Υπάρχουν, όμως, σημαντικές διαφορές συγκυρίας.

Είναι γνωστός ο μιμητικός θαυμασμός του κ. Τσίπρα στις ενέργειες Παπανδρέου οι οποίες καθιέρωσαν το ΠΑΣΟΚ στη μνήμη των ψηφοφόρων των λαϊκών τάξεων. Η μεμιάς κατάργηση όλων των μεταμνημονιακών ρυθμίσεων θα μπορούσε να μοιάζει με την «υπουργική απόφαση» που αύξησε «μέσα σε μια νύχτα» τις κατώτατες αμοιβές.

Υπάρχουν, όμως, σημαντικές διαφορές συγκυρίας. Τότε, την πληθωριστική επίπτωση την υπέστη η δραχμή, που αρχικώς διολίσθησε και τον Ιανουάριο 1983 υποτιμήθηκε επισήμως. Τότε, η σημαντική άνοδος της ανεργίας, που προκάλεσε το μέτρο, μετριάστηκε επειδή έγιναν αθρόες προσλήψεις στο ευρύτερο Δημόσιο.

Στην πράξη, το ζητούμενο για τους επιτελείς του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι τόσο η «αποκατάσταση μιας αδικίας», αλλά η ενδιαφέρουσα πολιτική ευκαιρία να δέσουν μια μάλλον ασταθή ψήφο. Πιστεύουν –και ορθώς– ότι θα χρειαστούν την υποστήριξη των πολιτών όταν θα γίνουν εμφανείς οι επιπτώσεις της πολιτικής που θέλουν να εφαρμόσουν.

Πράγματι, καμία ανοικτή οικονομία δεν μπορεί να απορροφήσει παρόμοιο σοκ. Με την απαγόρευση των απολύσεων στο επίπεδο της ημέρας των εκλογών, όπως συζητούν οι θεματοφύλακες της αριστεροσύνης μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ, η υποχρεωτική άνοδος των αμοιβών οδηγεί αμέσως σε σοβαρές ζημίες, που υποβαθμίζουν την ποιότητα των υφισταμένων δανείων, αυξάνουν τον τραπεζικό κίνδυνο και σταματούν ακόμη και τις επενδύσεις συντήρησης. Επηρεασμένοι από την ιδεολογία τους, υπό την πίεση του κομματικού οφέλους, παγιδευμένοι στο κύκλωμα της κρατικής οικονομίας, οι επιτελείς οικονομολόγοι του ΣΥΡΙΖΑ ερμηνεύουν τις αντιδράσεις της οικονομίας με στατικό τρόπο.

Ομως, όπως καλά γνωρίζουν εκείνοι που, τόσον καιρό τώρα, αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της πραγματικής ιδιωτικής οικονομίας, οι περισσότερες επιχειρήσεις έχουν επιβιώσει προσαρμόζοντας το μοντέλο παραγωγής και, βεβαίως, το εργατικό κόστος. Υπάρχουν πολλές χιλιάδες επιχειρήσεις που, αν τους επιβάλλουν, όπως ονειρεύονται άνθρωποι που δεν έχουν ποτέ τους μπει σε λογιστήριο, μια βίαιη αλλαγή στο κόστος λειτουργίας τους, δεν θα έχουν άλλη διέξοδο παρά να κατεβάσουν ρολά. Αφού προηγουμένως σταματήσουν να πληρώνουν το κράτος, τα ταμεία, τις τράπεζες και τους προμηθευτές τους.

Η υπόσχεση Τσίπρα ότι, στις 100 πρώτες ώρες, θα έχει οδηγήσει την οικονομία στην αύξηση κατά 15 - 20% της μισθοδοτικής δαπάνης αποτελεί είτε χίμαιρα είτε ψέμα. Αν δεν εξηγήσουν, με τρόπο κατανοητό, τον χρονικό ορίζοντα και τις προϋποθέσεις που απαιτεί η αποκατάσταση των εισοδημάτων των Ελλήνων, είναι σίγουρο ότι θα προκαλέσουν, για διάστημα που θα ξεπερνά και τις πρώτες 100 μέρες, αναταραχή και παρανομία. Οσα έκανε ο Παπανδρέου τα έκανε με φυλαγμένα τα (οικονομικά) σύνορα και με τον Χολαργό να τυπώνει χαρτονόμισμα!

