένα πάρτυ γεμάτο φαγητό και ποτό, δύσκολα λες όχι. Πολύ περισσότερο όταν επί σειρά ετών βρισκόσουν «στην απ’ έξω». Το θέμα όμως είναι πως τώρα ο ανώριμος λαός θα είναι αυτός που θα καθαρίσει την αίθουσα του πάρτυ κι όχι αυτοί που είχαν συλλάβει την ιδέα του και το διοργάνωσαν.

Τώρα τα πράγματα είναι οριακά. Ή μήπως δεν είναι; Βρισκόμαστε σε κρίσιμη καμπή ή όχι;

Αν δεν υπήρχαν τα χαράτσια, οι φόροι και οι περικοπές, αν δεν υπήρχε η ανεργία που καλπάζει κάθε μήνα και σε νέο ρεκόρ, αν δεν υπήρχαν οι χιλιάδες νεόπτωχοι, θα πίστευαν όλοι πως πρόκειται περί… πλάκας. Και όλα αυτά γιατί; Διότι αυτοί που έπρεπε δεν έκαναν όλα όσα δεσμεύτηκαν ακόμη και όταν έλαβαν εν αγνοία του ελληνικού λαού την απόφαση να βάλουν τη χώρα σε μια περιπέτεια χωρίς επιστροφή. Όλες οι κρίσιμες εβδομάδες, όλοι οι κρίσιμοι μήνες που πέρασαν δεν οδήγησαν πουθενά. Και τώρα; Τώρα τα πράγματα είναι οριακά. Ή μήπως δεν είναι; Βρισκόμαστε σε κρίσιμη καμπή ή όχι; Λένε αλήθεια οι κυβερνώντες ή παίζεται ακόμη ένα παιχνίδι προκειμένου να ληφθούν νέα μέτρα, να γίνουν νέες περικοπές, να μπει ακόμη πιο βαθιά το μαχαίρι και να τρυπήσει το… κόκαλο;
Αν αυτό το ερώτημα δεν απαντηθεί τότε δύσκολα θα προχωρήσουν τα απαραίτητα μέτρα. Δύσκολα να γίνουν μεταρρυθμίσεις και ακόμη πιο δύσκολα θα βγούμε από την κρίση. Δυστυχώς αυτή τη φορά η κυβέρνηση λέει την αλήθεια. Δυστυχώς βρισκόμαστε στο κρίσιμο σημείο. Στο σταυροδρόμι που λένε. Και λέμε δυστυχώς διότι αυτή τη φορά δεν μπορεί κανείς να λειτουργήσει… επικοινωνιακά. Να πετάξει την μπάλα στην εξέδρα. Η κυβέρνηση Σαμαρά έχει την καυτή πατάτα στα χέρια και πρέπει να χειριστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αυτή την κρίσιμη στιγμή. Για να δούμε αν η χώρα θα πάει μπροστά ή αν θα γίνει η Ιφιγένεια που οι… εταίροι μας αναζητούν.

. Η έλλειψη εμπιστοσύνης και η γενικότερη απαξίωση έγιναν κοινός τόπος.

Κοντά στα ξερά καίγονται και τα χλωρά, λέει μια παροιμία. Χρόνια τώρα οι συγκυβερνώντες, εκτός από τη ΔΗΜΑΡ, εξέθρεψαν ένα κράτος δυνάστη. Οι κρατικοδίαιτοι κομματικοί πελάτες έγιναν και γραφειοκράτες. Η σχέση του πολίτη με το κράτος έγινε βασανιστική. Ακατάλληλοι και ανίκανοι υπάλληλοι δημιούργησαν έναν φαύλο κύκλο, με αποτέλεσμα η όποια απλή απόφαση να δοκιμάζεται από αναβολή σε αναβολή.Οι περιπτώσεις είναι αναρίθμητες και ο καθένας έχει να εξιστορήσει τις δικές του. Τα πολλαπλά «φακελάκια» είχαν γίνει θεσμός. Το βέβαιο είναι πως το κράτος δεν λειτουργούσε και ήταν και είναι ο μεγάλος εχθρός. Οι μετατάξεις, οι εφεδρείες και οι απολύσεις δεν λύνουν το πρόβλημα.
Το λιγότερο και αποτελεσματικότερο κράτος έχει να κάνει με λιγότερους υπουργούς και μικρότερο υπουργικό συμβούλιο. Ολες οι κυβερνήσεις υπόσχονταν πως θα εξυγιάνουν, δηλαδή θα εξυγχρονίσουν το κράτος βολεύοντας τους ημετέρους. Οι διαπιστώσεις κοινές και εν πολλοίς ξεπερασμένες. Η έλλειψη εμπιστοσύνης και η γενικότερη απαξίωση έγιναν κοινός τόπος. Τα λόγια των πολιτικών ανακόλουθα και ποτέ κανένα μαχαίρι δεν έφτασε μέχρι το κόκαλο. Με αποτέλεσμα, η ανικανότητα και η ανευθυνότητα να κυριαρχούν και ο λαός δεν βρέθηκε ποτέ στην εξουσία.Τώρα έρχονται οι συγκυβερνώντες να καθαρίσουν τη χώρα από την κόπρο του Αυγείου. Επώδυνα μέτρα παίρνουν χωρίς να δίνουν καμία ελπίδα πως θα ανασάνουν οι φορολογούμενοι πολίτες.
Η αδικία και η προχειρότητα βασιλεύουν και βρισκόμαστε κάτω από τις επιταγές των τροϊκανών.Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία να καούν και τα χλωρά. Τα οριζόντια και ισοπεδωτικά μέτρα των μνημονίων δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από αυτά που θέλουν υποτίθεται να λύσουν και πάλι το «μάρμαρο» το πληρώνουν οι μονίμως φορολογούμενοι.