Η απορία είναι πώς και δεν έχει γίνει ακόμα κάποιας μορφής επανάσταση.

. Επιπλέον, από πουθενά δεν προκύπτει ότι θα εμφανιστούν επενδύσεις ή νέες θέσεις εργασίας. Οσο δε για τα αναμενόμενα μπιλιετάκια της Εφορίας για τον νέο χρόνο, αυτά, παρά τον «διαλυμένο» φορολογικό μηχανισμό, κυριολεκτικά θα αποτελειώσουν ακόμα και αυτούς που μέχρι τώρα προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να φανούν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. Μια κοινωνία που έξω από νούμερα και στατιστικές ή συγκρίσεις με άλλα όμορα κράτη έχει κυριολεκτικά τσακιστεί, στο όνομα της διάσωσης της χώρας από τη χρεοκοπία. Και να την είχαμε αποφύγει, πάει κι έρχεται. Οταν όμως μετά την πολύχρονη καταρράκωση όλων των αξιών και τη διάλυση του κοινωνικού ιστού το ενδεχόμενο της χρεοκοπίας παραμένει ορθάνοιχτο και όλα κρέμονται από μια κλωστή, από ένα απρόβλεπτο ατύχημα ή μια πολιτική εξέλιξη, ε, τότε, δεν καταπίνεται. Οταν ύστερα από τέσσερα χρόνια πειραμάτων πάνω στις ζωές 11 εκατομμυρίων πολιτών και βρισκόμαστε σε χειρότερη θέση ως χώρα απ’ ό,τι όταν μπαίναμε σε αυτή την περιπέτεια, τότε η απορία είναι πώς και δεν έχει γίνει ακόμα κάποιας μορφής επανάσταση.

Δεν έχει πεισθεί ο μέσος Ελληνας ότι το 2013 ήταν η τελευταία δύσκολη χρονιά.

Φέτος το άγνωστο περισσότερο τρομάζει παρά προκαλεί. Δεν έχει πεισθεί ο μέσος Ελληνας ότι το 2013 ήταν η τελευταία δύσκολη χρονιά. Αντίθετα, φοβάται τα χειρότερα. Κοιμάται με την αγωνιά της έλευσης νέων φορολογικών και άλλων βαρών - κατάργηση αφορολόγητων ορίων και φοροαπαλλαγών, αυστηρό καθεστώς τεκμηρίων, αύξηση φόρων, νέα τέλη, νέα ψαλιδίσματα σε συντάξεις και εφάπαξ, αύξηση των ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση. Φρικιά με την ιδέα της νέας οικονομικής πίεσης από την εφαρμογή των ψηφισθέντων μέτρων, ακόμη περισσότερο ενός νέου Μνημονίου και νέων μέτρων λιτότητας, λυγίζει στο ενδεχόμενο της ολοκληρωτικής οικονομικής αποστράγγισης, μιας προεικασμένης, ζοφερής λύσης του προσωπικού του δράματος.

Το δυσθεώρητο δημόσιο χρέος, η αδυναμία της χώρας να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της χωρίς ξένη βοήθεια, η πιστωτική ασφυξία, η αναιμική αγορά, οι αργές μεταρρυθμίσεις, η αταλάντευτη πορεία του κομματικού συστήματος, η απουσία ενός στέρεου σχεδίου για «την ανάταξη της οικονομίας» και την αναδιάταξη του κράτους, ώστε να εισπράττει με δίκαια κριτήρια, συνθλίβουν τον εσωτερικό ζωοδότη χώρο της καθημερινής ανασυγκρότησης.

Η ψυχική συντριβή, η απαισιοδοξία των πολιτών είναι η μεγαλύτερη ήττα των πολιτικών. Μπορεί οι οικονομικοί δείκτες να σημειώσουν μια μικρή βελτίωση, αλλά τίποτα καλό στη χώρα αυτή δεν θα συμβεί και όλες οι θυσίες θα χαθούν ως κονιορτός στον άνεμο, αν δεν γίνουν αποφασιστικά βήματα πολιτικής και οικονομικής προόδου που θα έχουν ένα μετρήσιμο αποτέλεσμα στις ανθρώπινες ζωές. Ετσι θα νικηθεί η περιρρέουσα ολιγοψυχία και η ταύτιση του μέλλοντος με την ολοκλήρωση της ελληνικής πτώσης.

Ο,τι υπαινίσσεται την ύπαρξη, η πιο ανεπαίσθητη πνοή ζωής θα έπρεπε να διασφαλίζει χειροπιαστή συνέχεια και όχι να ακινητοποιείται στο κουβάρι της αποδιοργάνωσης, της γραφειοκρατίας και μέσα σ’ αυτό να χάνεται.

