Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν;

Η κρίση η οποία έπληξε τους Ελληνες είναι από τα γεγονότα που επηρεάζουν τους λαούς άμεσα και απότομα. Δεν είμαστε οι μόνοι που βιώνουμε τεράστιες ανατροπές αυτό τον καιρό. Σε όλη τη Μεσόγειο -από τις αραβικές χώρες έως τα μέλη της Ε.Ε.- κάθε χώρα και κάθε λαός αντιμετωπίζει προκλήσεις που σβήνουν τουλάχιστον μέρος της εικόνας που είχαν για τους εαυτούς τους και (με τα υλικά που μένουν, με τις τάσεις και τα χαρακτηριστικά που ενισχύονται), δημιουργούν μια νέα ταυτότητα και, συνεπώς, μια νέα πορεία.

Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν; Πρέπει πρώτα να δούμε πώς διαμορφώθηκε με την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974. Η «νέα» Ελλάδα ένωνε δύο διαφορετικές αλλά και «αιμομεικτικές» τάσεις – την απόρριψη του κρατικού αυταρχισμού, όπως εκφραζόταν για πολλά χρόνια από δεξιά και ακροδεξιά καθεστώτα, και την ανάγκη να αποκατασταθούν, επιτέλους, οι μη προνομιούχοι της χώρας. Η νέα τάξη, όπου η Κεντροδεξιά και η Κεντροαριστερά εναλλάσσονταν στην εξουσία, βασίστηκε στις πελατειακές σχέσεις. Η επανάσταση, η οποία βασίστηκε και στην ευημερία και στη σταθερότητα που εξασφάλιζε η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη, δεν εκφράστηκε με την υιοθεσία ενός νέου πολιτικού και οικονομικού συστήματος που θα απελευθέρωνε παραγωγικές δυνάμεις και θα δημιουργούσε λειτουργικές κρατικές δομές - απλώς προσέφερε σε περισσότερους τα προνόμια του παλιού συστήματος.

Γνωρίζουμε ότι αυτό το σύστημα ήταν στρεβλό και αντιπαραγωγικό, αλλά οφείλουμε, επίσης, να ομολογήσουμε ότι όσο η Ελλάδα μπορούσε να δανείζεται χρήματα, το σύστημα λειτουργούσε. Για πάνω από 30 χρόνια, περίπου το 80% των Ελλήνων ψήφιζε κεντρώο κόμμα, διαμορφώθηκε μια μεγάλη μεσαία τάξη, βελτιώθηκαν τα συστήματα υγείας και εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να έχουμε εκατοντάδες χιλιάδες απόφοιτους ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων. Δυστυχώς, τα επιτεύγματα υπονομεύθηκαν από την «αντι-αυταρχική» απόρριψη βασικών αρχών κάθε κοινωνίας – όπως η αξιολόγηση, η ατομική ευθύνη, η σύνεση, η εφαρμογή των νόμων και η απρόσκοπτη λειτουργία των θεσμών. Το αποτέλεσμα ήταν η ενίσχυση κάθε ομάδας συμφερόντων και η επιταχυνόμενη πορεία προς τη σύγκρουση με την πραγματικότητα.

Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν;

Πώς φαίνεται να διαμορφώνεται η «Ελληνική ταυτότητα» λοιπόν; Πρέπει πρώτα να δούμε πώς διαμορφώθηκε με την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974. Η «νέα» Ελλάδα ένωνε δύο διαφορετικές αλλά και «αιμομεικτικές» τάσεις – την απόρριψη του κρατικού αυταρχισμού, όπως εκφραζόταν για πολλά χρόνια από δεξιά και ακροδεξιά καθεστώτα, και την ανάγκη να αποκατασταθούν, επιτέλους, οι μη προνομιούχοι της χώρας. Η νέα τάξη, όπου η Κεντροδεξιά και η Κεντροαριστερά εναλλάσσονταν στην εξουσία, βασίστηκε στις πελατειακές σχέσεις. Η επανάσταση, η οποία βασίστηκε και στην ευημερία και στη σταθερότητα που εξασφάλιζε η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη, δεν εκφράστηκε με την υιοθεσία ενός νέου πολιτικού και οικονομικού συστήματος που θα απελευθέρωνε παραγωγικές δυνάμεις και θα δημιουργούσε λειτουργικές κρατικές δομές - απλώς προσέφερε σε περισσότερους τα προνόμια του παλιού συστήματος.