Τριάμισι χρόνια από το πρόγραμμα διάσωσης η αρχική συνταγή του παραμένει αναλλοίωτη.

Τριάμισι χρόνια από το πρόγραμμα διάσωσης, η αρχική συνταγή του παραμένει αναλλοίωτη, παρά τις ομολογημένες αστοχίες και, κυρίως, παρά την πανταχόθεν διαπιστούμενη επιδείνωση της ελληνικής οικονομίας. Η συνταγή δεν προέβλεπε και δεν προβλέπει ακόμη και τώρα κανένα δραστικό εργαλείο για τόνωση της ζήτησης, για «σοκ ζήτησης» όπως το ονομάζουν οι οικονομολόγοι. Η εσωτερική υποτίμηση και οι διαρθρωτικές αλλαγές, κυρίως η απορρύθμιση της αγοράς, φιλοδοξούσαν να τονώσουν τις εξαγωγές και την ανταγωνιστικότητα, δηλαδή την προσφορά· στην πράξη όμως αυτά βελτιώθηκαν λίγο, ενώ η χώρα βούλιαξε  Η τρόικα υποστηρίζοντας το πρόγραμμά της, ισχυρίζεται ότι δεν εφαρμόστηκαν όλες οι μεταρρυθμίσεις. Αυτό ισχύει σε πολύ μικρό βαθμό· στην πραγματικότητα οι μεταρρυθμίσεις ήταν σαρωτικές, αλλά καμία δεν ήταν σχετική με άμεση τόνωση της ζήτησης, με επανεκκίνηση της ανάπτυξης, ούτε καν με προστασία των αδυνάτων. Αντιθέτως, υπερίσχυσε ο φορμαλισμός της γενικευμένης λιτότητας και της απορρύθμισης. Ακόμη και το «κούρεμα» χρέους έγινε με μοιραία καθυστέρηση, αναποτελεσματικά, όπως ομολογεί τώρα το ΔΝΤ, το οποίο, βασισμένο στην αποτυχημένη ελληνική εμπειρία, ανασχεδιάζει τον τρόπο επέμβασής του σε κρίσεις χρέους.

Φυσικά, η ακαμψία στη δημιουργία ζήτησης δεν είναι μόνο σχεδιαστική και ιδεολογική· οφείλεται και στην απροθυμία των τραπεζών  να επενδύσουν στην πραγματική οικονομία· προτιμούν τα ασφαλή κρατικά ομόλογα και τη βραχεία κερδοσκοπία. Το διαπιστώνει η ΕΚΤ, η οποία βλέπει τη ρευστότητα που χορηγεί να μην περνά στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις· τώρα σκέφτεται πώς θα αναγκάσει τις τράπεζες να δώσουν ρευστότητα στις επιχειρήσεις. Παρομοίως, η Τράπεζα της Αγγλίας: προσπαθεί να ανακατευθύνει τη ρευστότητα από τη φούσκα ακινήτων προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Στην καταστρεφόμενη Ελλάδα η ρευστότητα προς μικρές επιχειρήσεις και νοικοκυριά, η πιο στοιχειώδης προσπάθεια τόνωσης της ζήτησης, απλούστατα δεν υπάρχει. Εφαρμόζεται αφαίμαξη των καταθέσεων για πληρωμή φόρων.

Η εξουσία χωρίς αρχές και αξίες φθείρει και διαφθείρει.

Οι εκπρόσωποι της πολιτικής τάξης για να καλύψουν την ένδεια ιδεών και συγκεκριμένων προτάσεων, επιδίδονται σε έναν άναρθρο καταγγελτικό λόγο. Υποκαθιστώντας την πολιτική με μια υποκριτική ηθικολογία, σκιαμαχούν, σκανδαλολογούν, προσφεύγουν ακόμη και σε συνωμοσιολογικού επιπέδου σενάρια, προκειμένου να διαβάλουν, να συκοφαντήσουν, να ενοχοποιήσουν τον αντίπαλο.