Ενας πολίτης απαισιόδοξος χωρίς οίστρο, ένας τρωγλοδύτης που τρέμει από φόβο, ένας καρτερικός ασθενής, ακίνητος μέσα στον κόσμο και εξαγριωμένος εναντίον του, κολοβώνει κάθε συλλογική δυνατότητα.

Η ροπή προς την καταστροφή, που το αξεδιάλυτο πλέγμα της ελληνικής παθογένειας δημιουργεί, μπορεί να ενταθεί ή να αναιρεθεί ανάλογα με το φορτίο της αποθάρρυνσης ή με τη δύναμη της ανυστερόβουλης πολιτικής, μιας πολιτικής με πρόσωπο, με ψυχή, με κατεύθυνση. Μόνο η λαχτάρα για συνέχεια επιτρέπει στην Ιστορία να ανανεώνεται λαχανιάζοντας ανάμεσα στον όλεθρο και το όνειρο. Πάνω σ’ αυτήν την ταπεινή αλήθεια θα μπορούσε να θεμελιωθεί μια νέα αρχή, να βρεθεί η πολιτική υγεία και μαζί με αυτήν λίγη ευμάρεια.

Υποσχέθηκε στον πληθυσμό πως το 2014 η Ελλάδα θα γίνει μια «φυσιολογική χώρα».

Το ωραιότερο ακούστηκε από το στόμα του πρωθυπουργού στο πρωτοχρονιάτικο διάγγελμά του, όπου και υποσχέθηκε στον πληθυσμό πως το 2014 η Ελλάδα θα γίνει μια «φυσιολογική χώρα». Φυσιολογική είπατε; Ναι, πώς λέμε κανονική, όπου ο άνθρωπος βαδίζει με τα πόδια και κρατάει τα χέρια του για άλλες εργασίες; Κι αφού, λέει, ξεπεράσουμε όλα τα άλλα προβλήματα που δεν μας επιτρέπουν να είμαστε «φυσιολογικοί», θα προχωρήσουμε και στη μεγάλη συνταγματική αλλαγή που θα ανοίξει τη λεωφόρο της δημιουργικότητας. Ποιο ακριβώς άρθρο του παρόντος Συντάγματος εμποδίζει τη δημιουργικότητα; Ποιος τη χάρη των συνταγματολόγων, που ήδη τους βλέπω να τσακώνονται στην τηλεόραση για να μας αποκαλύψουν το «φως στο τούνελ», κάτι σαν την εκπομπή της κυρίας Νικολούλη, με πολλές απαγωγές, άφθονη παραγωγή νεκρών και βροχή από μαρτυρίες και μάρτυρες αυτόπτες, αυτήκοους και ό,τι προαιρείσθε.

 Δεν είναι η χώρα που ο πρωθυπουργός της παραδέχεται πως δεν είναι φυσιολογική, και σαν να είναι παρατηρητής της αναπηρίας της θριαμβολογεί στα διαγγέλματά του γιατί θα πετύχει ο ίδιος να την κάνει φυσιολογική. Διότι ένας από τους λόγους, ίσως ο πιο σοβαρός, που η χώρα δεν είναι φυσιολογική είναι το γεγονός ότι η ζωή της, η καθημερινότητά της, ακόμη και η πιο ασήμαντη, έχει εκχωρηθεί στους πολιτικούς και τη βούλησή τους. Ή μάλλον σε έναν πολιτικό βολονταρισμό που με κοντά τριάντα τοις εκατό ανεργία μιλάει για ανάπτυξη και οι ώρες που θα χάσεις περιμένοντας ουρά στην εφορία εξαρτώνται από την ώρα που θα αποφασίσει ο υπουργός να δώσει παράταση στο πεσμένο σύστημα. 

Ας πάνε να πνιγούν όλοι αυτοί εκεί απάνω.

Τη νεολαία να φεύγει όπως-όπως για τα ξένα. Με έναν στους τρεις πολίτες κάτω από τα όρια της φτώχειας και με δύο αυτοκτονίες την ημέρα. Με λαθρομετανάστες να σκοτώνουν γερόντια για 50 ευρώ. Και με μια Ελλάδα σε προχωρημένη κατάθλιψη να περνά τις χειρότερες γιορτές της μεταπολεμικής ιστορίας της. Ε, τι άλλο θέλει ο λαός μας για να ξεφωνήσει το «ώς εδώ και μη παρέκει»;