Γνωρίζουμε ότι αυτό το σύστημα ήταν στρεβλό και αντιπαραγωγικό, αλλά οφείλουμε, επίσης, να ομολογήσουμε ότι όσο η Ελλάδα μπορούσε να δανείζεται χρήματα, το σύστημα λειτουργούσε. Για πάνω από 30 χρόνια, περίπου το 80% των Ελλήνων ψήφιζε κεντρώο κόμμα, διαμορφώθηκε μια μεγάλη μεσαία τάξη, βελτιώθηκαν τα συστήματα υγείας και εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να έχουμε εκατοντάδες χιλιάδες απόφοιτους ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων. Δυστυχώς, τα επιτεύγματα υπονομεύθηκαν από την «αντι-αυταρχική» απόρριψη βασικών αρχών κάθε κοινωνίας – όπως η αξιολόγηση, η ατομική ευθύνη, η σύνεση, η εφαρμογή των νόμων και η απρόσκοπτη λειτουργία των θεσμών. Το αποτέλεσμα ήταν η ενίσχυση κάθε ομάδας συμφερόντων και η επιταχυνόμενη πορεία προς τη σύγκρουση με την πραγματικότητα.

Ξεφτιλίστηκαν νόμοι και θεσμοί, καταρρακώθηκε ακόμα και το Σύνταγμα της χώρας,

Στην αρχή μάς είπαν πως δεν είναι τίποτα, θα πάρουμε τη βοήθεια, θα πάρουμε κάποια προσωρινά μέτρα και από το 2011 θα ξαναβγούμε στις αγορές για δανεισμό και θα περάσουμε στην ανάπτυξη.

Εκτοτε έχει κυλήσει μπόλικο νερό στ’ αυλάκι και τα τρία χρόνια έγιναν αιώνας, με την κατακρήμνιση των πάντων από τη λαίλαπα των διαρκών απαιτήσεων των δανειστών. Διαλύθηκαν οι ζωές της συντριπτικής πλειονότητας των Ελλήνων, ξεφτιλίστηκαν νόμοι και θεσμοί, καταρρακώθηκε ακόμα και το Σύνταγμα της χώρας, εξαφανίστηκαν τα κυριαρχικά δικαιώματά της και η εθνική ανεξαρτησία, η εκτελεστική και νομοθετική εξουσία παραχωρήθηκαν στην ουσία στους δανειστές, τα καλύτερα μυαλά μεταναστεύουν και οι νέες γενιές των Ελλήνων υποχρεώνονται εν έτει 2013 να ζήσουν όπως οι παππούδες τους στη μεταπολεμική Ελλάδα. 

Και παρά τις αμέτρητες αναγκαστικές θυσίες στις οποίες υποβαλλόμαστε, συνεχίζουμε να μη βλέπουμε έστω και μια θετική ένδειξη ότι η πατρίδα μπορεί να σωθεί.

Μια θολούρα με πολλά «εφόσον και αν», αλλά και νέες συνεχώς απαιτήσεις από έναν λαό που πνέει τα λοίσθια. Το κυριότερο δε, οι «δόκτορες θάνατοι» που επιχειρούν αυτό το πρωτοφανές σε παγκόσμιο επίπεδο πείραμα με μια ιστορική χώρα αλλάζοντας κάθε τόσο τακτικές και εφευρίσκοντας νέες μεθόδους επειδή απέτυχαν οι προηγούμενες.
Εκεί που τους βλέπεις να ωθούν, για παράδειγμα, τη συγχώνευση τραπεζών, αλλάζουν αίφνης άποψη και λένε τώρα «όχι στη συγχώνευση», αδιαφορώντας για τις συνέπειες και την προετοιμασία χιλιάδων ανθρώπων πάνω στο πρώτο τους πλάνο.

Τα νοικοκυριά αδυνατούν να ανταποκριθούν στις φορολογικές και δανειακές υποχρεώσεις τους.

Οι μειώσεις των εισοδημάτων, σε συνδυασμό με τις πρόσθετες βαριές φορολογίες, έχουν συρρικνώσει περαιτέρω την ενεργό ζήτηση, γεγονός που αφυδατώνει μια ήδη στεγνή αγορά. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι έχουν ήδη αρχίσει να βιώνουν τα μέτρα που μέχρι πρότινος ήταν απλώς πληροφορίες. Η διάχυτη αίσθηση των πολιτών ότι τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο θα καταγραφεί και στις δημοσκοπήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι το τελευταίο διάστημα δεν δημοσιεύονται δημοσκοπήσεις. Η «παράταξη του Μνημονίου» κάνει ό,τι μπορεί για να διατηρήσει την ψευδαίσθηση του περασμένου Ιανουαρίου, όταν η ΝΔ έδειχνε να έχει ένα οριακό προβάδισμα.