Από το 2000 ο Κώστας Καραμανλής, προκειμένου να κερδίσει την εξουσία, κατέφυγε σε γενικές καταγγελίες περί διαφθοράς και διαπλοκής, ευαγγελιζόμενος ταυτόχρονα μια σεμνή και ταπεινή διακυβέρνηση. Διαχωρίζοντας τους «καλούς καγαθούς δεξιούς» από τους «κακούς πασόκους», δηλητηρίασε τον δημόσιο βίο της χώρας. Ελλείψει πολιτικής και λαϊκίζοντας, οδήγησε τη χώρα σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό, αφού προηγουμένως την είχε εκθέσει διεθνώς με την απογραφή. Την ηθικολογίζουσα πολιτική ακολούθησαν και οι συντηρητικές δυνάμεις σε Ευρώπη και Αμερική. Εμφανιζόμενες ως αρχάγγελοι της κάθαρσης, κέρδισαν την κυριαρχία τους.

Η συνταγή φαίνεται να αποδεικνύεται ιδιαίτερα ελκυστική και στον χώρο της ελληνικής Αριστεράς.

Για παράδειγμα, ο ΣΥΡΙΖΑ, ευρισκόμενος σε στρατηγική σύγχυση, κάνει αντιπολίτευση για την αντιπολίτευση. Ακόμη και σε ευαίσθητα θέματα, σπεκουλάρει χωρίς εξειδικευμένη γνώση, εμπεριστατωμένη άποψη, δίχως προτάσεις. Παράλληλα, προσπαθεί να θεμελιώσει την πολιτική του παρουσία αμφισβητώντας την ηθική των αντιπάλων του. Τους εγκαλεί ως υποχείρια των δανειστών, ως τυφλά όργανα της διαπλοκής που εξυπηρετούν οικονομικά και επιχειρηματικά συμφέροντα.

Προσδοκώντας κομματικά κέρδη, αδιαφορεί για τις συνέπειες των επιλογών του.

Ωστόσο, η ποινικοποίηση του δημόσιου βίου δεν φθείρει μόνο τους αντιπάλους, πλήττει την αξιοπιστία και φερεγγυότητα της ίδιας της πολιτικής. Υπονομεύει κάθε έννοια συλλογικής δράσης, αφού την ταυτίζει με την ιδιοτέλεια, τη συναλλαγή, την ιδιωφέλεια. Αναμφίβολα η εξουσία χωρίς αρχές και αξίες φθείρει και διαφθείρει. Σίγουρα οι παραβατικές ενέργειες θα πρέπει να στιγματίζονται.

Δεν νοείται όμως η σκανδαλολογία και ο λαϊκισμός να υποκαθιστούν το περιεχόμενο της πολιτικής πρότασης.

Ο πολιτικός λόγος, και δη ο προοδευτικός αριστερός, οφείλει να υπερασπιστεί το αξιακό φορτίο της πολιτικής, θεμελιώνοντας νέες προσεγγίσεις και προτάσεις για την επίλυση των οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων.

Σήμερα ζούμε εκ νέου την ίδια αυταπάτη.

Το θέμα των «φαρμάκων» ανέδειξε τον απίστευτο ερασιτεχνισμό και την προχειρότητα του ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διαχείριση ενός προβλήματος κρισίμου σημασίας για τον μέσο Ελληνα πολίτη. Ο αγοραίος πολιτικός λόγος στον οποίο κατέφυγε ο υπουργός Υγείας για να αντικρούσει τα όντως σαθρά επιχειρήματα της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως μπορεί να αποδειχθεί, σε τελική ανάλυση, αντιπαραγωγικός. Αρκούσε η έκθεση ψυχραίμων επιχειρημάτων για να καταδειχθεί η ανεπάρκεια της αντιπολιτευτικής γραμμής του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν το έπραξε.

Θα ήταν περιττό να ασχοληθεί κανείς με τις πολιτικές μας παθογένειες, εάν όλα αυτά δεν οδηγούσαν στη δραματική υποβάθμιση του πολιτικού λόγου και στην υπονόμευση αυτού καθαυτού του κοινοβουλευτικού συστήματος. Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε ιδιαίτερα ερεθιστικός και αυθαίρετος στα πρώτα χρόνια της μεταπολιτεύσεως, αλλά αντιμετωπίσθηκε από τη Νέα Δημοκρατία με αυστηρότητα, επιχειρήματα και αυτό ανέδειξε την αξιοπιστία του κοινοβουλίου...