ΚΑΙ ΟΜΩΣ: Παρά την κατάθλιψη, παρά τη φτώχεια, παρά την αηδία απέναντι στο χρεωκοπημένο Σύστημα, δεν λείπει από τους Ελληνες πολίτες το χιούμορ,  δεν τους λείπει η ανθρωπιά ,δεν τους λείπει το εφευρετικό πνεύμα (το δείχνουν οι πανέξυπνες επιχειρήσεις που ξεφυτρώνουν από το πουθενά). Είναι τα θαυματουργά γονίδια που, από τις μέρες του Οδυσσέα, δίνουν ζωή στο μυαλό και στην ψυχή του Ελληνα, ακόμη και του πιο φτωχού και του πιο αγράμματου…

ΙΔΕΤΕ όμως και μια ακόμη βαρυσήμαντη αλλαγή: Οι απλοί και ανώνυμοι Ελληνες πολίτες δεν τρώγονται πια μεταξύ τους, όπως παλιά στα καφενεία και στις πλατείες, για τα κόμματα και τους αρχηγούς. Δεν περιμένουν ρουσφέτια από τους προεκλογικούς αγύρτες. Είναι σιωπηλά αδελφωμένοι στη δυστυχία τους. «Και ας πάνε να πνιγούν όλοι αυτοί εκεί απάνω», λένε για πρώτη φορά. Μόνο που «αυτοί εκεί επάνω» δεν το βλέπουν και δεν εννοούν να συνεργαστούν για να σώσουν την πατρίδα. Δεν έχουν καταλάβει ότι το 2014 μπορεί να γίνει έτος αναστάσιμο για την πατρίδα, σίγουρα όμως πολιτικός τάφος για αυτούς. 

Καλή δύναμη και περισσότερη αισιοδοξία...

Το 2014 μπορεί να είναι η χρονιά που θα αρχίσει η ανάκαμψη της οικονομίας και η χώρα θα μπορέσει να γίνει «κανονική». Στο χέρι μας είναι. Βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Ο δικαιολογημένος θυμός της κοινωνίας είναι ανάγκη να μετατραπεί σε δύναμη δημιουργίας και ανανέωσης. Μεταρρυθμίσεις, θεσμικές και συνταγματικές αλλαγές, ισονομία για όλους είναι ο μόνος δρόμος για να πάμε μπροστά. Οι εξελίξεις του 2014 θα εξαρτηθούν όμως και από τη στάση των εταίρων και δανειστών, οι οποίοι οφείλουν να αντιληφθούν ότι η χώρα και η κοινωνία έχουν ξεπεράσει τα όρια των αντοχών τους. Τόλμη και εθνική συνεννόηση μέσα, στήριξη και τήρηση των υπεσχημένων από τους έξω είναι η μόνη συνταγή ώστε το 2014 να είναι η χρονιά που η Ελλάδα θα περάσει, επιτέλους, τον τελευταίο κάβο αυτής της μεγάλης κρίσης. Η ευχή μας για τη χρονιά που ανατέλλει είναι «Καλή δύναμη και περισσότερη αισιοδοξία». Η Ελλάδα θα τα καταφέρει.

Είναι μία λυτρωτική διαδικασία για όσα πράξαμε τον χρόνο που πέρασε, για όσα θέλαμε και δεν τα καταφέραμε.

Για τον καθέναν μας ο απολογισμός των ημερών είναι μία λυτρωτική διαδικασία για όσα πράξαμε τον χρόνο που πέρασε, για όσα θέλαμε και δεν τα καταφέραμε, αλλά κυρίως για εκείνα που δίνουμε υπόσχεση στον εαυτό μας ότι θα ακολουθήσουμε ή θα αποφύγουμε τη νέα χρονιά. Μπορεί η αισιοδοξία στις μέρες μας να φαντάζει ουτοπία ή ακόμη και παραλογισμός, αλλά είναι μια σωτήρια επιλογή για την ψυχική μας ηρεμία, αλλά και για την υπέρβαση των δυσκολιών της καθημερινότητας που μας ταλαιπωρούν.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το 2013 θα καταγραφεί στην ιστορία ως μία από τις δυσκολότερες χρονιές της κρίσης που μαστίζει τη χώρα, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν θα είναι η τελευταία, καθώς πολλά σύννεφα σκιάζουν ακόμη τις προοπτικές για αβλαβή έξοδο από τη δίνη που μας ταλανίζει. Το παρήγορο είναι πως η κοινωνία επέδειξε, κόντρα σε όλες τις προβλέψεις, μια απίστευτη ωριμότητα και παρά τις επιμέρους συγκρούσεις δεν οδήγησε τις εξελίξεις στα άκρα. Αυτή η ευκαιρία δυστυχώς δεν αξιολογήθηκε σωστά και δεν αξιοποιήθηκε δημιουργικά για να κάνει η χώρα βήματα μπροστά. Το πολιτικό σύστημα δεν επέδειξε τόλμη και αποφασιστικότητα που απαιτούσαν οι περιστάσεις για να ξεφύγουμε το ταχύτερο από τον φαύλο κύκλο της εσωστρέφειας και του λαϊκισμού.