Είναι ορατό διά γυμνού οφθαλμού, όμως, ότι το κλίμα στην κοινωνία αλλάζει συνεχώς σε βάρος των κυβερνητικών εταίρων. Πώς θα μπορούσε να συμβεί αλλιώς, όταν ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις και νοικοκυριά αδυνατούν να ανταποκριθούν στις φορολογικές και δανειακές υποχρεώσεις τους; Συχνά ο μόνος τρόπος για να ανταποκριθούν είναι να ρευστοποιήσουν ακίνητη περιουσία. Όποιος, όμως, επείγεται να πωλήσει, εάν βρει αγοραστή, θα βρει σε εξευτελιστική τιμή. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνονται με ταχύ ρυθμό αφενός οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και, αφετέρου, τα «κόκκινα δάνεια». Από την άλλη, με εντολή της τρόικας υψώνεται ο πέλεκυς και της εκποίησης περιουσίας και της φυλάκισης για τους οφειλέτες.

Το πράγμα, όμως, «ξεφεύγει» πλέον σε βαθμό επικίνδυνο για την πολιτική ηγεσία.

Το πράγμα, όμως, «ξεφεύγει» πλέον σε βαθμό επικίνδυνο για την πολιτική ηγεσία. Η ανεργία γιγαντώνει. Η αδικία πνίγει τα παγίως φορολογούμενα κοινωνικά στρώματα που επί δεκαετίες κίνησαν με τη δουλειά τους την πραγματική οικονομία, την ώρα που οι κατ’ επάγγελμα φοροφυγάδες είχαν την «κατανόηση» των κομμάτων εξουσίας, καθότι πολύ καλοί «πελάτες» και «χορηγοί» τους. Σήμερα, η τακτική της κυβέρνησης, που ντυμένη με στολή φοροεισπράκτορα του Σερίφη του Νότιγχαμ αποσπά με τη βία από την κοινωνία των μη ισχυρών και εκλεκτών πόρους απαραίτητους για μια στοιχειώδη διαβίωση καθίσταται πλέον αφόρητη. Η αρπαγή γίνεται από μια ηγεσία που απέσπασε το 2012 κοινοβουλευτική πλειοψηφία με την πολιτική υπόσχεση μιας επαναδιαπραγμάτευσης του προγράμματος της τρόικας. Είναι δε άκρως εντυπωσιακό ότι η αρπαγή φέρει την υπογραφή ενός πολιτικού αρχηγού, του κ. Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος την άνοιξη του 2010 αποδοκίμασε το τότε Μνημόνιο, αναλύοντάς το σωστά και προβλέποντας ότι αυτό δεν θα οδηγήσει παρά σ’ ένα φαύλο κύκλο ύφεσης και ανεργίας. Όλες οι προβλέψεις του κ. Σαμαρά επιβεβαιώθηκαν απολύτως. Έτσι, το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός υπηρετεί σήμερα μια υπόθεση στη λογική της οποίας καθόλου δεν πιστεύει επιδεινώνει σημαντικά τη θέση του απέναντι στην κοινωνία.

Κανέναν πλέον δεν πείθουν ότι αγωνίζονται για το καλό του τόπου.

Η εικόνα που παρουσιάζεται αγγίζει πλέον τα όρια του κωμικοτραγικού και κανέναν πλέον δεν πείθουν ότι αγωνίζονται για το καλό του τόπου.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η κυβέρνηση που προέκυψε από τις εκλογές του περασμένου καλοκαιριού γνώριζε άριστα ότι είχε μπροστά της ένα πολύ δύσκολο έργο. Έπρεπε να «παντρέψει» τις συμβατικές της υποχρεώσεις προχωρώντας σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και παράλληλα να δώσει ώθηση στην οικονομία, ώστε να επιστρέψει τουλάχιστον το 2014 σε ανάπτυξη.

Η αλήθεια είναι ότι αυτό τουλάχιστον στην αρχή έκανε προσπάθεια να το επιτύχει, έχοντας να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα κυρίως μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων. Αυτά λύθηκαν, βρέθηκε ένας βηματισμός, ήρθε η συμφωνία του Νοεμβρίου και η άρχισε να επιστρέφει η αισιοδοξία στους Έλληνες πολίτες. Είπαμε, λοιπόν, πως τώρα η κυβέρνηση θα μπορέσει να αρχίσει να παράγει έργο με κατεύθυνση την ανάπτυξη, αλλά και τη διόρθωση πολλών που λειτουργούν στραβά. Μέγα λάθος! Η κυβέρνηση επαναπαύθηκε στην προαναφερθείσα συμφωνία και ύστερα από ένα δίμηνο απόλυτης ηρεμίας, άρχισε να συζητά την επόμενη επίσκεψη της τρόικας. Οι ελεγκτές των πιστωτών βρίσκονται στην Ελλάδα εδώ και περίπου 40 ημέρες και συζητούν με την κυβέρνηση 3 θέματα, τα οποία θα έπρεπε να είχαν επιλυθεί πολύ πριν έρθει η τρόικα. Σε μία κανονική χώρα, με κανονική και σοβαρή κυβέρνηση, η τωρινή παρουσία της τρόικας θα έπρεπε να ήταν τουριστικού χαρακτήρα. Να μείνουν μία δύο ημέρες, να δουν τα αξιοθέατα, να πάνε στα μπουζούκια και αν τους έμενε και χρόνος να πιουν ένα ούζο σε μία παραλία της Αττικής.