Σε περιπτώσεις κρίσεως, ωστόσο, διαμορφώνονται ψευδείς βεβαιότητες, όπως ότι το σύστημα δεν κινδυνεύει. Το έζησαν οι Ελληνες τις παραμονές της καταλύσεως του δημοκρατικού πολιτεύματος. Σήμερα ζούμε εκ νέου την ίδια αυταπάτη. Ουδείς βεβαίως αναφέρεται στο ενδεχόμενο επαναλήψεως της οδυνηρής εμπειρίας της χούντας του 1967. Αλλά η αποσύνθεση του πολιτικού συστήματος ίσως αποδειχθεί απεχθέστερη ακόμη και από την οικτρή δικτατορία των συνταγματαρχών.

Πρώτοι απ' όλους πρέπει να το αντιληφθούν οι πολιτικοί της χώρας.

Δεν χρειάζεται καμιά τρόικα, κανένα νέο δάνειο, κανένα νέο μνημόνιο. Πολιτική βούληση, συντονισμός δράσης και ιεράρχηση προτεραιοτήτων είναι οι τρεις βασικοί άξονες πάνω στους οποίους μπορεί να οικοδομηθεί μία πολιτική ικανή να αλλάξει το κλίμα πρωτίστως στην περιφέρεια. Οι πολίτες, που έχουν πιεστεί οικονομικά τα τελευταία χρόνια, θα επιβραβεύσουν την κυβέρνηση που θα ασχοληθεί με τα λεγόμενα μικρά. Τα μακροοικονομικά, το όραμα για μια νέα Ελλάδα, για καλύτερες αμοιβές, μισθούς και συντάξεις είναι καλά και ορθά προβάλλονται. Δεν είναι όμως μόνον αυτά. Η καθημερινότητα είναι εξίσου σημαντική για τον καθένα, πόσω μάλλον όταν αυτή η καθημερινότητα κινδυνεύει από μια έντονη βροχή.

Με τη λήξη και αυτής της κρίσιμης διαπραγμάτευσης για τη δόση του 1,1 δισ. ευρώ και επειδή ξεκινά σε λίγες εβδομάδες η νέα χρονιά, ίσως είναι απαραίτητη αυτή η στροφή προς την καθημερινότητα. Ο Α. Σαμαράς γνωρίζει καλά τα προβλήματα, καθώς δεν είναι από τους πολιτικούς που «κλείνονται» μέσα σε ένα γραφείο. Μπορεί να δώσει τις απαραίτητες οδηγίες στους υπουργούς του και ο σχεδιασμός για τα λεγόμενα «μικρά» να ξεκινήσει άμεσα. Εάν αυτό συμβεί, τότε τα πρώτα αποτελέσματα θα είναι ορατά μέσα στο '14. Ο Ελληνας, ως γνωστόν, επιβραβεύει κυρίως την προσπάθεια. Εάν το αποτέλεσμα τον καλύψει στο τέλος, τότε ακόμη καλύτερα...

 Δεν είναι όμως μόνον αυτό το μείζον. Και πρώτοι απ' όλους πρέπει να το αντιληφθούν οι πολιτικοί της χώρας. Είτε βρίσκονται στην κυβέρνηση, είτε στην αντιπολίτευση...

Ας ελπίσουμε...

 Οι ξένοι πιέζουν, οι φορολογούμενοι δεν έχουν άλλα λεφτά για να πληρώνουν φόρους και να ταΐζουν όλους αυτούς τους απίθανους τύπους, ενώ η κοινωνία κραυγάζει για εξυγίανση του δημοσίου τομέα. Είναι δεδομένο ότι η κυβέρνηση αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες, θα αποφύγει όσο μπορεί την υλοποίηση των διαρθρωτικών αλλαγών. Διότι, όπως είναι λογικό, τα δικά της παιδιά, όπως και τα παιδιά όλων των βουλευτών και των κομματαρχών, είναι βολεμένα στο Δημόσιο. Οσο και αν προσπαθήσει όμως να αποφύγει τις αλλαγές, το πολιτικό σύστημα διαπιστώνει ότι δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια.

