Η χώρα βρίσκεται ακόμη υπό καθεστώς εκτάκτου ανάγκης και αυτό δεν θα αλλάξει από τη μια μέρα στην άλλη.

Οι κομματικές ισορροπίες, οι γεωγραφικές κατανομές και τα συνήθη μέτρα στην επιλογή προσώπων και τη διανομή ρόλων δεν αποφεύχθηκαν, αλλά οφείλουμε να δεχτούμε ότι υπήρξαν και τολμηρές αναθέσεις χαρτοφυλακίων, από την αποτελεσματικότητα των οποίων θα εξαρτηθεί σε μέγιστο βαθμό η πορεία της κυβέρνησης. Τα πέντε κρίσιμα «μέτωπα» είναι γνωστά και σχετίζονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με την αναδιάταξη του Δημοσίου, ώστε από τροχοπέδη να καταστεί εργαλείο για να γίνει το βήμα επανεκκίνησης που τόσο έχει ανάγκη ο τόπος.

Τα δεδομένα είναι γνωστά σε όλους και οι προτεραιότητες απολύτως προσδιορισμένες, ώστε να μην επιδέχονται παρερμηνειών και παρεξηγήσεων από κανέναν. Η χώρα βρίσκεται ακόμη υπό καθεστώς εκτάκτου ανάγκης και αυτό δεν θα αλλάξει από τη μια μέρα στην άλλη.

Οι υπουργοί που ανέλαβαν τα καθοριστικά χαρτοφυλάκια στις περισσότερες των περιπτώσεων έχουν διατυπώσει κατά περιόδους ξεκάθαρες και τολμηρές απόψεις για όλα αυτά που πρέπει να γίνουν και έχουν την ευθύνη των χειρισμών. Προφάσεις, δικαιολογίες και πολιτικοί ελιγμοί όχι μόνον δεν επιτρέπονται, αλλά είναι ασυγχώρητοι... Αλλωστε η συμμετοχή στην κυβέρνηση είναι... προαιρετική και όποιος δεν αντέχει γνωρίζει τι πρέπει να κάνει.

Για να υπάρξει, όμως, ταχεία απόδοση έργου και να κερδηθεί ο χαμένος χρόνος, απαιτείται ειλικρινής και ανεπιτήδευτη σύμπνοια μεταξύ των δύο πια κυβερνητικών εταίρων και αυτό είναι πρωτίστως δουλειά των αρχηγών. Η εμπειρία του ενός έτους έχει λογικά κάνει και τους δύο σοφότερους και ως εκ τούτου μπορούν εύκολα να υπερκεράσουν εγωισμούς και σφάλματα του παρελθόντος. Η μοίρα τους, άλλωστε, είναι συνδεδεμένη και η πορεία τους αναγκαστικώς κοινή. Πέραν της θεμιτής ανθρώπινης φιλοδοξίας, που συχνά επηρεάζει σχέσεις και συμπεριφορές προφανώς, γνωρίζουν ότι έχουν μόνον την επιλογή της επιτυχίας για να μπορούν να ελπίζουν κάποια στιγμή στο μέλλον σε πολιτικά οφέλη. Ο θεσμικός τους ρόλος είναι επίσης προσδιορισμένος, αλλά πέραν αυτού απαιτείται γενναιοδωρία εκατέρωθεν, που συχνά βοηθά να ξεπερνιούνται δυσκολίες και εμπόδια με μεγαλύτερη ευκολία.

Το πρόβλημα πλέον είναι βαθύτατα κοινωνικό.