Αντ' αυτού συζητάνε και ξανασυζητάνε για τις απολύσεις στο Δημόσιο. Τα τρία κόμματα της κυβέρνησης κάνουν απέλπιδες προσπάθειες να περιφρουρήσουν την «ιερή αγελάδα». Το δεύτερο θέμα είναι πώς θα πληρώνεται το χαράτσι στο Δημόσιο και ποιος θα το εισπράττει, λες ενδιαφέρει τον ιδιοκτήτη ακινήτου που θα το πληρώνει. Και πώς να πεισθούν άραγε οι «κακοί» τροϊκανοί να πουν το ναι στην αλλαγή του «εισπράκτορα», όταν ο ένας το εισπράττει και αποδίδει έσοδα στο Δημόσιο ο άλλος -εφορίες- αδυνατεί να εισπράξει βεβαιωμένα χρέη ακόμη και από αυτούς που αποδεδειγμένα έχουν τη φοροδοτική ικανότητα.

«Υπάρχει ένα άγχος, μία πρεμούρα να πούμε με ποιους θα κυβερνήσουμε.

«Καυτά» σημεία στην όλη συζήτηση παραμένουν η στάση του κόμματος για το ευρώ, ενώ η αριστερή πτέρυγα επιμένει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν πρέπει να προεξοφλεί καμία συμμαχία με δυνάμεις πέραν της αριστεράς, σε περίπτωση που κληθεί μετά τις εκλογές να συγκροτήσει κυβέρνηση. «Υπάρχει ένα άγχος, μία πρεμούρα να πούμε με ποιους θα κυβερνήσουμε. Πέρα από το ότι είναι ακραία μία συμπόρευση με τον κ. Καμμένο για παράδειγμα, ας θυμηθούμε ότι έως την τελευταία στιγμή προ των τελευταίων εκλογών ο κ. Σαμαράς απέρριπτε τη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ» σημείωνε με νόημα στέλεχος του αριστερού ρεύματος, επικρίνοντας την τακτική της ηγεσίας, γύρω από το χειρισμό των σχετικών θεμάτων.

Ως προς την ευρωζώνη η ηγεσία εξακολουθεί να δέχεται πιέσεις για μία πιο αριστερή στροφή, ως προς την εναλλακτική διέξοδο που πρέπει να έχει η χώρα στην περίπτωση, που οι δανειστές απαιτήσουν την εφαρμογή μνημονιακών πολιτικών. Η επίσημη γραμμή μιλά για επιμονή στη θέση περί παραμονής στο ευρώ, χωρίς αυτό να αποτελεί «πάση θυσία» επιλογή, ενώ εξακολουθεί να χρησιμοποιεί φράσεις περί «εθνικής αναδίπλωσης», ή για «κίνδυνο» όταν αναφέρεται σε τυχόν επιστροφή στη δραχμή. Η αριστερή εσωκομματική αντιπολίτευση εκτιμά ότι αυτή η φρασεολογία και προσέγγιση ανακυκλώνουν την τρομοκρατία της κοινής γνώμης και ζητά να γίνει πιο σαφές το «σχέδιο Β».

Στο φόντο αυτό πάντως εκφράστηκαν και αρκετές γκρίνιες τόσο για την εμφάνιση του κ. Τσίπρα το βράδυ της Τρίτης στην εκπομπή «φάκελοι» του ΣΚΑΙ, όσο και για τις συνεχείς επαφές, που έχει το τελευταίο διάστημα ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ με μεγαλοεκδότες, για τους οποίους η αξιωματική αντιπολίτευση έχει μιλήσει με βαρείς χαρακτηρισμούς. Στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ βλέπουν με έντονο σκεπτικισμό τις διεργασίες αυτές, εκτιμώντας ότι θολώνουν την εικόνα του ριζοσπαστικού και αποφασισμένου για ρήξεις, κόμματος.