Μέσα στο επόμενο εξάμηνο είτε θα έχουν προχωρήσει αυτές οι μεταρρυθμίσεις είτε θα είμαστε πλέον μπροστά σε μια ηρωική έξοδο από την ΟΝΕ.  Απίθανο να προτιμήσουμε το δεύτερο. Στη χειρότερη περίπτωση, αν δηλαδή το πολιτικό σύστημα συνεχίσει να μπλοκάρει τις μεταρρυθμίσεις, αυτό που θα μας συμβεί θα είναι ότι θα σερνόμαστε χωρίς λεφτά και χωρίς δουλειές μέχρις ότου καταλάβουν οι Ελληνες πολιτικοί τι πρέπει να κάνουν και λειτουργήσουν έστω για μία φορά υπέρ του συνολικού καλού - υπό την ασφυκτική μέχρι χυδαιότητας πολλές φορές πίεση των «κακών» ξένων. Ας ελπίσουμε...

Η κρίση έχει βάλει ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας σε κίνηση.

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η κρίση έχει βάλει ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας σε κίνηση. Παλιές συνήθειες και πρακτικές  αναθεωρούνται, επιχειρηματικές, ατομικές, ακόμη και οικογενειακές στρατηγικές εξελίσσονται και, κυρίως, προσπαθούν να προσαρμοστούν στα νέα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί. Εκεί που βασιλεύει ακόμη η ακινησία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι το πολιτικό σύστημα. Ο ίδιος ανορθολογισμός, τα ίδια μικροκομματικά κόλπα, οι ίδιες στρατηγικές προσωπικής και όχι συλλογικής επιβίωσης ζουν και βασιλεύουν.

«Αλλάζουμε ή βουλιάζουμε» ήταν το αγαπημένο σλόγκαν του Γιώργου Παπανδρέου. Το μόνο που κατάφερε με τις παλινωδίες και τις αμφιθυμίες του ήταν να βουλιάξει ο ίδιος, παρασύροντας και την παράταξη της οποίας ηγείτο. Το πάλαι ποτέ κραταιό ΠαΣοΚ, πληρώνοντας βέβαια και τις συσσωρευμένες αμαρτίες του παρελθόντος, κατέληξε σήμερα ένα μικρό κομματικό μαγαζάκι που φυλλορροεί διαρκώς. Δεν αναγνωρίζεται από την πλειοψηφία της κοινής γνώμης ούτε καν η εκτός στενού κομματικού συμφέροντος συμβολή του στην προσπάθεια σταθεροποίησης της χώρας, με τη στήριξη της μόνης δυνατής σήμερα κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Θα περίμενε λοιπόν κανείς από τους κομματικούς καρεκλοκένταυρους μια ειλικρινή τουλάχιστον προσπάθεια αναζήτησης ευθυνών, απαλλαγής από τις παθογένειες του παρελθόντος και δημιουργίας μιας νέας κομματικής ταυτότητας, που θα μπορούσε να επανασυνδέσει το κόμμα που κυβέρνησε για δεκαετίες τη χώρα με τον κορμό της δημοκρατικής παράταξης. Αντ' αυτών όμως παρακολουθούμε προσωπικές σκιαμαχίες, ανερμάτιστες προσωπικές στρατηγικές και τακτικισμούς επιβίωσης. Βουλευτές και στελέχη κατώτερα των περιστάσεων, που αδυνατούν να απογαλακτιστούν από την εξουσία που τους εξέθρεψε, που αλληθωρίζουν πολιτικά πότε προς τη μία, πότε προς την άλλη κατεύθυνση, με μόνη στόχευση την προσωπική τους επιβεβαίωση. Δυστυχώς τα ίδια φαινόμενα, οι ίδιες λογικές, επικρατούν και στο άλλο κόμμα, τη ΔΗΜΑΡ, που φιλοδόξησε να εκφράσει τον πολύπαθο χώρο της Κεντροαριστεράς...