Ο προβληματισμός αρχίζει νωρίς, με την αγωνία των γονιών και την απαξία της γνώσης και της παιδείας, η οποία είναι χρήσιμη σε όποια επιλογή κι αν κάνουν τα παιδιά μας. Τώρα, όμως, που η ανεργία αγγίζει το 60% των νέων και τα σπουδασμένα παιδιά μας με πτυχία, με μεταπτυχιακά, με ξένες γλώσσες και σπουδές στο εξωτερικό δεν μπορούν να βρουν δουλειά, το πρόβλημα πλέον είναι βαθύτατα κοινωνικό, στο οποίο οι Πανελλήνιες Εξετάσεις των κομμάτων και προπαντός των δύο κομμάτων, τα οποία έγιναν ένα και μας κυβερνούν κοντά σαράντα χρόνια, έχουν αποτύχει παταγωδώς...

Η τελευταία μνημονιακή σύμπραξη των δύο κομμάτων με προοπτική εξάντλησης της τετραετίας διατηρεί την πολιτική λιτότητας που έχουν επιβάλει οι τροϊκανοί και έχει εξασφαλισμένη την αποτυχία. Ενώ έχει αποτύχει αυτή η πολιτική και το διαπιστώνουν και το παραδέχονται και οι ίδιοι, επιμένουν μέχρι τελικής πτώσεως. Καθημερινά κλείνουν εταιρείες, εξοντώνονται οι μικρομαγαζάτορες και οι επιχειρήσεις, απολύονται πάνω από χίλιοι εργαζόμενοι την ημέρα και στο όνομα της εξυγίανσης και των μεταρρυθμίσεων έρχονται να αναγγείλουν και άλλα μέτρα. Τρία χρόνια μιλούν για επενδύσεις, για ανάπτυξη, για «πάταξη» της ανεργίας (από τους 400.000 έφτασαν στο 1,5 εκατ. οι άνεργοι) και δεν συμμορφώνονται προς τις υποδείξεις του κοινού νου, προκειμένου να κερδίσουν χρόνο. Ο χρόνος, όμως, έχει τελειώσει. Οι θερινές διακοπές έγιναν όνειρο και τα μπάνια του λαού έγιναν ένα σύντομο ανέκδοτο που δεν «βγάζει» γέλια.

Οι αποχωρήσεις φαίνονται λιγότερο πιθανές.

Οι δυνάμεις που συγκροτούν την παρούσα κυβέρνηση είναι οι δυνάμεις που κυβέρνησαν τη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες, για καλό και για κακό. Οι πολιτικές επιλογές ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. έφτασαν τη χώρα στο σημείο ρήξης του 2009-10 και οι ίδιοι λίγο-πολύ άνθρωποι διαχειρίζονται το ναυάγιο έκτοτε. Ο παλαιός δικομματισμός συναιρεμένος θα αποτελέσει πιθανότατα τον ένα μεγάλο πόλο στο πολιτικό σκηνικό προσεχώς. Οι ιδεολογικές διαφορές, δυσδιάκριτες ήδη από καιρό, τώρα πλέον έχουν εξαλειφθεί· στη μέλλουσα ρητορική του νέου δεξιού-κεντροδεξιού πόλου η μόνη συνέχουσα ύλη θα είναι ο φιλοευρωπαϊκός προσανατολισμός, στο μέτρο βεβαίως που θα εξακολουθήσει να υπάρχει η Ευρωζώνη όπως την ξέρουμε τώρα. Εν πάση περιπτώσει η συναίρεση των δύο πρώην αντιπάλων στην κυβέρνηση εφαρμογής του Μνημονίου προοιωνίζεται την ανάδυση ενός νέου πολιτικού σχηματισμού, με προσχωρήσεις και τρίτων, νυν αστέγων. Οι αποχωρήσεις φαίνονται λιγότερο πιθανές. Ιδεολογικά, ο νέος σχηματισμός θα δέχεται διαρκώς πίεση από την Ακροδεξιά, ως εκ τούτου θα είναι δυσχερής έως αδύνατη η επέκταση προς το Κέντρο. Ενδεχομένως να διαμορφωθεί ένας λόγος οιονεί νεοθατσερικός, με λαϊκιστικές και αυταρχικές αποχρώσεις, πάντως ο πολιτικός φιλελευθερισμός συρρικνώνεται διαρκώς.