Τώρα που όλα κινούνται στο όριο, επιβάλλεται περισσότερο από κάθε άλλη φορά μια τολμηρή και γενναία ανάγνωση και αποδοχή της πραγματικότητας και των δεδομένων που κινείται ο τόπος, ώστε με αποτελεσματικότητα να γίνουν βήματα εξόδου χωρίς εμφυλιοπολεμική ρητορική και αφορισμούς. Η εθνική συνεννόηση δεν μπορεί να είναι σχήμα λόγου από τις πολιτικές δυνάμεις που κυβερνούν ή εκείνες που φιλοδοξούν να κυβερνήσουν τον τόπο, αλλά πρέπει να γίνει επιλογή υπευθυνότητας. Οσοι θεωρούν ότι όλα αυτά είναι περιττή πολυτέλεια ζουν στον... κόσμο τους και καιρός είναι να επιστρέψουν στην πραγματικότητα.

Είναι κρίμα τώρα που βρισκόμαστε στο τέλος μιας σκληρής διαδρομής να χάσουμε τον δρόμο και να επιστρέψουμε με οδυνηρό τρόπο σε δράματα που αποφύγαμε την υστάτη ώρα. Υπάρχει ευκαιρία και ελπίδα που δεν πρέπει να χαθεί στον βωμό καμιάς σκοπιμότητας. Ας προσπαθήσουμε όλοι μας, ή έστω όσοι το πιστεύουμε, να ξανακερδίσουμε τη χαμένη μας αυτοπεποίθηση. ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ.

Το ηθικό προνόμιο δεν κατακτάται, ούτε διατηρείται με ξύλινες ευχές.

Η μείωση του εισοδήματος και η ψηλή ανεργία δεν οδηγούν πάντοτε σε κοινωνικές εκρήξεις, κατά την ίδια ανάλυση. Χρειάζονται και άλλοι καρκινικοί όγκοι. Και άλλα αίτια. Με πρώτο την εισοδηματική ανισότητα. Και άλλα αίτια. Με ξεχωριστό την απώλεια της εμπιστοσύνης σε κυβερνήσεις και θεσμούς. Οταν, δηλαδή, η Δημοκρατία βυθίζεται σε μια διαρκή κρίση. Κυρίως ηθική. 

Αν έτσι τα βλέπουν ξένοι αναλυτές, εμείς βιώνουμε την πιο ονειδιστική καθημερινή καταιγίδα απαξίωσης θεσμών και προσώπων. Από το μεγαλύτερο, όλων των εποχών, σκάνδαλο διαφθοράς στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς μέχρι τον τελευταίο διοικητή νοσηλευτικού ιδρύματος, που ήθελε, και αυτός, το δικό του μερτικό. Από τα θηριώδη ποσά εφάπαξ και αποζημιώσεων συνδικαλιστή με μετακινούμενη πολιτική βάση έως τον ψιλικατζή πρώην υπουργό Μεταφορών που διέπραξε βαρύτατα εγκλήματα για τη λεία των 600 ευρώ. Από τα πλήγματα πυρηνικής ισχύος στις βάσεις και στους πυλώνες του ασφαλιστικού συστήματος μέχρι τη χαίνουσα βία και ανομία στην Παιδεία. 

Συμπεριφερόμαστε ως εάν η Δημοκρατία και οι θεσμοί της είναι αυτονόητοι. Κάπως δικαιολογημένα. Κοντεύουμε να μαζέψουμε 40 χρόνια αδιάκοπου κοινοβουλευτικού βίου. Και περίπου ικανοποιητικής προστασίας θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων. Ούτε η Δημοκρατία, ούτε οι θεσμοί της είναι αυτονόητοι. Ειδικά όταν η Δημοκρατία και η πολιτική τάξη που την υπηρετεί απολέσουν το πολύτιμο προνόμιο ηθικής υπεροχής έναντι όλων των άλλων συστημάτων και των ηγετικών ομάδων που στρατεύονται στην κατάκτηση και διατήρηση της πολιτικής εξουσίας. 

Αυτό, όμως, το ηθικό προνόμιο δεν κατακτάται, ούτε διατηρείται με ξύλινες ευχές, με αόριστους αφορισμούς και τεχνητές ρήξεις και πολώσεις. Οι μεγάλες ιστορικές αλλαγές είχαν πνευματικό και ιδεολογικό περιεχόμενο. Οραματικές ηγεσίες, που δεν περιχαρακώθηκαν σε ομάδες προσώπων. Σχέδιο και προγραμματικό λόγο. Με πλούσιες αρχές, καθαρούς κανόνες και αυθεντικά ιδανικά.