Ο άλλος πόλος του μεταμνημονιακού-μεταπτωχευτικού δικομματισμού συγκροτείται γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ. Το μεγαλύτερο μέρος της ΔΗΜΑΡ και ένα μέρος του κερματισμένου ΠΑΣΟΚ συγκλίνουν ήδη προς τα εκεί. Κεντρώος χώρος δεν υπάρχει, οποιαδήποτε ανασύστασή του είναι προς το παρόν καταδικασμένη. Ο αριστερός-κεντροαριστερός πόλος της νέας εποχής έχει να επιλύσει δύσκολα προβλήματα φυσιογνωμίας και λόγου, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, με απώτατο ορίζοντα τις ευρωεκλογές και τις περιφερειακές εκλογές στα μέσα του 2014 ― ίσως και νωρίτερα. Κυρίως επείγεται να βρει ιδέες και ζωτικότητα, πρόσωπα και δυνάμεις, ώστε να εμφανιστεί ως επί της ουσίας κυβερνώσα δύναμη.

Αυτό, όμως, είναι κάτι που κανένας δεν μπορεί να το επιτύχει.

Η κυβέρνηση επενδύει πολιτικά στις επενδύσεις και δεν το κρύβει.

Δεν αποτελούν, ασφαλώς, οι πρωτοβουλίες αυτές την απάντηση στα πολλά και δύσκολα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ελληνικός λαός, ούτε και πρόκειται ν΄ ανατρέψουν τη διαμορφωμένη οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα. Αυτό, όμως, είναι κάτι που κανένας δεν μπορεί να το επιτύχει. Θα έρθει -αν έρθει- σταδιακά και μετά από συνεχείς και επίπονες προσπάθειες.

Απλώς οι επενδύσεις είναι η προϋπόθεση για να ξεκινήσουν, με προοπτικές ευτυχούς κατάληξης, οι προσπάθειες αυτές. Η ανεργία δεν θα μειωθεί ως εκ θαύματος, ούτε και οι θέσεις εργασίας δημιουργούνται με ευχολόγια. Χρειάζεται να επενδυθούν χρήματα και μάλιστα πολλά. Το ελληνικό Δημόσιο δεν είναι σε θέση, προς το παρόν, να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε μια τέτοια εξέλιξη. Αρα η προσπάθεια για προσέλκυση κεφαλαίων δεν είναι απλώς χρήσιμη, είναι επιβεβλημένη.

Εχει άλλωστε μια σημαντική ιδιαιτερότητα η κάθε επενδυτική κίνηση που γίνεται σε μια χώρα με τα προβλήματα που παρουσιάζει η δική μας.

Εκεί που οι καπεταναίοι κρεμούσαν τα άρματά τους εκείνος κρέμασε τη γραβάτα του…

Για πρώτη φορά οι Έλληνες αντιμετωπίστηκαν ως πολίτες και όχι ως αντικείμενα προς άγρια εκμετάλλευση. Είναι νωπές οι μνήμες που όλοι έζησαν. Για να νοσηλευτεί κάποιος στα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας έπρεπε πρώτα να έχει εκποιήσει σημαντικό κομμάτι της περιουσίας του, διαφορετικά πέθαινε σαν το σκυλί… Έγιναν όλα τέλεια και όπως έπρεπε να γίνουν; Ασφαλώς και όχι. Θα μπορούσε να οργανωθεί καλύτερα; Ασφαλέστατα ναι. Όμως για πρώτη φορά η χώρα απέκτησε Εθνικό Σύστημα Υγείας. Για πρώτη φορά ο κάτοικος του πιο απομακρυσμένου χωριού είδε δίπλα του ένα όμορφο Κέντρο Υγείας, έναν νέο ιατρό να του δώσει τις πρώτες βοήθειες, να εμβολιάσει το παιδί του, να του συνταγογραφήσει τα απαραίτητα φάρμακα. Για πρώτη φορά ένιωσε ότι η πρόσβαση στις δομές Υγείας είναι δικαίωμα και όχι ακριβοπληρωμένο ρουσφέτι του τοπικού κομματάρχη. Για πρώτη φορά ένιωσε ασφαλής στα θέματα Υγείας.

Και ύστερα; Ύστερα επανεμφανίστηκαν τα «πιράνχας της Υγείας» Τα οικονομικά μεγέθη στον χώρο της Υγείας είναι τεράστια. Αργά - αργά και μεθοδικά υπονόμευσαν, δυσφήμισαν και απαξίωσαν το ΕΣΥ, αποψίλωσαν τα νοσοκομεία από το στελεχιακό δυναμικό, δημιούργησαν λαμπερά ιδιωτικά θεραπευτήρια - ξενοδοχεία, έπεισαν τις Ελληνίδες ότι δεν υπάρχει φυσιολογικός τοκετός, αλλά γέννα μόνο με καισαρική τομή, ξαφνικά όλοι οι Έλληνες έγιναν «καρδιοπαθείς», δεν έμεινε χολή και σκωληκοειδής απόφυση στο ανθρώπινο σώμα… «Όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνω…».

Σήμερα που η Ελλάδα ζει μια από τις χειρότερες περιόδους της Ιστορίας της, σήμερα που η προάσπιση της Δημόσιας Υγείας θα έπρεπε να είναι το πρώτιστο μέλημα των υπευθύνων και αρμοδίων, σήμερα το ΕΣΥ ζει τις τελευταίες του στιγμές. Τα πάντα γύρω μας γκρεμίζονται. Το μεγάλο δυστύχημα είναι ότι αυτές τις κρίσιμες ώρες στη θέση του Αυγερινού και του Γεννηματά βρέθηκε ο Λοβέρδος.


Εκεί που οι καπεταναίοι κρεμούσαν τα άρματά τους εκείνος κρέμασε τη γραβάτα του… Αυτός έδωσε το τελειωτικό χτύπημα γκρεμίζοντας ό,τι με τόσο κόπο και θυσίες είχε χτιστεί 30 χρόνια τώρα. Αντί να ορθώσει το όποιο πολιτικό ανάστημα διέθετε, αντί να αναλογιστεί ότι η Υγεία του λαού δεν είναι διαπραγματεύσιμη κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες και εντολές, συμπεριφέρθηκε ως τροϊκανός επίτροπος και όχι ως σοσιαλιστής (τρομάρα του) υπουργός. Έσβησε σε μια νύχτα από τον χάρτη 50 νοσοκομεία. Παρακολούθησε απαθής την απογύμνωση των Μονάδων Υγείας από ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Παρέδωσε το υπουργείο Υγείας στα «κοράκια της Υγείας» και αυτά με στημένες μελέτες της συμφοράς τον αποκοίμιζαν λέγοντάς του ότι «γράφει Ιστορία…». Πράγματι θα μείνει στην Ιστορία ως ο νεκροθάφτης της Δημόσιας Υγείας στη χώρα μας! Το ΕΣΥ πάνω στον «ανθό της νιότης του» θυσιάζεται, παρασύροντας στον χαμό του ολόκληρο τον ελληνικό λαό…

Αυτό που χρειάζεται ο τόπος είναι σαφήνεια, ειλικρίνεια και σοβαρότητα.

Αν και πόσο καλή μπορεί να αποδειχθεί η κυβέρνηση είναι κάτι που θα φανεί μόνο ύστερα από μερικούς μήνες. Το μόνο που θα έχουμε αυτή την εβδομάδα θα είναι μια καταγραφή διαθέσεων και στόχων. Οι διαθέσεις θα προκύψουν έως έναν βαθμό από τη σύνθεση της κυβέρνηση. Και οι στόχοι από το πρόγραμμα πάνω στο οποίο θα συμφωνήσουν και θα μας το γνωστοποιήσουν.

Κυρίως το πρόγραμμα θα είναι εκείνο που θα δώσει το στίγμα της κυβέρνησης. Και το λάθος που ελπίζω να μη διαπράξουν είναι να καταρτίσουν κανένα μεγαλόπνοο και υπερβολικά αισιόδοξο πρόγραμμα, σαν αυτά που συνηθίζουν όλα τα κόμματα να διακηρύσσουν προεκλογικά και όλες οι κυβερνήσεις να υπόσχονται μετεκλογικά.

Το πρώτο θετικό στοιχείο της νέας κυβέρνησης θα είναι η επιβεβαίωση, μέσω της προγραμματικής συμφωνίας των δύο αρχηγών, ότι δεν αιθεροβατεί, αλλά ότι έχει απόλυτη συναίσθηση της πραγματικότητας και θα κινηθεί με εφικτούς στόχους και σαφή, κατά το δυνατόν, χρονοδιαγράμματα. Σε αυτά τα τέσσερα χρόνια της κρίσης έχουμε ακούσει πολλές κυβερνητικές υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν και περισσότερες αντιπολιτευτικές αερολογίες που δεν θα υπήρχε περίπτωση να τηρηθούν.

Αυτό που χρειάζεται ο τόπος είναι σαφήνεια, ειλικρίνεια και σοβαρότητα. Στόχους υπολογισμένους και εφικτούς. Τέτοιους που δεν θα διαψεύσουν τις όποιες προσδοκίες μέσα στους επόμενους μήνες, αλλά θα κερδίσουν την εμπιστοσύνη του πολίτη. Δεν έχουν καμιά αξία τα μεγάλα λόγια. Εκείνο που μετράει αυτή την ώρα είναι να ξέρουμε όλοι σ΄ αυτήν τη χώρα τι σκοπεύει να κάνει κάθε τόσο η κυβέρνηση για να μας φέρνει πλησιέστερα στην έξοδο από την κρίση.

Οχι τι θέλει να κάνει, αλλά τι μπορεί να κάνει.

Τι θα γίνει παραπέρα κανένας δεν μπορεί να ξέρει.

Είναι βέβαιο ότι ο τρόπος που λειτούργησε η τρικομματική δεν ήταν ο καταλληλότερος. Και η ευθύνη γι΄ αυτό δεν ανήκε αποκλειστικά και μόνο στη ΝΔ και τον Σαμαρά που αποφάσιζαν και ενεργούσαν σαν να ήταν αποκλειστικά δική τους υπόθεση η διακυβέρνηση της χώρας. Ανήκε και στους Βενιζέλο και Κουβέλη -και κυρίως στον πρώτο- που εσφαλμένα είχαν θεωρήσει ότι θα ήταν επωφελέστερο γι΄ αυτούς να μην επωμίζονται άμεσα πολιτικές ευθύνες.

Τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα περίμεναν. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησαν ότι για τα μεν αρνητικά της συγκυβέρνησης θεωρούνταν συνυπεύθυνοι, για τα δε θετικά το όποιο όφελος κατέληγε στη ΝΔ. Η περίπτωση της ΕΡΤ ήταν εκείνη που ξεπέρασε κάθε όριο αντοχής και ανοχής των δύο μικρότερων εταίρων.

Και τώρα μένει να δούμε αν η μορφή που θα έχει η νέα κυβέρνηση και ο τρόπος που θα λειτουργήσει θα δικαιώνουν ή όχι τις προσδοκίες του ΠΑΣΟΚ. Πιθανότατα -και σε πρώτη φάση τουλάχιστον- θα τις δικαιώνει οπωσδήποτε, γιατί μόνο έτσι θα προχωρήσει η συνεργασία. Τι θα γίνει παραπέρα κανένας δεν μπορεί να ξέρει. Αλλά το βέβαιο είναι ένα: οι διαφωνίες και οι συγκρούσεις θα αποφέρουν μια κυβέρνηση που θα λειτουργεί αρμονικότερα και -ευχόμαστε- αποτελεσματικότερα.